Atatürk ilkeleri: altı ilke ve temel esaslar

Altı ilke, Türkiye Cumhuriyeti'nin altı temel taşıdır. Her ilkenin hangi inkılapla somutlaştığını ve ilkeleri birbirine bağlayan temel esasları görüyorsun.

4 durakLGS · 8. sınıf · 4. ünite
8 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 8tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
KAVRAM · ATATÜRK İLKELERİ

Atatürk ilkeleri: cumhuriyetçilik ve milliyetçilikle kurulan devlet

MEB 8. sınıf · Atatürkçülük ve Çağdaşlaşan Türkiye · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTBMM neden Ankara'da açıldı?Bağlantılı konudan (Misakımillî, TBMM ve Sevr). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Büyük Millet Meclisi 23 Nisan 1920'de Ankara'da açıldı. İstanbul resmen işgal edilip Mebusan Meclisi dağıtılınca yeni bir meclis gerekti; Ankara işgalden uzaktı ve Temsil Heyeti oradaydı. Ertesi gün meclis başkanlığına Mustafa Kemal seçildi.

İstanbul'un işgali ve meclisin açılışı

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Atatürk ilkeleri nelerdir, cumhuriyetçilik ve milliyetçilik ne anlama gelir?

Kısa cevap: Atatürk ilkeleri cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik ve inkılapçılıktır. Milletin ihtiyaçlarından doğan bu ilkeler birbirini tamamlar ve inkılaplara yön verir. Cumhuriyetçilik egemenliği millete, milliyetçilik devleti Türk milletinin birliğine dayandırır.

İyi bir futbol takımında her oyuncunun görevi ayrıdır ama hepsi aynı kaleye oynar; altı Atatürk ilkesi de böyle birlikte çalışır.

Altı ilke, tek hedef

İlke, bir işi yaparken yol gösteren temel kuraldır. Mustafa Kemal Atatürk, Türkiye'yi tam bağımsız tutmak ve çağdaş uygarlık düzeyinin üzerine çıkarmak istedi. Bu hedefe giderken dayandığı, birbirini tamamlayan düşüncelere Atatürk ilkeleri denir.

İlkeler bir masa başında icat edilmedi. Millî Mücadele yıllarından başlayarak milletin ihtiyaçlarından doğdu ve her inkılaba yön verdi. Şemada altısını birlikte görüyorsun.

Soruda anahtar sözcüğü bulursan ilkeyi de bulursun; altısı aynı hedefe çalışır.Görsel: Sınav Defteri

Cumhuriyetçilik: yöneticiyi millet seçer

Cumhuriyet sözcüğü “halk, topluluk” anlamındaki cumhur kökünden gelir. Bu yönetimde egemenlik bir kişinin ya da ailenin değil, milletindir. Millet bu gücü, belirli süreler için seçtiği temsilcilerle kullanır.

Sınıf başkanını bir yıllığına oyla seçmek bu düşüncenin küçük bir örneğidir. Mustafa Kemal'e göre Türk milletine ve demokrasiye en uygun yönetim cumhuriyetti. Misakımillî, TBMM ve Sevr sayfasında gördüğümüz meclis bu yolun ilk büyük adımıydı. 1921'de kabul edilen Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, egemenliğin kayıtsız şartsız milletin olduğunu yazdı.

Cumhuriyette devlet ile vatandaş arasındaki ilişki de değişir. Vatandaş artık bir hükümdarın tebaası (buyruğu altındaki kişi) değil, hakları ve ödevleri olan bir yurttaştır. Oy vermek bir hak, vergi ödemek ve yasalara uymak bir ödevdir.

Milliyetçilik: birleştiren millet sevgisi

Millet; dili, tarihi, kültürü ve ülküsü ortak olan, bir arada yaşamak isteyen insanlardır. Milliyetçilik, milletin yararını kişisel çıkarın önünde tutmak ve milletini yüceltmeye çalışmaktır.

Atatürk milliyetçiliği ırk ayrımı yapmaz, ülkedeki herkesi eşit vatandaş sayar. Başka milletlerin huzurunu da gözetir, başkasının toprağında gözü yoktur. Bu yüzden birleştirici ve insancıl bir milliyetçiliktir.

