I. Dünya Savaşı nasıl başladı, Osmanlı neden Almanya'nın yanında savaştı?
MEB 8. sınıf · Millî Uyanış · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaFransız İhtilali ve Sanayi İnkılabı Osmanlı'yı nasıl etkiledi?Bağlantılı konudan (Bir kahraman doğuyor). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Fransız İhtilali milliyetçilik ve eşitlik fikirlerini yaydı; Sanayi İnkılabı ise Avrupa'yı ham madde ve pazar aramaya itti. Çok uluslu Osmanlı'da azınlıklar ayaklandı, ekonomi Avrupa malları karşısında çöktü. Tanzimat ve Meşrutiyet bu gidişi durdurma denemeleriydi.
Avrupa'daki değişim ve Osmanlı
✎Konu anlatımı
I. Dünya Savaşı neden çıktı, Osmanlı savaşa nasıl girdi?
Kısa cevap: I. Dünya Savaşı sömürge rekabeti, milliyetçilik, silahlanma yarışı ve bloklaşma yüzünden çıktı. Kıvılcım 1914 yazındaki Saraybosna suikastı oldu. Osmanlı önce tarafsız kaldı, sonra Almanya ile gizli ittifak yaptı ve Kasım 1914'te İttifak Devletleri safında savaşa girdi.Sürekli atışan iki grup küçük bir kavgada herkesi işe karıştırır; 1914'te de tek bir suikast bütün Avrupa'yı savaşa soktu.
Gerilim nasıl birikti?
Bir kahraman doğuyor sayfasında Sanayi İnkılabı'nın Avrupa'yı ham madde ve pazar peşine düşürdüğünü gördük. Siyasi birliğini geç kuran Almanya ve İtalya da sömürge istiyordu. İngiltere ile Almanya arasındaki rekabet büyüdü. Fransa, Almanya'ya kaptırdığı Alsas-Loren'i geri almak istiyordu.
Rusya, Balkanlar'daki Slavları kendi çevresinde toplamak (Panslavizm) ve Boğazlar'a inmek istiyordu. Bu durum Avusturya-Macaristan'ı rahatsız etti. Devletler karada ve denizde silahlanma yarışına girdi. Birbirine yardım sözü veren devletler iki blok oluşturdu.
Kıvılcım: Saraybosna
Haziran 1914'te Avusturya-Macaristan veliahdı Saraybosna'da bir Sırp milliyetçisi tarafından öldürüldü. Avusturya Sırbistan'a savaş açtı. İttifaklar domino taşları gibi devreye girdi ve birkaç gün içinde Avrupa'nın büyük devletleri savaştaydı.
Osmanlı neden savaşa girdi?
Osmanlı önce tarafsızlığını ilan etti ama İngiltere ve Fransa ittifak önerilerini geri çevirdi. Yönetimdeki İttihatçılar Almanya'nın kazanacağına, kaybedilen toprakların geri alınacağına inanıyordu. Ağustos 1914'te Almanya ile gizli bir ittifak yapıldı.
İngiliz gemilerinden kaçan Goeben ve Breslau adlı iki Alman gemisi Boğazlar'a sığındı. Osmanlı onları satın aldığını açıkladı, adlarını Yavuz ve Midilli yaptı. Bu gemiler Karadeniz'de Rus limanlarını topa tutunca Rusya, İngiltere ve Fransa Osmanlı'ya savaş ilan etti.
Bu olay bize ne anlatıyor?
Almanya, Osmanlı'nın Boğazlar'ından, ham maddesinden ve halifeliğin etkisinden yararlanmak istiyordu. Osmanlı ise kayıplarını telafi etmeyi umdu. Bu karar devletin sonunu hazırladı.
Nasıl sorulurSavaşın nedenleri bir metinle verilir; hangisinin ekonomik, hangisinin siyasi olduğu sorulur.
TuzakSaraybosna suikastını asıl neden sanmak; o yalnız kıvılcımdı.
İpucu“pazar, ham madde” ekonomik; “toprak, ittifak, Panslavizm” siyasi nedendir.
↕Kronolojik sıralama
- Osmanlı ile Almanya gizli ittifak yaptı
- Rus limanları topa tutuldu
- Saraybosna suikastı
- Goeben ve Breslau Boğazlar'a sığındı
- Avusturya Sırbistan'a savaş açtı
?Soru çöz öncüllü
Almanya, Osmanlı'yı savaşta yanında görmek istiyordu. Osmanlı Boğazlar'a sahipti ve İngiltere'nin Hindistan yolunu tehdit edebilirdi. Ayrıca padişah aynı zamanda halifeydi.
Bu bilgilere göre,
I. Almanya, Osmanlı'nın stratejik konumundan yararlanmak istemiştir.
II. Almanya, halifeliğin etkisini kullanmayı düşünmüştür.
III. Osmanlı savaşa İtilaf devletlerinin yanında girmiştir.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?