Birinci Dünya Savaşı ve Mondros: cepheler, Çanakkale, ateşkes ve işgaller

Osmanlı Devleti dört yıl boyunca birçok cephede savaştı ve Mondros'la ağır bir ateşkes imzaladı. Cepheleri haritada, işgallere verilen tepkileri tarih sırasıyla izliyorsun.

5 durakLGS · 8. sınıf · 2. ünite
10 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 10tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
1914 · AVRUPA-OSMANLI

I. Dünya Savaşı nasıl başladı, Osmanlı neden Almanya'nın yanında savaştı?

MEB 8. sınıf · Millî Uyanış · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaFransız İhtilali ve Sanayi İnkılabı Osmanlı'yı nasıl etkiledi?Bağlantılı konudan (Bir kahraman doğuyor). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Fransız İhtilali milliyetçilik ve eşitlik fikirlerini yaydı; Sanayi İnkılabı ise Avrupa'yı ham madde ve pazar aramaya itti. Çok uluslu Osmanlı'da azınlıklar ayaklandı, ekonomi Avrupa malları karşısında çöktü. Tanzimat ve Meşrutiyet bu gidişi durdurma denemeleriydi.

Avrupa'daki değişim ve Osmanlı

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

I. Dünya Savaşı neden çıktı, Osmanlı savaşa nasıl girdi?

Kısa cevap: I. Dünya Savaşı sömürge rekabeti, milliyetçilik, silahlanma yarışı ve bloklaşma yüzünden çıktı. Kıvılcım 1914 yazındaki Saraybosna suikastı oldu. Osmanlı önce tarafsız kaldı, sonra Almanya ile gizli ittifak yaptı ve Kasım 1914'te İttifak Devletleri safında savaşa girdi.

Sürekli atışan iki grup küçük bir kavgada herkesi işe karıştırır; 1914'te de tek bir suikast bütün Avrupa'yı savaşa soktu.

Gerilim nasıl birikti?

Bir kahraman doğuyor sayfasında Sanayi İnkılabı'nın Avrupa'yı ham madde ve pazar peşine düşürdüğünü gördük. Siyasi birliğini geç kuran Almanya ve İtalya da sömürge istiyordu. İngiltere ile Almanya arasındaki rekabet büyüdü. Fransa, Almanya'ya kaptırdığı Alsas-Loren'i geri almak istiyordu.

Rusya, Balkanlar'daki Slavları kendi çevresinde toplamak (Panslavizm) ve Boğazlar'a inmek istiyordu. Bu durum Avusturya-Macaristan'ı rahatsız etti. Devletler karada ve denizde silahlanma yarışına girdi. Birbirine yardım sözü veren devletler iki blok oluşturdu.

İtalya savaş başlayınca taraf değiştirdi ve 1915'te İtilaf'a katıldı.Görsel: Sınav Defteri

Kıvılcım: Saraybosna

Haziran 1914'te Avusturya-Macaristan veliahdı Saraybosna'da bir Sırp milliyetçisi tarafından öldürüldü. Avusturya Sırbistan'a savaş açtı. İttifaklar domino taşları gibi devreye girdi ve birkaç gün içinde Avrupa'nın büyük devletleri savaştaydı.

Osmanlı neden savaşa girdi?

Osmanlı önce tarafsızlığını ilan etti ama İngiltere ve Fransa ittifak önerilerini geri çevirdi. Yönetimdeki İttihatçılar Almanya'nın kazanacağına, kaybedilen toprakların geri alınacağına inanıyordu. Ağustos 1914'te Almanya ile gizli bir ittifak yapıldı.

İngiliz gemilerinden kaçan Goeben ve Breslau adlı iki Alman gemisi Boğazlar'a sığındı. Osmanlı onları satın aldığını açıkladı, adlarını Yavuz ve Midilli yaptı. Bu gemiler Karadeniz'de Rus limanlarını topa tutunca Rusya, İngiltere ve Fransa Osmanlı'ya savaş ilan etti.

Bu olay bize ne anlatıyor?

Almanya, Osmanlı'nın Boğazlar'ından, ham maddesinden ve halifeliğin etkisinden yararlanmak istiyordu. Osmanlı ise kayıplarını telafi etmeyi umdu. Bu karar devletin sonunu hazırladı.