Milliyetçilik yalnız savaş yıllarında değil, barışta da işe yaradı. Millî kültürün, Türk dilinin ve tarihinin araştırılması bu ilkenin barış zamanındaki yüzüdür.

Bu ilkeler bize ne anlatıyor?

Cumhuriyetçilik “Kim yönetecek?” sorusuna, milliyetçilik “Bu devlet kimin?” sorusuna cevap verir. İkisi birlikte gücünü milletten alan millî bir devlet kurar. Millî Mücadele'yi kazandıran birlik duygusu da milliyetçilikten beslendi.

Akılda kalsın: Cumhuriyetçilik = egemenlik milletin. Milliyetçilik = millî birlik; ırkçılık da yayılmacılık da yok.
LGS'de

Nasıl sorulurBir inkılap ya da Atatürk sözü verilir; hangi ilkeyle ilgili olduğu sorulur.

TuzakSeçim ve meclisle ilgili bir uygulamayı milliyetçilik sanmak.

İpucuÖnce sözdeki anahtar kavramı bul: egemenlik, millet, eşitlik, din, kalkınma ya da yenilik.

↕Kronolojik sıralama egemenlik millete geçiyor

  1. Saltanat kaldırıldı
  2. Büyük Millet Meclisi açıldı
  3. Cumhuriyet ilan edildi
  4. Amasya Genelgesi yayımlandı
  5. Teşkilat-ı Esasiye Kanunu kabul edildi

?Soru çöz öncüllü

Bir sınıfta Atatürk milliyetçiliğine örnek arayan öğrenciler şu durumları yazar:

I. Bir öğrencinin, ailesinin nereden geldiğine bakılmadan bütün haklardan yararlanması
II. Komşu ülkenin bir şehri için “orası da bizim olmalı” denmesi
III. Türk dilinin ve tarihinin araştırılması için kurum açılması
Bu durumlardan hangileri Atatürk milliyetçiliğine uygun örnektir?

✓ C. Herkesi kökenine bakmadan eşit vatandaş saymak I'i, millî kültürü araştırmak III'ü gösterir. A dil ve tarih çalışmasını milliyetçilikle bağdaştırmaz; B ve D, başkasının toprağını istemeyi milliyetçilik sanır, oysa Atatürk milliyetçiliği yayılmacı değildir.
KAVRAM · HALKÇILIK-DEVLETÇİLİK

Halkçılık ve devletçilik: ayrıcalıksız toplum, devletin öncü olduğu kalkınma

MEB 8. sınıf · Atatürkçülük ve Çağdaşlaşan Türkiye · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Halkçılık ve devletçilik ilkeleri nedir, hangi uygulamalarda görülür?

Kısa cevap: Halkçılık, hiçbir kişiye ya da gruba ayrıcalık tanımadan herkesi kanun önünde eşit sayan ve halkın yararına çalışan ilkedir. Devletçilik, özel girişimin yetmediği büyük yatırımları devletin üstlenmesidir. İki ilkenin ortak hedefi halkın refahıdır.

Okulda bir öğrenciye “ailesi tanınmış” diye ayrıcalık tanınsa herkes haksızlık olduğunu düşünür; halkçılık bu duygunun devlete yansımasıdır.

Halkçılık: kimseye ayrıcalık yok

Osmanlı'da bazı aileler, unvan sahipleri ve zümreler (aynı meslekten ya da sınıftan kişilerin oluşturduğu grup) ayrıcalıklıydı. Halkçılık bu ayrımı reddetti. Ona göre ülkede yaşayan herkes eşit vatandaştır.

Halkçılık; sosyal adalete, gelirin adil dağılmasına ve devlet hizmetlerinden herkesin eşit yararlanmasına önem verir. Egemenliğin bütün millete ait olmasını istediği için cumhuriyetçilikle iç içedir. Aşarın kaldırılması ve kadınlara seçme seçilme hakkı, bu ilkenin hayata geçtiği yerlerdir. Okuma yazma bilmeyen yetişkinler için açılan Millet Mektepleri de eğitimi herkese ulaştırmayı amaçladı.

Devletçilik: büyük işi devlet üstlenir

Cumhuriyet kurulduğunda ülkede fabrika, sermaye ve yetişmiş eleman azdı. Devlet önce özel girişimi destekledi. 1924'te Türkiye İş Bankası kuruldu, 1927'de çıkan Teşvik-i Sanayi Kanunu sanayiciye kolaylık sağladı.

