Uluslararası örgütler: BM sistemi, NATO, AB ve bölgesel örgütler

Uluslararası örgütlerin türlerini, BM sistemini, güvenlik ve ekonomi örgütlerini, kuruluş tarihleri, merkezleri ve 2026 itibarıyla üyelikleriyle öğren.

7 durakKPSS A
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
ÖRGÜT · KAVRAM

Uluslararası örgüt nedir? Türleri ve 19. yüzyıldaki ilk örnekler

Uluslararası İlişkiler · Uluslararası Örgütler · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaİşlevselcilik ile yeni işlevselcilik arasındaki fark nedir? Taşma (spillover) ve hükümetlerarasıcılık ne demektir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Uluslararası ilişkiler kuramları). Önce kendin cevapla, sonra aç.

İşlevselcilik (Mitrany, 1943) barışın teknik alanlarda siyasetten bağımsız işbirliğiyle kurulacağını, bağlılığın zamanla işlevsel kurumlara kayacağını savunur. Yeni işlevselcilik (Haas, 1958) Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu deneyiminden doğar; bir sektördeki bütünleşmenin taşma etkisiyle başka sektörlere ve ulus üstü kurumlara yayılacağını söyler. Hükümetlerarasıcılık son sözü devletlere verir.

Entegrasyon: işlevselcilik ve yeni işlevselcilik

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Uluslararası örgüt nedir, türleri nelerdir? Hükümetlerarası örgüt ile hükümet dışı örgüt ve ulus üstü örgüt arasındaki fark nedir?

Kısa cevap: Uluslararası örgüt, devletlerin bir kurucu antlaşmayla kurduğu, sürekli organları ve üyelerinden ayrı bir iradesi olan yapıdır. Üyeliğe göre hükümetlerarası ya da hükümet dışı, coğrafyaya göre evrensel ya da bölgesel, amaca göre genel ya da özel amaçlı, yetkiye göre işbirliği örgütü ya da ulus üstü örgüt diye sınıflandırılır.

Bir Alman şilebi 1830'larda Ren'de Hollanda'ya inerken hangi kıyı devletinin kurallarına uyacaktı? Cevabı tek bir devlet değil, ortak bir komisyon verdi.

Uluslararası hukukun kaynakları sayfasında gördüğümüz gibi örgütler türev süjedir: kişilikleri, devletlerin kurucu antlaşmada onlara tanıdığı yetkiyle sınırlıdır. Bir yapıyı örgüt yapan üç öğe vardır: kurucu bir antlaşma, sürekli organlar (genel kurul, yürütme organı, sekreterlik) ve üyelerin toplamından ayrı bir irade. Geçici bir konferans ya da bir antlaşmanın taraflar toplantısı örgüt sayılmaz.

Dört ölçüt, dört ayrım

Uluslararası örgütlerin sınıflandırılması
ÖlçütTürlerÖrnek
Üyelerin niteliğiHükümetlerarası ↔ hükümet dışı (NGO)BM, NATO ↔ Uluslararası Af Örgütü, Sınır Tanımayan Doktorlar
Coğrafi kapsamEvrensel ↔ bölgeselBM, DSÖ ↔ AB, ASEAN, Afrika Birliği
AmaçGenel amaçlı ↔ özel (işlevsel) amaçlıBM, Avrupa Konseyi ↔ UPU, OPEC, NATO
Yetkiİşbirliği (hükümetlerarası) ↔ ulus üstüOECD, İİT ↔ AB (Komisyon, Adalet Divanı)

En sık karıştırılan ayrım sonuncusudur. İşbirliği örgütünde kararlar genellikle oybirliğiyle alınır ve devleti ancak kendi onayıyla bağlar. Ulus üstü örgütte ise üyeler bazı yetkilerini devretmiştir: örgüt organı nitelikli çoğunlukla karar alır, bu karar itiraz eden üyeyi de bağlar ve doğrudan iç hukukta uygulanır. Bugün bu niteliği en belirgin taşıyan örgüt AB'dir.

İlk örgütler neden teknikti?

Sanayi devrimi nehir, telgraf ve posta gibi sınır aşan işleri çoğalttı. 1815 Viyana Kongresi'nde kurulan Ren Nehri Merkez Komisyonu bugün de çalışan en eski örgüttür. Onu 1865'te Uluslararası Telgraf Birliği (bugünkü ITU) ve 1874'te Bern'de kurulan Genel Posta Birliği (UPU) izledi. Uİ kuramları sayfasında gördüğümüz Mitrany'nin işlevselciliği bu deneyimden beslenir: barış, siyasetten önce teknik işbirliğiyle kurulur. Siyasi alanda ilk evrensel deneme ise Siyasi tarih 1914-1945 sayfasında gördüğümüz Milletler Cemiyeti'dir (1920).

Akılda kalsın: Örgüt = antlaşma + sürekli organ + ayrı irade. Ulus üstü olmanın işareti, itiraz eden üyeyi de bağlayan çoğunluk kararıdır. En eskiler tekniktir: Ren 1815, ITU 1865, UPU 1874.
Sınavda

Nasıl sorulurBir örgütün hangi türe girdiği ya da ulus üstü örgütün ayırt edici özelliği sorulur.

TuzakÜye sayısı çok olan örgütü ulus üstü sanmak; BM evrenseldir ama Güvenlik Konseyi kararları dışında işbirliği örgütüdür. İkinci tuzak, Uluslararası Kızılhaç Komitesi gibi özel statülü bir kuruluşu hükümetlerarası örgüt saymak.

Sınavda işaretleilk evrensel teknik örgütler ITU ve UPU'dur.

⇄Bilgi eşleştirme Örgüt türleri

?Soru çöz

Bir uluslararası örgütün ulus üstü nitelik taşıdığını en açık biçimde gösteren özellik aşağıdakilerden hangisidir?

