Büyük Taarruz, Mudanya ve Lozan: zaferden barışa

26 Ağustos 1922 sabahı başlayan taarruz iki haftada İzmir'e ulaştı; masadaki zafer ise Lozan'da kazanıldı. Lozan'ı Sevr ve Misakımillî ile karşılaştırarak okuyorsun.

4 durakLGS · 8. sınıf · 3. ünite
8 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 8tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
AĞUSTOS–EYLÜL 1922 · AFYON-İZMİR

Büyük Taarruz: Kocatepe'den İzmir'e iki hafta

MEB 8. sınıf · Millî Bir Destan · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaSakarya Meydan Savaşı neden dönüm noktasıdır?Bağlantılı konudan (Cepheler, Maarif Kongresi ve Sakarya). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Sakarya Meydan Savaşı Ağustos–Eylül 1921'de 22 gün 22 gece sürdü ve Türk ordusunun zaferiyle bitti. Yunan ordusunun saldırı gücü kırıldı. Ardından Kafkas cumhuriyetleriyle Kars, Fransa ile Ankara Antlaşması imzalandı; Mustafa Kemal'e mareşallik ve gazilik verildi.

Sakarya Meydan Savaşı, Kars ve Ankara

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Büyük Taarruz nasıl kazanıldı?

Kısa cevap: Bir yıllık hazırlıktan sonra Türk ordusu Ağustos 1922'nin sonunda Kocatepe'den Büyük Taarruz'u başlattı. 30 Ağustos'ta Başkomutanlık Meydan Savaşı'nda Yunan ordusunun ana gücü yok edildi. Ordu Eylül 1922'de İzmir'e girdi ve Batı Anadolu tamamen kurtuldu.

Sınavdan önce bir yıl düzenli çalışan öğrenci, sınav günü soruları hızla çözer; Büyük Taarruz da bir yıllık sessiz hazırlığın iki haftalık sonucuydu.

Neden hemen saldırılmadı?

Cepheler, Maarif Kongresi ve Sakarya sayfasında Sakarya Zaferi'ni gördük. Ordu yorgundu, silah ve cephanesi azdı; bu yüzden hemen taarruza geçemedi. Bir yıl boyunca askerler eğitildi, İstanbul'dan gizlice silah taşındı. Mustafa Kemal'in başkomutanlık süresi zafere kadar uzatıldı. Tekalif-i Millîye bütün yurtta uygulanmaya devam etti; kadınlar kağnılarla cepheye cephane taşıdı.

Bu sırada İtilaf devletleri bir ateşkes önerdi. Amaçları Yunan ordusuna toparlanma zamanı kazandırmaktı. TBMM önce bütün işgal edilen yerlerin boşaltılmasını istedi; öneri reddedilince savaştan başka yol kalmadı.

Kocatepe'den Dumlupınar'a

Yunan ordusu Afyon ile Eskişehir arasında güçlü savunma hatları kurmuştu. Taarruz planını Genelkurmay Başkanı Fevzi Paşa hazırladı. Komutanlar taarruzdan birkaç gün önce Akşehir'de gizlice toplandı; hazırlık son ana kadar düşmandan saklandı.

Taarruz Ağustos 1922'nin sonunda bir sabah Afyon'daki Kocatepe'den topçu ateşiyle başladı. Yunan savunması ilk günden bozuldu, ertesi gün Afyon kurtarıldı. 30 Ağustos'ta Dumlupınar çevresinde Yunan ordusu kuşatıldı. Başkomutanın bizzat yönettiği bu savaşa Başkomutanlık Meydan Savaşı denir. Yunan başkomutanı da esir alındı.

Her adım bir öncekinin sonucu: hazırlık olmasa taarruz, takip olmasa İzmir olmazdı.Görsel: Sınav Defteri

Akdeniz'e doğru

Mustafa Kemal iki gün sonra “Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz'dir, ileri!” emrini verdi. Çekilen Yunan ordusu geçtiği yerleri yakıp yıktı. Türk ordusu Eylül 1922'de İzmir'e girdi; birkaç gün içinde Batı Anadolu'da tek Yunan askeri kalmadı.

Bu olay bize ne anlatıyor?

