Doğu ve Güney cepheleri: Gümrü'den Maraş, Urfa ve Antep'e
MEB 8. sınıf · Millî Bir Destan · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaSevr Antlaşması neden hiç uygulanamadı?Bağlantılı konudan (Misakımillî, TBMM ve Sevr). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Sevr Antlaşması Ağustos 1920'de İtilaf devletleriyle Osmanlı Devleti arasında imzalandı. Mebusan Meclisi onaylamadığı için geçersizdi, Büyük Millet Meclisi de tanımadı. Millî Mücadele'nin zaferi onu hiç uygulatmadı; bu yüzden “ölü doğmuş antlaşma” denir.
✎Konu anlatımı
Doğu ve Güney cephelerinde kimlerle savaşıldı, sonuç ne oldu?
Kısa cevap: Doğuda Kâzım Karabekir Ermenileri yendi; Aralık 1920'deki Gümrü Antlaşması TBMM'nin ilk askerî ve siyasi başarısıdır. Güneyde düzenli ordu yoktu; Maraş, Urfa ve Antep halkı Kuvâ-yı Millîye ile direndi.Bir şehrin adının başında “Kahraman”, “Şanlı” ya da “Gazi” görürsen bil ki o şehrin halkı 1920'de evini kendi eliyle savundu.
Millî Mücadele'nin üç cephesi
Millî Mücadele'de doğuda Ermenilerle, güneyde Fransızlar ve onlarla birlikte hareket eden Ermenilerle, batıda Yunanlarla savaşıldı. İngiltere ve İtalya'ya karşı ayrı bir cephe açılmadı.
Doğu Cephesi
Sevr, doğuda bir Ermeni devleti kurulmasını öngörüyordu. Bundan cesaret alan Ermeniler Kars ve Sarıkamış'ı ele geçirip halka saldırdı. TBMM, Kâzım Karabekir'i Doğu Cephesi komutanı yaptı. Türk birlikleri Eylül 1920'de taarruza geçti; Sarıkamış'ı, Kars'ı ve Gümrü'yü aldı.
Ermenistan barış istedi ve Aralık 1920'de Gümrü Antlaşması imzalandı. Ermeniler Sevr'in geçersiz olduğunu kabul etti. Bu, TBMM'nin ilk askerî zaferi ve imzaladığı ilk uluslararası antlaşmaydı. Doğudaki birliklerin bir kısmı ve ele geçirilen silahlar batıya gönderildi.
Güney Cephesi
Güneyde önce İngilizler, sonra Fransızlar Maraş, Urfa ve Antep'i işgal etti. Fransızların Ermeni birliklerine göz yumması halkı öfkelendirdi. Bölgede düzenli ordu yoktu; kadın, erkek, yaşlı herkes Kuvâ-yı Millîye ile birlikte direndi.
| Şehir | Öne çıkan | Sonuç ve unvan |
|---|---|---|
| Maraş | Sütçü İmam | Şubat 1920'de kurtuldu · Kahraman |
| Urfa | Ali Saip Bey | Nisan 1920'de kurtuldu · Şanlı |
| Antep | Şahin Bey | 11 ay direndi · Gazi |
Antep halkı aç ve cephanesiz kalınca Şubat 1921'de teslim olmak zorunda kaldı. Güney Cephesi, Sakarya Zaferi'nden sonra Fransa ile imzalanan Ankara Antlaşması'yla kapandı.
Bu olay bize ne anlatıyor?
Doğu'daki zafer TBMM'nin hem gücünü hem tanınırlığını artırdı ve Batı Cephesi'ne güç kazandırdı. Güneyde ise düzenli ordu olmadan da halkın birlik ve beraberlik içinde işgalciyi yenebileceği görüldü.
Nasıl sorulurBir şehrin savunmasını anlatan kısa bir metin verilir; halkın hangi özelliği gösterdiği ya da cephenin hangi sonucu doğurduğu sorulur.
TuzakGüney Cephesi'ni düzenli ordunun kazandığını sanmak.
İpucuGüneyde “halk”, doğuda “ordu ve antlaşma” anahtar sözcüktür.
⇄Olaydan sonuca Doğu ve Güney
?Soru çöz öncüllü
Güney Cephesi'nde düzenli ordu yoktu. Maraş, Urfa ve Antep'te direnişi halk ve Kuvâ-yı Millîye birlikleri yürüttü. TBMM daha sonra bu şehirlere onur unvanları verdi.
Bu bilgilere göre,
I. Halk vatan savunmasında etkin rol almıştır.
II. Fedakârlık devlet tarafından ödüllendirilmiştir.
III. Güney Cephesi'ni düzenli ordu kapatmıştır.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?