Akılda kalsın: Sömürge yarışı + milliyetçilik + silahlanma → asıl nedenler; Saraybosna → yalnız kıvılcım. Kayıpları geri alma umudu → Osmanlı Almanya'nın yanında.
LGS'de

Nasıl sorulurSavaşın nedenleri bir metinle verilir; hangisinin ekonomik, hangisinin siyasi olduğu sorulur.

TuzakSaraybosna suikastını asıl neden sanmak; o yalnız kıvılcımdı.

İpucu“pazar, ham madde” ekonomik; “toprak, ittifak, Panslavizm” siyasi nedendir.

↕Kronolojik sıralama

  1. Osmanlı ile Almanya gizli ittifak yaptı
  2. Rus limanları topa tutuldu
  3. Saraybosna suikastı
  4. Goeben ve Breslau Boğazlar'a sığındı
  5. Avusturya Sırbistan'a savaş açtı

?Soru çöz öncüllü

Almanya, Osmanlı'yı savaşta yanında görmek istiyordu. Osmanlı Boğazlar'a sahipti ve İngiltere'nin Hindistan yolunu tehdit edebilirdi. Ayrıca padişah aynı zamanda halifeydi.

Bu bilgilere göre,
I. Almanya, Osmanlı'nın stratejik konumundan yararlanmak istemiştir.
II. Almanya, halifeliğin etkisini kullanmayı düşünmüştür.
III. Osmanlı savaşa İtilaf devletlerinin yanında girmiştir.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ C. Boğazlar ve Hindistan yolu I'i, halifelik II'yi gösterir. III yanlış; Osmanlı İttifak safındaydı. A II'yi atlar; B ve D III'ü içerir.
1914–1918 · CEPHELER

Osmanlı'nın cepheleri: saldırdığı, savunduğu ve yardıma gittiği yerler

MEB 8. sınıf · Millî Uyanış · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaI. Dünya Savaşı neden çıktı, Osmanlı savaşa nasıl girdi?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

I. Dünya Savaşı sömürge rekabeti, milliyetçilik, silahlanma yarışı ve bloklaşma yüzünden çıktı. Kıvılcım 1914 yazındaki Saraybosna suikastı oldu. Osmanlı önce tarafsız kaldı, sonra Almanya ile gizli ittifak yaptı ve Kasım 1914'te İttifak Devletleri safında savaşa girdi.

Savaşın nedenleri ve Osmanlı'nın girişi

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Osmanlı I. Dünya Savaşı'nda hangi cephelerde savaştı?

Kısa cevap: Osmanlı Kafkas ve Kanal'da saldırdı; Çanakkale, Irak, Suriye-Filistin ve Hicaz-Yemen'de savundu, üç cephede de müttefiklerine yardım etti. Sarıkamış'ta ağır kayıp verdi, Kut'ül-Amâre'de büyük zafer kazandı.

Hem hücum edip hem kalesini koruyan takım çabuk yorulur; Osmanlı da dört yıl boyunca birçok cephede birden savaştı.

Cepheleri üçe ayırmak

Taarruzda saldıran Osmanlı'dır, savunmada ise düşman saldırır.

Osmanlı'nın cepheleri
CepheTürÖne çıkan olay
KafkasTaarruzSarıkamış Harekâtı
KanalTaarruzİki harekât, sonuç yok
ÇanakkaleSavunmaDeniz ve kara zaferleri
IrakSavunmaKut'ül-Amâre Zaferi
Suriye-Filistin, Hicaz-YemenSavunmaHalep'in kuzeyinde direniş, Medine savunması
Galiçya, Romanya, MakedonyaYardımMüttefiklere destek

Kafkas ve Kanal: sonuç alınamayan saldırılar

Kafkas Cephesi Almanların isteğiyle açıldı. Amaç 1878'de kaybedilen Kars, Ardahan ve Batum'u geri almaktı. Enver Paşa ağır kışta Sarıkamış Harekâtı'nı başlattı. Soğuk, salgın hastalık ve malzeme eksikliği yüzünden on binlerce asker savaşamadan hayatını kaybetti.

Ruslar ardından Doğu Anadolu'ya girdi; Mustafa Kemal 1916'da Muş ve Bitlis'i geri aldı. 1917'de Rusya'da ihtilal çıkınca Ruslar savaştan çekildi. Kanal Cephesi'nde ise amaç Süveyş Kanalı'nı alıp İngiltere'nin sömürge yolunu kesmekti; iki harekât da başarısız oldu.