Millî Mücadele'nin askerî bölümü zaferle bitti. Sevr'i masada kabul ettirmek isteyenler sahada kaybetti. Zafer, sabırla yapılan hazırlığın ve milletin fedakârlığının ürünüydü.

Akılda kalsın: Bir yıllık sabırlı hazırlık → 30 Ağustos'ta Yunan ana gücü yok edildi (bugün Zafer Bayramı) → takip emri → İzmir. Sahadaki zafer, Mudanya'da masaya güç olarak taşındı.
LGS'de

Nasıl sorulurBatı Cephesi'ndeki savaşları gösteren bir şema verilir; hangisinin savunma, hangisinin taarruz olduğu sorulur.

TuzakSakarya'yı taarruz sanmak; Türk ordusunun ilk büyük saldırısı Büyük Taarruz'dur.

İpucu“düşman saldırdı” savunma, “ordumuz saldırdı” taarruzdur.

↕Kronolojik sıralama

  1. Başkomutanlık Meydan Savaşı
  2. Türk ordusu İzmir'e girdi
  3. Kocatepe'den taarruz başladı
  4. “İlk hedefiniz Akdeniz'dir” emri
  5. Afyon kurtarıldı

?Soru çöz alıntı

30 Ağustos'ta Yunan ordusunun ana gücü yenildikten iki gün sonra Mustafa Kemal şu emri verdi: “Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz'dir, ileri!”

Bu emrin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

✓ B. Emir, yenilen orduyu durmadan kovalayıp kıyıya kadar sürmeyi hedefler. A emri adalara taşır; C ve D “ileri” sözüyle çelişir, emir durmayı değil takibi ister.
EKİM 1922 · MUDANYA

Mudanya Ateşkesi: savaşmadan kazanılan Doğu Trakya

MEB 8. sınıf · Millî Bir Destan · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaBüyük Taarruz nasıl kazanıldı?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Bir yıllık hazırlıktan sonra Türk ordusu Ağustos 1922'nin sonunda Kocatepe'den Büyük Taarruz'u başlattı. 30 Ağustos'ta Başkomutanlık Meydan Savaşı'nda Yunan ordusunun ana gücü yok edildi. Ordu Eylül 1922'de İzmir'e girdi ve Batı Anadolu tamamen kurtuldu.

Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Savaşı

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın önemi nedir?

Kısa cevap: Büyük Taarruz'dan sonra Ekim 1922'de İtilaf devletleriyle Mudanya Ateşkes Antlaşması imzalandı. Doğu Trakya savaş yapılmadan Türklere bırakıldı, İstanbul ve Boğazlar'ın yönetimi TBMM'ye geçecekti. Millî Mücadele'nin askerî dönemi bitti, diplomasi dönemi başladı.

Kavga eden iki kişiyi ayıran öğretmen önce “Durun!” der, sonra konuşturur; Mudanya bu “durun” anıydı, Lozan ise konuşma masası olacaktı.

Boğazlar'da gerginlik

Batı Anadolu kurtulmuştu ama Doğu Trakya'da Yunanlar, İstanbul ve Boğazlar'da İtilaf askerleri vardı. Türk ordusu Çanakkale'ye doğru ilerleyince İngilizlerle karşı karşıya geldi. İngiltere yeni bir savaş istedi ama müttefiklerinden de kendi halkından da destek bulamadı.

Bunun üzerine İtilaf devletleri ateşkes önerdi. Mustafa Kemal, Doğu Trakya'nın Meriç Irmağı'na kadar Türklere verilmesi şartıyla görüşmeyi kabul etti.

Mudanya'da masa

Görüşmeler Ekim 1922'de Mudanya'da başladı. Türkiye'yi İsmet Paşa temsil etti; İngiltere, Fransa ve İtalya'nın generalleri masadaydı. Yunanistan masaya oturmadı, görüşmeleri bir gemiden izledi. Zorlu pazarlıklardan sonra bir hafta içinde antlaşma imzalandı. En önemli maddeleri şunlardı:

  • Yunanlar Doğu Trakya'yı Meriç Irmağı'na kadar boşaltacak.
  • Doğu Trakya'nın güvenliği için oraya Türk jandarması gidecek.
  • İtilaf askerleri barış imzalanana kadar İstanbul ve Boğazlar'da kalacak.
  • Türk ordusu barışa kadar belirlenen çizgide bekleyecek.