✓ A. Ulus üstülüğün ölçüsü yetki devridir: çoğunluk kararı itiraz edeni de bağlar. B evrenselliği anlatır, yetkiyi değil; C ve D her örgütte bulunan genel öğelerdir, işbirliği örgütlerinde de vardır.
ÖRGÜT · BM

Birleşmiş Milletler: San Francisco, ilkeler ve Genel Kurul

Uluslararası İlişkiler · Uluslararası Örgütler · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaII. Dünya Savaşı sırasında hangi konferanslar yapıldı? Atlantik Bildirisi, Tahran, Yalta ve Potsdam'da hangi kararlar alındı?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Siyasi tarih 1914–1945). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Atlantik Bildirisi (14 Ağustos 1941) savaş sonrası düzenin ilkelerini koydu. Tahran (1943) Fransa'da ikinci cepheyi, Yalta (Şubat 1945) Almanya'nın işgal bölgelerini, BM Güvenlik Konseyi oylama formülünü ve SSCB'nin Japonya'ya savaş açmasını kararlaştırdı. Potsdam (Temmuz–Ağustos 1945) Almanya'nın askerden arındırılmasını ve Oder-Neisse hattını geçici Polonya sınırı olarak kabul etti.

II. Dünya Savaşı ve konferanslar

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Birleşmiş Milletler ne zaman kuruldu, amaç ve ilkeleri nelerdir? BM Genel Kurulunda oylama nasıl yapılır, hangi kararlar üçte iki çoğunluk ister?

Kısa cevap: BM Şartı 26 Haziran 1945'te San Francisco'da imzalandı, 24 Ekim 1945'te yürürlüğe girdi; Türkiye 51 kurucu üyeden biridir. Şartın 7. maddesi altı ana organ sayar. Genel Kurulda her üyenin bir oyu vardır (m.18); barış ve güvenlik tavsiyeleri, üye kabulü, seçimler ve bütçe gibi önemli konular üçte iki çoğunlukla, diğerleri basit çoğunlukla karara bağlanır.

Genel Kurul salonunda Çin'in de Tuvalu'nun da önünde tek bir oy düğmesi vardır. Bu eşitlik, Güvenlik Konseyi'ndeki beş ayrıcalıklı koltukla birlikte okunduğunda anlam kazanır.

Siyasi tarih 1914-1945 sayfasında gördüğümüz Atlantik Bildirisi, Dumbarton Oaks ve Yalta görüşmeleri San Francisco Konferansı'na (25 Nisan–26 Haziran 1945) vardı. Şart, beş daimî üyenin ve imzacıların çoğunluğunun onayıyla 24 Ekim 1945'te yürürlüğe girdi; bu gün BM Günü'dür. Türkiye, Şubat 1945'teki savaş ilanıyla konferansa çağrılmış ve kurucu üye olmuştu. 2026 itibarıyla BM'nin 193 üyesi vardır; son katılan 2011'de Güney Sudan'dır. Vatikan ve Filistin üye olmayan gözlemci devlettir.

Amaçlar ve ilkeler (m.1–2)

Birinci madde dört amaç sayar: uluslararası barış ve güvenliği korumak, halkların eşit haklarına ve self-determinasyona dayanan dostça ilişkiler geliştirmek, ekonomik, toplumsal ve insani sorunlarda işbirliği yapmak ve bu amaçlar için bir eşgüdüm merkezi olmak. İkinci madde ilkeleri verir: egemen eşitlik, yükümlülüklerin iyi niyetle yerine getirilmesi, uyuşmazlıkların barışçı çözümü (m.2/3), kuvvet yasağı (m.2/4), örgüte yardım ve iç işlerine karışmama (m.2/7). Uyuşmazlıklar sayfasında gördüğümüz gibi m.2/7'nin tek istisnası VII. bölüm zorlama önlemleridir.

Üyelik ve Genel Kurul

Yeni üye, Güvenlik Konseyi'nin tavsiyesi üzerine Genel Kurul kararıyla kabul edilir (m.4); tavsiye esas konu sayıldığından daimî üyelerin vetosuna açıktır. Genel Kurul bütün üyelerden oluşur ve bir devlet bir oy ilkesiyle çalışır (m.18). Kararları kural olarak tavsiyedir; yalnız örgütün iç işleyişinde (bütçe, organlara seçim, üye kabulü) bağlayıcı sonuç doğurur. Güvenlik Konseyi bir uyuşmazlıkla uğraşırken Genel Kurul o konuda tavsiye vermez (m.12).

Genel Kurulda oylama (m.18)
ÇoğunlukKonular
Üçte iki (hazır bulunan ve oy kullanan)Barış ve güvenlik tavsiyeleri; Güvenlik Konseyi geçici üyeleri, ECOSOC ve Vesayet Konseyi üyelerinin seçimi; üye kabulü, üyeliğin askıya alınması ve üyelikten çıkarma; bütçe
Basit çoğunlukDiğer konular; yeni konuların üçte iki kategorisine eklenmesi

Konsey veto yüzünden kilitlenince Genel Kurul 3 Kasım 1950'de Barış İçin Birlik kararını (377 A) aldı: Konsey görevini yapamazsa Genel Kurul olağanüstü toplanıp üyelere toplu önlem tavsiye edebilir. Soğuk Savaş ve sonrası sayfasında gördüğümüz 1956 Süveyş bunalımında UNEF bu yolla kuruldu.

Akılda kalsın: 26 Haziran imza, 24 Ekim yürürlük; 51 kurucu, 193 üye. Genel Kurul = bir devlet bir oy, kural olarak tavsiye. Üye kabulü Konsey tavsiyesi + Genel Kurul kararı ister, bu yüzden vetoya açıktır.
Sınavda

Nasıl sorulurGenel Kurulda üçte iki çoğunluk gerektiren konular öncüllerle sorulur ya da BM'de temsil ilkesi istenir.

TuzakGenel Kurul kararlarını genel olarak bağlayıcı sanmak; bağlayıcılık yalnız örgütün iç işlerindedir. İkinci tuzak, üye kabulünü yalnız Genel Kurulun yetkisi saymak; Konsey tavsiyesi olmadan kabul yapılamaz.

Sınavda işaretleGenel Kurulda temsil ilkesi egemen eşitliktir.

✎Boşluk doldurma BM'nin temeli

BM Şartı 1945'te 'da imzalandı. Genel Kurulda her üyenin oyu vardır. Yeni üye, Güvenlik Konseyi'nin üzerine Genel Kurul kararıyla kabul edilir.

