Türk dış politikası 1923–1990: Lozan'dan Soğuk Savaş'ın sonuna

Cumhuriyet'in ilk yıllarından Soğuk Savaş'ın sonuna kadar Türk dış politikasının ilkelerini, antlaşmalarını ve krizlerini tarihleriyle ve uluslararası bağlamla öğren.

7 durakKPSS A
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
TDP · 1923 → 1930

Yurtta sulh, cihanda sulh: Lozan'dan kalan sorunlar ve Musul

Uluslararası İlişkiler · Türk Dış Politikası · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaWilson'un 14 İlkesi nedir? Paris Barış Konferansı'nda hangi antlaşmalar imzalandı, Versay Antlaşması Almanya'ya neler getirdi?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Siyasi tarih 1914–1945). Önce kendin cevapla, sonra aç.

ABD Başkanı Wilson 8 Ocak 1918'de açık diplomasi, denizlerde serbestlik, silahsızlanma, ulusların kendi kaderini tayini ve genel bir uluslar birliği öneren 14 İlke'yi açıkladı. 1919 Paris Barış Konferansı'nda Almanya ile Versay, Avusturya ile Saint-Germain, Bulgaristan ile Neuilly, Macaristan ile Trianon ve Osmanlı ile Sevr antlaşmaları imzalandı.

Wilson İlkeleri ve Paris Barış Konferansı

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Atatürk döneminde Türk dış politikasının ilkeleri nelerdir? Lozan'da çözülemeyen sorunlar hangileridir, Musul sorunu nasıl sonuçlandı?

Kısa cevap: Atatürk dönemi dış politikası tam bağımsızlık, barışçılık, statükoculuk, gerçekçilik ve uluslararası hukuka bağlılığa dayanır. Lozan'dan (24 Temmuz 1923) Osmanlı borçlarının ödenmesi, yabancı okullar, nüfus mübadelesi ve etabli sorunu, Musul, Boğazlar ve Hatay sorunları kaldı. Musul, 1925 Milletler Cemiyeti kararından sonra 5 Haziran 1926 Ankara Antlaşması'yla Irak'a bırakıldı.

Lozan'da Türk heyetinin masadan kalkmadan kabul ettiği bir ilke vardı: çözülemeyen sorun, savaşla değil müzakereyle bekletilecekti.

Siyasi tarih 1914-1945 sayfasında gördüğümüz Paris barış düzeni yenilenlere dikte edilmişti; Lozan ise Türkiye'nin eşit taraf olarak müzakere ettiği tek barış antlaşmasıdır. Kapitülasyonlar kalktı, sınırlar büyük ölçüde çizildi. 1921 Londra Konferansı'nda İtilaf devletlerinin Sevr'i küçük değişikliklerle kabul ettirme çabasının Ankara'nın direnciyle sonuçsuz kaldığı hatırlanırsa, bu sonuç askerî zaferin diplomasiye çevrilmesiydi. Bundan sonraki politikanın ölçüsü Atatürk'ün “Yurtta sulh, cihanda sulh” sözüdür: tam bağımsızlık, statükoculuk (Misak-ı Millî dışında toprak istememe), maceracılıktan uzak gerçekçilik ve antlaşmalara bağlılık.

Lozan'dan kalan sorunlar ve çözümleri
SorunÇözüm
Osmanlı borçlarıLozan'da devletler arasında paylaştırıldı; 1928 Paris anlaşması, ilk taksit 1929, son taksit 1954
Yabancı okullar1924 Tevhid-i Tedrisat'la Maarif'e bağlandı; iç mesele sayıldı
Mübadele ve etabli30 Ocak 1923 sözleşmesi; İstanbul Rumları ve Batı Trakya Türkleri dışında; 1930 Ankara Antlaşması (Atatürk–Venizelos)
Musul1925 MC kararı, 5 Haziran 1926 Ankara Antlaşması: Irak'a
Boğazlar · Hatay1936 Montrö · 1939 Hatay'ın katılımı

Musul: hukuk yolunun bedeli

Lozan, Musul için dokuz ay içinde Türkiye ile İngiltere'nin anlaşmasını, olmazsa meselenin Milletler Cemiyeti'ne götürülmesini öngördü. 1924 Haliç Konferansı sonuçsuz kaldı. Cemiyet Ekim 1924'te geçici sınır olarak Brüksel hattını çizdi, bir inceleme komisyonu gönderdi ve Aralık 1925'te bölgeyi İngiliz mandasındaki Irak'a verdi. Türkiye o sırada Cemiyet üyesi değildi, içeride Şeyh Said isyanıyla uğraşıyordu. 5 Haziran 1926 Ankara Antlaşması (Türkiye–İngiltere–Irak) sınırı çizdi ve Türkiye'ye 25 yıl boyunca Musul petrol gelirinin %10'unu verdi; Türkiye bu payı sonra toplu bir ödeme karşılığında bıraktı. Sonuç Türkiye'nin aleyhineydi ama ilke korunmuştu: sorun silahla değil antlaşmayla kapandı.

Akılda kalsın: Lozan'dan kalanlar: borçlar, okullar, mübadele-etabli, Musul, Boğazlar, Hatay. Musul = Haliç 1924 → Brüksel hattı 1924 → MC kararı 1925 → Ankara 1926, petrolün %10'u 25 yıl.
Sınavda

Nasıl sorulurLozan'da çözülemeyen sorunlar öncüllerle ya da Musul sürecinin aşamaları sorulur.

TuzakKapitülasyonları Lozan'dan kalan sorunlar arasında saymak; Lozan'da kesin olarak kaldırıldılar. İkinci tuzak, Musul'un Cemiyet'te Türkiye lehine çözüldüğünü sanmak.

Sınavda işaretleMusul'u Irak'a bırakan antlaşma 1926 Ankara Antlaşması'dır.

⇄Bilgi eşleştirme Lozan'dan kalanlar

?Soru çöz

Aşağıdakilerden hangisi Lozan Antlaşması'ndan sonraya kalan sorunlardan biri değildir?