1915 Olayları

Savaş sürerken Doğu Anadolu'da bazı Ermeni çeteleri Rus ordusuyla iş birliği yaptı ve halka saldırdı. Osmanlı hükûmeti 1915'te Sevk ve İskân (Tehcir) Kanunu'nu çıkardı. Savaş bölgesindeki Ermeniler, Osmanlı toprağı olan Suriye'ye göç ettirildi. Savaş bitince geri dönüşlerine izin verildi.

Güneyde savunma

Irak'ta Basra'ya çıkan İngilizler kuzeye ilerledi. Halil (Kut) Paşa komutasındaki birlikler İngiliz ordusunu Kut'ül-Amâre'de kuşattı. 1916'da binlerce İngiliz askeri teslim alındı. İngilizler sonra yeniden ilerleyip Bağdat'ı aldı.

Suriye-Filistin'de Kudüs ve Şam elden çıktı. Mustafa Kemal dağılan birlikleri toparladı ve düşmanı Halep'in kuzeyinde durdurdu. Hicaz'da Fahrettin Paşa, savaş bitince de Medine'yi savundu.

Bu olay bize ne anlatıyor?

Osmanlı birçok cephede kahramanca savaştı ama gücü dağıldı. Mustafa Kemal'in Halep'in kuzeyinde kurduğu hat ise Anadolu'nun güneyden işgalini önledi.

Akılda kalsın: Taarruz: Kafkas, Kanal. Zafer: Çanakkale, Kut'ül-Amâre. Felaket: Sarıkamış.
LGS'de

Nasıl sorulurCepheleri gösteren bir şema ya da tablo verilir; hangisinin taarruz, hangisinin savunma olduğu sorulur.

TuzakKafkas Cephesi'ni savunma sanmak; orayı Osmanlı saldırmak için açtı.

İpucu“cepheyi kim açtı?” diye sor; Osmanlı açtıysa taarruzdur.

▭Boşluk doldurma Taarruz mu, savunma mı?

Osmanlı, Kars, Ardahan ve Batum'u almak için Ruslara saldırdı: cephesi. Basra'dan ilerleyen İngilizler Kut'ül-Amâre'de durduruldu: cephesi. Osmanlı Galiçya'da Avusturya'nın yanında savaştı: cephesi.

TaarruzSavunmaYardımAteşkes

?Soru çöz tablo

Dört cephe
CepheAçanAmaç
KafkasOsmanlıKars, Ardahan, Batum'u geri almak
KanalOsmanlıİngiltere'nin sömürge yolunu kesmek
ÇanakkaleİtilafBoğazlar'ı geçip Rusya'ya yardım
IrakİngilterePetrol bölgesi, Rusya'ya yardım

Bu tabloya göre hangisi söylenemez?

✓ A. Kanal'da amaç toprak değil, İngiltere'nin yolunu kesmekti. B, C ve D tablodaki satırlarla doğrulanır.
1915–1916 · ÇANAKKALE

Çanakkale geçilmez: denizde 18 Mart, karada Anafartalar

MEB 8. sınıf · Millî Uyanış · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaMustafa Kemal I. Dünya Savaşı'ndan önce nerelerde görev yaptı?Bağlantılı konudan (Bir kahraman doğuyor). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Mustafa Kemal ilk görevine 1905'te Şam'da başladı ve Vatan ve Hürriyet Cemiyetini kurdu. 31 Mart Olayı'nda Hareket Ordusunun kurmay başkanıydı. Picardie manevralarını izledi, Trablusgarp ve Balkan savaşlarında görev aldı. 1913'te Sofya'ya askerî ataşe oldu.

Şam'dan Sofya'ya askerlik yılları

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Çanakkale Savaşı'nın sonuçları nelerdir, Mustafa Kemal'in rolü neydi?

Kısa cevap: İtilaf devletleri İstanbul'u alıp Rusya'ya yardım ulaştırmak için Çanakkale'ye saldırdı. Donanmaları 18 Mart 1915'te yenildi, ardından başlayan kara savaşlarında da geçemediler. Mustafa Kemal Arıburnu ve Anafartalar'daki başarılarıyla tanındı.

Nöbetçi kapıyı tutarsa kalabalık içeri giremez; Çanakkale de İstanbul'un kapısıydı.