San FranciscobirtavsiyesiYaltaonayıiki

?Soru çöz

BM Genel Kurulunda aşağıdakilerden hangisi üçte iki çoğunlukla karara bağlanan önemli konulardan biri değildir?

✓ C. Bir konunun üçte iki kategorisine eklenmesi m.18/3 gereği basit çoğunlukla belirlenir. A bütçe, B geçici üye seçimi ve D üye kabulü m.18/2'de sayılan önemli konulardır.
ÖRGÜT · BM

Güvenlik Konseyi ve veto: BM'nin altı ana organı

Uluslararası İlişkiler · Uluslararası Örgütler · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaKore Savaşı'nda BM nasıl devreye girdi? Bandung Konferansı ve Bağlantısızlar Hareketi nedir? 1956 Süveyş bunalımının sonuçları ve Eisenhower Doktrini nedir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Soğuk Savaş ve sonrası). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Kore Savaşı'nda (1950–1953) BM Güvenlik Konseyi, SSCB toplantıları boykot ederken Güney Kore'ye yardım kararı aldı. 1955 Bandung Konferansı ve 1961 Belgrad Zirvesi bağlantısızları bir araya getirdi. 1956'da Süveyş'e müdahale eden İngiltere ve Fransa ABD ile SSCB'nin baskısıyla çekildi; oluşan boşluğa karşı ABD 1957'de Eisenhower Doktrini'ni ilan etti.

Kore, Bandung ve 1956 bunalımları

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

BM Güvenlik Konseyi kaç üyeden oluşur, veto nasıl işler? ECOSOC, Vesayet Konseyi ve Genel Sekreterin görevleri nelerdir?

Kısa cevap: Güvenlik Konseyi 5 daimî (ABD, Rusya, Çin, İngiltere, Fransa) ve iki yıllığına seçilen 10 geçici üyeden oluşur. Usul kararları 9 oyla, esas kararlar daimî üyelerin olumsuz oy kullanmadığı 9 oyla alınır; daimî üyenin hayır oyu vetodur. Diğer ana organlar Genel Kurul, ECOSOC (54 üye), Vesayet Konseyi, UAD ve Sekreterliktir.

2009'da Türkiye, 48 yıl aradan sonra Güvenlik Konseyi'nde oturdu. Masada iki yıl kalabildi; komşu koltuktaki beş ülke ise 1945'ten beri kalkmadı.

Şart barış ve güvenliğin korunmasında birincil sorumluluğu Konsey'e verir (m.24) ve üyeler onun kararlarını kabul edip uygulamayı üstlenir (m.25). Bu, Genel Kuruldan farkıdır: Konsey'in VII. bölüm kararları bağlayıcıdır. Konsey başlangıçta 11 üyeliydi; 1965'te yürürlüğe giren değişiklikle 15'e çıktı. Geçici üyeler bölgesel dağılımla seçilir ve süresi biten üye hemen yeniden seçilemez (m.23). Türkiye 1951–1952, 1954–1955, 1961 ve 2009–2010'da geçici üye oldu.

Veto nasıl işler? (m.27)

Usul konularında herhangi 9 üyenin olumlu oyu yeter. Diğer bütün konularda 9 olumlu oy, daimî üyelerin “olumlu oyları dahil” olmalıdır; bu ifade veto yetkisini doğurur. Uygulamada daimî üyenin çekimser kalması ya da toplantıya katılmaması veto sayılmaz; Soğuk Savaş ve sonrası sayfasında gördüğümüz Kore kararları SSCB'nin boykotu sırasında alındı. Barışçı çözüm (VI. bölüm) kararlarında uyuşmazlığa taraf olan üye oy kullanmaz.

Konsey ile Genel Kurul arasındaki asıl fark kararın bağlayıcılığıdır.Görsel: Sınav Defteri

Öteki dört organ

ECOSOC ekonomik ve toplumsal işlerin merkezidir; üyeleri Genel Kurulca üç yıllığına seçilir, sayısı 18'den önce 27'ye, 1973'te 54'e çıktı. Uzmanlık kuruluşlarıyla bağ kurar ve hükümet dışı örgütlere danışma statüsü verir. Vesayet Konseyi, 1994'te son vesayet ülkesi Palau bağımsız olunca çalışmalarını askıya aldı. UAD'yi Uyuşmazlıklar sayfasında gördük. Sekreterlikin başı Genel Sekreterdir: Konsey'in tavsiyesi üzerine Genel Kurul atar (m.97), görev süresi uygulamada beş yıldır ve Konsey'in gündemine barışı tehdit eden durumları getirebilir (m.99). Antonio Guterres 2017'den beri görevdedir; ikinci dönemi 31 Aralık 2026'da biter.

Akılda kalsın: Konsey 5 + 10, karar 9 oy; esas konuda daimînin hayırı vetodur, çekimseri değil. Bağlayıcılık m.25. ECOSOC 54. Genel Sekreteri Konsey önerir, Genel Kurul atar.
Sınavda

Nasıl sorulurKonsey'in üye yapısı, karar yeter sayısı ya da Genel Sekreterin atanma usulü sorulur.

TuzakDaimî üyenin çekimser kalmasını veto saymak. İkinci tuzak, geçici üyelerin üst üste seçilebileceğini sanmak; süresi biten üye hemen yeniden seçilemez.

Sınavda işaretleKonsey kararlarının üyeleri bağladığını söyleyen madde m.25'tir.

⇄Bilgi eşleştirme BM Şartı maddeleri

?Soru çöz

BM Güvenlik Konseyi'nde esas bir konudaki karar tasarısı için şu oylar kullanılmıştır: 11 olumlu, 2 olumsuz, 2 çekimser. Olumsuz oy verenler geçici üye, çekimser kalanlardan biri daimî üyedir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ D. Esas kararda 9 olumlu oy ve daimî üyelerden hayır oyu gelmemesi yeter; çekimserlik veto sayılmaz. A yerleşik uygulamayı göz ardı eder; B oybirliği aranmaz; C Konsey kararı Genel Kurul onayına bağlı değildir.
ÖRGÜT · BM SİSTEMİ

Uzmanlık kuruluşları mı, program mı? BM sisteminin halkaları

Uluslararası İlişkiler · Uluslararası Örgütler · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

BM uzmanlık kuruluşları hangileridir? UNICEF, UNHCR ve UNDP neden uzmanlık kuruluşu sayılmaz? Barış gücü operasyonları nasıl kurulur?