✓ C. Kapitülasyonlar Lozan'da kesin olarak kaldırıldı, sonraya kalmadı. A Musul 1926'da, B Boğazlar 1936'da Montrö'yle, D etabli sorunu 1930'da çözüldü; üçü de Lozan'dan kalan sorunlardır.
TDP · 1928 → 1937

Milletler Cemiyeti'ne davet, Balkan Antantı ve Sadabat Paktı

Uluslararası İlişkiler · Türk Dış Politikası · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaRapallo (1922), Ruhr işgali (1923), Lokarno (1925) ve Briand-Kellogg Paktı (1928) nedir? 1920'lerde barış düzeni nasıl onarılmaya çalışıldı?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Siyasi tarih 1914–1945). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Dışlanan Almanya ile Sovyet Rusya 1922 Rapallo'da yakınlaştı. Tazminat gecikince Fransa ve Belçika 1923'te Ruhr'u işgal etti; Litvanya aynı yıl Memel'i aldı. Dawes (1924) ve Young (1929) planları tazminatı yeniden düzenledi. 1925 Lokarno Almanya'nın batı sınırlarını güvenceye aldı; 1928 Briand-Kellogg Paktı savaşı ulusal politika aracı olarak reddetti ama yaptırım koymadı.

1920'ler: Rapallo, Ruhr, Lokarno, Briand-Kellogg

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Türkiye Milletler Cemiyeti'ne ne zaman ve nasıl girdi? Balkan Antantı ve Sadabat Paktı'nın üyeleri ve amacı nedir?

Kısa cevap: Türkiye 1929'da Briand-Kellogg Paktı'na katıldı, 18 Temmuz 1932'de davet üzerine Milletler Cemiyeti'ne girdi. İtalya'nın yayılmacılığına karşı 9 Şubat 1934'te Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya ile Balkan Antantı'nı, 8 Temmuz 1937'de İran, Irak ve Afganistan ile Sadabat Paktı'nı imzaladı. İkisi de sınırların korunmasına yönelik statükocu düzenlemelerdi.

1932 yazında Cenevre'den Ankara'ya bir davet mektubu geldi. Musul kararı yüzünden mesafeli durulan örgüt, Türkiye'yi kendisi çağırıyordu.

Türkiye 1920'lerde Cemiyet'i galiplerin örgütü olarak gördü, ama barışçı çok taraflı düzenlemelerin dışında da kalmadı: 1928 Briand-Kellogg Paktı'na 1929'da katıldı ve onu erken yürürlüğe koyan Moskova'daki Litvinov Protokolü'ne taraf oldu. 1926'da Ege'deki çarpışmadan doğan Bozkurt-Lotus davasında Uluslararası Daimî Adalet Divanı 1927'de Türkiye lehine karar verdi; bu karar kapitülasyonların bittiğinin hukuken tescili sayıldı. İspanya'nın önerisi ve Yunanistan'ın desteğiyle gelen davet üzerine Türkiye 18 Temmuz 1932'de Cemiyet'e üye oldu.

Revizyonizme karşı bölgesel paktlar

Siyasi tarih 1914-1945 sayfasında gördüğümüz revizyonist dalga (İtalya ve Almanya) 1930'larda Balkanlar ve Doğu Akdeniz'i tehdit etti. Türkiye'nin cevabı sınırları karşılıklı güvenceye bağlayan paktlar oldu. 9 Şubat 1934'te Atina'da imzalanan Balkan Antantı Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya'yı bir araya getirdi; Bulgaristan toprak talepleri, Arnavutluk İtalya'nın etkisi nedeniyle katılmadı. İtalya'nın 1935'te Habeşistan'ı işgali doğu sınırlarını da gündeme getirdi: 8 Temmuz 1937'de Tahran'daki Sadabat Sarayı'nda Türkiye, İran, Irak ve Afganistan Sadabat Paktı'nı imzaladı. Türkiye, Habeşistan'a saldıran İtalya'ya karşı Cemiyet'in kararlaştırdığı ekonomik yaptırımlara da katıldı.

İki statükocu pakt
Balkan AntantıSadabat Paktı
Tarih, yer9 Şubat 1934, Atina8 Temmuz 1937, Tahran
ÜyelerTürkiye, Yunanistan, Yugoslavya, RomanyaTürkiye, İran, Irak, Afganistan
KatılmayanlarBulgaristan, Arnavutluk—
HedefBalkan sınırlarının korunması, İtalya tehdidiSınırlara saygı, iç işlerine karışmama
Sonuİkisi de II. Dünya Savaşı'nda işlevini yitirdi
Akılda kalsın: Bozkurt-Lotus kararı 1927 → Briand-Kellogg'a katılım 1929 → MC 18 Temmuz 1932 (davetle) → Balkan Antantı 1934 (batı) → Sadabat 1937 (doğu). Antant'ta Bulgaristan ve Arnavutluk yok.
Sınavda

Nasıl sorulurBalkan Antantı'nın üyeleri, katılmayan ülkeler ya da Türkiye'nin Cemiyet'teki tutumu (Habeşistan yaptırımları) sorulur.

TuzakBulgaristan'ı Antant üyesi saymak. İkinci tuzak, Balkan Antantı'nı 1953–1954 Balkan Paktı'yla karıştırmak: Pakt Türkiye, Yunanistan ve Yugoslavya'dan oluşan Soğuk Savaş ittifakıdır.

Sınavda işaretleTürkiye Cemiyet'e başvurarak değil, davetle girdi.

✎Boşluk doldurma 1930'lar

Türkiye Milletler Cemiyeti'ne yılında davet üzerine girdi. Toprak talepleri nedeniyle Balkan Antantı'na katılmayan ülke 'dır. Türkiye, İran, Irak ve Afganistan'ın imzaladığı pakt Paktı'dır.

1932BulgaristanSadabat1926RomanyaBağdat

?Soru çöz

I. Yugoslavya
II. Bulgaristan
III. Romanya
IV. Arnavutluk
Yukarıdakilerden hangileri 1934 Balkan Antantı'nın Türkiye ve Yunanistan dışındaki üyeleridir?