Bu destek sanayileşmeye yetmedi. 1929'da dünyayı saran ekonomik bunalım da işleri zorlaştırdı. Bunun üzerine devlet, özel girişimin kuramadığı fabrikaları ve demir yollarını kendisi yaptı. Bu yol Türkiye'nin ihtiyacından doğdu, başka bir ülkeden kopya edilmedi.

Devletçilik plansız da değildi. 1933'te Sümerbank kuruldu ve dokuma fabrikaları açtı, ertesi yıl sanayi için ilk beş yıllık plan uygulanmaya başladı. Özel girişim ise yasaklanmadı; devlet onun yanında çalıştı.

İki ilke, dört uygulama
UygulamaİlkeKime yaradı?
Aşarın kaldırılmasıHalkçılıkVergi yükü hafifleyen köylüye
Kadınlara seçme seçilme hakkıHalkçılıkYönetime katılan kadınlara
Sümerbank fabrikalarıDevletçilikİş bulan ve ucuz kumaş alan halka
Demir yolu yapımıDevletçilikÜrününü pazara taşıyan üreticiye

Bu ilkeler bize ne anlatıyor?

Halkçılık eşitliği, devletçilik kalkınmayı hedefler; ikisi halkın refahında buluşur. Devletçilik, bölgeler arasındaki geri kalmışlığı da azaltmaya çalıştı. Bu ekonomik adımları Toplumsal, ekonomik ve sağlık alanında gelişmeler sayfasında ayrıntısıyla göreceğiz.

Akılda kalsın: Halkçılık = ayrıcalık yok. Devletçilik = özel girişim yetmezse devlet yatırımı; özel girişim yasaklanmaz.
LGS'de

Nasıl sorulurBir ekonomik ya da sosyal uygulama verilir; dayandığı ilke sorulur.

TuzakDevletçiliği özel girişimin yasaklanması sanmak.

İpucu“eşitlik, ayrıcalık, hak” halkçılığı; “fabrika, yatırım, kalkınma” devletçiliği gösterir.

?Soru çöz alıntı

Mustafa Kemal, 1922'de Büyük Millet Meclisinin yeni yasama yılını açarken şöyle der: “Türkiye'nin sahibi ve efendisi kimdir? Hemen cevap verelim: Türkiye'nin hakiki sahibi ve efendisi, hakiki müstahsil olan köylüdür.” (müstahsil: üretici)

Bu söz, Atatürk'ün hangi ilkesiyle en çok ilgilidir?

✓ A. Ülkenin sahibi olarak halkın en kalabalık kesimini, üreten köylüyü göstermek halkçılıktır. B din ve devlet işleriyle ilgilidir; C köklü yenilikle ilgilidir; D “üretici” sözcüğünü görüp ekonomiyi düşünmekten doğar, sözde devlet yatırımı yoktur.

▭Boşluk doldurma

Herkesin kanun önünde eşit sayılması ilkesinin, bir dokuma fabrikasını devletin kurması ilkesinin, yöneticilerin seçimle gelmesi ilkesinin örneğidir.

halkçılıkdevletçilikcumhuriyetçiliklaiklikinkılapçılık
KAVRAM · LAİKLİK-İNKILAPÇILIK

Laiklik ve inkılapçılık: akıl ve bilimle yenilenen Türkiye

MEB 8. sınıf · Atatürkçülük ve Çağdaşlaşan Türkiye · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Laiklik ne demektir, inkılapçılık ilkesi neden önemlidir?

Kısa cevap: Laiklik, din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılması ve devletin bütün inançlara eşit davranmasıdır. İnkılapçılık, çağın gerisinde kalan kurumların yerine akla ve bilime dayanan yenilerini koymak ve yapılan yenilikleri korumaktır.

Telefonunun yazılımı yıllarca güncellenmezse uygulamalar bir süre sonra çalışmaz; inkılapçılık da devletin kendini sürekli yenilemesini ister.

Laiklik: devlet bütün inançlara eşit uzaklıkta

Laik devlet, vatandaşının inancına ve ibadetine karışmaz. Hiçbir din ya da mezhep yüzünden insanlar arasında ayrım yapmaz. Kanunlarını dinî kurallara göre değil; akla, mantığa ve bilime göre yapar.