Kısa cevap: Uzmanlık kuruluşları kendi kurucu antlaşması, üyeleri ve bütçesi olan, ECOSOC aracılığıyla BM'ye anlaşmayla bağlanan bağımsız örgütlerdir (m.57, m.63): ILO, FAO, UNESCO, DSÖ, IMF, Dünya Bankası, ICAO, IMO, ITU, UPU, WIPO gibi. UNICEF, UNDP, UNHCR ve WFP ise Genel Kurulun kurduğu program ve fonlardır; uzmanlık kuruluşu değildir.

Ankara'da bir okul UNICEF'ten, bir hastane Dünya Sağlık Örgütü'nden destek alıyor. İkisinin de logosunda BM amblemi var, ama hukuki konumları farklı.

Şart, ekonomik ve toplumsal alanda hükümetlerarası antlaşmayla kurulan örgütlerin BM ile “ilişkilendirilmesini” öngörür (m.57). İlişki, ECOSOC ile örgüt arasında yapılan ve Genel Kurulca onaylanan bir anlaşmayla kurulur (m.63). Bu yüzden bir uzmanlık kuruluşunun üyeleri BM üyeleriyle aynı olmak zorunda değildir ve kendi bütçesini kendi organları kabul eder. Bazıları BM'den eskidir: ITU 1865, UPU 1874 ve 1919'da Versay Antlaşması'yla kurulan ILO.

Başlıca uzmanlık kuruluşları
KuruluşAlanMerkez
ILO (1919)Çalışma hayatı; hükümet, işveren, işçi üçlü yapısıCenevre
FAO · IFADGıda ve tarım · tarımsal kalkınma fonuRoma
UNESCOEğitim, bilim, kültür; Dünya Mirası ListesiParis
DSÖ (WHO)Sağlık; salgın ilanıCenevre
IMF · Dünya Bankası (1944)Para sistemi · kalkınma kredisi (Bretton Woods)Washington
ICAO · IMOSivil havacılık · denizcilikMontreal · Londra
ITU · UPUTelekomünikasyon · postaCenevre · Bern
WIPO · WMOFikrî mülkiyet · meteorolojiCenevre
UNIDO · BM TurizmSanayi kalkınması · turizmViyana · Madrid

Program ve fonlar, ilişkili kuruluşlar

Genel Kurul, Şart'ın 22. maddesine dayanarak yardımcı organlar kurabilir. UNICEF (1946, çocuklar), UNHCR (1950, mülteciler), UNDP (kalkınma), WFP (gıda yardımı), UNEP (çevre, Nairobi) ve Filistinli mültecilere hizmet veren UNRWA böyledir: ayrı üyelikleri yoktur, BM'nin parçasıdırlar. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA, Viyana) ve Dünya Ticaret Örgütü (WTO, Cenevre) ise “ilişkili kuruluş”tur; uzmanlık kuruluşu listesinde yer almazlar. IAEA, nükleer konularda Genel Kurula ve gerektiğinde Güvenlik Konseyi'ne rapor verir.

Barış gücü

Şart'ta barış gücü diye bir kurum yazmaz; uygulama VI. bölüm (barışçı çözüm) ile VII. bölüm (zorlama) arasında doğduğu için “altı buçukuncu bölüm” diye anılır. İlk silahlı barış gücü 1956'da UNEF'tir; Kıbrıs'taki UNFICYP 1964'ten beri görevdedir. 2005'te barış gücü ile kalkınma arasındaki boşluğu doldurmak için Barış İnşası Komisyonu kuruldu.

Akılda kalsın: Uzmanlık kuruluşu = kendi antlaşması + kendi üyeleri + ECOSOC anlaşması. “UN” ile başlayan çocuk, mülteci, kalkınma kurumları (UNICEF, UNHCR, UNDP) program/fondur. IAEA ve WTO ilişkili kuruluştur.
Sınavda

Nasıl sorulurŞıklarda verilen kurumlardan hangisinin uzmanlık kuruluşu olmadığı ya da kurum–merkez eşleştirmesi sorulur.

TuzakUNICEF ve UNHCR'yi uzmanlık kuruluşu saymak; ikisi de Genel Kurulun yardımcı organıdır. İkinci tuzak, IAEA'yı uzmanlık kuruluşu sanmak.

Sınavda işaretleILO, BM'den önce kurulup sonra uzmanlık kuruluşu olan örgüttür.

⇄Bilgi eşleştirme Kuruluş ve merkez

?Soru çöz

I. Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF)
II. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO)
III. BM Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR)
IV. Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO)
Yukarıdakilerden hangileri BM'nin uzmanlık kuruluşlarındandır?

✓ B. ILO ve IMO kendi kurucu antlaşması olan, ECOSOC anlaşmasıyla bağlı uzmanlık kuruluşlarıdır. A iki program/fonu seçer; C UNICEF'i, D UNHCR'yi katar, oysa ikisi de Genel Kurulun yardımcı organıdır.
ÖRGÜT · GÜVENLİK

NATO'nun 5. maddesi, genişlemeleri ve AGİT

Uluslararası İlişkiler · Uluslararası Örgütler · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaYumuşama (detant) dönemi nedir? Nixon Doktrini, SALT antlaşmaları, Ostpolitik ve 1975 Helsinki Nihai Senedi neyi getirdi?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Soğuk Savaş ve sonrası). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Yumuşama, 1960'ların sonundan 1979'a kadar süper güçlerin rekabeti silah denetimi ve diyalogla yönetmesidir. Nixon Doktrini (1969) müttefiklerin kendi savunmalarına insan gücüyle katılmasını istedi. SALT I (1972) stratejik silahları sınırladı. Brandt'ın Ostpolitik'i iki Almanya'yı yakınlaştırdı. 1975 Helsinki Nihai Senedi sınırların dokunulmazlığını ve insan haklarını ilke olarak kabul etti.

