Malullük sigortası: %60 kayıp, 10 yıl ve 1800 gün
ÇEEİ · Sosyal Güvenlik Hukuku ve Teorisi · Okuma 5 dk · 2 etkinlik
Önce hatırla5510'a göre kimler sigortalı sayılır? 4/a, 4/b ve 4/c arasındaki fark nedir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Kısa vadeli sigortalar ve genel sağlık sigortası). Önce kendin cevapla, sonra aç.
5510 sayılı Kanun sigortalıları üç statüye ayırır (m.4): hizmet akdiyle çalışanlar 4/a, kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlarla köy ve mahalle muhtarları 4/b, kamu idarelerinde kadro ya da sözleşmeyle çalışan memur benzeri personel 4/c. Kısa vadeli sigorta kolları 4/c'ye uygulanmaz. Ücretsiz çalışan eş, er ve erbaş gibi kişiler ise sigortalı sayılmaz (m.6).
Sigortalılık statüleri: 4/a, 4/b, 4/c
✎Konu anlatımı
5510'a göre kimler malul sayılır? Malullük aylığı bağlanmasının şartları nelerdir?
Kısa cevap: Çalışma gücünün ya da iş kazası ve meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az %60'ını yitirdiği Kurum Sağlık Kurulunca saptanan sigortalı malul sayılır. Malullük aylığı için en az on yıllık sigortalılık ve 1800 gün prim gerekir; başkasının sürekli bakımına muhtaç olanda on yıl aranmaz, 1800 gün yeterlidir.Bir belediye otobüsünde şoför olan Kemal, on bir yıldır sigortalı ve 2.900 gün primi var; geçirdiği felç sonrası çalışma gücünün %65'ini yitirdi. Emeklilik yaşını beklemeden aylık alabilir mi?
Uzun vadeli sigorta kolları, gelirin uzun süre ya da sürekli kesildiği riskleri karşılar: malullük, yaşlılık ve ölüm. Bu kollarda iki ölçü sürekli karşımıza çıkar: sigortalılık süresi (ilk kez herhangi bir sosyal güvenlik kanununa tabi olunan tarihten bu yana geçen süre) ve prim ödeme gün sayısı. İkisi farklı şeylerdir: on yıldır sigortalı olup araya işsizlik girdiği için yalnız 2.000 gün primi olan kişi olabilir.
Malul sayılma ve aylık şartları
Malullük, 4/a ve 4/b sigortalısında çalışma gücünün ya da iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az %60'ının kaybıdır; 4/c'de ayrıca vazifesini yapamayacak duruma gelmek de malul sayılmaya yeter (m.25). Tespit Kurum Sağlık Kurulunundur. Sigortalı olarak ilk kez çalışmaya başlamadan önce bu ölçüde hastalığı ya da engelliliği bulunan kişi, o hastalık nedeniyle malullük aylığı alamaz.
Aylık için üç şart birlikte aranır (m.26): Kurumca malul sayılmak; en az 10 yıldır sigortalı olup toplam 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi bildirilmiş olmak (başkasının sürekli bakımına muhtaç malulde sigortalılık süresi aranmaz, 1800 gün yeterlidir); işten ayrıldıktan sonra Kuruma yazılı istekte bulunmak. Kemal'in üç şartı da vardır.
Aylık, prim günü az olsa da 4/a'da 7200 gün üzerinden (diğer statülerde 9000 gün), yaşlılık aylığı gibi hesaplanır; bakıma muhtaç sigortalıda bağlama oranı 10 puan artırılır (m.27). Rapor tarihi ile yazılı istek tarihinden hangisi sonraysa onu takip eden ay başında başlar.
| Ölçüt | Sürekli iş göremezlik geliri | Malullük aylığı |
|---|---|---|
| Sigorta kolu | Kısa vadeli (iş kazası, meslek hastalığı) | Uzun vadeli |
| Nedeni | Yalnız iş kazası ya da meslek hastalığı | Nedeni ne olursa olsun |
| Kayıp eşiği | En az %10 | En az %60 |
| Prim şartı | Yok | 10 yıl + 1800 gün |
Kısa vadeli sigortalar ve genel sağlık sigortası sayfasında gördüğümüz sürekli iş göremezlik geliri ile malullük aylığı karıştırılmamalıdır: biri kazanın bedelini öder, öteki çalışma hayatının erken sona ermesini.
Nasıl sorulurBir sigortalının süresi ve prim günü verilip aylık alıp alamayacağı sorulur.
TuzakOn yıl sigortalılığı olan herkesin aylık alacağını söylemektir; 1800 gün prim de gerekir. İkinci tuzak, bakıma muhtaç malulde prim günü şartını da kaldırmaktır: kalkan yalnız on yıllık sigortalılık süresidir.
⇄Bilgi eşleştirme sayı → anlamı
?Soru çöz
8 yıldır sigortalı olan ve 2.100 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi bulunan bir 4/a sigortalısı, işle ilgisi olmayan bir trafik kazasında çalışma gücünün %70'ini yitirmiş; başkasının sürekli bakımına muhtaç olmadığı saptanmıştır. Bu sigortalıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?