Laiklik dine karşı olmak değildir. Tersine, herkesin inancını özgürce yaşamasını güvenceye alır. Devlet, dinin kişisel çıkar için kötüye kullanılmasını önlemek için din hizmetlerini düzenler. Böylece inanç farkları toplumsal barışı bozmaz.

Bunu sınıfına uyarlayabilirsin: Farklı inançtan iki arkadaşın aynı sınavda aynı haklara sahip olması, aynı kurallara uyması laik düzenin bir sonucudur. Kimse inancı yüzünden ayrıcalık kazanmaz ya da dışlanmaz.

Halifeliğin kaldırılması, eğitimin tek çatı altında toplanması ve Türk Medeni Kanunu laikliğe giden adımlardır. Bunları Siyasi, hukuk ve eğitim alanında inkılaplar sayfasında göreceğiz.

İnkılapçılık: yenilik ve onu koruma

İnkılap, toplumu daha iyi duruma getirmek için yapılan köklü değişikliktir. Çatlamış bir duvarı boyamak yerine sağlam bir duvar örmeye benzer. İnkılapçılık, çağdaşlaşmanın önündeki eski kurumları kaldırıp yerine çağdaş kurumlar koymayı savunur.

Bu ilke durağan değil, dinamiktir. Yapılan inkılapları korur, gerektiğinde yenilerini ekler. Atatürk yenilik yaparken millî kültürden vazgeçmedi; amacı Batı'yı taklit etmek değil, milleti çağdaş uygarlığın da önüne taşımaktı.

Harf İnkılabı ve uluslararası takvimin kabulü bu ilkenin bilinen örnekleridir. İkisi de eski bir düzeni düzeltmekle yetinmedi; yerine bütünüyle yeni bir düzen kurdu.

Bu ilkeler bize ne anlatıyor?

Laiklik ve inkılapçılık aynı pusulayı kullanır: akıl ve bilim. Laiklik toplum düzeninin akla dayanmasını, inkılapçılık bu düzenin çağa ayak uydurmasını sağlar. Altı ilke birbirini böyle tamamlar; biri çıkarılırsa öbürleri de eksik kalır.

Akılda kalsın: Laiklik = din ve devlet işleri ayrı, inanç özgürlüğü güvencede. İnkılapçılık = köklü yenilik + yapılanı koruma.
LGS'de

Nasıl sorulurBirkaç inkılap tablo hâlinde ilkelerle verilir; tablodan hangi yargıya ulaşılacağı sorulur.

TuzakLaikliği dinsizlik sanmak; laiklik inanç özgürlüğünü korur.

İpucuBir inkılap birden çok ilkeyle ilgili olabilir, kökteki “en çok” sözüne dikkat et.

⇄Durum eşleştirme hangi ilke?

?Soru çöz tablo

Dört inkılap ve en çok ilgili olduğu ilke
Yılİnkılapİlke
1923Cumhuriyet'in ilanıCumhuriyetçilik
1924Halifeliğin kaldırılmasıLaiklik
1931Türk Tarih Kurumunun kurulmasıMilliyetçilik
1933Sümerbank'ın kurulmasıDevletçilik

Bu tabloya göre hangisi söylenebilir?

✓ D. Tabloda yönetim, din-devlet ilişkisi, tarih ve ekonomi alanından inkılaplar var; hepsi bir ilkeye bağlı. A ekonomi ve kültür satırlarını görmez; B yıl sütununu okumaz; C tabloda 1923 satırını devletçilikle karıştırır, o satır cumhuriyetçiliktir.
KAVRAM · TEMEL ESASLAR

Atatürk ilke ve inkılaplarının temel esasları: bütün inkılapların ortak temeli

MEB 8. sınıf · Atatürkçülük ve Çağdaşlaşan Türkiye · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaAtatürk ilkeleri nelerdir, cumhuriyetçilik ve milliyetçilik ne anlama gelir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Atatürk ilkeleri cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik ve inkılapçılıktır. Milletin ihtiyaçlarından doğan bu ilkeler birbirini tamamlar ve inkılaplara yön verir. Cumhuriyetçilik egemenliği millete, milliyetçilik devleti Türk milletinin birliğine dayandırır.