Sonuçları

Doğu Trakya ve Edirne savaşsız kurtuldu. İstanbul ve Boğazlar'ın yönetimi TBMM'ye bırakıldı; bu, Osmanlı yönetiminin artık hukuken yok sayılması demekti. İngiltere'de bu siyaseti yürüten Lloyd George hükûmeti düştü.

Lozan'a çift davet

İtilaf devletleri barış konferansına hem Ankara'yı hem İstanbul'u çağırdı. Amaçları iki hükûmet arasında ayrılık çıkarmaktı. TBMM bunun üzerine Kasım 1922'de saltanatı kaldırdı ve milleti tek başına temsil etti. Saltanatın kaldırılmasını Siyasi, hukuk ve eğitim alanında inkılaplar sayfasında göreceğiz.

Bu olay bize ne anlatıyor?

Mudanya, sahadaki zaferin masaya taşındığı ilk adımdır. Askerî başarı, diplomaside güç oldu ve bazı topraklar silah kullanmadan kurtarıldı.

Akılda kalsın: Mudanya = ateşkes, barış değil. Kazanç: Doğu Trakya savaşsız + İstanbul ve Boğazlar TBMM'ye.
LGS'de

Nasıl sorulurMudanya maddeleri verilir; hangi kazanımın savaşla, hangisinin diplomasiyle elde edildiği sorulur.

TuzakMudanya'yı Lozan gibi barış antlaşması sanmak.

İpucu“savaş yapılmadan” ifadesini görünce Mudanya'yı düşün.

⇄Durumdan kavrama

?Soru çöz öncüllü

Mudanya Ateşkes Antlaşması'na göre Yunanlar Doğu Trakya'yı Meriç'e kadar boşaltacaktı. İtilaf askerleri ise barış imzalanana kadar İstanbul ve Boğazlar'da kalacaktı.

Bu bilgilere göre,
I. Doğu Trakya savaş yapılmadan kurtarılmıştır.
II. İstanbul'daki yabancı askerlerin durumu barışa bırakılmıştır.
III. Boğazlar sorunu kesin olarak çözülmüştür.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ A. Boşaltma maddesi I'i, “barış imzalanana kadar” ifadesi II'yi gösterir. III yanlış; Boğazlar Lozan'da ele alındı. B, C ve D III'ü içerir.
KASIM 1922–TEMMUZ 1923 · LOZAN

Lozan Barış Antlaşması: Sevr'in yırtıldığı masa

MEB 8. sınıf · Millî Bir Destan · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaMisakımillî nedir, tam bağımsızlıkla ne ilgisi var?Bağlantılı konudan (Misakımillî, TBMM ve Sevr). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Misakımillî, son Osmanlı Mebusan Meclisinin Ocak 1920'de kabul ettiği millî anttır. Türk vatanının sınırlarını çizdi ve kapitülasyonları reddederek tam bağımsızlığı şart koştu. Millî Mücadele'nin hedefi bu kararlarla belirlendi.

Mebusan Meclisi ve Misakımillî

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Lozan Antlaşması'nda neler kazanıldı, Sevr ve Misakımillî'den farkı ne?

Kısa cevap: Lozan Barış Antlaşması Temmuz 1923'te imzalandı. Kapitülasyonlar kaldırıldı, Türkiye'nin bağımsızlığı bütün dünyaca tanındı ve sınırların çoğu çizildi. Musul ve Hatay gibi bazı sorunlar sonraya kaldı; Boğazlar başkanı Türk olan uluslararası bir komisyona bırakıldı.

Bir anlaşmazlık hakem masasına gidince iki taraf da elindeki belgelere bakar; Türk heyetinin Lozan'daki belgesi Misakımillî, İtilaf'ınki ise Sevr'di.

Konferans ve kesinti

Mustafa Kemal konferansın İzmir'de yapılmasını istemişti ama İtilaf devletleri tarafsız İsviçre'deki Lozan'ı seçti. Türk heyetinin başında İsmet Paşa vardı. Masada İngiltere, Fransa, İtalya ve Yunanistan gibi devletler oturuyordu; ABD gözlemciydi. Mustafa Kemal heyete kapitülasyonlarda ve Ermeni meselesinde ödün vermemesini söyledi. Konferans Kasım 1922'de başladı. Musul, Boğazlar, kapitülasyonlar, borçlar ve tazminat konularında anlaşılamadı; Şubat 1923'te görüşmeler kesildi.