Neden Çanakkale?

İtilaf devletleri Boğazlar'ı ve İstanbul'u alarak Osmanlı'yı savaş dışı bırakmak istiyordu. Böylece müttefikleri Rusya'ya silah ve cephane ulaştırabilecekti. Tarafsız Balkan devletlerini de yanlarına çekmeyi umuyorlardı.

Denizde: 18 Mart

Güçlü İtilaf donanması 1915 başında boğazdaki tabyaları bombalamaya başladı. Nusret Mayın Gemisi gece gizlice boğaza mayın döşedi. Seyit Onbaşı gibi topçuların isabetli atışları da eklenince düşman birçok savaş gemisini kaybetti. 18 Mart 1915'te donanma geri çekildi.

Karada: Arıburnu ve Anafartalar

Bu kez Gelibolu Yarımadası'na asker çıkardılar. Nisan 1915'te İngilizler Seddülbahir'e, Avustralya ve Yeni Zelandalı Anzaklar Arıburnu'na çıktı.

19. Tümen Komutanı Yarbay Mustafa Kemal, emir beklemeden birliklerini Arıburnu'na sürdü. 57. Alay'ın askerleri burada şehit düşene kadar savaşıp zaman kazandırdı. Mustafa Kemal Ağustos'ta Anafartalar Grup Komutanı olarak Anafartalar ve Conkbayırı'nda düşmanı durdurdu.

Çanakkale'de iki aşama
Deniz savaşlarıKara savaşları
BaşlangıçŞubat 1915Nisan 1915
Öne çıkanlarNusret, Seyit OnbaşıMustafa Kemal, 57. Alay
Sonuç18 Mart'ta donanma çekildi1916 başında ordu çekildi

Sonuçları

  • İtilaf devletleri Boğazlar'ı geçemedi, Rusya'ya yardım gidemedi.
  • Rusya'da ihtilal çıktı ve Rusya savaştan çekildi.
  • Savaş uzadı; Bulgaristan İttifak safında savaşa girdi.
  • On binlerce Türk askeri şehit oldu.
  • Mustafa Kemal'i Türk ve dünya kamuoyu tanıdı.

Bu olay bize ne anlatıyor?

Çanakkale, kararlı bir savunmanın en güçlü donanmaları bile durdurabileceğini gösterdi. Zafer Türk milletinin kendine güvenini artırdı ve Millî Mücadele'nin önderini tanıttı.

Akılda kalsın: Boğaz geçilemedi → Rusya'ya yardım gitmedi → Rusya'da ihtilal. Savaş uzadı → Bulgaristan İttifak'a katıldı. Arıburnu ve Anafartalar → Mustafa Kemal tanındı.
LGS'de

Nasıl sorulurBir komutanın emri, bir askerin mektubu ya da sonuç listesi verilir; hangi yargıya ulaşılacağı sorulur.

TuzakÇanakkale'nin savaşı kısalttığını sanmak; tersine savaşı uzattı.

İpucuSonucu Rusya'ya bağla: yardım gitmedi → ihtilal → Rusya çekildi.

⇄Bilgi eşleştirme Çanakkale'de kim ne yaptı?

?Soru çöz alıntı

Mustafa Kemal, Anzakların çıkarma yaptığı gün Arıburnu'nda askerlerine şöyle der: “Ben size taarruzu emretmiyorum, ölmeyi emrediyorum! Biz ölünceye kadar geçecek zaman içinde yerimize başka kuvvetler ve komutanlar gelebilir.”

Bu emrin asıl amacı aşağıdakilerden hangisidir?

✓ D. “Yerimize başka kuvvetler gelebilir” sözü amacın zaman kazanmak olduğunu gösterir. A emri zafer emri sanır; B ve C sözle çelişir.
OCAK–EKİM 1918 · MONDROS

Savaşın sonu ve Mondros: silahları bırakan bir imparatorluk

MEB 8. sınıf · Millî Uyanış · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Mondros Ateşkes Antlaşması neden ağır bir antlaşmaydı?

Kısa cevap: Osmanlı Ekim 1918'de Mondros Ateşkes Antlaşması'nı imzalayıp savaştan çekildi. Wilson İlkeleri'ne güvenilerek imzalanan antlaşma ordunun terhisini ve Boğazların açılmasını öngörüyordu. 7. maddesi İtilaf devletlerine istedikleri yeri işgal etme hakkı verdi.

