Allah-insan ilişkisi: varlık delilleri, isim ve sıfatlar, Allah ile irtibat yolları

Evrendeki düzen neyi gösterir, Allah'ın sıfatları nasıl sınıflanır, insan Allah ile nasıl bağ kurar? Ayetel Kürsi, Haşr ve İhlas sureleriyle öğren.

7 durakTYT · AYT
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
İNANÇ · ALLAH

Allah inancı insan hayatında neyi değiştirir?

MEB 10. sınıf · Allah insan ilişkisi · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaİnsan neden inanma ihtiyacı duyar, insan doğası ile din arasında nasıl bir ilişki vardır?Bağlantılı konudan (Bilgi, iman ve din). Önce kendin cevapla, sonra aç.

İnsan maddi (beden) ve manevi (ruh) yönleri olan bir varlıktır. Yeme, içme gibi ihtiyaçların yanında güvenme, sığınma, anlam bulma ve inanma ihtiyacı da vardır. Kur'an bu yatkınlığı fıtrat kavramıyla açıklar: Allah insanı kendisini tanıyıp iman edebilecek bir yaratılışta var etmiştir. Bu yüzden din, tarih boyunca bütün toplumlarda var olmuştur.

İnsan doğası ve din: fıtrat

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Allah inancının insan hayatındaki yeri ve önemi nedir?

Kısa cevap: Allah inancı, İslam'ın bütün inanç esaslarının merkezidir. Bu inanç insana hayatın bir anlamı ve amacı olduğunu öğretir, zor zamanlarda güven ve huzur verir, davranışlarından sorumlu olduğu bilincini kazandırır ve ahlaka sağlam bir dayanak sunar. Allah'a inanan insan kendini evrende sahipsiz değil, merhametli bir Yaratıcının gözetiminde hisseder.

Bir kulübenin penceresinden bakan çocuk, babasının dışarıda olduğunu bildiği sürece fırtınadan korkmaz. İnancın insana verdiği güven de buna benzer.

Bilgi, iman ve din sayfasında inanmanın insanın fıtratında olduğunu gördük. Bu ihtiyacın merkezinde Allah inancı durur: melekler O'nun elçileri, kitaplar O'nun sözü, peygamberler O'nun seçtiği kullar, ahiret de O'nun adaletinin tamamlandığı yerdir. Allah'a iman bu yüzden diğer esasların temelidir; O'na inanmayan için diğer esasların bir anlamı kalmaz.

İnancın dört katkısı

Allah inancının dört katkısı ve parçadaki ipuçları
KatkıCevap verdiği soruAnlamıParçada ipucu
Anlam ve amaçNeden varım?Evren ve insan boşuna değildir; hayat bir sınavdır“hayatın amacı”, “boşuna yaratılmadı”
Güven ve huzurKime sığınırım?Hastalık, kayıp ve çaresizlikte merhametli Rabbe sığınmak“sığınmak”, “ümitsizliğe düşmemek”
SorumlulukKime hesap veririm?Allah'ın gördüğünü bilip kimse görmese de doğru davranmak“kimse görmese de”, “hesap”
Ahlakın dayanağıNeden iyi olayım?İyiliği çıkar ya da alkış için değil, Allah rızası için yapmak“rıza için”, “karşılık beklemeden”

Allah inancı insanı küçültmez, onurlandırır. Sadece Allah'a kul olan insan başka hiçbir varlığa, ne bir kişiye ne bir nesneye, kulluk etmez. Bu yüzden tevhid inancı, insanı her türlü boyunduruktan kurtaran bir özgürlük ilkesi olarak da anlaşılır. İnsan Allah'a yöneldikçe O'nu daha iyi tanımak ister; bu sayfanın ilerleyen konularında Allah'ın varlığının delillerini, isim ve sıfatlarını ve insanın O'nunla nasıl bağ kurduğunu göreceğiz.

Akılda kalsın: Tablodaki dört soruyu sırayla sor: anlam, güven, sorumluluk, ahlak. Tek Allah'a kulluk = başka hiçbir şeye kul olmamak.
Sınavda

Nasıl sorulurAllah inancının bireye etkisini anlatan bir paragraf verilir; parçada vurgulanan katkı ya da “parçadan çıkarılamayan” yargı sorulur. Güven ve sığınma ifadeleri psikolojik huzura, “kimse görmese de” ifadesi sorumluluk bilincine, “hayatın amacı” ifadesi anlam arayışına gider.

TuzakParçada geçmeyen ama doğru olan bir katkıyı (ör. toplumsal dayanışma) işaretlemektir; yalnız parçanın söylediğini seç.

⇄Bilgi eşleştirme davranış ↔ katkı

?Soru çöz

“Allah'a inanan insan, karşılaştığı zorluklar karşısında kendini yalnız ve sahipsiz hissetmez. Her şeye gücü yeten ve merhameti sınırsız bir Rabbe sığındığını bilmek ona iç huzuru verir.”
Bu parçada Allah inancının hangi yönü vurgulanmaktadır?

✓ D. “Yalnız ve sahipsiz hissetmez”, “sığındığını bilmek”, “iç huzuru” ifadeleri inancın güven ve manevi destek veren yönünü anlatır. A toplumsal dayanışmadır, parça bireyin iç dünyasından söz eder; B ahiret parçada geçmez; C bilimsel düşünce bu parçanın konusu değildir.
İNANÇ · DELİL

Allah'ın varlığının delilleri: evrendeki düzen ve zihindeki mükemmel varlık

MEB 10. sınıf · Allah insan ilişkisi · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaİslam'da bilginin kaynakları nelerdir, rüya ve ilham bilgi kaynağı sayılır mı?Bağlantılı konudan (Bilgi, iman ve din). Önce kendin cevapla, sonra aç.

İslam düşüncesinde herkes için geçerli bilgiye üç yoldan ulaşılır: sağlıklı düşünen akıl (selim akıl), doğru haber ve sağlam duyu organları (salim duyular). Doğru haberin en güvenilir türü peygamberlerin getirdiği vahiy ve mütevatir haberdir. Rüya, keşif ve ilham ise kişiye özeldir; İslam âlimleri bunları herkesi bağlayan bir bilgi kaynağı saymaz.

İslam'da bilginin kaynakları

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Allah'ın varlığı ve birliğinin delilleri nelerdir, gaye ve nizam delili ile ekmel varlık delili ne anlatır?