Yumuşama: Nixon, SALT, Helsinki

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

NATO ne zaman kuruldu, 5. madde ne anlama gelir ve kaç üyesi var? AGİT nedir, NATO'dan farkı nedir?

Kısa cevap: NATO 4 Nisan 1949 Washington Antlaşması'yla 12 kurucuyla doğdu; m.5 bir üyeye silahlı saldırıyı hepsine yapılmış sayar ve yalnız 11 Eylül 2001'den sonra işletildi. 2026 itibarıyla 32 üyesi vardır; son katılanlar Finlandiya (2023) ve İsveç (2024). AGİT ise 1975 Helsinki sürecinden doğan, 57 katılımcı devletli, kararlarını oydaşmayla alan bir güvenlik örgütüdür.

7–8 Temmuz 2026'da 32 devletin liderleri Ankara'da bir araya geldi. Kabul ettikleri bildirinin ilk paragrafı, 1949'da yazılmış tek bir maddeye bağlılıklarını yeniden teyit ediyordu.

Washington Antlaşması'nı ABD, Kanada, İngiltere, Fransa, Belçika, Hollanda, Lüksemburg, Danimarka, Norveç, İzlanda, İtalya ve Portekiz imzaladı. Örgütün kalbi m.5'tir: Avrupa ya da Kuzey Amerika'da bir üyeye yapılan silahlı saldırı hepsine yapılmış sayılır ve her üye BM Şartı m.51'deki meşru müdafaa hakkıyla, gerekli gördüğü önlemi alarak yardım eder. Uİ disiplini sayfasında gördüğümüz ayrımla NATO kolektif savunma örgütüdür. Girişteki madde budur: 8 Temmuz 2026 Ankara Zirvesi Bildirisi ilk paragrafında m.5'e bağlılığı yineledi. Daha hafif bir araç m.4'tür: toprak bütünlüğü ya da güvenliği tehdit altındaki üye danışma ister. Türkiye 2003'te Irak savaşı öncesinde ve 2012'de Suriye sınırındaki olaylar üzerine bu maddeye başvurdu.

NATO'nun genişlemesi (2026 itibarıyla 32 üye)
YılKatılanlar
1952Türkiye, Yunanistan
1955 · 1982Federal Almanya · İspanya
1999Polonya, Çekya, Macaristan
2004Bulgaristan, Romanya, Slovakya, Slovenya, Estonya, Letonya, Litvanya
2009 · 2017 · 2020Arnavutluk, Hırvatistan · Karadağ · Kuzey Makedonya
2023 · 2024Finlandiya · İsveç

Fransa 1966'da bütünleşik askerî yapıdan çekildi, karargâh Paris'ten Brüksel'e taşındı; Fransa 2009'da döndü. Yeni üye, bütün üyelerin oybirliğiyle davet edilir (m.10); Finlandiya ve İsveç'in katılım protokollerini Türkiye'nin de onaylaması gerekti. NATO zirvelerinden ikisi Türkiye'de yapıldı: 2004 İstanbul ve 7–8 Temmuz 2026 Ankara.

AGİT: antlaşmasız örgüt

Soğuk Savaş ve sonrası sayfasında gördüğümüz 1975 Helsinki Nihai Senedi bir konferans süreci başlattı (AGİK). 1990 Paris Şartı'ndan sonra kurumlaşan süreç, Aralık 1994 Budapeşte Zirvesi kararıyla 1 Ocak 1995'te AGİT adını aldı. Merkezi Viyana'dadır; 2026 itibarıyla 57 katılımcı devleti vardır ve kararlarını oydaşmayla alır. Bağlayıcı bir kurucu antlaşması yoktur; seçim gözlemi, azınlıklar ve silah denetimi gibi alanlarda çalışır. Türkiye 1999'da AGİT İstanbul Zirvesi'ne ev sahipliği yaptı.

Akılda kalsın: NATO = 1949, 12 kurucu, m.5 kolektif savunma, m.4 danışma, m.10 oybirliğiyle davet; ilk m.5 2001. Genişleme: 1952 Türkiye → 1999 → 2004 (7) → 2023–2024 İskandinav. AGİT = Helsinki 1975, ad 1995, Viyana, oydaşma, antlaşma yok.
Sınavda

Nasıl sorulurNATO'nun genişleme yılları ülkelerle eşleştirilir ya da 5. maddenin ilk işletildiği olay sorulur.

TuzakM.5'in Soğuk Savaş'ta işletildiğini sanmak; ilk ve tek kez 11 Eylül sonrasıdır. İkinci tuzak, m.4 ile m.5'i karıştırmak: m.4 yalnız danışmadır. Üçüncü tuzak, AGİT'in bir kurucu antlaşmayla kurulduğunu sanmak.

Sınavda işaretleTürkiye ve Yunanistan NATO'ya 1952'de birlikte girdi.

↕Sıralama NATO genişlemesi

  1. Baltık ülkelerinin katılımı
  2. Türkiye ve Yunanistan'ın katılımı
  3. İsveç'in katılımı
  4. Polonya, Çekya ve Macaristan'ın katılımı
  5. Finlandiya'nın katılımı

?Soru çöz

Aşağıdakilerden hangisi AGİT için yanlıştır?

✓ C. Silahlı saldırıyı hepsine yapılmış sayan hüküm NATO m.5'tir; AGİT bir savunma ittifakı değil, işbirliği ve önleme örgütüdür. A, B ve D doğrudur: Helsinki süreci, oydaşma ve Viyana merkezi AGİT'in özellikleridir.
ÖRGÜT · AVRUPA

Avrupa Birliği: Paris'ten Lizbon'a ve üç “Konsey” karışıklığı

Uluslararası İlişkiler · Uluslararası Örgütler · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Avrupa Birliği nasıl kuruldu? Roma, Maastricht ve Lizbon antlaşmaları neyi getirdi? AB'nin kurumları nelerdir, Avrupa Konseyi ile AB Konseyi arasındaki fark nedir?

