Kur'an'da gençler: Ashab-ı Kehf'ten Hz. İbrahim'e inancını koruyanlar
MEB 10. sınıf · Hz. Muhammed ve gençlik · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaDeğer nedir, değerlerin oluşumunda din, örf ve âdetin etkisi nedir, değerler gençlerin kişiliğini nasıl etkiler?Bağlantılı konudan (Ahlak ve değerler). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Değer, bir toplumun ya da bireyin doğru, iyi ve önemli kabul ettiği, davranışlarına yön veren inanç ve ölçülerdir; dürüstlük, saygı, adalet, yardımseverlik gibi. Değerlerin oluşumunda din, örf ve âdetler, aile, eğitim ve çevre etkilidir. Gençlik, kişiliğin şekillendiği dönem olduğu için dinî ve ahlaki değerler gencin kimlik kazanmasında ve doğru tercih yapmasında yol gösterir.
Değerler ve gençlerin kişilik gelişimi
✎Konu anlatımı
Kur'an'da gençlerle ilgili hangi ayetler vardır, Kur'an hangi gençleri örnek gösterir?
Kısa cevap: Kur'an, inancını ve doğruluğunu genç yaşta koruyan kişileri örnek gösterir: Rablerine inanmış gençler olarak anılan Ashab-ı Kehf, kavmine karşı tevhidi savunan genç İbrahim, iffetini koruyan Hz. Yusuf, babasıyla birlikte Allah'ın emrine teslim olan Hz. İsmail ve küçük yaşta hikmet verilen Hz. Yahya. Bu ayetler gençliğin cesaret, iffet ve sorumluluk çağı olduğunu anlatır.Kur'an'da bir grup gence “feta” denir ve onların hikâyesi bir sureye adını verir: Kehf, yani mağara.
Ahlak ve değerler sayfasında gençliğin kişiliğin şekillendiği dönem olduğunu gördük. Kur'an bu döneme özel bir önem verir; genç yaşta doğruyu seçmenin, kalabalığa rağmen inancını korumanın örneklerini anlatır. Arapçada genç anlamındaki fetâ kelimesinden türeyen fütüvvet kavramı da sonraki dönemlerde yiğitlik ve cömertliği temsil eden bir ahlak ve teşkilat adı olmuştur.
| Kim? | Kur'an'daki durumu | Öne çıkan değer |
|---|---|---|
| Ashab-ı Kehf | Rablerine inanmış gençlerdir; inançları yüzünden baskı görünce bir mağaraya sığınırlar (Kehf 18/13) | İnançta sebat, cesaret |
| Hz. İbrahim | Kavmi onu putları eleştiren “İbrahim denen bir genç” diye anar (Enbiya 21/60) | Tevhid, akıl yürütme, cesaret |
| Hz. Yusuf | Gençliğinde kendisine yapılan kötü teklife karşı iffetini korur (Yusuf suresi) | İffet, sabır |
| Hz. İsmail | Babasıyla birlikte çalışabilecek yaşa gelince Allah'ın emrine teslimiyet gösterir (Saffat 37/102) | Teslimiyet, anne babaya saygı |
| Hz. Yahya | Daha çocukken kendisine hikmet verilmiştir (Meryem 19/12) | İlim ve hikmet |
Bu ayetlerin ortak mesajı şudur: gençlik bir bekleme dönemi değil, sorumluluk ve tercih dönemidir. Ashab-ı Kehf ile genç İbrahim kalabalığın yanlışına karşı doğruyu seçmiş, Yusuf nefsinin isteğine karşı iffetini korumuştur. Kur'an, Ashab-ı Kehf için “onların hidayetlerini artırdık” der; doğruyu seçen gence Allah'ın yardımı da artar.
Nasıl sorulurBir peygamberin ya da Ashab-ı Kehf'in gençlik kıssası özetlenir, öne çıkan değer sorulur. Yusuf kıssasında cevap iffet, Ashab-ı Kehf'te inançta sebat ve cesaret, İsmail'de teslimiyettir.
TuzakKıssada geçmeyen bir değeri (ör. cömertlik) seçmektir. Hz. İbrahim'in gök cisimleri üzerinden akıl yürütmesi gelirse vurgu insanın düşünen ve araştıran bir varlık olmasıdır.
⇄Bilgi eşleştirme kişi ↔ değer
?Soru çöz
Kur'an'da, inançları yüzünden baskıya uğrayınca bir mağaraya sığınan ve Allah'ın “hidayetlerini artırdığı” gençlerden söz edilir.
Bu gençlerin tutumunda öncelikle hangi değer öne çıkmaktadır?