Maçı yarıda bırakan takım kuralları rakibe yazdırır; Mondros da böyle bir teslimiyetti.

ABD savaşa giriyor, Wilson konuşuyor

Almanya, Atlas Okyanusu'nda ABD gemilerini batırınca ABD 1917'de İtilaf safında savaşa girdi. Başkan Wilson 1918 başında kalıcı barış için 14 maddelik ilkeler açıkladı.

İlkelere göre gizli antlaşma yapılmayacak, Milletler Cemiyeti kurulacaktı. Türklerin çoğunlukta olduğu yerlerde egemenlik Türklere tanınacaktı. Bu ilkeler yenilen devletlere umut verdi ve ateşkesleri hızlandırdı.

Savaş bitiyor

1918'de önce Bulgaristan ateşkes istedi. Böylece Osmanlı'nın Almanya ile kara bağlantısı koptu. Talat Paşa Hükûmeti istifa etti; Enver, Talat ve Cemal paşalar yurt dışına kaçtı. Yeni hükûmet Wilson İlkeleri'ne güvenerek ateşkes istedi.

Ateşkes, savaşan tarafların silahları geçici olarak bırakmasıdır. Barış antlaşmasından farkı, kesin kararları sonraya bırakmasıdır.

Mondros'un en ağır maddeleri

Rauf (Orbay) Bey başkanlığındaki heyet, Ekim 1918'de Limni Adası'ndaki Mondros Limanı'nda antlaşmayı imzaladı. En tehlikeli maddeleri şunlardı:

Mondros'un dört ağır maddesi
MaddeNe anlama geliyordu?
Boğazlar açılacak, tabyalar işgal edilecekİstanbul savunmasız kalır.
Ordu terhis edilecek (askerler evine gönderilecek)Ülke korunamaz.
7. madde: güvenliği tehdit eden yer işgal edilebilirHer yer işgale açılır.
Altı doğu vilayetinde karışıklık çıkarsa işgalDoğu Anadolu tehlikeye girer.

Haberleşme ve ulaşım araçları da İtilaf devletlerinin denetimine bırakıldı.

Bu olay bize ne anlatıyor?

Mondros, Osmanlı'yı savunmasız bıraktı. Belirsiz yazılan maddeler işgallerin yolunu açtı; Wilson İlkeleri'ne duyulan güven boşa çıktı.

Akılda kalsın: Mondros'un anahtarı 7. madde: “Güvenliğimizi tehdit eden her yeri işgal ederiz.”
LGS'de

Nasıl sorulurMondros'tan birkaç madde verilir; hangi sonucu doğurduğu ya da hangi bağımsızlığı zedelediği sorulur.

TuzakAteşkesi barış antlaşması sanmak; ateşkes yalnız silahları susturur.

İpucuMaddedeki “işgal, terhis, denetim” sözcüklerini egemenlik kaybına bağla.

⇄Olaydan kavrama Hangi kavram?

?Soru çöz öncüllü

Mondros'a göre Osmanlı ordusu terhis edilecek, İtilaf devletleri güvenliklerini tehdit eden her yeri işgal edebilecekti.

Bu bilgilere göre,
I. Osmanlı'nın savunma gücü zayıflatılmıştır.
II. İşgallere hukuki bir dayanak hazırlanmıştır.
III. Osmanlı topraklarının sınırları kesin olarak çizilmiştir.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ B. Terhis I'i, “her yeri işgal edebilir” maddesi II'yi gösterir. III yanlıştır; ateşkes sınır çizmez, tersine her yeri belirsiz bırakır. A II'yi atlar; C ve D III'ü içerir.
KASIM 1918–MAYIS 1919 · İSTANBUL-İZMİR

İşgaller başlıyor: hükûmet sustu, Mustafa Kemal ve halk karşı çıktı

MEB 8. sınıf · Millî Uyanış · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaMondros Ateşkes Antlaşması neden ağır bir antlaşmaydı?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Osmanlı Ekim 1918'de Mondros Ateşkes Antlaşması'nı imzalayıp savaştan çekildi. Wilson İlkeleri'ne güvenilerek imzalanan antlaşma ordunun terhisini ve Boğazların açılmasını öngörüyordu. 7. maddesi İtilaf devletlerine istedikleri yeri işgal etme hakkı verdi.