Kısa cevap: AB, 1951 Paris (AKÇT) ve 1957 Roma (AET, Euratom) antlaşmalarıyla başlayan bütünleşmenin ürünüdür. Avrupa Tek Senedi (1986) tek pazarı, Maastricht (1992) AB adını ve üç sütunu, Lizbon (2007, yürürlük 2009) tüzel kişiliği ve çekilme maddesini getirdi. Brexit'ten sonra 27 üyesi vardır. Avrupa Konseyi (1949, Strazburg) ise AB'nin organı değildir.

Bir AB vatandaşı Lizbon'dan Tallinn'e pasaport göstermeden gidebiliyor. Bunun yolu, 1950'de kömür ve çelik üretimini ortak bir otoriteye bağlama önerisiyle açıldı.

Fransa Dışişleri Bakanı Robert Schuman'ın 9 Mayıs 1950 bildirisi, savaşın hammaddesini ortak yönetime bağlamayı önerdi. Uİ kuramları sayfasında gördüğümüz yeni işlevselcilikin taşma fikri bu yolun açıklamasıdır: kömür ve çelikten ortak pazara, oradan ortak paraya geçildi. Altı kurucu Fransa, Federal Almanya, İtalya, Belçika, Hollanda ve Lüksemburg'dur.

Kurucu ve değiştirici antlaşmalar
Antlaşma (imza → yürürlük)Getirdiği
Paris 1951 → 1952Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu (AKÇT); ilk ulus üstü Yüksek Otorite
Roma 1957 → 1958Avrupa Ekonomik Topluluğu (ortak pazar) ve Euratom
Birleşme 1965 → 1967Üç topluluğun organları birleşti
Avrupa Tek Senedi 1986 → 19871992 sonuna kadar tek pazar; nitelikli çoğunluğun yayılması
Maastricht 1992 → 1993AB adı; üç sütun; AB vatandaşlığı; ekonomik ve parasal birlik
Amsterdam 1997 → 1999 · Nice 2001 → 2003Parlamentonun güçlenmesi · genişlemeye kurumsal hazırlık
Lizbon 2007 → 2009Sütunlar kalktı, AB tüzel kişilik kazandı; Avrupa Konseyi Başkanı, Yüksek Temsilci; çekilme maddesi (ABA m.50)

Maastricht'in üç sütunu şunlardır: birinci sütun Avrupa Toplulukları (ulus üstü), ikincisi Ortak Dış ve Güvenlik Politikası, üçüncüsü Adalet ve İçişlerinde İşbirliği (bu ikisi hükümetlerarası). 2005'te Fransa ve Hollanda halkoylamalarında reddedilen Anayasa Antlaşması'nın yerini Lizbon aldı. İngiltere'nin 2016 halkoylamasından sonra ABA m.50 ilk kez işletildi ve İngiltere 31 Ocak 2020'de ayrıldı.

Genişleme ve Kopenhag ölçütleri

Topluluk 1973'te İngiltere, İrlanda, Danimarka; 1981'de Yunanistan; 1986'da İspanya ve Portekiz; 1995'te Avusturya, Finlandiya, İsveç; 2004'te on ülke; 2007'de Bulgaristan ve Romanya; 2013'te Hırvatistan ile genişledi. Haziran 1993 Kopenhag ölçütleri adaydan siyasi (demokrasi, hukukun üstünlüğü, insan hakları, azınlıklar), ekonomik (işleyen piyasa ekonomisi) ve müktesebat (AB hukukunu üstlenme) şartı ister. Avro 1999'da hesap, 2002'de nakit para oldu; 1 Ocak 2026'da Bulgaristan'ın katılımıyla avro bölgesi 21 ülkedir.

Üç “Konsey” ve AB'nin başlıca kurumları
KurumKimlerden oluşur, ne yapar?Yer
Avrupa Konseyi (AB zirvesi)Devlet/hükümet başkanları; genel yön, genişleme kararlarıBrüksel
AB Konseyi (Bakanlar Konseyi)Konu bakanları; Parlamentoyla birlikte yasa yapar, dönem başkanlığı 6 ayBrüksel
Avrupa KomisyonuHer üyeden bir komiser; yasa teklifi, antlaşmaların bekçisiBrüksel
Avrupa Parlamentosu1979'dan beri doğrudan seçim; Komisyonu denetlerStrazburg
AB Adalet Divanı · SayıştayAB hukukunun yorumu · mali denetimLüksemburg
Avrupa Merkez BankasıAvro bölgesinin para politikasıFrankfurt
Avrupa Konseyi (Council of Europe)AB organı değil; 1949 Londra Antlaşması, AİHS'in örgütü; Türkiye 1949'da katıldı; Rusya 2022'de çıkarıldı, 46 üyeStrazburg
Akılda kalsın: Paris 51 kömür → Roma 57 pazar → Tek Senet 86 → Maastricht 92 sütun → Lizbon 07 kişilik. Zirve “Avrupa Konseyi”, bakanlar “AB Konseyi”; Strazburg'daki 1949 tarihli “Avrupa Konseyi” AB dışında, AİHS'in evidir.
Sınavda

Nasıl sorulurMaastricht sütunları, antlaşma–yenilik eşleştirmesi ya da genişleme yılları sorulur.

TuzakAvrupa Konseyi'ni (Council of Europe) AB kurumu sanmak. İkinci tuzak, AB'nin tüzel kişiliğini Maastricht'e bağlamak; tüzel kişilik ve sütunların kaldırılması Lizbon'un işidir.

Sınavda işaretleulus üstü olan sütun, birinci sütun (Topluluklar) idi.

↕Sıralama AB antlaşmaları

  1. Maastricht Antlaşması
  2. Roma Antlaşması
  3. Lizbon Antlaşması
  4. Paris Antlaşması
  5. Avrupa Tek Senedi

?Soru çöz

I. Avrupa Birliği adının kullanılmaya başlanması
II. Ortak Dış ve Güvenlik Politikasının hükümetlerarası bir sütun olarak düzenlenmesi
III. Birliğin tüzel kişilik kazanması
Yukarıdakilerden hangileri Maastricht Antlaşması'yla getirilmiştir?