✓ A. Antant'ın dört üyesi Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya'dır. B ve C Bulgaristan'ı katar, oysa toprak talepleri yüzünden dışarıda kaldı; D Arnavutluk'u katar, o da İtalya'nın etkisindeydi.
TDP · 1936

Montrö Boğazlar Sözleşmesi: barışta, savaşta ve tehdit altında geçiş

Uluslararası İlişkiler · Türk Dış Politikası · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaKarasuları kaç mildir? Zararsız geçiş hakkı nedir, UNCLOS m.19'a göre hangi faaliyetler geçişi zararlı kılar? Transit geçiş nedir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Ülke, deniz hukuku ve diplomatik ilişkiler). Önce kendin cevapla, sonra aç.

1982 BM Deniz Hukuku Sözleşmesi'ne (UNCLOS) göre deniz alanları esas hattan ölçülür. Esas hattın kara tarafı iç sulardır; karasuları esas hattan en çok 12 deniz mili uzanır (m.3) ve kıyı devletinin egemenliğindedir. Bütün devletlerin gemileri karasularında zararsız geçiş hakkına sahiptir (m.17); m.19/2 geçişi zararlı kılan faaliyetleri sayar. Uluslararası boğazlarda transit geçiş uygulanır.

Karasuları ve zararsız geçiş

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Montrö Boğazlar Sözleşmesi ne zaman imzalandı, Lozan'daki Boğazlar rejimini nasıl değiştirdi? Montrö'ye göre savaş gemilerinin geçişi barışta ve savaşta nasıl düzenlenir?

Kısa cevap: 20 Temmuz 1936'da imzalanan Montrö Sözleşmesi Lozan'ın kurduğu uluslararası Boğazlar Komisyonu'nu kaldırdı, Boğazlarda egemenliği ve askerî savunmayı Türkiye'ye verdi. Ticaret gemileri barışta serbestçe geçer. Savaş gemilerinin geçişi bildirim, tonaj ve süre sınırlarına bağlıdır; Türkiye savaştaysa ya da kendini yakın savaş tehdidi altında görüyorsa geçiş tamamen onun takdirindedir.

Nisan 1936'da Türkiye, Lozan'ın imzacılarına bir nota gönderdi. Ren'e giren Alman askerleri bir antlaşmayı tek taraflı yırtmıştı; Türkiye ise aynı sonucu masada istemeyi seçti.

Lozan'a ekli Boğazlar Sözleşmesi, Boğazların iki yakasını askerden arındırmış ve geçişi Milletler Cemiyeti'ne bağlı uluslararası bir komisyona bırakmıştı. Güvencesi Cemiyet'in kolektif güvenliğiydi. Habeşistan'ın işgali ve Almanya'nın Ren bölgesine girmesiyle bu güvence çökünce Türkiye, Uluslararası hukukun kaynakları sayfasında gördüğümüz koşulların temelden değişmesi gerekçesini müzakere yoluyla kullandı. İsviçre'nin Montrö kentindeki konferans 20 Temmuz 1936'da sözleşmeyle bitti; İtalya 1938'de katıldı. Komisyon kaldırıldı, görevleri Türkiye'ye geçti, Türkiye Boğazları yeniden tahkim etme hakkını kazandı.

Montrö'nün temel hükümleri
DurumTicaret gemileriSavaş gemileri
BarışBayrak ve yük ayrımı olmadan tam serbestlikDiplomatik yoldan önceden bildirim (olağan 8 gün, m.13); Boğazlarda aynı anda toplam 15.000 ton sınırı (m.14); Karadeniz'e kıyısı olmayanların Karadeniz'deki toplam tonajı 30.000 ton, kalış süresi en çok 21 gün (m.18)
Savaş, Türkiye tarafsızSerbestlik sürerSavaşan devletlerin savaş gemileri geçemez; üslerine dönüş ve Cemiyet çerçevesindeki yardım istisna (m.19)
Savaş, Türkiye savaşanDüşmana yardım etmeyenler geçebilirGeçiş tamamen Türkiye'nin takdirinde (m.20)
Yakın savaş tehdidiEk kurallarTürkiye m.20 hükümlerini uygulayabilir (m.21)

Süre ve bugün

Sözleşme 20 yıl için yapıldı, ama süre dolmadan iki yıl önce fesih bildirilmediği için bugün de yürürlüktedir; bir taraf fesih bildirirse iki yıl daha uygulanır. Birinci maddedeki geçiş serbestliği ilkesi ise süresizdir (m.28). Deniz hukuku sayfasında gördüğümüz UNCLOS'taki transit geçiş rejimi, uzun süreden beri yürürlükteki özel antlaşmaların düzenlediği boğazlara uygulanmaz; Türkiye UNCLOS'a taraf olmamakla birlikte Montrö'nün bu özel konumu genel kabul görür. Güncel sorunlar sayfasında gördüğümüz 2022 uygulaması, Türkiye'nin 19. maddeyi ilk kez bu ölçekte işletmesiydi.

Akılda kalsın: Montrö = Komisyon kalktı, asker döndü. Sayılar: 8 gün bildirim, 15.000 ton geçiş, 30.000 ton Karadeniz, 21 gün kalış. Türkiye tarafsız → m.19; savaşan → m.20; tehdit altında → m.21.
Sınavda

Nasıl sorulurMontrö'nün Lozan'a göre getirdiği değişiklik ya da savaş durumundaki geçiş kuralı öncüllerle sorulur.

TuzakMontrö'nün ticaret gemilerine barışta kısıtlama getirdiğini sanmak; ticaret gemileri barışta tamamen serbesttir. İkinci tuzak, Türkiye'nin tek taraflı ilanla rejimi değiştirdiğini düşünmek; değişiklik nota ve konferansla yapıldı.

Sınavda işaretleMontrö'yle kaldırılan kurum Boğazlar Komisyonu'dur.

⇄Bilgi eşleştirme Montrö maddeleri

?Soru çöz

Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin Lozan'daki Boğazlar rejimine göre getirdiği yenilik aşağıdakilerden hangisidir?

✓ D. Montrö komisyonu kaldırdı ve Türkiye'ye tahkimat hakkı verdi. A Lozan'da da vardı, yenilik değildir; B ve C Lozan rejiminin kendisidir, Montrö bunları kaldırdı.
TDP · 1936 → 1945

Hatay'ın katılımı ve II. Dünya Savaşı'nda denge politikası

Uluslararası İlişkiler · Türk Dış Politikası · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaYatıştırma politikası nedir? Münih Konferansı (1938) ve Molotov-Ribbentrop Paktı (1939) II. Dünya Savaşı'na nasıl yol açtı?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Siyasi tarih 1914–1945). Önce kendin cevapla, sonra aç.

