Atatürk ilkeleri: cumhuriyetçilik ve milliyetçilikle kurulan devlet
MEB 8. sınıf · Atatürkçülük ve Çağdaşlaşan Türkiye · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaTBMM neden Ankara'da açıldı?Bağlantılı konudan (Misakımillî, TBMM ve Sevr). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Büyük Millet Meclisi 23 Nisan 1920'de Ankara'da açıldı. İstanbul resmen işgal edilip Mebusan Meclisi dağıtılınca yeni bir meclis gerekti; Ankara işgalden uzaktı ve Temsil Heyeti oradaydı. Ertesi gün meclis başkanlığına Mustafa Kemal seçildi.
İstanbul'un işgali ve meclisin açılışı
✎Konu anlatımı
Atatürk ilkeleri nelerdir, cumhuriyetçilik ve milliyetçilik ne anlama gelir?
Kısa cevap: Atatürk ilkeleri cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik ve inkılapçılıktır. Milletin ihtiyaçlarından doğan bu ilkeler birbirini tamamlar ve inkılaplara yön verir. Cumhuriyetçilik egemenliği millete, milliyetçilik devleti Türk milletinin birliğine dayandırır.İyi bir futbol takımında her oyuncunun görevi ayrıdır ama hepsi aynı kaleye oynar; altı Atatürk ilkesi de böyle birlikte çalışır.
Altı ilke, tek hedef
İlke, bir işi yaparken yol gösteren temel kuraldır. Mustafa Kemal Atatürk, Türkiye'yi tam bağımsız tutmak ve çağdaş uygarlık düzeyinin üzerine çıkarmak istedi. Bu hedefe giderken dayandığı, birbirini tamamlayan düşüncelere Atatürk ilkeleri denir.
İlkeler bir masa başında icat edilmedi. Millî Mücadele yıllarından başlayarak milletin ihtiyaçlarından doğdu ve her inkılaba yön verdi. Şemada altısını birlikte görüyorsun.
Cumhuriyetçilik: yöneticiyi millet seçer
Cumhuriyet sözcüğü “halk, topluluk” anlamındaki cumhur kökünden gelir. Bu yönetimde egemenlik bir kişinin ya da ailenin değil, milletindir. Millet bu gücü, belirli süreler için seçtiği temsilcilerle kullanır.
Sınıf başkanını bir yıllığına oyla seçmek bu düşüncenin küçük bir örneğidir. Mustafa Kemal'e göre Türk milletine ve demokrasiye en uygun yönetim cumhuriyetti. Misakımillî, TBMM ve Sevr sayfasında gördüğümüz meclis bu yolun ilk büyük adımıydı. 1921'de kabul edilen Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, egemenliğin kayıtsız şartsız milletin olduğunu yazdı.
Cumhuriyette devlet ile vatandaş arasındaki ilişki de değişir. Vatandaş artık bir hükümdarın tebaası (buyruğu altındaki kişi) değil, hakları ve ödevleri olan bir yurttaştır. Oy vermek bir hak, vergi ödemek ve yasalara uymak bir ödevdir.
Milliyetçilik: birleştiren millet sevgisi
Millet; dili, tarihi, kültürü ve ülküsü ortak olan, bir arada yaşamak isteyen insanlardır. Milliyetçilik, milletin yararını kişisel çıkarın önünde tutmak ve milletini yüceltmeye çalışmaktır.
Atatürk milliyetçiliği ırk ayrımı yapmaz, ülkedeki herkesi eşit vatandaş sayar. Başka milletlerin huzurunu da gözetir, başkasının toprağında gözü yoktur. Bu yüzden birleştirici ve insancıl bir milliyetçiliktir.
Milliyetçilik yalnız savaş yıllarında değil, barışta da işe yaradı. Millî kültürün, Türk dilinin ve tarihinin araştırılması bu ilkenin barış zamanındaki yüzüdür.
Bu ilkeler bize ne anlatıyor?
Cumhuriyetçilik “Kim yönetecek?” sorusuna, milliyetçilik “Bu devlet kimin?” sorusuna cevap verir. İkisi birlikte gücünü milletten alan millî bir devlet kurar. Millî Mücadele'yi kazandıran birlik duygusu da milliyetçilikten beslendi.
Nasıl sorulurBir inkılap ya da Atatürk sözü verilir; hangi ilkeyle ilgili olduğu sorulur.
TuzakSeçim ve meclisle ilgili bir uygulamayı milliyetçilik sanmak.
İpucuÖnce sözdeki anahtar kavramı bul: egemenlik, millet, eşitlik, din, kalkınma ya da yenilik.
↕Kronolojik sıralama egemenlik millete geçiyor
- Saltanat kaldırıldı
- Büyük Millet Meclisi açıldı
- Cumhuriyet ilan edildi
- Amasya Genelgesi yayımlandı
- Teşkilat-ı Esasiye Kanunu kabul edildi
?Soru çöz öncüllü
Bir sınıfta Atatürk milliyetçiliğine örnek arayan öğrenciler şu durumları yazar:
I. Bir öğrencinin, ailesinin nereden geldiğine bakılmadan bütün haklardan yararlanması
II. Komşu ülkenin bir şehri için “orası da bizim olmalı” denmesi
III. Türk dilinin ve tarihinin araştırılması için kurum açılması
Bu durumlardan hangileri Atatürk milliyetçiliğine uygun örnektir?