✓ A. Maastricht Birliği kurdu ve ODGP'yi ikinci sütun yaptı. B ve D III'ü katar, oysa tüzel kişilik ve sütunların kalkması Lizbon'la (2009) geldi; C ise Birlik adını getiren I'i dışarıda bırakır.
ÖRGÜT · BÖLGESEL

KEİ'den BRICS'e bölgesel örgütler ve Türk Devletleri Teşkilatı

Uluslararası İlişkiler · Uluslararası Örgütler · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

KEİ, EİT, İİT, ŞİÖ, BRICS, ASEAN, APEC, AIIB ve Türk Devletleri Teşkilatı ne zaman kuruldu, merkezleri nerede, Türkiye hangilerine üye?

Kısa cevap: Türkiye OECD, İİT, KEİ, EİT ve Türk Devletleri Teşkilatı'nın üyesi, AIIB'nin kurucu üyesidir; ŞİÖ'de diyalog ortağıdır, ASEAN, APEC ve BRICS'in üyesi değildir. KEİ 1992'de Türkiye'nin girişimiyle kuruldu, sekretaryası İstanbul'dadır. TDT 2009 Nahçıvan Anlaşması'yla Türk Keneşi olarak kuruldu ve 2021'de bugünkü adını aldı.

Haziran 1992'de İstanbul'da Karadeniz'e kıyısı olan ve olmayan on bir ülkenin liderleri tek bir bildiriye imza attı. Soğuk Savaşın bittiği bölgede ilk ortak çatıyı Türkiye kurmuştu.

Karadeniz Ekonomik İşbirliği 25 Haziran 1992 İstanbul Bildirisi'yle başladı, 1999'da yürürlüğe giren Şart'la örgüt oldu; sekretaryası İstanbul'dadır. Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT), Türkiye, İran ve Pakistan'ın 1964'te kurduğu Kalkınma İçin Bölgesel İşbirliği'nin 1985'teki yeni adıdır; 1992'de Orta Asya ülkeleri ve Afganistan katıldı, merkezi Tahran'dır. İslam İşbirliği Teşkilatı 1969 Rabat Zirvesi'nden doğdu, merkezi Cidde'dir, 2011'de bugünkü adını aldı; 57 üyesiyle BM'den sonra en kalabalık hükümetlerarası örgüttür.

Türk Devletleri Teşkilatı

3 Ekim 2009'daki Nahçıvan Anlaşmasıyla Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi'ni (Türk Keneşi) kurdu; sekretarya İstanbul'dadır. Özbekistan 2019'da üye oldu. 12 Kasım 2021 İstanbul Zirvesi'nde örgüt Türk Devletleri Teşkilatı adını aldı. Gözlemciler Macaristan (2018), Türkmenistan (2021) ve 2022 Semerkant Zirvesi'nde katılan KKTC'dir (Dışişleri Bakanlığı, 2026).

Asya-Pasifik ve küresel ekonomik örgütler
ÖrgütKuruluş ve merkez2026 itibarıyla üyelik notu
OECD1961, OEEC'nin yerine; ParisTürkiye kurucu üye
ŞİÖ2001 (Şanghay Beşlisi 1996); sekretarya PekinHindistan, Pakistan 2017; İran 2023; Belarus 2024; Türkiye 2012'den diyalog ortağı
BRICS2009 BRIC zirvesi; Güney Afrika 20102024'te Mısır, Etiyopya, İran, BAE; Ocak 2025'te Endonezya üye; ayrıca ortak ülke statüsü (2024 Kazan)
ASEAN1967 Bangkok Bildirisi; sekretarya Cakarta11. üye Doğu Timor (Ekim 2025)
APEC1989 Canberra; sekretarya SingapurÜyelerine “ekonomi” denir; Türkiye üye değil
AIIBÇin'in girişimi; 2015 antlaşma, 2016 faaliyet; PekinTürkiye kurucu üye
G201999 maliye bakanları; 2008 Washington liderler zirvesiTürkiye kurucu; Afrika Birliği 2023'te katıldı
Akılda kalsın: Sekretaryası İstanbul'da olan iki örgüt: KEİ ve TDT. Tahran EİT, Cidde İİT, Pekin ŞİÖ ve AIIB, Cakarta ASEAN, Singapur APEC. Türkiye'nin dışında kaldıkları: ASEAN, APEC, BRICS; ŞİÖ'de diyalog ortağı.
Sınavda

Nasıl sorulurÖrgüt–merkez, örgüt–kuruluş yılı eşleştirilir ya da TDT'nin kurucu üyeleri sorulur.

TuzakÖzbekistan'ı TDT'nin kurucusu saymak; 2019'da katıldı. İkinci tuzak, Türkmenistan'ı üye sanmak; gözlemcidir. Üçüncü tuzak, AIIB'yi Japonya ya da ABD girişimi sanmak; kuran Çin'dir.

Sınavda işaretleKEİ'nin sekretaryası İstanbul'dadır.

✎Boşluk doldurma Türkiye ve bölgesel örgütler

Türk Keneşi 2009'da imzalanan Anlaşması'yla kuruldu. KEİ'nin sekretaryası 'dadır. Asya Altyapı Yatırım Bankası'nı kurma girişimi 'e aittir.

NahçıvanİstanbulÇinBaküJaponyaTahran

?Soru çöz

Soğuk Savaş ve sonrası sayfasında gördüğümüz SSCB'nin dağılması, Türkiye'nin bölgesel örgüt girişimlerini de etkiledi. Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

✓ D. Türkmenistan TDT'nin kurucusu da üyesi de değildir; 2021'den beri gözlemcidir. Kurucular Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye'dir. A, B ve C doğrudur: KEİ 1992 İstanbul, EİT'e 1992'de Orta Asya katılımı, ŞİÖ'de 2012'den beri diyalog ortaklığı.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

1949 Washington Antlaşması'nın 5. maddesine göre üyelerden birine yapılan silahlı saldırı bütün üyelere yapılmış sayılır. Bu düzenlemenin niteliği ve BM Şartı'ndaki dayanağı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

✓ D. Belli bir tehdide karşı kurulan ittifak kolektif savunmadır ve m.51'deki ortak meşru müdafaa hakkına dayanır. A ve B kolektif güvenlik bütün devletleri kapsayan, saldırganı önceden belirlemeyen BM ya da Cemiyet sistemidir; C m.2/4 kuvvet yasağıdır, savunmanın dayanağı değil.Kaynak: Soğuk Savaş ve sonrası · Soğuk Savaşın doğuşu ve çevreleme

?Soru 2

ABD 1932'de, Japonya'nın Mançurya'da kuvvet kullanarak yarattığı durumu ve bu yolla kurulan yönetimi tanımayacağını ilan etmiştir. Bu tutum aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılır?