Altı ilke, cumhuriyetçilik ve milliyetçilik

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Atatürk ilke ve inkılaplarının temel esasları nelerdir?

Kısa cevap: Temel esaslar altı ilkeyi tamamlayan ortak düşüncelerdir: millî tarih bilinci, bağımsızlık ve özgürlük, millî egemenlik, millî kültürün geliştirilmesi, çağdaşlaşma, millî birlik ve beraberlik, ülke bütünlüğü. İnkılapların hepsi bu esaslara dayanır.

Bir apartmanın katları birbirinden farklı olabilir ama hepsi aynı temelin üstünde durur; Atatürk'ün inkılapları da ortak esaslara oturur.

Geçmişi bilmek, özgür yaşamak

Millî tarih bilinci, geçmiş ile bugün ve gelecek arasında bağ kurmaktır. Tarihini doğru bilen millet kendine güvenir ve dünyadaki yerini tanır. Atatürk bu yüzden tarih kongreleri toplattı, Türk Tarih Kurumunu kurdurdu.

Bağımsızlık başka bir devletin buyruğunda olmamaktır. Özgürlük ise baskı görmeden düşünüp davranabilmektir. Manda ve himayenin reddi, Misakımillî ve kapitülasyonların kaldırılması bu esasın örnekleridir.

Milletin söz hakkı ve kültürü

Millî egemenlik, milletin kendi kendini yönetmesi ve yöneticilerini seçmesidir. Saltanatın kaldırılması, Cumhuriyet'in ilanı ve kadınlara seçme seçilme hakkı bu esasa dayanır.

Millî kültür; dilimiz, türkülerimiz, bayramlarımız ve geleneklerimiz gibi bizi biz yapan değerlerdir. Atatürk dil ve tarih çalışmalarıyla bu kültürü geliştirmek, eğitimle de yeni kuşaklara aktarmak istedi.

Çağdaşlaşma, birlik ve bütünlük

Çağdaşlaşma, yaşadığımız çağın bilgisine ve şartlarına uygun yaşamaktır. Değişime ayak uyduramayan milletler geride kalır. Atatürk'ün hedefi Türk milletini çağdaş uygarlık düzeyinin de üzerine çıkarmaktı.

Millî birlik ve beraberlik milletçe tek yürek olmak, ülke bütünlüğü ise vatan toprağının bölünmemesidir. Erzurum Kongresi'nin vatanın bölünmezliği kararını ve Sivas'ta cemiyetlerin birleşmesini Kuvâ-yı Millîye ve hazırlık dönemi sayfasında görmüştük.

Yedi esas, birer örnek
Temel esasÖrnek
Millî tarih bilinciTürk Tarih Kurumu
Bağımsızlık ve özgürlükKapitülasyonların kaldırılması
Millî egemenlikCumhuriyet'in ilanı
Millî kültürün geliştirilmesiTürk Dil Kurumu
ÇağdaşlaşmaUluslararası takvim ve ölçüler
Millî birlik ve beraberlikCemiyetlerin Sivas'ta birleşmesi
Ülke bütünlüğü“Vatan bölünmez” kararı

Bu esaslar bize ne anlatıyor?

İnkılaplar tek tek bakınca farklı alanlarda görünür ama hepsi aynı temele dayanır. Bu yüzden bir inkılabı korumak, öbürlerini de korumak demektir. Esasların ortak noktası, milletin bağımsız ve çağdaş bir gelecek kurmasıdır.

Akılda kalsın: Yedi esas: tarih, bağımsızlık, egemenlik, kültür, çağdaşlaşma, birlik, bütünlük. Hepsi “millî” ve “çağdaş” sözcüklerinde buluşur.
LGS'de

Nasıl sorulurBir gelişme ya da Atatürk'ün bir uygulaması verilir; hangi temel esasa önem verildiği sorulur.

TuzakMillî birlik ile ülke bütünlüğünü aynı sanmak; biri insanların, öbürü toprağın bütünlüğüdür.

İpucuGelişmenin kimi ya da neyi koruduğuna bak.

⇄Bilgi eşleştirme hangi esas?