Kısa cevap: Allah'ın varlığı ve birliği akli ve naklî delillerle temellendirilir. Gaye ve nizam (amaç ve düzen) delili, evrendeki kusursuz düzenin ve her varlıktaki amaçlılığın bilinçsiz maddenin eseri olamayacağını, bilgi ve kudret sahibi bir yaratıcıyı gösterdiğini söyler. Ekmel varlık delili ise insan zihnindeki mükemmel varlık düşüncesinin kaynağının Allah olduğunu savunur.

Bir saati açıp çarklarını gören hiç kimse onların rüzgârla kendiliğinden bir araya geldiğini düşünmez. Gaye ve nizam delili bu sezgiyi evrene uygular.

Akli ve naklî delil

Naklî delil, vahye ve sahih habere dayanan delildir: Kur'an ayetleri ve hadisler. Akli delil ise akıl yürütmeye dayanır ve inanmayan biriyle bile ortak bir zemin kurar. Kur'an, akli delile de çağırır: “bakmazlar mı, düşünmezler mi?” diye soran ayetler insanı evrene bakıp sonuç çıkarmaya davet eder. Bu sayfada iki akli delil üzerinde duruyoruz.

Gaye ve nizam delili

Teleolojik delil de denen gaye ve nizam delili, evrene iki gözle bakar. Nizam (düzen): gezegenler belli yörüngelerde döner, mevsimler şaşmadan gelir, insan bedenindeki organlar uyum içinde çalışır. Gaye (amaç): her varlığın bir işlevi vardır; güneş ısıtır ve aydınlatır, yağmur toprağı canlandırır, göz görmek için yapılmıştır. Bilinci olmayan atomlar kendi kendine düzen kuramaz ve kendine amaç belirleyemez. Öyleyse bu düzen ve amaçlılık, her şeyi bilen ve her şeye gücü yeten bir yaratıcıyı gösterir. Kur'an bu delile sıkça başvurur: “Şüphesiz biz her şeyi bir ölçüye göre yarattık.” (Kamer 54/49); “Rahman'ın yaratışında hiçbir uyumsuzluk göremezsin.” (Mülk 67/3).

Gaye-nizam delili dışarıya, ekmel varlık delili içeriye bakarak aynı sonuca varır.Görsel: Sınav Defteri

Ekmel varlık delili

Ontolojik delil de denen ekmel varlık delili gözleme değil düşünceye dayanır. İnsan zihninde her yönden kusursuz, sonsuz ve mükemmel bir varlık düşüncesi bulunur. Oysa insan sınırlı ve eksik bir varlıktır; sonsuz mükemmellik fikrini kendi deneyiminden üretemez. Bu fikrin bir kaynağı olmalıdır ve bu kaynak ancak gerçekten mükemmel olan varlık, yani Allah olabilir. Filozof Descartes da sonlu bir varlığın sonsuzluk fikrini kendisinin üretemeyeceğini, bu fikrin ona sonsuz bir varlık tarafından konduğunu savunmuştur.

Birliğin delili

Evrendeki düzen yalnız Allah'ın varlığını değil birliğini de gösterir. Kur'an'a göre yerde ve gökte Allah'tan başka ilahlar olsaydı, ikisinin de düzeni bozulurdu (Enbiya 21/22). Tek bir düzen, tek bir iradeye işaret eder.

Akılda kalsın: Gaye-nizam = dışarı bak (evren: düzen + amaç → yaratıcı). Ekmel varlık = içeri bak (zihin: kusursuz varlık fikri → kaynağı Allah). Düzen tekse, düzenleyen de tektir: birlik.
Sınavda

Nasıl sorulurBir ayet ya da düşünür sözü verilir, hangi delile örnek olduğu sorulur. Ölçü, denge, yörünge, gece-gündüz, “her şey bir amaçla” ifadeleri gaye ve nizam delilidir; “zihnimizdeki kusursuz varlık fikri” ekmel varlık delilidir.

TuzakGözleme dayanan bir ayeti ekmel varlık deliline vermektir; ekmel varlık delili gözleme değil düşünceye dayanır.

Sınavda işaretleşıklarda hudus ya da dinî tecrübe delili gibi başka adlar çeldirici olarak çıkabilir; düzen ve amaç anlatan parça yine gaye ve nizam delilidir.

↕Sıralama gaye ve nizam delilinin adımları

  1. Her varlığın belli bir amaca hizmet ettiğini fark etmek
  2. Bilgi ve kudret sahibi bir yaratıcının var olduğu sonucuna varmak
  3. Gök cisimlerinin şaşmaz bir düzenle hareket ettiğini gözlemlemek
  4. Bilinçsiz maddenin kendi kendine düzen kuramayacağını düşünmek

?Soru çöz

“İnsan sınırlı bir varlık olduğu hâlde zihninde sonsuz ve kusursuz bir varlık düşüncesi taşır. Eksik olan bir varlığın bu düşünceyi kendi kendine üretmesi mümkün değildir; öyleyse bu düşünceyi ona veren mükemmel bir varlık olmalıdır.”
Bu parçada Allah'ın varlığına ilişkin hangi delil kullanılmıştır?

✓ B. Parça zihindeki kusursuz varlık düşüncesinden yola çıkıyor; bu, ekmel varlık delilidir. A evrendeki düzen ve amaca, yani gözleme dayanır, parçada gözlem yok; C ayet ve hadise dayanır, parçada nakil yok; D bir bilgi kaynağıdır, varlık delili değildir.
İNANÇ · İSİM VE SIFAT

Allah'ı isim ve sıfatlarıyla tanımak: zati ve subuti sıfatlar

MEB 10. sınıf · Allah insan ilişkisi · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaİman ile İslam arasındaki ilişki nedir, Nisa suresi 136. ayet ve Cibril hadisinde hangi iman esasları sayılır?Bağlantılı konudan (Bilgi, iman ve din). Önce kendin cevapla, sonra aç.

İman kalbin tasdiki, İslam ise Allah'a teslimiyetin söz ve davranışlarla ortaya konmasıdır; ikisi birbirini tamamlar. Nisa suresi 136. ayet Allah'a, peygamberine ve kitaplarına iman etmeye çağırır; Allah'ı, meleklerini, kitaplarını, peygamberlerini ve ahiret gününü inkâr edenin derin bir sapkınlığa düştüğünü bildirir. Cibril hadisi İslam'ı, imanı ve ihsanı birlikte tanımlar.