İngiltere ve Fransa, Almanya'nın taleplerini ödünlerle karşılayarak savaşı önlemeye çalıştı (yatıştırma). Almanya Mart 1938'de Avusturya'yı ilhak etti; Eylül 1938 Münih Konferansı Südet bölgesini Çekoslovakya'ya sorulmadan Almanya'ya verdi. Mart 1939'da Prag işgal edilince yatıştırma bitti. 23 Ağustos 1939 Molotov-Ribbentrop Paktı'ndan sonra Almanya 1 Eylül'de Polonya'ya saldırdı.

Yatıştırma, Münih ve Molotov-Ribbentrop

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Hatay Türkiye'ye nasıl katıldı? Türkiye II. Dünya Savaşı'nda nasıl bir denge politikası izledi, neden 1945'te savaş ilan etti?

Kısa cevap: Fransa'nın 1936'da Suriye'ye bağımsızlık vermeyi kabul etmesi üzerine Türkiye Hatay'ı Milletler Cemiyeti'ne götürdü; 1937'de özel statü, 1938'de Hatay Devleti kuruldu, 29 Haziran 1939'da Hatay Meclisi Türkiye'ye katılma kararı aldı. Savaşta Türkiye 1939 İngiliz-Fransız ittifakı ile 1941 Türk-Alman Paktı'nı birlikte taşıyarak savaş dışı kaldı, 23 Şubat 1945'te sembolik olarak savaş ilan etti.

Atatürk'ün son büyük dış politika dosyası, onun ölümünden yedi ay sonra kapandı. Hatay barışla geri alınan topraktı.

1921 Ankara Antlaşması, İskenderun Sancağı'na Fransız mandası altındaki Suriye'de Türkçenin resmî dil olduğu özel bir yönetim tanımıştı. 1936'da Fransa ile Suriye arasında bağımsızlık antlaşması imzalanınca sancağın Suriye'ye bırakılması gündeme geldi. Türkiye meseleyi Cemiyet'e taşıdı; 1937'de sancak, iç işlerinde bağımsız özel bir statü kazandı. 1938 seçimlerinden sonra Hatay Devleti kuruldu, Hatay Meclisi de 29 Haziran 1939'da Türkiye'ye katılma kararı aldı. Savaşın eşiğinde Türkiye'yi kazanmak isteyen Fransa buna karşı çıkmadı.

Savaş dışı kalmanın yolları

İtalya'nın Nisan 1939'da Arnavutluk'u işgali üzerine Türkiye İngiltere (12 Mayıs) ve Fransa (23 Haziran) ile ortak bildiriler yayımladı; 19 Ekim 1939'da Ankara'da Türk-İngiliz-Fransız Karşılıklı Yardım Antlaşması imzalandı. 2 numaralı protokol Türkiye'nin SSCB ile savaşa sürüklenemeyeceğini kayda geçirdi; Siyasi tarih 1914-1945 sayfasında gördüğümüz Molotov-Ribbentrop Paktı bu çekinceyi gerekli kılmıştı. Fransa'nın 1940'ta yenilmesi ve vaat edilen silahların gelmemesi gerekçesiyle Türkiye savaşa girmedi. Almanya Balkanlara inince 18 Haziran 1941'de Türk-Alman Dostluk ve Saldırmazlık Paktı'nı imzaladı; dört gün sonra Almanya SSCB'ye saldırdı.

Savaş yıllarında Türkiye: kronoloji
TarihOlaySonuç
19 Ekim 1939Üçlü İttifak (Ankara)Akdeniz'e saldırıda yardım; SSCB çekincesi
18 Haziran 1941Türk-Alman PaktıMihver'le de çatışma önlendi
Ocak 1943Adana Görüşmesi (Churchill–İnönü)Silah yardımı karşılığında savaşa girme baskısı
Aralık 1943II. Kahire KonferansıTürkiye ihtiyaçları karşılanırsa savaşa girmeyi ilke olarak kabul etti
Nisan–Ağustos 1944Almanya'ya krom satışı durdu, ilişkiler kesildiMüttefiklere yaklaşma
23 Şubat 1945Almanya ve Japonya'ya savaş ilanıSan Francisco'ya çağrılma; BM kurucu üyeliği
Akılda kalsın: Hatay: 1921 Ankara → 1936 Fransa-Suriye → 1937 özel statü → 1938 Hatay Devleti → 29 Haziran 1939 katılma. Savaşta denge: 1939 Batı ittifakı + 1941 Alman paktı; savaş ilanı Yalta'nın şartı nedeniyle 23 Şubat 1945.
Sınavda

Nasıl sorulurHatay sürecinin aşamaları sıralanır ya da 1939 ittifakındaki çekincenin hangi devletle ilgili olduğu sorulur.

TuzakHatay'ın katılımını Atatürk dönemine yazmak; katılma kararı İnönü döneminde, 1939'dadır. İkinci tuzak, 1945 savaş ilanının askerî bir katılım olduğunu sanmak; amaç BM kuruluş konferansına çağrılmaktı.

Sınavda işaretle2 numaralı protokol SSCB'ye karşı savaşa girmeme çekincesidir.

