Klasik realizm: güç, çıkar ve kötümser insan doğası
Uluslararası İlişkiler · Uluslararası İlişkiler Teorisi · Okuma 5 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaUluslararası ilişkilerde dört büyük tartışma nedir? İdealizm-realizm, gelenekselcilik-davranışsalcılık, paradigmalar arası ve pozitivizm-post-pozitivizm tartışmaları neyi tartıştı?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Uluslararası ilişkiler disiplini). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Disiplinin tarihi dört büyük tartışmayla anlatılır: idealizm–realizm (1930–40'lar, konu insan doğası ve barış), gelenekselcilik–davranışsalcılık (1950–60'lar, konu yöntem), paradigmalar arası tartışma (1970–80'ler; realizm, çoğulculuk ve yapısalcılık) ve pozitivizm–post-pozitivizm (1980'lerin sonundan itibaren, konu bilginin kendisi).
✎Konu anlatımı
Realizmin temel varsayımları nelerdir? Morgenthau'nun siyasal realizm ilkeleri neyi savunur?
Kısa cevap: Realizme göre uluslararası siyasetin temel aktörü devlettir; devletin üstünde bir otorite olmadığı için (anarşi) her devlet önce varlığını ve güvenliğini düşünür. Klasik realistler savaşın kökünü güç isteyen insan doğasında arar. Morgenthau (1948) ulusal çıkarı güç cinsinden tanımlar; ahlakı ve uluslararası hukuku devlet davranışının belirleyicisi saymaz.Bir ülke yıllarca imzaladığı silahsızlanma antlaşmasına uyar; komşusu sınırına asker yığınca ilk iş bütçesindeki savunma payını ikiye katlar. Realist bunu şaşırtıcı bulmaz.
Realizm, uluslararası ilişkileri “olması gereken” üzerinden değil “olan” üzerinden okumaya çalışır. Kökleri eskidir. Thukydides, Peloponez Savaşı'nı anlatırken Atinalıların küçük Melos adasına söylediği sözle güç siyasetinin özünü verir: güçlü olan yapabileceğini yapar, zayıf olan katlanmak zorunda olduğuna katlanır. Machiavelli “Hükümdar”da devletin ayakta kalmasını kişisel ahlakın önüne koyar. Hobbes “Leviathan”da (1651) merkezî bir gücün olmadığı doğa durumunu herkesin herkese karşı savaşı olarak tasvir eder. Savaşı “siyasetin başka araçlarla devamı” sayan Clausewitz de bu geleneğin içinde anılır.
Carr ve Morgenthau: realizm bir kuram oluyor
Uİ disiplini sayfasında gördüğümüz birinci büyük tartışma burada başlar. Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra disipline yön veren idealistler barışı uluslararası örgüt ve hukukla kurmayı umuyordu. 1930'larda Mançurya, Habeşistan ve Münih bu umudu boşa çıkarınca E. H. Carr “Yirmi Yıllık Bunalım” (1939) adlı eserinde idealistleri gücü görmezden gelen ütopyacılar olarak eleştirdi. Kuramı sistemleştiren ise Hans Morgenthau'dur: “Uluslar Arasında Siyaset” (1948) adlı eserinde siyasal realizmin altı ilkesini sayar. Bunların sınavda en çok sorulanları şunlardır:
- Siyaset, kökü insan doğasında olan nesnel yasalara bağlıdır; bu yasalar anlaşılabilir.
- Uluslararası siyasetin anahtarı güç cinsinden tanımlanan çıkar kavramıdır.
- Evrensel ahlak ilkeleri devletin eylemlerine soyut biçimde uygulanamaz; devlet için en yüksek erdem sağduyu (ihtiyat), yani sonuçları tartmaktır.
- Siyasal alan iktisat, hukuk ve ahlaktan özerktir.
Uİ disiplini sayfasında saydığımız güç unsurları Morgenthau'da sistemli bir listeye dönüşür: coğrafya, doğal kaynaklar, sanayi kapasitesi, askerî hazırlık, nüfus, ulusal karakter, ulusal moral, diplomasinin ve hükümetin niteliği. Ona göre barışı korumanın yolu ahlaki çağrılar değil, güç dengesi ve usta bir diplomasidir.
Ortak varsayımlar
| Soru | Realizm | İdealizm (liberal gelenek) |
|---|---|---|
| Temel aktör kim? | Tek bir bütün gibi davranan, rasyonel devlet | Devletin yanında örgütler, kamuoyu, bireyler |
| Sistemin niteliği? | Anarşi: devletin üstünde otorite yok | Anarşi hukuk ve örgütle yumuşatılabilir |
| Öncelikli gündem? | Güvenlik, askerî güç (“yüksek siyaset”) | Ticaret, refah, hukuk, insan hakları |
| Hukuk ve örgütler? | Güçlülerin çıkarını yansıtır, belirleyici değil | Barışın asıl aracı |
Realizm uluslararası hukuku yok saymaz; ama devletin hayati çıkarı söz konusu olduğunda hukukun geri çekileceğini düşünür. Hukukun kendi iç mantığını Uluslararası hukukun kaynakları sayfasında göreceğiz.
Nasıl sorulurBir düşünür listesi verilir, hangisinin realist olmadığı sorulur; ya da “Aşağıdakilerden hangisi realizmin varsayımlarından biri değildir?” denir.
TuzakKant'ı devletler arası anarşiyi konu aldığı için realist sanmak; Kant ebedî barış fikriyle liberal geleneğin atasıdır. İkinci tuzak, “uluslararası örgütler bağımsız ve belirleyici aktördür” ifadesini realist varsaymaktır.
Sınavda işaretleClausewitz realist gelenekte sayılır.
⇄Bilgi eşleştirme realist düşünür ve fikri
?Soru çöz
I. Devlet, uluslararası sistemde tek bir bütün gibi hareket eden temel aktördür.
II. Uluslararası örgütler, devletlerin davranışını belirleyen bağımsız aktörlerdir.
III. Devletin öncelikli hedefi varlığını ve güvenliğini korumaktır.
Yukarıdakilerden hangileri realizmin varsayımları arasındadır?