İman ve İslam: Nisa 136 ve Cibril hadisi

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Allah'ın isim ve sıfatları nelerdir, zati ve subuti sıfatlar nasıl ayrılır?

Kısa cevap: Allah'ın zatı duyularla kavranamaz; O, Kur'an'da kendini güzel isimleri (esmaü'l-hüsna) ve sıfatlarıyla tanıtır. Zati sıfatlar yalnız Allah'a ait olup başka hiçbir varlıkta bulunmaz: vücud, kıdem, beka, vahdaniyet, muhalefetün li'l-havadis, kıyam bi-nefsihi. Subuti sıfatların adı insanda da kullanılır ama Allah'ta sınırsızdır: hayat, ilim, semi, basar, irade, kudret, kelam, tekvin.

Yan sınıfta bir öğretmen olduğunu bilmek onu tanımak demek değildir. Tanımak için adını, nasıl biri olduğunu bilmek gerekir.

Allah'ın varlığını delillerle bilmek ilk adımdır; O'nu tanımak ise isim ve sıfatlarını bilmeyi gerektirir. Allah zaman ve mekânın ötesindedir, hiçbir varlığa benzemez; Kur'an'da “gözler O'nu idrak edemez” buyrulur (En'am 6/103). Bu yüzden insan Allah'ı ancak O'nun bildirdiği isim ve sıfatlarla tanıyabilir. Kur'an'da “En güzel isimler Allah'ındır; bu güzel isimlerle O'na dua edin” denir (Araf 7/180). Allah'ın güzel isimlerine esmaü'l-hüsna denir: Rahman, Rahîm, Halık, Rezzak, Gafur, Tevvab gibi.

Zati ve subuti sıfatlar

Sıfatlar geleneksel olarak iki grupta öğretilir. Zati sıfatlar yalnız Allah'ın zatına ait, başka hiçbir varlıkta benzeri bulunmayan sıfatlardır. Subuti sıfatlar ise adları bakımından insanda da karşılığı olan ama Allah'ta sonsuz ve kusursuz olan sıfatlardır. Allah'ın “görmesi” ile insanın görmesi arasında yalnız ad benzerliği vardır; Allah'ın görmesi göze, işitmesi kulağa muhtaç değildir.

Allah'ın sıfatları: zati ve subuti
Zati sıfatAnlamıSubuti sıfatAnlamı
VücudVar olmasıHayatDiri ve canlı olması
KıdemVarlığının başlangıcı olmamasıİlimHer şeyi bilmesi
BekaVarlığının sonu olmamasıSemiHer şeyi işitmesi
VahdaniyetBir ve tek olması, ortağının olmamasıBasarHer şeyi görmesi
Muhalefetün li'l-havadisSonradan olan hiçbir şeye benzememesiİradeDilediğini dilediği gibi yapması
Kıyam bi-nefsihiVarlığının kendinden olması, hiçbir şeye muhtaç olmamasıKudretSınırsız güç sahibi olması
KelamKonuşması
TekvinYaratması, yoktan var etmesi

Tekvin sıfatı konusunda kelam âlimleri arasında farklı görüşler vardır: Matüridi âlimleri tekvini ayrı bir subuti sıfat olarak sayar, Eşari âlimleri ise onu kudret sıfatının bir yansıması olarak görür.

İsim ve sıfatların kâinattaki yansıması

Allah'ın isim ve sıfatları evrende iz bırakır; buna tecelli denir. Varlıklara verilen sayısız şekil ve renk, “şekil veren” anlamındaki Musavvir isminin; her canlının rızkının yaratılması Rezzak isminin; tövbe edenin affedilmesi Tevvab isminin yansımasıdır. İnsanın yaratılışını düşünen biri, yaratmanın hem ilim hem kudret gerektirdiğini fark eder ve sıfatlar arasındaki bağı kavrar. İsim ve sıfatları tanımak Allah sevgisini artırır, duaya da yön verir: hasta olan Şafi (şifa veren), günahından pişman olan Gafur (çok bağışlayan) ismiyle Allah'a yönelir.

Akılda kalsın: Zati sıfatlar yalnız Allah'ta: “var, başsız, sonsuz, tek, benzersiz, kendinden var” (vücud, kıdem, beka, vahdaniyet, muhalefetün li'l-havadis, kıyam bi-nefsihi). Subuti sıfatlar adı insanda da var: “diri, bilen, işiten, gören, dileyen, güçlü, konuşan, yaratan”. Kıdem = başlangıçsız, beka = sonsuz; evvel–ahir isimleriyle eşle.
Sınavda

Nasıl sorulurAyet listesi verilir, “Allah'ın zati sıfatlarının geçtiği ayetlerden biri değildir” ya da “ayette hangi sıfata değinilmemiştir” diye sorulur. “O'nun benzeri yoktur” muhalefetün li'l-havadis, “O'ndan başka her şey yok olacaktır” beka, “O birdir” vahdaniyet, “karada ve denizde ne varsa bilir” ise subuti sıfat olan ilimdir.

Tuzakİlim, kudret gibi subuti sıfatları zati sanmaktır. Bir ayetin hangi sıfata işaret ettiğini, ayetin fiilinden çıkar: bilir → ilim, yaratır → tekvin.

⇄Bilgi eşleştirme ifade ↔ sıfat

?Soru çöz

Aşağıdakilerden hangisi Allah'ın zati sıfatlarından biri değildir?

✓ A. Kudret (sınırsız güç) subuti sıfattır; adı insanda da “güç” olarak kullanılır. B kıdem varlığın başlangıçsız olması, C vahdaniyet bir ve tek olması, D kıyam bi-nefsihi kendinden var olmasıdır; üçü de yalnız Allah'a ait zati sıfatlardır.
AYET · BAKARA 255 · HAŞR 22-24 · İHLAS

Üç metin, bir tanıtım: Ayetel Kürsi, Haşr 22-24 ve İhlas suresi

MEB 10. sınıf · Allah insan ilişkisi · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaİslam inanç esaslarının özellikleri nelerdir, tevhid ve inançların bütünlüğü neden önemlidir?Bağlantılı konudan (Bilgi, iman ve din). Önce kendin cevapla, sonra aç.