↕Sıralama 1936 → 1939

  1. Hatay Devleti'nin kurulması
  2. Fransa-Suriye antlaşması
  3. Türk-İngiliz-Fransız Karşılıklı Yardım Antlaşması
  4. Sancağa Cemiyet kararıyla özel statü verilmesi
  5. Hatay Meclisi'nin katılma kararı

?Soru çöz

Türkiye'nin 19 Ekim 1939 antlaşmasına, kendisini SSCB ile silahlı çatışmaya sürükleyemeyeceği yönünde bir çekince koydurmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

✓ B. Ağustos 1939'da SSCB Almanya ile anlaşınca Batı ile SSCB'nin karşı karşıya gelme ihtimali doğdu; Türkiye bu savaşa çekilmek istemedi. A SSCB Antant üyesi değildi; C SSCB Montrö'yü imzalamıştı; D Sadabat SSCB'yi kapsamaz.
TDP · 1945 → 1959

Sovyet talepleri, NATO üyeliği ve Bağdat Paktı

Uluslararası İlişkiler · Türk Dış Politikası · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaSoğuk Savaş nasıl başladı? Çevreleme politikası, Truman Doktrini ve Marshall Planı nedir, NATO neden kuruldu?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Soğuk Savaş ve sonrası). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Savaş ortaklığı Doğu Avrupa ve Almanya yüzünden 1946–1947'de çözüldü. ABD, Kennan'ın önerdiği çevreleme politikasını benimsedi: Truman Doktrini (12 Mart 1947) Yunanistan ve Türkiye'ye yardımı, Marshall Planı Avrupa'nın imarını öngördü. SSCB Kominform ve COMECON ile karşılık verdi. Berlin ablukasından (1948–1949) sonra 4 Nisan 1949'da NATO kuruldu.

Soğuk Savaşın doğuşu ve çevreleme

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

1945'te SSCB Türkiye'den ne istedi? Türkiye Truman Doktrini, Marshall Planı, Kore Savaşı ve NATO üyeliğiyle Batı'ya nasıl bağlandı? Balkan Paktı ve Bağdat Paktı nedir?

Kısa cevap: SSCB Mart 1945'te 1925 Türk-Sovyet antlaşmasını yenilemeyeceğini bildirdi, ardından Kars-Ardahan'ı ve Boğazlarda üs istedi. Türkiye Batı'ya yöneldi: Truman Doktrini (1947) ve Marshall Planı'ndan yardım aldı, Kore'ye asker gönderdi, 18 Şubat 1952'de NATO'ya girdi. Balkan Paktı (1953–1954) ve Bağdat Paktı (1955) bölgesel ittifaklarına katıldı; Bağdat Paktı 1959'da CENTO oldu.

Nisan 1946'da Amerikan Missouri zırhlısı İstanbul'a demirledi. Resmî gerekçe bir büyükelçinin naaşını getirmekti; asıl mesaj Moskova'ya gönderilmişti.

SSCB 19 Mart 1945'te 1925 Dostluk ve Tarafsızlık Antlaşması'nı yenilemeyeceğini bildirdi. Haziran 1945'te Molotov yeni bir antlaşmanın şartı olarak Kars ve Ardahan'ın verilmesini, Boğazlarda Sovyet üssünü ve Montrö'nün değiştirilmesini istedi; 1946 notaları Boğazların yalnız Karadeniz devletlerince savunulmasını önerdi. Türkiye talepleri reddetti. Soğuk Savaş ve sonrası sayfasında gördüğümüz Truman Doktrini (12 Mart 1947) Türkiye'yi ve Yunanistan'ı doğrudan kapsadı. Türkiye OEEC'nin (1948) ve Avrupa Konseyi'nin (1949) ilk üyelerinden oldu.

Kore ve NATO

NATO'ya ilk başvurular sonuçsuz kalınca Menderes hükümeti 25 Temmuz 1950'de BM çağrısına uyarak Kore'ye bir tugay gönderme kararı aldı; Türk tugayı Kasım 1950'de Kunuri'de ağır kayıplar verdi. Bu katkı, Türkiye'nin Batı savunmasındaki değerini gösterdi ve Uluslararası örgütler sayfasında gördüğümüz gibi Türkiye ile Yunanistan 18 Şubat 1952'de NATO'ya katıldı. ABD için Türkiye, SSCB'ye komşu bir üs ve Orta Doğu'ya açılan kapıydı.

1950'lerin bölgesel ittifakları
İttifakÜyelerAkıbet
Balkan Paktı (28 Şubat 1953 Ankara dostluk antlaşması; 9 Ağustos 1954 Bled ittifakı)Türkiye, Yunanistan, YugoslavyaYugoslavya'nın SSCB'ye yaklaşması ve Kıbrıs yüzünden işlevsizleşti
Bağdat Paktı (24 Şubat 1955)Türkiye, Irak; sonra İngiltere, Pakistan, İran (ABD üye değil)1958 Irak darbesi, Irak 1959'da çekildi → CENTO, merkez Ankara; 1979 İran Devrimi'yle sona erdi

Batı ile bu sıkı bağlılık Arap dünyasında tepki doğurdu. Türkiye 1957'de Eisenhower Doktrini'ni kabul etti; aynı yıl Suriye ile bunalım yaşadı, 1958'de ABD'nin Lübnan çıkarmasında İncirlik kullanıldı.

Akılda kalsın: 19 Mart 1945 fesih bildirimi → Haziran 1945 Kars-Ardahan ve üs talebi → 1947 Truman → 1950 Kore → 1952 NATO. Balkan Paktı = Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya; Bağdat Paktı'nda ABD yok, Irak çıkınca CENTO (Ankara).
Sınavda

Nasıl sorulurSovyet talepleri öncüllerle, Bağdat Paktı'nın üyeleri ya da Türkiye'nin NATO'ya giriş süreci sorulur.

TuzakABD'yi Bağdat Paktı'nın üyesi saymak; ABD destekledi ama üye olmadı. İkinci tuzak, Türkiye'nin NATO'ya kurucu üye olarak 1949'da girdiğini sanmak; giriş 1952'dedir.

Sınavda işaretleCENTO'nun merkezi Ankara'dır.

✎Boşluk doldurma 1945–1959

SSCB 1945'te Türkiye'den ve Ardahan'ı istedi. Türkiye NATO'ya yılında katıldı. Irak'ın çekilmesinden sonra Bağdat Paktı adını aldı.

Kars1952CENTO1949BatumSEATO

?Soru çöz

Türkiye'nin 1952'de katıldığı ittifakın kurucu antlaşmasındaki ortak savunma maddesi, Uİ disiplini sayfasında gördüğümüz kavramlardan hangisine örnektir?