Wilson İlkeleri ve Mondros

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Mondros'tan sonra işgallere kim nasıl tepki gösterdi?

Kısa cevap: Mondros'tan hemen sonra Musul ve İstanbul işgal edildi. Paris Barış Konferansı'nın kararıyla Yunanlar Mayıs 1919'da İzmir'e çıktı. İstanbul Hükûmeti sessiz kaldı; Mustafa Kemal ve halk miting, cemiyet ve direnişle karşı çıktı.

Komşun bahçene bir kez izinsiz girse susabilirsin, üçüncüde susmazsın; 1919'da Türk halkı da sessizliği bıraktı.

İşgaller birbirini izliyor

İngilizler 7. maddeye dayanarak Kasım 1918'in başında Musul'u işgal etti. Aynı ay İtilaf donanması İstanbul'a girdi. O gün Suriye'den dönen Mustafa Kemal, düşman gemilerine bakıp “Geldikleri gibi giderler!” dedi. Güneyde İngilizler ve Fransızlar, Antalya çevresinde İtalyanlar yerleşti.

Paris Barış Konferansı ve İzmir

Yenilen devletlerle yapılacak barışı belirlemek için 1919 başında Paris Barış Konferansı toplandı. Daha önce İtalya'ya vaat edilen İzmir, İngilizlerin desteğiyle Yunanistan'a bırakıldı. Konferans, Wilson İlkeleri'nin unutulduğunu gösterdi.

Yunan ordusu Mayıs 1919'da İzmir'e çıktı ve halka saldırdı. Gazeteci Hasan Tahsin işgalcilere ilk kurşunu sıktı. İzmir'in işgali vatanın elden gittiğini herkese gösterdi.

Kim nasıl davrandı?

İşgaller karşısında tutumlar
Kim?Tutumu
İstanbul Hükûmetiİşgaller geçicidir; İngilizleri kızdırmamak için sessiz kalınmalı.
Bazı aydınlarKurtuluş için İngiliz ya da Amerikan mandası istenmeli.
Mustafa KemalKurtuluş millî birlikle ve milletin gücüyle olur.
HalkMiting, protesto telgrafı, cemiyet ve silahlı direniş.

Manda, zayıf sayılan bir ülkenin yönetiminin bir süre büyük bir devlete bırakılmasıdır. Mustafa Kemal bunu bağımsızlıktan vazgeçmek saydı. İstanbul'da Fatih ve Sultanahmet'te büyük mitingler yapıldı; Halide Edip gibi aydınlar halka seslendi. Anadolu'daki direnişi Kuvâ-yı Millîye ve hazırlık dönemi sayfasında göreceğiz.

Bu olay bize ne anlatıyor?

İşgaller, beklenen adil barışın gelmeyeceğini gösterdi. Hükûmet milletin duygularını temsil edemedi. Bu boşluk milletin kaderini kendi eline almasının yolunu açtı.

Akılda kalsın: 7. madde → işgallere dayanak. Paris Konferansı → Wilson İlkeleri unutuldu → İzmir Yunanistan'a. Hükûmet sustu → millet kaderini eline aldı.
LGS'de

Nasıl sorulurBir roman, gazete haberi ya da anıyla işgal yılları anlatılır; halkın ya da hükûmetin tutumu sorulur.

TuzakManda isteğini direniş sanmak; manda başka devletin yönetimini kabul etmektir.

İpucuDavranışı “teslim, manda, direniş” diye üçe ayır.

↕Kronolojik sıralama

  1. Paris Barış Konferansı toplandı
  2. Musul işgal edildi
  3. Yunanlar İzmir'e çıktı
  4. Mondros imzalandı
  5. İtilaf donanması İstanbul'a girdi

?Soru çöz alıntı

Mustafa Kemal Nutuk'ta o günlerin şartlarını anlattıktan sonra şöyle der: “Bu durum karşısında tek bir karar vardı. O da millî egemenliğe dayanan, kayıtsız şartsız bağımsız yeni bir Türk devleti kurmaktı.” (Nutuk, sadeleştirilmiş)

Bu karar, işgal yıllarındaki görüşlerden hangisine en açık biçimde karşı çıkıldığını gösterir?

✓ C. “Kayıtsız şartsız bağımsız” devlet, başka devletin yönetimini kabul eden manda fikriyle çelişir. A, B ve D kararla uyumludur, onun parçasıdır.