İslam'ın inanç esasları tevhide, yani Allah'ın bir ve tek olduğu inancına dayanır. Bu esaslar sade ve anlaşılırdır, insan ile Allah arasına hiçbir aracı kişi ya da kurum koymaz, sorgulamayı yasaklayan dogmalar içermez, hür iradeyle benimsenir ve fıtrata uygundur. Mümin korku ile ümit arasında yaşar; esasların hepsine birlikte inanılır.

İslam inancının özellikleri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Ayetel Kürsi, Haşr suresi 22-24. ayetler ve İhlas suresinde Allah'ın hangi isim ve sıfatları anlatılır?

Kısa cevap: Bakara suresi 255. ayet (Ayetel Kürsi) Allah'ın diri ve her şeyi ayakta tutan olduğunu, uyuklamadığını, göklerin ve yerin sahibi olduğunu, her şeyi bildiğini anlatır. Haşr suresi 22-24. ayetler Allah'ın pek çok güzel ismini bir arada sayar. İhlas suresi Allah'ın bir, hiçbir şeye muhtaç olmayan, doğurmamış ve doğmamış, dengi olmayan olduğunu bildirir: tevhidin özetidir.

Kur'an'da Allah'ı anlatan ayetler çoktur; ama bu üç metin, Müslümanların en çok ezberlediği ve okuduğu “tanıtım metinleri”dir.

Ayetel Kürsi (Bakara 2/255)

Ayetel Kürsi, Allah'tan başka ilah olmadığını ve O'nun Hayy (diri) ve Kayyum (her şeyi ayakta tutan, gözetip yöneten) olduğunu bildirerek başlar. Ardından O'nu ne uyuklamanın ne de uykunun tutabileceği, göklerde ve yerde ne varsa O'nun olduğu, izni olmadan kimsenin O'nun katında şefaat edemeyeceği, insanların önlerindekini ve arkalarındakini bildiği, O'nun dilediği dışında O'nun ilminden hiçbir şeyi kavrayamayacakları anlatılır. Ayet, O'nun kürsüsünün gökleri ve yeri kuşattığını bildirerek biter (Bakara 2/255). Ayette öne çıkan sıfatlar hayat, ilim, kudret ve vahdaniyettir.

Haşr 22-24: güzel isimler bir arada

“O, kendisinden başka hiçbir ilah olmayan Allah'tır. Gaybı da, görünen âlemi de bilendir. O, Rahman'dır (Esirgeyen), Rahîm'dir (Bağışlayan)… O; yaratan, yoktan var eden, şekil veren Allah'tır. En güzel isimler O'nundur. Göklerdeki ve yerdeki her şey O'nu tespih eder…”

Haşr 59/22-24 · Kur'an Yolu Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı

Bu üç ayette Allah'ın ilmi, merhameti (Rahman, Rahîm), mülkün gerçek sahibi olması (Melik), barış ve esenliğin kaynağı olması (Selam), güven vermesi (Mümin) ve mutlak güç sahibi olması (Aziz) art arda sayılır. Ayetler “en güzel isimler O'nundur” cümlesiyle esmaü'l-hüsnaya doğrudan işaret eder.

İhlas suresi: tevhidin özeti

“De ki: O, Allah'tır, bir tektir. Allah Samed'dir. (Her şey O'na muhtaçtır, O, hiçbir şeye muhtaç değildir.) O'ndan çocuk olmamıştır… Kendisi de doğmamıştır… Hiçbir şey O'na denk değildir.”

İhlas 112/1-4 · Kur'an Yolu Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı

Dört ayetlik bu sure, Allah'ı her türlü ortaklıktan ve benzerlikten arındırır; zati sıfatların neredeyse tamamını özetlediği için tevhid suresi olarak da anılır. Sınavda istenen beceri, mealdeki ifadeyi sıfata çevirmektir:

Mealden sıfata: üç metnin anahtar ifadeleri
MetinMealdeki ifadeSıfat ya da isim
Ayetel Kürsidiri; uyuklama ve uyku tutmazhayat (Hayy)
önlerindekini ve arkalarındakini bilirilim
Haşr 22-24yaratan, yoktan var eden, şekil verentekvin (Halık, Bari, Musavvir)
her türlü eksiklikten uzakKuddüs
İhlasbir tektirvahdaniyet
Samed: hiçbir şeye muhtaç değilkıyam bi-nefsihi
doğurmamış, doğmamışkıdem ve beka
hiçbir şey O'na denk değilmuhalefetün li'l-havadis
Akılda kalsın: Ayetel Kürsi = Hayy ve Kayyum (diri, her şeyi ayakta tutan; uyumaz, her şeyi bilir). Haşr 22-24 = isim listesi (Rahman, Melik, Kuddüs, Selam, Halık, Musavvir…). İhlas = tevhid (bir, Samed, doğmamış-doğurmamış, dengi yok).
Sınavda

Nasıl sorulurHaşr 22-24'ün meali verilir, “bu ayetlerde Allah'ın hangi sıfatına değinilmemiştir” diye sorulur. Mealdeki her ifadeyi bir sıfata çevir: “gaybı ve görüneni bilen” ilim, “mutlak güç sahibi” kudret, “yaratan” tekvin, “kendisinden başka ilah olmayan” vahdaniyettir.

TuzakBu ayetlerde açıkça geçmeyen beka gibi bir sıfatı “geçiyor” sanmaktır. Ayette olmayanı bulmak için şıkları tek tek mealde ara.

▭Boşluk doldurma

İhlas suresinde geçen ve “her şey O'na muhtaçtır, O hiçbir şeye muhtaç değildir” anlamına gelen isim 'dir. Ayetel Kürsi'de Allah, diri anlamında Hayy, her şeyi ayakta tutan anlamında olarak anılır.

SamedKayyumMusavvirTevvab

?Soru çöz

İhlas suresinde yer alan “O, Allah'tır, bir tektir.” ve “Hiçbir şey O'na denk değildir.” ifadeleri sırasıyla Allah'ın hangi sıfatlarıyla ilişkilidir?