✓ D. NATO belli bir tehdide karşı kurulan ve m.5'te ortak savunmayı öngören bir ittifaktır; bu kolektif savunmadır. A saldırganı önceden belirlemeyen, bütün devletleri kapsayan BM ya da Cemiyet sistemidir; B silahlanmanın karşı tarafta yarattığı güvensizliktir; C ikna ve cazibe gücüdür.
TDP · 1955 → 1983

Kıbrıs sorunu: Zürih-Londra'dan 1974 Harekâtı'na ve KKTC'ye

Uluslararası İlişkiler · Türk Dış Politikası · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Kıbrıs sorunu nasıl doğdu? 1960 Zürih-Londra antlaşmaları neyi kurdu? 1964 Johnson Mektubu nedir? 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı'nın hukuki dayanağı nedir, KKTC ne zaman ilan edildi?

Kısa cevap: Rumların enosis (Yunanistan'a bağlanma) istemi 1950'lerde Kıbrıs sorununu doğurdu. 1959 Zürih ve Londra antlaşmalarıyla 16 Ağustos 1960'ta iki toplumlu Kıbrıs Cumhuriyeti kuruldu; Türkiye, Yunanistan ve İngiltere garantör oldu. 1963 olaylarından sonra Türkiye 1974'te Garanti Antlaşması'na dayanarak müdahale etti. 1975'te Kıbrıs Türk Federe Devleti, 15 Kasım 1983'te KKTC ilan edildi.

1960'ta kurulan devletin anayasası, iki toplumdan birinin ötekini yönetememesi üzerine kuruluydu. Üç yıl sonra o denge bir değişiklik önerisiyle çöktü.

Kıbrıs 1878'de İngiliz yönetimine geçmiş, 1914'te ilhak edilmiş ve Türkiye bu ilhakı Lozan'da tanımıştı. 1950'lerde Makarios önderliğindeki Rumlar enosis istedi; EOKA 1955'te silahlı eylemlere başladı, Kıbrıs Türkleri TMT'yi kurdu. Şubat 1959'da Zürih ve Londra antlaşmaları üç belge doğurdu: Kuruluş, Garanti ve İttifak antlaşmaları. Cumhurbaşkanı Rum, yardımcısı Türk olacak, ikisinin de veto hakkı bulunacak, kamu görevleri %70–%30 paylaşılacaktı. Garanti Antlaşmasının IV. maddesi, düzen bozulursa garantörlere ortak ya da tek başına harekete geçme hakkı tanıyordu.

Sorunun dönüm noktaları; altın daire Türkiye'nin askerî müdahalesidir.Görsel: Sınav Defteri

1963'ten 1983'e

Makarios'un Kasım 1963'te anayasanın Türk toplumuna tanıdığı güvenceleri daraltan değişiklik önerisini Aralık 1963'teki Kanlı Noel saldırıları izledi; Lefkoşa'da Yeşil Hat çizildi. Uluslararası örgütler sayfasında gördüğümüz UNFICYP Mart 1964'te kuruldu. Türkiye müdahaleye hazırlanırken ABD Başkanı Johnson'ın 5 Haziran 1964 tarihli mektubu, Amerikan silahlarının bu amaçla kullanılamayacağını ve SSCB saldırırsa NATO'nun Türkiye'yi korumayabileceğini yazdı. Türkiye Ağustos 1964'te Erenköy'deki saldırılara hava harekâtıyla karşılık verdi. 15 Temmuz 1974'te Yunan cuntasının desteklediği Sampson darbesi enosisi fiilen ilan edince Türkiye, İngiltere ortak harekâtı reddettiği için Garanti Antlaşması'na dayanarak 20 Temmuz ve 14 Ağustos 1974'te iki harekât yaptı. 13 Şubat 1975'te Kıbrıs Türk Federe Devleti, 15 Kasım 1983'te KKTC ilan edildi; Güvenlik Konseyi 541 sayılı kararla ilanı geçersiz saydı, KKTC'yi yalnız Türkiye tanır.

Akılda kalsın: 1959 Zürih-Londra → 1960 Cumhuriyet (garantör: Türkiye, Yunanistan, İngiltere) → 1963 Kanlı Noel → 1964 UNFICYP + Johnson → 1974 iki harekât (Garanti m.IV) → 1975 Federe Devlet → 1983 KKTC.
Sınavda

Nasıl sorulurKıbrıs olayları kronolojik sıralanır ya da 1974 harekâtının hukuki dayanağı sorulur.

TuzakKKTC'yi 1974'te ilan edilmiş sanmak; 1974 harekât, 1975 Federe Devlet, 1983 KKTC'dir. İkinci tuzak, Johnson Mektubu'nu 1974'e bağlamak; mektup 1964'tedir.

Sınavda işaretle1974 müdahalesinin dayanağı 1960 Garanti Antlaşması'dır.

↕Sıralama Kıbrıs 1960 → 1983

  1. Kıbrıs Türk Federe Devleti'nin ilanı
  2. Kanlı Noel saldırıları
  3. KKTC'nin ilanı
  4. Kıbrıs Cumhuriyeti'nin kuruluşu
  5. Johnson Mektubu

?Soru çöz

I. 1960 Garanti Antlaşması garantör devletlere, gerekirse tek başına harekete geçme hakkı tanır.
II. Kıbrıs Cumhuriyeti'nin garantörleri Türkiye, Yunanistan ve ABD'dir.
III. Güvenlik Konseyi, KKTC'nin ilanını geçersiz sayan bir karar almıştır.
Yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

✓ C. Garanti Antlaşması m.IV tek başına harekete geçme hakkı tanır; BMGK 541 ilanı geçersiz saydı. A III'ü atlar; B ve D II'yi katar, oysa üçüncü garantör ABD değil İngiltere'dir.
TDP · 1963 → 1990

Çok yönlü dış politika: ABD ambargosu, Ege sorunları ve Ankara Antlaşması

Uluslararası İlişkiler · Türk Dış Politikası · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaBerlin Duvarı neden ve ne zaman yapıldı? Küba Füze Bunalımı (1962) nasıl çözüldü ve sonuçları nelerdir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Soğuk Savaş ve sonrası). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Doğu Almanya'dan Batı'ya kaçışları durdurmak için 13 Ağustos 1961'de Berlin Duvarı örüldü. Ekim 1962'de SSCB'nin Küba'ya füze yerleştirdiği anlaşılınca ABD deniz karantinası uyguladı; SSCB füzeleri çekti, ABD Küba'yı işgal etmeme sözü verdi ve Türkiye'deki Jüpiter füzelerini gizlice çekti. Bunalımdan sonra kırmızı hat kuruldu ve 1963'te Kısmi Nükleer Deneme Yasağı imzalandı.