Lisede bu konunun ayrıntısı Tarih serisindeki I. Dünya Savaşı ve Osmanlı Devleti sayfasında.

Karma tekrar

Bu sayfadan ve önceki 1 sayfadan karışık 5 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Mondros'a göre Osmanlı ordusu terhis edilecek, İtilaf devletleri güvenliklerini tehdit eden her yeri işgal edebilecekti.

Bu bilgilere göre,
I. Osmanlı'nın savunma gücü zayıflatılmıştır.
II. İşgallere hukuki bir dayanak hazırlanmıştır.
III. Osmanlı topraklarının sınırları kesin olarak çizilmiştir.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ B. Terhis I'i, “her yeri işgal edebilir” maddesi II'yi gösterir. III yanlıştır; ateşkes sınır çizmez, tersine her yeri belirsiz bırakır. A II'yi atlar; C ve D III'ü içerir.Kaynak: bu sayfa · Wilson İlkeleri ve Mondros

?Soru 2

İtalya 1911'de Trablusgarp'a saldırdığında bölgeye karadan da denizden de asker gönderilemedi. Mustafa Kemal ve bazı genç subaylar gizlice bölgeye gidip yerli halkı örgütledi.

Bu bilgilere göre,
I. Osmanlı Devleti bölgeyi savunmakta zorlanmıştır.
II. Direnişte yerli halk da yer almıştır.
III. Trablusgarp savaşın sonunda Osmanlı'da kalmıştır.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ C. Yardım gönderilememesi I'i, halkın örgütlenmesi II'yi gösterir. III metinde yok, üstelik yanlış; Trablusgarp İtalya'ya bırakıldı. A II'yi atlar; B ve D III'ü içerir.Kaynak: Bir kahraman doğuyor · Şam'dan Sofya'ya askerlik yılları

?Soru 3

1839'da ilan edilen Tanzimat Fermanı'na göre kimse mahkemede yargılanmadan cezalandırılmayacak, vergiler herkesten gelirine göre alınacaktı.

Bu bilgilere göre,
I. Hukukun üstünlüğü fikri benimsenmiştir.
II. Padişahın yetkileri bir meclisle sınırlandırılmıştır.
III. Vergide adalet amaçlanmıştır.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ B. Yargılanmadan ceza verilmemesi I'i, gelire göre vergi III'ü gösterir. II metinde yok; meclis 1876'da Kanun-ı Esasi ile geldi. A III'ü atlar; C ve D Tanzimat'ı meşrutiyetle karıştırır.Kaynak: Bir kahraman doğuyor · Avrupa'daki değişim ve Osmanlı

?Soru 4

Mustafa Kemal Nutuk'ta o günlerin şartlarını anlattıktan sonra şöyle der: “Bu durum karşısında tek bir karar vardı. O da millî egemenliğe dayanan, kayıtsız şartsız bağımsız yeni bir Türk devleti kurmaktı.” (Nutuk, sadeleştirilmiş)

Bu karar, işgal yıllarındaki görüşlerden hangisine en açık biçimde karşı çıkıldığını gösterir?

✓ C. “Kayıtsız şartsız bağımsız” devlet, başka devletin yönetimini kabul eden manda fikriyle çelişir. A, B ve D kararla uyumludur, onun parçasıdır.Kaynak: bu sayfa · İşgaller ve tepkiler

?Soru 5

Mustafa Kemal, Manastır'da öğrenciyken başlayan 1897 Osmanlı-Yunan Savaşı için şöyle der: “Gençlik hayatımın en heyecanlı günlerini yaşadım. Yaşımın küçük olmasına rağmen bu savaşa katılmayı çok istemiştim.” (Ali Fuat Cebesoy'un anılarından)

Bu sözler Mustafa Kemal'in hangi özelliğini en açık biçimde gösterir?

✓ A. Küçük yaşta savaşa katılmak istemesi vatan sevgisini gösterir. B geleceği tahmin etmeyi gerektirir, sözde yok; C ve D başka anılarda geçer, bu sözle ilgisi yoktur.Kaynak: Bir kahraman doğuyor · Çocukluk, okullar ve fikir hayatı
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?LGS İnkılap Tarihi soruları hazırlanıyor. Şimdilik bu sayfadaki etkinlikler ve sondaki karma tekrarla kendini dene.
Soru çöz →