✓ C. “Bir tektir” Allah'ın bir ve ortaksız olmasını (vahdaniyet), “hiçbir şey O'na denk değildir” hiçbir varlığa benzememesini (muhalefetün li'l-havadis) anlatır. A başlangıçsızlık ve sonsuzluktur, “doğmamış” ifadesine daha yakındır; B bilmek ve güç, surede geçmez; D diri olmak ve kendinden var olmak, “Samed”e daha yakındır.
KAVRAM · İNSAN

Kur'an'a göre insan: en güzel biçimde yaratılmış, şerefli ve sorumlu

MEB 10. sınıf · Allah insan ilişkisi · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaDin nedir, din kelimesi Kur'an'da hangi anlamlarda geçer, farklı bilim dalları dini nasıl tanımlar?Bağlantılı konudan (Bilgi, iman ve din). Önce kendin cevapla, sonra aç.

İslam âlimlerinin yaygın tanımına göre din, akıl sahiplerini kendi istek ve hür iradeleriyle hayırlı olana yönelten ilahi emirler bütünüdür. Kur'an'da din kelimesi itaat, ceza ve karşılık, hesap, hüküm, yol ve şeriat gibi anlamlarda geçer. Felsefe, sosyoloji, antropoloji ve dinler tarihi ise dini kendi bakış açılarından, birer yönüyle tanımlar.

Din kavramı ve din tanımları

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Kur'an'a göre insanın özellikleri nelerdir, insan neden şerefli bir varlık olarak yaratılmıştır?

Kısa cevap: Kur'an'a göre insan en güzel biçimde yaratılmış (Tin 95/4), diğer varlıkların çoğundan üstün ve şerefli kılınmış (İsra 17/70), akıl, irade ve öğrenme yeteneği verilmiş, yeryüzünde halife olarak görevlendirilmiş bir varlıktır. Bu üstün özellikler insana sorumluluk yükler: emaneti taşımak, iyiyi seçmek ve evreni korumak.

Kur'an'da meleklere “Ben yeryüzünde bir halife yaratacağım” denildiği an, insanın hikâyesinin başladığı andır.

Kur'an insanı anlatırken onun zayıf yönlerine (aceleci, nankör olabilmesine) de değinir; ama insanın değerini öne çıkaran ayetler daha belirleyicidir. Bu ayetler, insanın kendine ve başkalarına nasıl bakması gerektiğini de öğretir: her insan, yaratılışı gereği değerlidir.

İnsanın olumlu özellikleri ve dayanağı
ÖzellikAnlamıAyet
En güzel biçimde yaratılmışBeden ve ruh bakımından dengeli, kusursuz yaratılış (ahsen-i takvim)Tin 95/4
Şerefli kılınmışYaratılmışların çoğundan üstün tutulmuşİsra 17/70
HalifeYeryüzünü imar etmek ve korumakla görevliBakara 2/30
Öğrenen ve bilenVarlıkların isimlerini öğrenebilenBakara 2/31
Akıl ve irade sahibiDüşünen, seçen ve seçiminden sorumlupek çok ayet (“düşünmez misiniz?”)
Fıtratı temizAllah'ı tanımaya yatkın yaratılmışRum 30/30

Üstünlük ile sorumluluk birlikte gelir

İnsana verilen akıl ve irade onu diğer canlılardan ayırır; ama aynı özellikler onu sorumlu da kılar. Kur'an, göklerin, yerin ve dağların yüklenmekten çekindiği emaneti insanın yüklendiğini anlatır (Ahzab 33/72). Emanet, akıl ve iradeyle seçme ve bundan hesap verme sorumluluğu olarak yorumlanır. Halifelik de bir ayrıcalık değil, görevdir: insan yeryüzünü kendi malı gibi değil, emanet gibi kullanmalıdır. İnsan akıl ve iradesini iyiden yana kullanırsa yaratılışındaki şerefi korur, kötüden yana kullanırsa bu şerefi kaybedebilir.

İnsanın bu değeri ırka, renge, servete bağlı değildir; her insan, insan olduğu için şereflidir. Bu bakış, insanlara saygının ve insan haklarının da dinî dayanağıdır.

Akılda kalsın: İnsanın Kur'an'daki kimlik kartı: ahsen-i takvim (Tin), şerefli (İsra 70), halife (Bakara 30), öğrenen (Bakara 31), emanetçi (Ahzab 72). Formül: üstünlük + irade = sorumluluk.
Sınavda

Nasıl sorulurİki üç ayet verilir, ortak vurgunun ne olduğu sorulur: insanın özel yeri, üstün kılınması, şükür ya da sorumluluk. Nimetler sayılıp “görmediniz mi?” denirse vurgu çoğu zaman insanın varlıklar arasındaki özel yeridir.

Tuzak“insan doğadaki imkânları dilediği gibi kullanabilir” gibi bir şıktır; halifelik sınırsız kullanım değil, emanet ve sorumluluktur.

⇄Bilgi eşleştirme ayet ↔ özellik

?Soru çöz

Kur'an'da insanın yeryüzünde “halife” olarak yaratıldığının bildirilmesinden aşağıdaki sonuçlardan hangisi çıkarılabilir?

✓ B. Halifelik bir görevdir: yeryüzünü emanet bilip imar etmek ve korumak. A halifeliği sınırsız tüketim hakkı sanan yanılgıdır, emanet anlayışıyla çelişir; C insan bilgisiz doğar, isimleri sonradan öğrenir; D halifelik dünyevi başarıya indirgenemez, kulluk ve sorumlulukla birliktedir.
İBADET · İRTİBAT

Allah ile irtibat yolları: dua, ibadet, Kur'an okuma, tövbe ve istiğfar

MEB 10. sınıf · Allah insan ilişkisi · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaİman nedir, iman ile tasdik, ikrar, bilgi ve amel arasında nasıl bir ilişki vardır?Bağlantılı konudan (Bilgi, iman ve din). Önce kendin cevapla, sonra aç.

İman, Allah'ın varlığına ve birliğine, peygamberin Allah'tan getirdiği kesin bilgilere kalben inanıp onları doğrulamaktır (tasdik). İmanın geçerliliği için kalbin tasdiki esastır; kişinin mümin olarak bilinmesi için imanını dille açıklaması (ikrar) gerekir. Bilgi imanı taklitten araştırmaya (tahkik) taşır, salih amel de imanı güçlendirir.