Berlin Duvarı ve Küba Füze Bunalımı

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

1960-1980 arasında Türk-ABD ilişkileri neden gerildi? Ege sorunları nelerdir? Türkiye ile AET arasındaki Ankara Antlaşması, Katma Protokol ve 1987 başvurusu neyi getirdi?

Kısa cevap: Jüpiter füzelerinin sökülmesi (1963), Johnson Mektubu (1964) ve 1975–1978 ABD silah ambargosu Türkiye'yi çok yönlü dış politikaya itti; ilişkiler 1980 Savunma ve Ekonomik İşbirliği Anlaşması'yla toparlandı. Ege'de kıta sahanlığı, karasuları, hava sahası, FIR ve adaların silahlandırılması sorunları sürdü. AET ile 1963 Ankara Antlaşması, 1970 Katma Protokol imzalandı; Türkiye 14 Nisan 1987'de tam üyelik başvurusu yaptı.

1975 yazında ABD'nin Türkiye'deki üslerinde faaliyet durdu. Silah ambargosuna Türkiye'nin cevabı, ittifakın içinde kalarak pazarlık gücünü göstermekti.

Soğuk Savaş ve sonrası sayfasında gördüğümüz Küba bunalımının gizli pazarlığında Türkiye'deki Jüpiter füzeleri 1963'te Türkiye'ye danışılmadan söküldü. Johnson Mektubu ve Kıbrıs oylamalarında yalnız kalma, Türkiye'yi SSCB ve Arap ülkeleriyle ilişkilerini geliştirmeye yöneltti: Sovyet kredileriyle sanayi tesisleri kuruldu, 1969'da İslam Konferansı Örgütü'nün kurucuları arasında yer alındı. 1969 Savunma İşbirliği Anlaşması üslerin denetimini Türkiye'ye bağladı. 1974 harekâtından sonra ABD Kongresi'nin kararıyla 5 Şubat 1975'te silah ambargosu başladı; Türkiye Temmuz 1975'te üslerdeki faaliyeti durdurdu. Ambargo 1978'de kalktı, 29 Mart 1980'de Savunma ve Ekonomik İşbirliği Anlaşması imzalandı.

Ege sorunları ve tarafların tezleri
SorunTürkiyeYunanistan
Kıta sahanlığıAdalar Anadolu'nun doğal uzantısını kesemez; hakkaniyet ve ikili müzakereHer adanın kıta sahanlığı var; UAD'ye gidilmeli (UAD 1978'de yetkisizlik kararı verdi)
KarasularıEge'de iki taraf da 6 mil; 12 mile çıkarma savaş sebebi (TBMM 1995)12 mile çıkma hakkı var
Hava sahasıKarasularıyla aynı, 6 mil10 mil (1931)
FIRUçuş bilgi bölgesi egemenlik yetkisi vermezAskerî uçuşlarda da bildirim ister
Adaların silahlandırılmasıLozan (1923) ve Paris (1947) antlaşmaları askersiz statü öngörürMeşru müdafaa gerekçesiyle silahlandırdı

Deniz hukuku sayfasında gördüğümüz 12 millik karasuları sınırı Ege'nin yarı kapalı yapısında açık denizi neredeyse ortadan kaldıracağı için Türkiye'nin bakışı bu kuraldan farklıdır. 1976 Bern Deklarasyonu tarafları tek taraflı faaliyetten kaçınmaya çağırdı; 1987 Mart krizinden sonra 1988 Davos görüşmeleri yumuşama getirdi.

AET ile ortaklık

Türkiye 31 Temmuz 1959'da başvurdu. 12 Eylül 1963 Ankara Antlaşması (yürürlük 1 Aralık 1964) hazırlık, geçiş ve son dönemlerden oluşan bir ortaklık kurdu ve ileride üyelik ihtimalini kabul etti. 23 Kasım 1970'te imzalanan, 1 Ocak 1973'te yürürlüğe giren Katma Protokol geçiş döneminin, yani gümrük birliğine gidişin takvimini yazdı. 1980 sonrası donan ilişkiler canlanınca Türkiye 14 Nisan 1987'de tam üyelik için başvurdu; Komisyon 1989'da Türkiye'nin ehliyetini kabul etti ama müzakereyi erken buldu.

Akılda kalsın: Gerginlik zinciri: Jüpiter 1963 → Johnson 1964 → ambargo 1975–1978 → SEİA 1980. AET: başvuru 1959 → Ankara 1963 → Katma Protokol 1970 (yürürlük 1973) → tam üyelik başvurusu 1987.
Sınavda

Nasıl sorulur1960–1980 arası Türk-ABD gerginliklerinin nedenleri öncüllerle ya da Türkiye-AET ilişkilerinin belgeleri tarihleriyle sorulur.

TuzakKatma Protokol'ün imza (1970) ve yürürlük (1973) yıllarını karıştırmak. İkinci tuzak, gümrük birliğini Ankara Antlaşması'yla başlamış saymak; birlik 1996'da yürürlüğe girdi.

Sınavda işaretleEge kıta sahanlığı davasında UAD kendini yetkisiz buldu.

⇄Bilgi eşleştirme Belge ve yıl

?Soru çöz

Yunanistan 1976'da Ege kıta sahanlığı uyuşmazlığını tek taraflı başvuruyla Uluslararası Adalet Divanı'na götürdü; Divan 1978'de davayı görmeye yetkili olmadığına karar verdi. Uyuşmazlıklar sayfasında gördüğümüz UAD yargı yetkisi kuralları dikkate alındığında bu sonucun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

✓ A. UAD bir devleti ancak rızasıyla yargılayabilir; Türkiye ne ihtiyari kayıt ne de özel anlaşmayla rıza verdi. B Türkiye 1945'ten beri BM üyesidir; C deniz uyuşmazlıkları yargısal yolla çözülebilir; D Divan ihtilafi davalara da bakar.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi 1956 Süveyş bunalımının sonuçlarından biri değildir?