?Soru çöz öncüllü

Mustafa Kemal Millî Mücadele sırasında dağınık cemiyetleri Sivas Kongresi'nde tek çatı altında topladı. Zaferden sonra Lozan'da kapitülasyonların kaldırılmasını sağladı.

Bu bilgilere göre Mustafa Kemal'in,
I. millî birlik ve beraberlik,
II. bağımsızlık,
III. çok partili hayat
konularından hangilerine önem verdiği söylenebilir?

✓ B. Cemiyetlerin birleşmesi I'i, kapitülasyonların kalkması ekonomik ve hukuki bağımsızlığı (II) gösterir. A kapitülasyonları atlar; C ve D metinde hiç geçmeyen çok partili hayatı ekler.

Lisede bu konunun ayrıntısı Tarih serisindeki Atatürk ilkeleri sayfasında.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Tekalif-i Millîye'den dört emir
Kimden?Ne istendi?
Her evBir kat çamaşır, bir çift çorap ve çarık
Tüccar ve halkErzak ve kumaşın bir bölümü, parası sonra ödenecek
Taşıtı olanlarAyda bir kez ücretsiz askerî taşıma
Silahı olanlarSavaşa uygun silah ve cephane

Bu tabloya göre hangisi söylenemez?

✓ D. İlk satır “her ev” der; emirler bütün halkı kapsar. A çamaşır ve çorap satırında, B taşıma satırında, C “parası sonra ödenecek” ifadesinde vardır.Kaynak: Cepheler, Maarif Kongresi ve Sakarya · Maarif Kongresi ve Tekalif-i Millîye

?Soru 2

Mustafa Kemal Nutuk'ta şöyle der: “Tam bağımsızlık denildiği zaman, elbette siyasi, mali, iktisadi, adli, askerî, kültürel ve benzeri her hususta tam bağımsızlık ve tam serbestlik demektir.”

Bu söz, Misakımillî'nin hangi kararıyla en çok örtüşür?

✓ C. Kapitülasyonlar yabancıya vergi ve yargı ayrıcalığı veriyordu; kaldırılmaları bağımsızlığı ekonomiye ve hukuka yayar. A ve B halk oylamasıdır, millet iradesini gösterir; D bir karşılıklılık şartıdır.Kaynak: Misakımillî, TBMM ve Sevr · Mebusan Meclisi ve Misakımillî

?Soru 3

Bir öğrenci ödevinde şu bilgileri topladı: Ateşten Gömlek Millî Mücadele sürerken yazıldı. Yaban, Küçük Ağa ve Şu Çılgın Türkler ise savaştan yıllar sonra yazıldı. Hepsi Millî Mücadele yıllarını konu alıyor.

Bu bilgilere göre,
I. Millî Mücadele farklı dönemlerdeki yazarlara ilham vermiştir.
II. Bu eserlerin hepsi savaş sırasında yazılmıştır.
III. Millî Mücadele, edebiyatta uzun süre işlenen bir konu olmuştur.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ C. Savaş sırasında ve yıllar sonra yazılan eserler I'i ve III'ü gösterir. II yanlış; yalnız Ateşten Gömlek savaş sürerken yazıldı. A III'ü atlar; B ve D II'yi içerir.Kaynak: Büyük Taarruz, Mudanya ve Lozan · Millî Mücadele sanatta ve edebiyatta

?Soru 4

1920'de dört gelişme
ZamanGelişme
Nisan başıİstanbul'da meclis karşıtı fetva
23 NisanMeclis açıldı
Nisan sonuHıyanet-i Vataniye Kanunu
Eylülİstiklal Mahkemeleri kuruldu

Bu tabloya göre hangisi söylenebilir?

✓ D. Meclis 23 Nisan'da açıldı, aynı ayın sonunda kanunu çıkardı. A ve B sırayı ters okur; C tabloda yoktur, Çerkez Ethem 1921'de de ayaklanıyordu.Kaynak: Misakımillî, TBMM ve Sevr · Meclise karşı ayaklanmalar ve önlemler

?Soru 5

30 Ağustos'ta Yunan ordusunun ana gücü yenildikten iki gün sonra Mustafa Kemal şu emri verdi: “Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz'dir, ileri!”

Bu emrin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

✓ B. Emir, yenilen orduyu durmadan kovalayıp kıyıya kadar sürmeyi hedefler. A emri adalara taşır; C ve D “ileri” sözüyle çelişir, emir durmayı değil takibi ister.Kaynak: Büyük Taarruz, Mudanya ve Lozan · Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Savaşı

?Soru 6

İki belge, üç konu
KonuSevrLozan
Ordu50.700 kişiyle sınırlıSınır yok
Mali denetimYabancı komisyonYok
BoğazlarTürk üyesiz komisyonBaşkanı Türk komisyon

Bu tabloya göre hangisi söylenemez?

✓ D. Lozan'da da Boğazlar bir komisyondaydı; tam egemenlik sonra Montrö ile geldi. A ordu satırında, B mali denetim satırında, C Boğazlar satırındaki farkta görülür.Kaynak: Büyük Taarruz, Mudanya ve Lozan · Lozan Barış Antlaşması

?Soru 7

Mudanya Ateşkes Antlaşması'na göre Yunanlar Doğu Trakya'yı Meriç'e kadar boşaltacaktı. İtilaf askerleri ise barış imzalanana kadar İstanbul ve Boğazlar'da kalacaktı.

Bu bilgilere göre,
I. Doğu Trakya savaş yapılmadan kurtarılmıştır.
II. İstanbul'daki yabancı askerlerin durumu barışa bırakılmıştır.
III. Boğazlar sorunu kesin olarak çözülmüştür.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ A. Boşaltma maddesi I'i, “barış imzalanana kadar” ifadesi II'yi gösterir. III yanlış; Boğazlar Lozan'da ele alındı. B, C ve D III'ü içerir.Kaynak: Büyük Taarruz, Mudanya ve Lozan · Mudanya Ateşkesi

?Soru 8

Sakarya Zaferi'nden sonra Fransa, TBMM ile Ekim 1921'de Ankara Antlaşması'nı imzaladı. Güney Cephesi kapandı ve buradaki birlikler Batı Cephesi'ne gönderildi.

Bu bilgilere göre,
I. Askerî başarı diplomatik sonuç doğurmuştur.
II. Bir İtilaf devleti TBMM ile ayrı bir antlaşma yapmıştır.
III. Fransa Sevr'i uygulamaya koymuştur.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ C. Zaferden sonra antlaşma yapılması I'i, Fransa'nın TBMM ile anlaşması II'yi gösterir. III yanlış; Fransa'nın çekilmesi Sevr'den vazgeçmek demekti. A II'yi atlar; B ve D III'ü içerir.Kaynak: Cepheler, Maarif Kongresi ve Sakarya · Sakarya Meydan Savaşı, Kars ve Ankara

?Soru 9

Açılışın ertesi günü kabul edilen önergeye göre milletin seçtiği temsilcilerden oluşan meclisin üstünde bir güç yoktu. Meclis yasama ve yürütme yetkisini kendinde topluyordu.

Bu bilgilere göre,
I. Egemenliğin kaynağı millet sayılmıştır.
II. Yasama ve yürütme aynı kurumda toplanmıştır.
III. Saltanat kaldırılmıştır.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ A. Seçilmiş meclisin en üst güç sayılması I'i, iki yetkinin birleşmesi II'yi gösterir. III metinde yok; saltanat 1922'de kaldırıldı. B, C ve D III'ü içerdiği için yanlış.Kaynak: Misakımillî, TBMM ve Sevr · İstanbul'un işgali ve meclisin açılışı

?Soru 10

II. İnönü Zaferi'nden sonra Mustafa Kemal, İsmet Paşa'ya şunu yazdı: “Siz orada yalnız düşmanı değil, milletin makûs talihini de yendiniz.” (Makûs: ters, kötü)

Mustafa Kemal bu sözle en çok neyi vurgulamıştır?

✓ B. “Makûs talih”, yıllardır süren yenilgileri anlatır; zafer bu gidişi tersine çevirmiştir. A yanlış, savaş Sakarya ve Büyük Taarruz'la sürdü; C ve D sözde yoktur.Kaynak: Cepheler, Maarif Kongresi ve Sakarya · İstiklal Marşı, Moskova ve II. İnönü
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?LGS İnkılap Tarihi soruları hazırlanıyor. Şimdilik bu sayfadaki etkinlikler ve sondaki karma tekrarla kendini dene.
Soru çöz →