İmanın mahiyeti: tasdik, ikrar, amel

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İnsan Allah ile nasıl irtibat kurar, dua, ibadet, Kur'an okuma, tövbe ve istiğfar ne anlama gelir?

Kısa cevap: İnsan Allah ile dört yolla bağ kurar: dua (Allah'a yönelip istekte bulunmak), ibadet (Allah'ın rızasına uygun kulluk), Kur'an okuma (Allah'ın sözünü okuyup anlamak) ve tövbe-istiğfar (günahtan pişmanlıkla dönüp bağışlanma dilemek). Bu ilişkinin temeli, Allah'ın yaratan ve kulluk edilen tek ilah, besleyip yöneten Rab olması; insanın da yaratılmış bir kul olmasıdır.

Telefonu olmayan, mektup yazamayan biri de sevdiğine ulaşmanın bir yolunu bulur. Kul ile Rabbi arasındaki yollar ise hiç kapanmaz.

Temel ilke: Yaratan ve yaratılan

Allah-insan ilişkisi, yaratan ile yaratılan arasındaki ilişkidir. Allah ilahtır: ibadete layık tek varlıktır. Allah rabdir: yaratan, besleyip büyüten, terbiye eden ve yöneten odur. İnsan, Allah'ı ilah bildiği için yalnız O'na kulluk eder; rab bildiği için ihtiyacını O'ndan ister, O'na güvenir. Bu ilişkide aracı yoktur; Bilgi, iman ve din sayfasında gördüğümüz gibi kul doğrudan Rabbine yönelir.

Dua

Dua, kulun bütün benliğiyle Allah'a yönelip ondan istekte bulunması, O'nu övmesi ve şükretmesidir. İnsan acizliğini kabul eder, sınırsız güç sahibine sığınır. Hz. Peygamber duayı ibadetin özü saymıştır. Allah dua edene karşılık vereceğini bildirir: “Bana dua edince dua edenin duasına cevap veririm” (Bakara 2/186). Duanın adabı vardır: samimiyetle, sabırla ve yalnız Allah'tan istemek; sadece darda değil bollukta da dua etmek; iyi ve hayırlı şeyler istemek; dua ederken çalışmayı da bırakmamak.

İbadet

İbadet, Allah'ın rızasına uygun şekilde yapılan bütün davranışları kapsar. Namaz, oruç gibi belirli ibadetler kul ile Rab arasındaki bağı düzenli olarak tazeler. Namazda okunan Fatiha'daki “Yalnız sana ibadet ederiz ve yalnız senden yardım dileriz” cümlesi, ilah ve rab anlayışının özetidir. İbadetin kapsamını ve ilkelerini İslam ve ibadet sayfasında ayrıca göreceğiz.

Kur'an okuma

Kur'an, Allah'ın insana hitabıdır. Kur'an okuyan kişi Rabbinin sözünü dinler; anlamını düşünerek okuduğunda bu sözü hayatına taşır. Bu yüzden Kur'an'ı yalnız güzel sesle okumak değil, anlamını öğrenip üzerinde düşünmek (tefekkür) de bu irtibatın parçasıdır.

Tövbe ve istiğfar

Tövbe, günahtan pişmanlık duyup Allah'a dönmektir. Gerçek tövbenin üç unsuru vardır: yapılan günaha içtenlikle pişman olmak, o günahı hemen bırakmak ve bir daha yapmamaya kararlı olmak. Günah bir başkasının hakkına dokunuyorsa hakkı sahibine iade etmek ya da helallik almak da gerekir. İstiğfar ise Allah'tan bağışlanma dilemektir. Allah'ın isimlerinden Tevvab tövbeleri çokça kabul eden, Gafur çok bağışlayan demektir; bu isimleri bilen insan günahı ne kadar büyük olursa olsun ümitsizliğe düşmez.

İlk üç adım her tövbede vardır; dördüncü adım günah başkasının hakkına dokunduğunda eklenir.Görsel: Sınav Defteri
Akılda kalsın: Dört yol, dört yön: dua = istemek, ibadet = kulluk, Kur'an = dinlemek, tövbe = dönmek. Tövbenin üçlüsü: pişman ol, bırak, bir daha yapma (kul hakkı varsa öde). İlah = kulluk edilen, rab = yaratıp yöneten.
Sınavda

Nasıl sorulurDua ile ilgili bir ayet ve kısa bir açıklama verilir, “parçada dua adabına dair hangisine değinilmemiştir” diye sorulur; ihlas, sabır, hayırlı şeyler istemek, yalnız Allah'tan istemek tek tek parçada aranır.

TuzakParçada olmayan bir adabı (ör. belirli vakitlerde dua etmek) “var” sanmaktır. Tövbe sorularında tuzak, kul hakkı olan günahta yalnız pişmanlığı yeterli saymaktır.

▭Boşluk doldurma

Sınav sabahı “Allah'ım, işimi kolaylaştır” diye dua eden Elif, Allah'ı ihtiyacını karşılayan ve işleri yöneten olarak tanır; yalnız O'na secde ettiğinde ise O'nu ibadete layık tek bilir. Namazlarını ihmal ettiğine pişman olan, bu tutumu bırakıp Allah'a yönelen kişi etmiş olur.

ilahistiğfarrabTevvabtövbe

?Soru çöz

Bir arkadaşının parasını izinsiz alıp harcayan bir kişi pişman olmuştur. Bu kişinin tövbesinin tam olması için aşağıdakilerden hangisini yapması gerekmez?

✓ D. Tövbe kul ile Allah arasındadır; günahı herkese ilan etmek tövbenin şartı değildir. A pişmanlık tövbenin ilk unsurudur; B burada kul hakkı vardır, hakkı iade etmek ya da helallik almak gerekir; C bir daha yapmama kararı tövbenin unsurudur.
AYET · RUM 18-27

Rum 18-27: “O'nun ayetlerinden biri de…” diye sayılan işaretler

MEB 10. sınıf · Allah insan ilişkisi · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaİsra suresi 36. ayet ve Mülk suresi 23. ayette hangi mesajlar verilir, bilgi ahlakı nedir?Bağlantılı konudan (Bilgi, iman ve din). Önce kendin cevapla, sonra aç.