✓ B. İngiltere ve Fransa ABD ile SSCB'nin baskısıyla çekildi; kanal Mısır'da kaldı, bu yüzden ifade sonuç değildir. A iki ülkenin bölgedeki ağırlığı gerçekten çöktü; C UNEF bu bunalımda kuruldu; D doktrin 1957'de bu boşluğa karşı ilan edildi.Kaynak: Soğuk Savaş ve sonrası · Kore, Bandung ve 1956 bunalımları

?Soru 2

18 Mart 2016 Türkiye-AB mutabakatıyla ilgili olarak
I. Yunan adalarına düzensiz geçenlerin Türkiye'ye geri alınması,
II. Geri alınan her Suriyeliye karşılık Türkiye'deki bir Suriyelinin AB'ye yerleştirilmesi,
III. Türkiye'nin coğrafi sınırlamayı kaldırması
ifadelerinden hangileri mutabakatın unsurlarındandır?

✓ D. Geri alma ve bire bir yerleştirme mutabakatın iki temel unsurudur. A bire bir düzeni unutur; B ve C III'ü katar, oysa Türkiye coğrafi sınırlamayı korudu, mutabakat bunu değiştirmedi.Kaynak: Uluslararası güncel sorunlar · Göç, mülteci hukuku ve Türkiye

?Soru 3

Paris Anlaşması'nı Kyoto Protokolü'nden ayıran en temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

✓ C. Paris'in yeniliği, hedefi bütün tarafların kendisinin belirlediği aşağıdan yukarı düzendir. A ve B iki antlaşmada da ortaktır; D yanlıştır, ABD Paris'e taraf olmuş, sonra çekilmiştir; hiç onaylamadığı antlaşma Kyoto'dur.Kaynak: Uluslararası güncel sorunlar · İklim rejimi: Rio, Kyoto, Paris

?Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi AGİT için yanlıştır?

✓ C. Silahlı saldırıyı hepsine yapılmış sayan hüküm NATO m.5'tir; AGİT bir savunma ittifakı değil, işbirliği ve önleme örgütüdür. A, B ve D doğrudur: Helsinki süreci, oydaşma ve Viyana merkezi AGİT'in özellikleridir.Kaynak: Uluslararası örgütler · NATO, AGİT ve Avrupa güvenliği

?Soru 5

2003 Irak müdahalesinin uluslararası hukuk açısından tartışmalı olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

✓ A. Kuvvet yasağının iki istisnası, BMGK yetkisi ve silahlı saldırıya karşı meşru müdafaadır; 2003'te ikisi de açık değildi. B 5. madde yalnız 11 Eylül'den sonra işletildi; C UAD kuvvet kullanmaya yetki veren bir organ değildir; D Irak 1945'ten beri BM üyesidir.Kaynak: Soğuk Savaş ve sonrası · Soğuk Savaş sonrası: Körfez, Yugoslavya, 11 Eylül

?Soru 6

“Bugünkü ticaret ve sermaye akışlarının dünya ekonomisine oranı 1914 öncesinden çok yüksek değildir; üstelik akışlar küresel değil, büyük ölçüde üç ekonomik bölge içinde yoğunlaşmaktadır.” Bu görüş aşağıdakilerden hangisine aittir?

✓ B. Sürecin yeni olmadığını ve bölgeselleşmenin baskın olduğunu söylemek şüphecilerin savıdır. A yeni bir küresel çağdan söz eder; C süreci gerçek kabul edip dönüşüme odaklanır; D çekirdek-çevre sömürüsünü anlatır, akışların büyüklüğünü değil.Kaynak: Uluslararası güncel sorunlar · Küreselleşme ve çok kutupluluk

?Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi Hazar kaynaklarını Rusya'yı devre dışı bırakarak Batı'ya ulaştırma amacına hizmet eden projelerden biri değildir?

✓ A. Mavi Akım Rus gazını Karadeniz altından doğrudan Türkiye'ye taşır; Rusya'yı devre dışı bırakmaz, merkezine alır. B Hazar petrolünü, C ve D Azerbaycan gazını Gürcistan üzerinden taşıyan Güney koridoru hatlarıdır.Kaynak: Uluslararası güncel sorunlar · Enerji güvenliği ve boru hatları

?Soru 8

BM Güvenlik Konseyi'nde esas bir konudaki karar tasarısı için şu oylar kullanılmıştır: 11 olumlu, 2 olumsuz, 2 çekimser. Olumsuz oy verenler geçici üye, çekimser kalanlardan biri daimî üyedir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ D. Esas kararda 9 olumlu oy ve daimî üyelerden hayır oyu gelmemesi yeter; çekimserlik veto sayılmaz. A yerleşik uygulamayı göz ardı eder; B oybirliği aranmaz; C Konsey kararı Genel Kurul onayına bağlı değildir.Kaynak: Uluslararası örgütler · Güvenlik Konseyi ve diğer ana organlar

?Soru 9

1949 Washington Antlaşması'nın 5. maddesine göre üyelerden birine yapılan silahlı saldırı bütün üyelere yapılmış sayılır. Bu düzenlemenin niteliği ve BM Şartı'ndaki dayanağı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

✓ D. Belli bir tehdide karşı kurulan ittifak kolektif savunmadır ve m.51'deki ortak meşru müdafaa hakkına dayanır. A ve B kolektif güvenlik bütün devletleri kapsayan, saldırganı önceden belirlemeyen BM ya da Cemiyet sistemidir; C m.2/4 kuvvet yasağıdır, savunmanın dayanağı değil.Kaynak: Soğuk Savaş ve sonrası · Soğuk Savaşın doğuşu ve çevreleme

?Soru 10

BM Genel Kurulunda aşağıdakilerden hangisi üçte iki çoğunlukla karara bağlanan önemli konulardan biri değildir?

✓ C. Bir konunun üçte iki kategorisine eklenmesi m.18/3 gereği basit çoğunlukla belirlenir. A bütçe, B geçici üye seçimi ve D üye kabulü m.18/2'de sayılan önemli konulardır.Kaynak: Uluslararası örgütler · BM: kuruluş, ilkeler, Genel Kurul
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Uluslararası İlişkiler soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →