Gelir tablosunun basamakları: brüt satıştan dönem net kârına 6. sınıfın grupları
Muhasebe · Genel Muhasebe · Okuma 5 dk · 2 etkinlik
✎Konu anlatımı
Gelir tablosu hangi basamaklardan oluşur? Brüt satış kârı, faaliyet kârı, olağan kâr ve dönem net kârı nasıl bulunur?
Kısa cevap: Gelir tablosu brüt satışlardan başlar: satış indirimleri düşülünce net satışlar, satışların maliyeti düşülünce brüt satış kârı, faaliyet giderleri düşülünce faaliyet kârı bulunur. Diğer olağan gelirler eklenip diğer olağan giderler ve finansman giderleri düşülünce olağan kâr, olağandışı kalemlerle dönem kârı, vergi karşılığı düşülünce dönem net kârı çıkar. Her basamak 6. sınıfın bir grubudur.Bir toptancı yılı 900.000 TL satışla kapattı. Muhasebecisi “faaliyet kârımız 170.000, net kârımız 120.000 TL” diyor. Aradaki 50.000 TL'yi hangi satırlar açıklıyor?
Muhasebenin temel kavramları sayfasında gelir tablosunun iskeletini gördük. Tekdüzen Hesap Planı'nda bu iskeletin her satırı bir hesap grubudur: 60 Brüt Satışlardan 69 Dönem Net Kârı veya Zararına kadar grup numarası tablodaki sırayı izler. Basamakların adı tabloda kalır, sınav da çoğu kez “faaliyet kârı kaç TL?” diye bu adlarla sorar.
| Satır | Hesaplar | Tutar |
|---|---|---|
| A Brüt satışlar | 600 Yurtiçi, 601 Yurtdışı Satışlar | 900.000 |
| B Satış indirimleri (−) | 610 Satıştan İadeler, 611 Satış İskontoları | 50.000 |
| C Net satışlar | 850.000 | |
| D Satışların maliyeti (−) | 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti | 500.000 |
| Brüt satış kârı | 350.000 | |
| E Faaliyet giderleri (−) | 631 Pazarlama, 632 Genel Yönetim | 180.000 |
| Faaliyet kârı | 170.000 | |
| F Diğer faaliyetlerden olağan gelir ve kârlar | 642 Faiz Gelirleri | 30.000 |
| G Diğer faaliyetlerden olağan gider ve zararlar (−) | 654 Karşılık Giderleri | 20.000 |
| H Finansman giderleri (−) | 660 Kısa Vadeli Borçlanma Giderleri | 30.000 |
| Olağan kâr | 150.000 | |
| I Olağandışı gelir ve kârlar | 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar | 25.000 |
| J Olağandışı gider ve zararlar (−) | 689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar | 15.000 |
| Dönem kârı | 160.000 | |
| K Dönem kârı vergi karşılığı (−) | 691 | 40.000 |
| Dönem net kârı | 120.000 |
Faaliyet kârı işletmenin asıl işinden ne kazandığını gösterir; faiz geliri, karşılık gideri, kredi faizi bu çizginin altındadır. Bu yüzden iki toptancıyı karşılaştıran analist önce faaliyet kârına bakar: borçla çalışan işletmenin finansman gideri faaliyet kârını değil, olağan kârı düşürür. Olağandışı satırlar ise arızi kalemleri (duran varlık satış kârı, önceki dönem gideri gibi) olağan sonuçtan ayırır.
Brütlük kuralı
Gelir tablosunda gelirler ve giderler birbirinden mahsup edilmeden, brüt tutarlarıyla gösterilir: 30.000 TL faiz gelirini 30.000 TL kredi faiziyle “sıfırlayıp” tablodan çıkarmak yasaktır. Satış indirimleri de satıştan düşülmüş tek bir rakamla değil, ayrı satırda yazılır.
Nasıl sorulurKarışık sırada verilen gelir ve giderlerden brüt satış kârı, faaliyet kârı ya da olağan kâr istenir.
TuzakFaiz gelirini ya da kredi faizini faaliyet kârına katmak. İkinci tuzak: satıştan iadeleri düşmeden maliyeti brüt satışlardan çıkarmak. Üçüncü tuzak: karşılık giderini faaliyet gideri saymak; 654 diğer faaliyetlerden olağan giderdir.
Sınavda işaretlefinansman giderleri olağan kârı etkiler, faaliyet kârını etkilemez.
↕Sırala ara toplamlar
- Faaliyet kârı
- Dönem kârı
- Net satışlar
- Olağan kâr
- Brüt satış kârı
?Soru çöz
Bir işletmenin dönem verileri şöyledir: brüt satışlar 600.000 TL, satıştan iadeler 40.000 TL, satılan ticari mallar maliyeti 330.000 TL, pazarlama, satış ve dağıtım giderleri 50.000 TL, genel yönetim giderleri 30.000 TL, faiz gelirleri 10.000 TL, kısa vadeli borçlanma giderleri 20.000 TL. Bu işletmenin faaliyet kârı kaç TL'dir?