İsra suresi 36. ayet, insanın hakkında bilgisi olmayan şeyin ardına düşmemesini ve kulak, göz ve kalbinden sorumlu olduğunu bildirir. Mülk suresi 23. ayet ise bu bilgi araçlarını Allah'ın verdiği nimetler olarak hatırlatır ve insanın ne kadar az şükrettiğine dikkat çeker. İkisinin ortak mesajı bilgi ahlakıdır: doğru bilgiye ulaşmak, bilgiyi doğru kullanmak ve nimete şükretmek.

Bilgi ahlakı: İsra 36 ve Mülk 23

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Rum suresi 18-27. ayetlerde hangi mesajlar verilir?

Kısa cevap: Rum suresi 18-27. ayetler, Allah'ın varlığını, kudretini ve rahmetini gösteren işaretleri (ayetleri) sayar: insanın topraktan yaratılması, eşler arasında sevgi ve merhamet, göklerin ve yerin yaratılışı, dillerin ve renklerin farklılığı, gece uyku ve gündüz rızık arama, şimşek ve yağmur, göğün ve yerin O'nun emriyle ayakta durması. Yaratmayı başlatan, yeniden diriltmeye de kadirdir.

Kur'an'da “ayet” kelimesi hem surelerin cümlelerine hem de evrendeki işaretlere denir. Rum suresinin bu bölümü ikinci anlamı öğretir.

Bu ayetlerin çoğu “O'nun ayetlerinden biri de…” ifadesiyle başlar ve her biri “düşünen”, “bilen”, “işiten”, “aklını kullanan” bir topluluk için işaretler bulunduğunu söyleyerek biter. Yani ayetler, gaye ve nizam delilinin Kur'an'daki en açık örneklerindendir: insanı çevresine bakıp düşünmeye çağırır.

Rum 18-27'deki işaretler
AyetİşaretNe gösterir?
18-19Göklerde ve yerde hamdin O'na ait olması; ölüden diriyi, diriden ölüyü çıkarmasıHayat ve ölümün O'nun elinde olması
20İnsanı topraktan yaratmasıYaratma kudreti
21İnsanlara kendi türlerinden eşler yaratması, aralarına sevgi ve merhamet koymasıAile ve rahmet
22Göklerin ve yerin yaratılışı, dillerin ve renklerin farklılığıÇeşitlilik bir işarettir
23Gece uyku, gündüz rızık aramaHayatın düzeni
24Korku ve ümit veren şimşek, ölü toprağı dirilten yağmurRahmet ve diriliş
25-27Göğün ve yerin O'nun emriyle durması; yaratmayı başlatıp yeniden yapmasıKudret ve yeniden diriliş

Ana mesajlar

Birincisi: evrendeki düzen ve canlılık tesadüf değildir; her biri yaratıcının ilim ve kudretine işaret eder. İkincisi: insanlar arasındaki dil ve renk farklılığı bir üstünlük sebebi değil, Allah'ın yaratışındaki zenginliğin işaretidir. Üçüncüsü: aile, sevgi ve merhamet üzerine kuruludur. Dördüncüsü: ölü toprağı yağmurla dirilten, ölümden sonra insanları da diriltecektir; ilk yaratma ikinci yaratmanın delilidir (Rum 30/27). Bu son mesajı Dünya ve ahiret sayfasında yeniden dirilişin delilleri arasında göreceğiz.

Akılda kalsın: Rum 18-27'nin kalıbı: “O'nun ayetlerinden biri de…” + “düşünen bir toplum için”. Sırayı hayatın akışıyla hatırla: topraktan yaratılış → eşler, sevgi → diller, renkler → gece-gündüz → yağmur → diriliş.
Sınavda

Nasıl sorulurRum 21 ya da 22 verilir, ayette vurgulanan sorulur: 21'de ailenin sevgi ve merhamete dayanması, 22'de farklılıkların Allah'ın varlığının işareti olması.

Tuzak22. ayeti “dil ve renk farklılığı insanlar arasında üstünlük sebebidir” diye okuyan şıktır; ayet farklılığı bir işaret sayar, üstünlük sebebi değil. Yağmurla toprağın dirilmesi örneği gelirse cevabı yeniden dirilişte ara.

↕Sıralama ayetlerin geliş sırası

  1. Dillerin ve renklerin farklılığı
  2. İnsanın topraktan yaratılması
  3. Yağmurla ölü toprağın diriltilmesi
  4. Eşler arasına sevgi ve merhamet konması

?Soru çöz

Rum suresinin 22. ayetinde göklerin ve yerin yaratılışı ile dillerin ve renklerin farklı oluşu Allah'ın ayetlerinden (işaretlerinden) sayılır. Bu ayetten aşağıdaki sonuçlardan hangisine ulaşılabilir?

✓ A. Ayet dil ve renk farklılığını Allah'ın bir işareti sayar; farklılık yaratılıştaki zenginliği gösterir. B farklılığı üstünlük sebebi sayan yanılgıdır, ayet bunu söylemez; C ayette böyle bir yükümlülük yok; D ayet çeşitliliği tesadüfe değil Allah'ın yaratmasına bağlar.

Karma tekrar

Bu sayfadan ve önceki 1 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

“Din, akıl sahiplerini kendi istek ve hür iradeleriyle hayırlı olana sevk eden ilahi emirler bütünüdür.”
Bu tanımda aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

✓ D. Toplumsal birlik sosyolojinin din tanımının vurgusudur; verilen tanımda toplumdan söz edilmez. A “ilahi emirler” sözüyle kaynağı; B “akıl sahipleri” sözüyle muhatabı; C “kendi istek ve hür iradeleriyle” sözüyle zorlamanın olmadığını gösterir.Kaynak: Bilgi, iman ve din · Din kavramı ve din tanımları

?Soru 2

“Kullarım, beni senden sorarlarsa, (bilsinler ki) gerçekten ben (onlara çok) yakınım. Bana dua edince dua edenin duasına cevap veririm…” (Bakara 2/186)
Bu ayette İslam inancının aşağıdaki özelliklerinden hangisi öne çıkmaktadır?

✓ B. Allah'ın kullarına “çok yakın” olduğunu ve dua edene doğrudan karşılık verdiğini bildirmesi, araya kimsenin girmediğini gösterir. A esasların birlikte inanılmasıdır, ayette esas sayılmaz; C hür irade vurgusudur, ayette tercih ya da zorlama geçmez; D esasların değişmezliğidir, ayetin konusu değildir.Kaynak: Bilgi, iman ve din · İslam inancının özellikleri

?Soru 3

Bir öğrenci, sosyal medyada gördüğü ve bir kişi hakkında ağır suçlamalar içeren bir iddiayı, kaynağını araştırmadan paylaşmaktan vazgeçiyor. Öğrencinin bu tutumu aşağıdaki ayet mesajlarından hangisiyle en çok örtüşür?

✓ A. Doğruluğu kesin olmayan bir iddiayı yaymamak, İsra 36'daki “bilmediğin şeyin ardına düşme” uyarısının uygulamasıdır. B Mülk 23'ün şükür mesajıdır, paylaşmamakla ilgisi yok; C evreni düşünmeye çağıran ayetlerin konusudur; D ilmin önemini anlatır, teyit etmeyi değil.Kaynak: Bilgi, iman ve din · Bilgi ahlakı: İsra 36 ve Mülk 23

?Soru 4

“İnsan sınırlı bir varlık olduğu hâlde zihninde sonsuz ve kusursuz bir varlık düşüncesi taşır. Eksik olan bir varlığın bu düşünceyi kendi kendine üretmesi mümkün değildir; öyleyse bu düşünceyi ona veren mükemmel bir varlık olmalıdır.”
Bu parçada Allah'ın varlığına ilişkin hangi delil kullanılmıştır?

✓ B. Parça zihindeki kusursuz varlık düşüncesinden yola çıkıyor; bu, ekmel varlık delilidir. A evrendeki düzen ve amaca, yani gözleme dayanır, parçada gözlem yok; C ayet ve hadise dayanır, parçada nakil yok; D bir bilgi kaynağıdır, varlık delili değildir.Kaynak: bu sayfa · Varlık delilleri: gaye-nizam ve ekmel varlık

?Soru 5

İslam düşüncesindeki bilgi anlayışıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

✓ C. Rüya ve ilham kişiye özeldir, denetlenemez; İslam âlimleri bunları herkesi bağlayan bilgi kaynağı saymaz, hüküm de bunlara dayandırılmaz. A doğrudur: duyular kaynaktır, sudaki kalem örneğindeki gibi yanılabilir; B doğrudur: mütevatir haber kesin bilgi verir; D doğrudur: akıl sorumluluğun şartıdır.Kaynak: Bilgi, iman ve din · İslam'da bilginin kaynakları

?Soru 6

Nisa suresi 136. ayette aşağıdaki iman esaslarından hangisi sayılmamıştır?

✓ C. Nisa 136'da Allah, melekler, kitaplar, peygamberler ve ahiret günü sayılır; kader ayette geçmez, Cibril hadisinde yer alır. A ve B ayetin “meleklerini… ahiret gününü inkâr ederse” kısmında açıkça geçer; D “daha önce indirdiği kitaba iman edin” ifadesiyle istenir.Kaynak: Bilgi, iman ve din · İman ve İslam: Nisa 136 ve Cibril hadisi

?Soru 7

Rum suresinin 22. ayetinde göklerin ve yerin yaratılışı ile dillerin ve renklerin farklı oluşu Allah'ın ayetlerinden (işaretlerinden) sayılır. Bu ayetten aşağıdaki sonuçlardan hangisine ulaşılabilir?

✓ A. Ayet dil ve renk farklılığını Allah'ın bir işareti sayar; farklılık yaratılıştaki zenginliği gösterir. B farklılığı üstünlük sebebi sayan yanılgıdır, ayet bunu söylemez; C ayette böyle bir yükümlülük yok; D ayet çeşitliliği tesadüfe değil Allah'ın yaratmasına bağlar.Kaynak: bu sayfa · Rum 18-27: “O'nun ayetlerinden biri de…”

?Soru 8

“Allah'a inanan insan, karşılaştığı zorluklar karşısında kendini yalnız ve sahipsiz hissetmez. Her şeye gücü yeten ve merhameti sınırsız bir Rabbe sığındığını bilmek ona iç huzuru verir.”
Bu parçada Allah inancının hangi yönü vurgulanmaktadır?

✓ D. “Yalnız ve sahipsiz hissetmez”, “sığındığını bilmek”, “iç huzuru” ifadeleri inancın güven ve manevi destek veren yönünü anlatır. A toplumsal dayanışmadır, parça bireyin iç dünyasından söz eder; B ahiret parçada geçmez; C bilimsel düşünce bu parçanın konusu değildir.Kaynak: bu sayfa · Allah inancının hayattaki yeri

?Soru 9

“İnancını yalnızca ailesinden duyduklarına dayandıran biri, karşılaştığı ilk itirazda sarsılabilir. Oysa yaratılış üzerine düşünen, inancının dayanaklarını Kur'an ve sünnetten öğrenen kişinin inancı sağlam bir temele oturur.”
Bu parçada asıl vurgulanan aşağıdakilerden hangisidir?

✓ B. Parça, duyulana dayanan inancı (taklit) delile ve araştırmaya dayanan inançla (tahkik) karşılaştırıyor. A ikrarla ilgilidir, parçada dille açıklama yok; C iman-amel ilişkisidir, ibadetten söz edilmiyor; D inanç esaslarının bir bütün olmasıdır, parçanın konusu değil.Kaynak: Bilgi, iman ve din · İmanın mahiyeti: tasdik, ikrar, amel

?Soru 10

“Tarih boyunca yaşamış bütün toplumlarda bir inanç sistemine, kutsal mekânlara ve ibadete rastlanır. Göbeklitepe gibi çok eski yerleşimlerde bile inançla ilgili yapıların bulunması bunun kanıtlarındandır.”
Bu parçadan aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

✓ A. Her toplumda ve en eski dönemlerde inanca rastlanması, inanmanın insan doğasından gelen evrensel bir ihtiyaç olduğunu gösterir. B parçada ibadetlerin aynı olduğu söylenmez, yalnız var olduğu söylenir; C parçada yerleşik hayat ile inanç arasında bir sıra kurulmaz; D parça inancın sürekliliğini anlatır, yok oluşunu değil.Kaynak: Bilgi, iman ve din · İnsan doğası ve din: fıtrat
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi soruları uygulamaya ekleniyor; şimdilik diğer derslerin sorularını çözebilirsin. Yanlışların Hata Defteri'ne kaydedilir.
Soru çöz →