İki taraf da yeni bir savaşı göze alamadı. Ara dönemde İzmir'de Türkiye İktisat Kongresi toplandı. Böylece dünyaya, siyasi bağımsızlık kadar ekonomik bağımsızlığın da vazgeçilmez olduğu mesajı verildi. Görüşmeler Nisan 1923'te yeniden başladı ve Temmuz 1923'te antlaşma imzalandı; TBMM de onayladı.

Üç belgeyi karşılaştır

Misakımillî, Sevr ve Lozan
KonuMisakımillîSevrLozan
KapitülasyonlarKaldırılırGeri gelirKaldırıldı
Boğazlarİstanbul güvendeyse açılırTürk üyesiz komisyonBaşkanı Türk komisyon
Doğu TrakyaBizdeYunanistan'aMeriç sınırıyla bizde
MusulBizdeİngilizlereSonraya kaldı

Öteki kararlar

  • Azınlıklar Türk vatandaşı sayıldı; Türkiye'deki Rumlarla Yunanistan'daki Türkler yer değiştirecekti (nüfus mübadelesi).
  • Osmanlı borçları paylaştırıldı, Düyûn-ı Umûmiye kaldırıldı.
  • Yunanistan tazminat yerine Karaağaç'ı Türkiye'ye bıraktı.
  • Gökçeada ve Bozcaada Türkiye'ye verildi.

Antlaşmadan sonra İtilaf askerleri İstanbul'dan ayrıldı. Türk ordusu Ekim 1923'te şehre girdi.

Bu olay bize ne anlatıyor?

Lozan, Sevr'in yerine geçti ve yeni Türk devletinin bağımsızlığını belgeledi. Kapitülasyonların kalkmasıyla ekonomik bağımsızlık da kazanıldı. Misakımillî sınırlarına tam ulaşılamadı; Hatay'ın ve Boğazlar'ın sonraki öyküsünü Demokratikleşme ve dış politika sayfasında göreceğiz.

Akılda kalsın: Lozan'ın büyük kazancı: kapitülasyonlar bitti. Sonraya kalanlar: Musul (Irak sınırı), Hatay, Boğazlar'ın tam egemenliği.
LGS'de

Nasıl sorulurMisakımillî, Sevr ve Lozan'ı karşılaştıran bir tablo verilir; hangi yargıya ulaşılamayacağı sorulur.

TuzakLozan'da Misakımillî'nin tamamen gerçekleştiğini sanmak.

İpucuTablonun satırını tek tek oku; “sonraya kaldı” yazan yerde Misakımillî'ye ulaşılamamıştır.

⇄Durumdan kavrama Lozan'da ne oldu?

?Soru çöz tablo

İki belge, üç konu
KonuSevrLozan
Ordu50.700 kişiyle sınırlıSınır yok
Mali denetimYabancı komisyonYok
BoğazlarTürk üyesiz komisyonBaşkanı Türk komisyon

Bu tabloya göre hangisi söylenemez?

✓ D. Lozan'da da Boğazlar bir komisyondaydı; tam egemenlik sonra Montrö ile geldi. A ordu satırında, B mali denetim satırında, C Boğazlar satırındaki farkta görülür.
KAVRAM · SANAT VE EDEBİYAT

Millî Mücadele sanatta ve edebiyatta: romandan anıta

MEB 8. sınıf · Millî Bir Destan · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaİstiklal Marşı ne zaman kabul edildi, Moskova Antlaşması neden önemlidir?Bağlantılı konudan (Cepheler, Maarif Kongresi ve Sakarya). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Mart 1921'de Afganistan ile dostluk antlaşması yapıldı, Mehmet Âkif'in yazdığı İstiklal Marşı 12 Mart'ta kabul edildi ve Sovyet Rusya ile Moskova Antlaşması imzalandı. Yunanlar yeniden saldırınca Nisan 1921'de II. İnönü Zaferi kazanıldı.

İstiklal Marşı, Moskova ve II. İnönü

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Millî Mücadele hangi romanlara, şiirlere ve eserlere konu oldu?

Kısa cevap: Millî Mücadele roman, anı, şiir, resim ve heykele ilham verdi. Halide Edip'in Ateşten Gömlek'i, Yakup Kadri'nin Yaban'ı ve Mehmet Âkif'in İstiklal Marşı en bilinen örneklerdir. Bu eserler hem o günlerde halkın desteğini artırdı hem sonraki kuşaklara tarih bilinci kazandırdı.

Bir maçın heyecanını yıllar sonra bile bir fotoğraf ya da bir şarkı geri getirir. Millî Mücadele'nin ruhu da romanlarda, şiirlerde ve anıtlarda yaşıyor.

Sanat neden önemliydi?

Millî Mücadele'nin acıları ve zaferleri pek çok sanatçıya konu oldu. Bu eserler halkın mücadeleye inancını güçlendirdi ve sonraki kuşaklara vatan sevgisini aktardı.

Roman ve anı

Halide Edip, mücadelenin içinde bizzat bulunan bir yazardı. Ateşten Gömlek, Millî Mücadele yıllarında yazılan ilk roman kabul edilir. Aynı yazarın Türk'ün Ateşle İmtihanı adlı kitabı ise tanık olduğu olayları anlatan bir anıdır.

Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun Yaban romanı, Anadolu köylüsüyle aydın arasındaki kopukluğu işler. Sonraki yıllarda Tarık Buğra Küçük Ağa'yı, Samim Kocagöz Kalpaklılar'ı, Turgut Özakman Şu Çılgın Türkler'i yazdı. Mustafa Kemal'in Nutuk'u da dönemin en önemli anı eserlerinden biridir.

Şiir

Cepheler, Maarif Kongresi ve Sakarya sayfasında İstiklal Marşı'nın yazılışını gördük. Marş, milletin o günkü heyecanını ortak bir sese dönüştürdü. Nâzım Hikmet'in Kuvâyi Milliye Destanı ve Fazıl Hüsnü Dağlarca'nın Üç Şehitler Destanı da bu dönemi anlatır.

Türlerine göre bazı eserler
TürEserSanatçı
RomanAteşten GömlekHalide Edip Adıvar
RomanYabanYakup Kadri Karaosmanoğlu
Şiirİstiklal MarşıMehmet Âkif Ersoy
AnıNutukMustafa Kemal Atatürk

Resim ve heykel

İbrahim Çallı ve Hikmet Onat gibi ressamlar cepheyi ve cephe gerisini tuvale aktardı. Heykeltıraşlar kahramanlıkları kabartmalara işledi. Anıtkabir'deki kabartmalar ve Ankara Ulus'taki Zafer Anıtı bu eserlerin bilinen örnekleridir.

Bu olay bize ne anlatıyor?

Sanat, tarihi yalnız anlatmakla kalmaz, ona duygu katar. Millî Mücadele'yi kitaplardan çok romanlar ve şiirler sayesinde içselleştiririz.

Akılda kalsın: Ateşten Gömlek (ilk roman, Halide Edip) · Yaban (Yakup Kadri) · İstiklal Marşı (Mehmet Âkif) · Nutuk (anı).
LGS'de

Nasıl sorulurBir romanın konusu ya da bir eser listesi verilir; Millî Mücadele hakkında hangi yargıya ulaşılabileceği sorulur.

TuzakRomandaki her ayrıntıyı tarihî gerçek saymak; roman kurgudur.

İpucuSoru “ne yansıtıyor?” diye soruyorsa eserin konusundan duyguya ya da toplumsal duruma git.

▭Boşluk doldurma eserden türe

Halide Edip'in tanık olduğu olayları kendi ağzından anlattığı Türk'ün Ateşle İmtihanı bir dır. Köylüyle aydının kopukluğunu kurgu kişilerle işleyen Yaban ise bir dır. Anıtkabir duvarına kahramanlıkları taştan işleyen sanatçılar yapmıştır.

anıromankabartmadestanresim

?Soru çöz öncüllü

Bir öğrenci ödevinde şu bilgileri topladı: Ateşten Gömlek Millî Mücadele sürerken yazıldı. Yaban, Küçük Ağa ve Şu Çılgın Türkler ise savaştan yıllar sonra yazıldı. Hepsi Millî Mücadele yıllarını konu alıyor.

Bu bilgilere göre,
I. Millî Mücadele farklı dönemlerdeki yazarlara ilham vermiştir.
II. Bu eserlerin hepsi savaş sırasında yazılmıştır.
III. Millî Mücadele, edebiyatta uzun süre işlenen bir konu olmuştur.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ C. Savaş sırasında ve yıllar sonra yazılan eserler I'i ve III'ü gösterir. II yanlış; yalnız Ateşten Gömlek savaş sürerken yazıldı. A III'ü atlar; B ve D II'yi içerir.

Lisede bu konunun ayrıntısı Tarih serisindeki Büyük Taarruz'dan Lozan'a sayfasında.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Amasya Genelgesi'nde şu karar yer alır: “Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.”

Bu karar aşağıdakilerden hangisinin habercisidir?

✓ D. Kurtuluşun milletin kararına bırakılması millî egemenliğin habercisidir. A bağımsızlıkla çelişir; B ve C kararı padişaha ve hükûmete bırakır, genelge ise tam tersini söyler.Kaynak: Kuvâ-yı Millîye ve hazırlık dönemi · Samsun, Havza ve Amasya Genelgesi

?Soru 2

II. İnönü Zaferi'nden sonra Mustafa Kemal, İsmet Paşa'ya şunu yazdı: “Siz orada yalnız düşmanı değil, milletin makûs talihini de yendiniz.” (Makûs: ters, kötü)

Mustafa Kemal bu sözle en çok neyi vurgulamıştır?

✓ B. “Makûs talih”, yıllardır süren yenilgileri anlatır; zafer bu gidişi tersine çevirmiştir. A yanlış, savaş Sakarya ve Büyük Taarruz'la sürdü; C ve D sözde yoktur.Kaynak: Cepheler, Maarif Kongresi ve Sakarya · İstiklal Marşı, Moskova ve II. İnönü

?Soru 3

1920'de dört gelişme
ZamanGelişme
Nisan başıİstanbul'da meclis karşıtı fetva
23 NisanMeclis açıldı
Nisan sonuHıyanet-i Vataniye Kanunu
Eylülİstiklal Mahkemeleri kuruldu

Bu tabloya göre hangisi söylenebilir?

✓ D. Meclis 23 Nisan'da açıldı, aynı ayın sonunda kanunu çıkardı. A ve B sırayı ters okur; C tabloda yoktur, Çerkez Ethem 1921'de de ayaklanıyordu.Kaynak: Misakımillî, TBMM ve Sevr · Meclise karşı ayaklanmalar ve önlemler

?Soru 4

Sakarya Zaferi'nden sonra Fransa, TBMM ile Ekim 1921'de Ankara Antlaşması'nı imzaladı. Güney Cephesi kapandı ve buradaki birlikler Batı Cephesi'ne gönderildi.

Bu bilgilere göre,
I. Askerî başarı diplomatik sonuç doğurmuştur.
II. Bir İtilaf devleti TBMM ile ayrı bir antlaşma yapmıştır.
III. Fransa Sevr'i uygulamaya koymuştur.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ C. Zaferden sonra antlaşma yapılması I'i, Fransa'nın TBMM ile anlaşması II'yi gösterir. III yanlış; Fransa'nın çekilmesi Sevr'den vazgeçmek demekti. A II'yi atlar; B ve D III'ü içerir.Kaynak: Cepheler, Maarif Kongresi ve Sakarya · Sakarya Meydan Savaşı, Kars ve Ankara

?Soru 5

Tekalif-i Millîye'den dört emir
Kimden?Ne istendi?
Her evBir kat çamaşır, bir çift çorap ve çarık
Tüccar ve halkErzak ve kumaşın bir bölümü, parası sonra ödenecek
Taşıtı olanlarAyda bir kez ücretsiz askerî taşıma
Silahı olanlarSavaşa uygun silah ve cephane

Bu tabloya göre hangisi söylenemez?

✓ D. İlk satır “her ev” der; emirler bütün halkı kapsar. A çamaşır ve çorap satırında, B taşıma satırında, C “parası sonra ödenecek” ifadesinde vardır.Kaynak: Cepheler, Maarif Kongresi ve Sakarya · Maarif Kongresi ve Tekalif-i Millîye

?Soru 6

1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nda şu iki madde yer alır: “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.” “Yürütme gücü ve yasama yetkisi milletin tek ve gerçek temsilcisi olan Büyük Millet Meclisinde toplanır.”

Bu maddelere göre,
I. Yönetme yetkisinin kaynağı millettir.
II. Güçler birliği benimsenmiştir.
III. Kişi hak ve özgürlükleri güvence altına alınmıştır.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ C. İlk madde I'i, yetkilerin mecliste toplanması II'yi gösterir. III maddelerde yoktur; bu anayasada hak ve özgürlükler hiç yer almadı. A II'yi atlar; B ve D III'ü içerir.Kaynak: Cepheler, Maarif Kongresi ve Sakarya · Düzenli ordu ve I. İnönü

?Soru 7

Kongrelerden iki karar
KararErzurumSivas
Manda ve himaye reddi✓✓
Bütün cemiyetlerin birleşmesi–✓
Bütün yurdu temsil eden Temsil Heyeti–✓

Bu tabloya göre hangisi söylenemez?

✓ A. Tabloda cemiyetlerin birleşmesi yalnız Sivas'ta işaretli. B ilk satırda, C son satırda görülür; D cemiyetlerin birleşmesinden çıkarılır.Kaynak: Kuvâ-yı Millîye ve hazırlık dönemi · Erzurum ve Sivas kongreleri

?Soru 8

Açılışın ertesi günü kabul edilen önergeye göre milletin seçtiği temsilcilerden oluşan meclisin üstünde bir güç yoktu. Meclis yasama ve yürütme yetkisini kendinde topluyordu.

Bu bilgilere göre,
I. Egemenliğin kaynağı millet sayılmıştır.
II. Yasama ve yürütme aynı kurumda toplanmıştır.
III. Saltanat kaldırılmıştır.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ A. Seçilmiş meclisin en üst güç sayılması I'i, iki yetkinin birleşmesi II'yi gösterir. III metinde yok; saltanat 1922'de kaldırıldı. B, C ve D III'ü içerdiği için yanlış.Kaynak: Misakımillî, TBMM ve Sevr · İstanbul'un işgali ve meclisin açılışı

?Soru 9

Kuvâ-yı Millîye birlikleri gönüllülerden oluşuyordu. Silah ve yiyeceklerini halkın yardımıyla sağlıyor, her biri kendi bölgesini savunuyordu.

Bu bilgilere göre,
I. Direnişte halkın desteği belirleyici olmuştur.
II. Birlikler tek bir merkezden yönetilmiştir.
III. Birliklerin kuruluşunda yerel ihtiyaçlar etkili olmuştur.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ B. Gönüllülük ve halkın yardımı I'i, her birliğin kendi bölgesini savunması III'ü gösterir. II yanlış; birlikler dağınıktı, bu yüzden düzenli ordu kuruldu. A III'ü atlar; C ve D II'yi içerir.Kaynak: Kuvâ-yı Millîye ve hazırlık dönemi · Kuvâ-yı Millîye ve cemiyetler

?Soru 10

Sevr Ağustos 1920'de imzalandı, Mebusan Meclisinde onaylanmadı. Büyük Millet Meclisi imzalayanları vatan haini saydı.

Bu bilgilere göre,
I. Sevr hukuken geçerlilik kazanamamıştır.
II. Sevr, Mebusan Meclisinin onayıyla imzalanmıştır.
III. Büyük Millet Meclisi imzayı millet adına bağlayıcı saymamıştır.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ B. Onaylanmayan antlaşma geçerlilik kazanamaz (I); imzalayanları vatan haini sayan meclis imzayı tanımamıştır (III). II metinle çelişir. A III'ü atlar; C ve D II'yi içerir.Kaynak: Misakımillî, TBMM ve Sevr · Sevr Antlaşması ve tepkiler
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?LGS İnkılap Tarihi soruları hazırlanıyor. Şimdilik bu sayfadaki etkinlikler ve sondaki karma tekrarla kendini dene.
Soru çöz →