✓ A. Kuvvetle yaratılan durumu tanımama, ABD Dışişleri Bakanı Stimson'un adıyla anılır. B Estrada hükümetlerin meşruiyetini yargılamadan ilişkiyi sürdürmeyi savunur; C Tobar anayasa dışı yollarla gelen hükümeti tanımamaktır; D 1823'te Amerika kıtasını Avrupa müdahalesine kapatan ilkedir.Kaynak: Siyasi tarih 1914–1945 · 1929 bunalımı, Mançurya ve Habeşistan

?Soru 3

2003 Irak müdahalesinin uluslararası hukuk açısından tartışmalı olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

✓ A. Kuvvet yasağının iki istisnası, BMGK yetkisi ve silahlı saldırıya karşı meşru müdafaadır; 2003'te ikisi de açık değildi. B 5. madde yalnız 11 Eylül'den sonra işletildi; C UAD kuvvet kullanmaya yetki veren bir organ değildir; D Irak 1945'ten beri BM üyesidir.Kaynak: Soğuk Savaş ve sonrası · Soğuk Savaş sonrası: Körfez, Yugoslavya, 11 Eylül

?Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi Wilson'un 14 İlkesi arasında yer almaz?

✓ A. Wilson'un ilk ilkesi gizli diplomasiye son verilmesiydi; gizli paylaşım antlaşmalarının uygulanması ilkelere aykırıdır. B birinci ilkedir; C ikinci ilkedir; D on dördüncü ilkedir ve Milletler Cemiyeti'nin temelidir.Kaynak: Siyasi tarih 1914–1945 · Wilson İlkeleri ve Paris Barış Konferansı

?Soru 5

1914 öncesinde Avrupa'nın beş büyük gücü iki katı ittifaka bölünmüştü ve bir müttefikin bölgesel krizi, ötekileri de savaşa sürükleyebiliyordu. Bu tablo aşağıdaki savlardan hangisini en çok destekler?

✓ B. Beş büyük gücün katı bloklarla birbirine bağlandığı yapı Waltz'un çok kutupluluğun istikrarsızlığı savını destekler. A Doyle'un demokratik barış tezidir, 1914'teki tarafların rejimleriyle ilgili değil; C Angell'in 1910'daki iyimser tezidir ve 1914 onu yanlışlar; D hegemonik istikrar kuramıdır, tek güçlü devlete dayanır.Kaynak: Siyasi tarih 1648–1914 · Bloklar ve bunalımlar: 1884–1913

?Soru 6

Küba Füze Bunalımı'nın iki süper güç arasında aracısız pazarlıkla çözülmesi ve ardından Washington ile Moskova arasında doğrudan iletişim hattı kurulması, aşağıdaki savlardan hangisini desteklemek için örnek gösterilir?

✓ A. İki büyük gücün aracısız pazarlığı Waltz'un iki kutupluluğun istikrarı savına uyar. B Doyle'un demokratik barış tezidir, ABD ile SSCB iki demokrasi değildi; C Wallerstein'ın Dünya Sistemleri Teorisi'dir; D Haas'ın yeni işlevselciliğindeki taşmadır.Kaynak: Soğuk Savaş ve sonrası · Berlin Duvarı ve Küba Füze Bunalımı

?Soru 7

Rusya 1870'te, koşulların değiştiğini ileri sürerek Paris Antlaşması'nın Karadeniz hükümlerini artık tanımadığını açıkladı. 1871 Londra Konferansı bu hükümleri kaldırdı; ancak hiçbir devletin öteki tarafların rızası olmadan bir antlaşmanın yükümlülüklerinden kurtulamayacağını da kayda geçirdi. Konferansın kayda geçirdiği ilke aşağıdakilerden hangisidir?

✓ A. Antlaşmanın tarafların rızası olmadan tek taraflı bozulamaması ahde vefanın kendisidir. B Rusya'nın dayandığı iddiadır, konferansın onayladığı ilke değil; C bütün devletlerin üzerinde duran, sapma kabul etmeyen kuraldır, burada söz konusu değil; D örf ve adet kuralına baştan itiraz eden devletle ilgilidir.Kaynak: Siyasi tarih 1648–1914 · Doğu Sorunu: Paris 1856 ve Berlin 1878

?Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi Potsdam Konferansı'nda alınan kararlardan biri değildir?

✓ D. BM Şartı Potsdam'dan önce, 26 Haziran 1945'te San Francisco'da imzalandı. A Potsdam'ın Almanya ilkeleridir; B Oder-Neisse geçici sınır olarak Potsdam'da kabul edildi; C Dışişleri Bakanları Konseyi de Potsdam'da kuruldu.Kaynak: Siyasi tarih 1914–1945 · II. Dünya Savaşı ve konferanslar

?Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi 1956 Süveyş bunalımının sonuçlarından biri değildir?

✓ B. İngiltere ve Fransa ABD ile SSCB'nin baskısıyla çekildi; kanal Mısır'da kaldı, bu yüzden ifade sonuç değildir. A iki ülkenin bölgedeki ağırlığı gerçekten çöktü; C UNEF bu bunalımda kuruldu; D doktrin 1957'de bu boşluğa karşı ilan edildi.Kaynak: Soğuk Savaş ve sonrası · Kore, Bandung ve 1956 bunalımları

?Soru 10

1823 Monroe Doktrini ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ C. Doktrin hem Avrupa'nın Amerika'ya yeni müdahalesini reddetti hem ABD'nin Avrupa'ya karışmayacağını söyledi. A yanlıştır, mevcut sömürgelere dokunulmadı; B İngiltere ortak bildiri önerdi ama ABD tek başına ilan etti; D 1904 Roosevelt ekidir, Monroe'nun kendisi değil.Kaynak: Siyasi tarih 1648–1914 · Monroe Doktrini, 1830 ve 1848
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Uluslararası İlişkiler soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →