Güneş sistemi ve tutulmalar: gezegenler, asteroit, meteor, Güneş ve Ay tutulması

Gece gökyüzünde kayan bir yıldız gördüysen aslında bir meteor gördün. Güneş'in ailesini, gezegenlerin farklarını ve tutulmaların nasıl oluştuğunu öğren.

4 durak6. sınıf · 1. ünite
9 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 9tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
MODEL · GÜNEŞ SİSTEMİ

Güneş sistemi: sekiz gezegen ve bir yıldız

MEB 6. sınıf · Güneş sistemi ve tutulmalar · Okuma 4 dk · 3 etkinlik

✎Konu anlatımı

Güneş sisteminde hangi gezegenler var, Güneş'e yakınlık sırası nasıldır?

Kısa cevap: Güneş sistemi, Güneş ile onun çevresinde dolanan sekiz gezegenden oluşur. Güneş'e yakınlık sırası Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün'dür. Gezegenler ışık üretmez; Güneş'ten aldıkları ışığı yansıtır.

Gece gökyüzünde titremeden parlayan bir "yıldız" görürsen o büyük ihtimalle Venüs ya da Jüpiter'dir.

Merkezde bir yıldız

5. sınıfta Güneş'in bir yıldız olduğunu öğrendin. Güneş, sistemin tam ortasındadır ve tek ışık kaynağıdır.

Güneş'in çevresinde belirli bir yolda dolanan büyük gök cisimlerine gezegen denir. Gezegenler kendi ışığını üretmez. Gece onları görmemizin nedeni, Güneş ışığını bize yansıtmalarıdır.

1 Merkür · 2 Venüs · 3 Dünya · 4 Mars · 5 Jüpiter · 6 Satürn · 7 Uranüs · 8 Neptün. Büyüklükler birbirine göre yaklaşıktır, uzaklıklar ölçekli değildir.Görsel: Sınav Defteri

Sırayı aklında tut

Güneş'e en yakın gezegen Merkür, en uzak olanı Neptün'dür. Dünya üçüncü sıradadır. Sırayı akılda tutmak için baş harflerden bir tekerleme uydurabilirsin.

Model neden işe yarar?

Güneş sistemi elle tutulamayacak kadar büyüktür. Bu yüzden onu oyun hamuru, top ya da kâğıtla küçültüp bir model yaparız. Model, sırayı ve büyüklük farkını gözümüzün önüne getirir.

Ama hiçbir okul modeli gerçek uzaklıkları birebir gösteremez. Gezegenler arası boşluklar o kadar büyüktür ki sınıfa sığmaz. İyi bir model, bilimsel kaynaklarla karşılaştırılıp düzeltilerek gelişir.

1000'li yıllarda yaşayan Türk-İslam bilgini Biruni, gezegenlerin Güneş'in çevresinde dolandığı bir düzenin hesap açısından mümkün olduğunu ileri sürdü. Bu cesur fikir, sonraki gök bilimcilere yol açtı.

Akılda kalsın: Güneş ışık üretir, gezegenler yansıtır. Sıra: Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün.
Burslulukta

Nasıl sorulurBir öğrencinin hazırladığı Güneş sistemi modeli anlatılır; modelin doğru ve eksik yanları sorulur.

TuzakModelin gerçek uzaklıkları da gösterdiğini sanmak.

İpucuÖnce sırayı, sonra büyüklükleri kontrol et.

↕Sıralama Güneş'e yakından uzağa

  1. Satürn
  2. Dünya
  3. Uranüs
  4. Venüs
  5. Mars

?Soru çöz öncüllü

Efe, oyun hamurundan Güneş sistemi modeli yapacak. Hamurları yuvarlayıp bir kartonun üzerine dizmeden önce planını öğretmenine gösteriyor.

Öğretmen aşağıdaki önerilerde bulunuyor:
I. Jüpiter'i temsil eden hamur, gezegenlerin en büyüğü olmalı.
II. Merkür'ü Dünya'dan daha büyük yapmalısın.
III. Modelin gerçek uzaklıkları birebir göstermeyeceğini raporuna yazmalısın.
Buna göre bu önerilerden hangileri bilimsel olarak doğrudur?

✓ B. Hacmi en büyük gezegen Jüpiter'dir (I). Hiçbir sınıf modeli gerçek uzaklıkları birebir gösteremez; bunu belirtmek doğrudur (III). II yanlış: Merkür, gezegenlerin en küçüğüdür. A modelin sınırını unutuyor; C ve D Merkür'ü büyük sanıyor.

?Soru çöz öncüllü · model

Sınıf panosuna gerilen bir ipe, Güneş'ten başlayarak eşit aralıklarla sekiz gezegen kartı asıldı. Üç kartın adı silinip harfle gösterildi.

Kartların sırası Güneş'e yakınlık sırasıdır.Görsel: Sınav Defteri

Buna göre,
I. K kartına Mars yazılmalıdır.
II. Bu model, gezegenlerin Güneş'e gerçek uzaklıklarını göstermez.
III. M kartı, Güneş'e en uzak gezegeni gösterir.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ D. Dünya'dan sonra gelen dördüncü gezegen Mars'tır (I). Kartlar eşit aralıklı, ama gerçekte gezegenler arası uzaklıklar çok farklıdır (II). Sekizinci gezegen Neptün, en uzak olandır (III). A ve B, M'nin son gezegen olduğunu kaçırıyor; C, K'nin Mars olduğunu.
SINIFLANDIRMA · GEZEGENLER

Karasal ve gazsal gezegenler: uydu, halka ve büyüklük

MEB 6. sınıf · Güneş sistemi ve tutulmalar · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaGüneş sisteminde hangi gezegenler var, Güneş'e yakınlık sırası nasıldır?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Güneş sistemi, Güneş ile onun çevresinde dolanan sekiz gezegenden oluşur. Güneş'e yakınlık sırası Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün'dür. Gezegenler ışık üretmez; Güneş'ten aldıkları ışığı yansıtır.

Güneş sistemi ve gezegenlerin sırası

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Karasal ve gazsal gezegenler nelerdir? Hangi gezegenlerin uydusu ve halkası var?

Kısa cevap: Merkür, Venüs, Dünya ve Mars kayalık yapılı karasal gezegenlerdir; küçüktürler ve halkaları yoktur. Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün gazsal gezegenlerdir; büyüktürler, hepsinin uydusu ve halkası vardır. Merkür ile Venüs'ün uydusu yoktur.

Mars'ın yüzeyine araç indirildi, Jüpiter'e ise inilemez. Çünkü Jüpiter'in üzerine basılacak katı bir yüzeyi yoktur.

Neye göre gruplarız?

Gezegenleri gruplamak için dört özelliğe bakarız: Güneş'e yakınlık, yapı, uydu ve halka, büyüklük. Bir gezegenin çevresinde dolanan gök cismine uydu denir. 5. sınıfta tanıdığın Ay, Dünya'nın uydusudur.

Karasal gezegenler

Güneş'e yakın ilk dört gezegen kaya ve metalden yapılmıştır. Bunlara karasal gezegen denir. Hepsi küçüktür ve hiçbirinin halkası yoktur.

Merkür ve Venüs'ün uydusu yoktur; Dünya ve Mars'ın vardır. Venüs, Güneş'e ikinci sırada olmasına rağmen sistemin en sıcak gezegenidir.

Gazsal gezegenler

Asteroit kuşağının ötesindeki dört gezegen çoğunlukla gazlardan oluşur. Bunlara gazsal gezegen denir. Hepsi karasal gezegenlerden çok büyüktür; hepsinin uydusu ve halkası vardır.

Halkası en kolay görülen gezegen Satürn'dür. Jüpiter, hacmi en büyük gezegendir. Merkür ise en küçüğüdür.

Gezegenlerin temel özellikleri
GezegenGüneş'e yakınlıkHacim sırası (büyükten)YapıUyduHalka
Merkür18karasalyokyok
Venüs26karasalyokyok
Dünya35karasalvaryok
Mars47karasalvaryok
Jüpiter51gazsalvarvar
Satürn62gazsalvarvar
Uranüs73gazsalvarvar
Neptün84gazsalvarvar

Canlı yaşamının bilindiği tek gezegen Dünya'dır. Bilim insanları başka gezegen ve uydularda yaşam izi aramayı sürdürüyor.

Akılda kalsın: İlk dört karasal ve halkasız, son dört gazsal ve halkalı. Uydusu olmayanlar yalnız Merkür ve Venüs'tür.
Burslulukta

Nasıl sorulurGezegenlerin özellikleri tabloyla ya da adım adım sorulan bir gruplama şemasıyla verilir; bir grupta hangi gezegenin olduğu sorulur.

TuzakDünya'nın halkası olduğunu ya da her gezegenin uydusu bulunduğunu sanmak.

İpucuÖnce karasal mı gazsal mı diye ayır.

⇄Bilgi eşleştirme hangi gezegen?

?Soru çöz gruplama şeması

Bir öğretmen, gezegenleri K, L, M ve N gruplarına ayırmak için aşağıdaki adımları tahtaya yazıyor. Her gezegen 1. adımdan başlıyor.

Gruplama adımları
AdımSoruCevap evet iseCevap hayır ise
1Gazsal bir gezegen mi?3. adıma git2. adıma git
2Uydusu var mı?L grubuK grubu
3Güneş'e Satürn'den daha yakın mı?M grubuN grubu

Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ C. K grubu uydusuz karasal gezegenlerdir: Merkür ve Venüs. A yanlış: L'deki Dünya ve Mars halkasızdır. B yanlış: Jüpiter Satürn'den yakın olduğu için M'dedir. D yanlış: M'deki tek gezegen Jüpiter, asteroit kuşağından sonra gelir.
KAVRAM · GÖK TAŞLARI

Asteroit kuşağı, meteor ve meteorit: kayan yıldızın sırrı

MEB 6. sınıf · Güneş sistemi ve tutulmalar · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Meteor ile meteorit arasındaki fark nedir? Asteroit kuşağı nerededir?

Kısa cevap: Asteroit kuşağı, Mars ile Jüpiter arasındaki kaya ve metal parçalarının bulunduğu bölgedir. Bu parçalardan kopan küçük kayalara gök taşı denir. Atmosfere giren gök taşı meteor, yere ulaşan gök taşı meteorittir. Meteoritin açtığı çukura meteor çukuru denir.

Yaz gecesi kampta "Bak, kayan yıldız!" diye bağıran arkadaşın aslında yıldız değil, yanan bir taş gördü.

Mars ile Jüpiter arasındaki kuşak

Mars ile Jüpiter arasında, Güneş'in çevresinde dolanan sayısız kaya ve metal parçası vardır. Bu parçalara asteroit, bulundukları bölgeye asteroit kuşağı denir.

Asteroit kuşağı karasal ve gazsal gezegenleri birbirinden ayırır. Dünya ile Mars arasında değil, Mars ile Jüpiter arasındadır.

Gök taşı, meteor, meteorit

Uzayda dolanan küçük kaya parçalarına gök taşı denir; çoğu asteroitlerden kopmuştur. Bir gök taşı Dünya'ya yaklaşıp atmosfere girerse havayla sürtünerek ısınır ve parlar. Atmosfere giren bu gök taşına meteor denir.

Halk arasındaki "kayan yıldız" aslında bir meteordur. Çoğu meteor havada yanıp biter ve yere ulaşmaz.

Yanıp bitmeden yeryüzüne ulaşan gök taşına meteorit denir. Büyük bir meteorit düştüğü yerde çukur açar; buna meteor çukuru denir. Meteorit büyüdükçe açtığı çukur da büyür. 5. sınıfta Ay'ın yüzeyindeki kraterlerin de gök taşlarının düşmesiyle oluştuğunu öğrendin.

Bir gök taşının adı nerede olduğuna göre değişir
AdNerede?Ne olur?
gök taşıuzaydaGüneş'in çevresinde dolanır
meteorDünya'nın atmosferindeısınır, ışıklı bir iz bırakır
meteorityeryüzündeyere düşen taş parçasıdır
meteor çukuruyeryüzündemeteoritin açtığı çukurdur
Soru nasıl okunur?

Asteroit kuşağı hangi iki gezegenin arasındadır: Dünya ile Mars, Mars ile Jüpiter, Jüpiter ile Satürn?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Kök: iki komşu gezegen soruluyor; sırayı aklına getir.
  2. Anahtar: kuşak, karasal ve gazsal gezegenleri birbirinden ayırır.
  3. Eleme: Dünya ile Mars ikisi de karasal, Jüpiter ile Satürn ikisi de gazsaldır.

Cevap: Mars ile Jüpiter

Akılda kalsın: Havada meteor, yerde meteorit. Asteroit kuşağı Mars ile Jüpiter arasındadır.
Burslulukta

Nasıl sorulurBir gök taşının uzaydan yere yolculuğu ya da meteor çukuru modelleyen bir deney verilir; adlandırma ya da değişkenler sorulur.

TuzakMeteor ile meteoriti aynı saymak.

İpucuTaş havada mı, yerde mi, ona bak.

?Soru çöz deney düzeneği

Selin, meteor çukurlarını modellemek için derin bir tepsiyi unla dolduruyor. Aynı maddeden yapılmış küçük, orta ve büyük üç bilyeyi sırayla 50 cm yükseklikten una bırakıyor. Her seferinde oluşan çukurun genişliğini ölçüyor.

Üç bilye aynı yükseklikten aynı una bırakılıyor.Görsel: Sınav Defteri
Selin'in ölçümleri
BilyeÇukurun genişliği
küçük2 cm
orta4 cm
büyük7 cm

Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

✓ A. Değiştirilen tek şey bilyenin büyüklüğüdür; büyüdükçe çukur genişledi. B yanlış: yükseklik 50 cm'de sabit tutuldu (kontrol edilen). C yanlış: genişlik ölçülen, yani bağımlı değişkendir. D yanlış: bilyeler meteoritleri, undaki çukurlar meteor çukurlarını temsil eder.

⇄Kavram eşleştirme adı ne?

GÖZLEM · TUTULMA

Güneş ve Ay tutulması: üç gök cismi aynı hizada

MEB 6. sınıf · Güneş sistemi ve tutulmalar · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Güneş tutulması ve Ay tutulması nasıl oluşur, aralarındaki fark nedir?

Kısa cevap: Güneş, Ay ve Dünya aynı hizaya gelince tutulma olur. Ay, Güneş ile Dünya arasına girerse Güneş tutulması olur; yeni ay evresinde ve gündüz görülür. Dünya arada kalırsa Ay, Dünya'nın gölgesine girer; bu Ay tutulmasıdır, dolunayda ve gece görülür.

Öğle vakti gökyüzü birkaç dakikalığına alacakaranlığa döner, kuşlar susar. Ay, Güneş'in önünden geçiyordur.

Gölgeden doğan olay

5. sınıfta Ay'ın evrelerini ve gölgeyi öğrendin. Ay ve Dünya da Güneş ışığının önünde birer engeldir. Bazen Güneş, Ay ve Dünya aynı hizaya gelir ve birinin gölgesi ötekine düşer. Buna tutulma denir.

Üstte Ay arada, altta Dünya arada. Boyutlar ve uzaklıklar ölçekli değildir.Görsel: Sınav Defteri

Güneş tutulması

Ay, Güneş ile Dünya'nın arasına girerse Ay'ın gölgesi Dünya'nın küçük bir bölgesine düşer. Orada Güneş kısmen ya da tamamen örtülür. Bu olaya Güneş tutulması denir.

Güneş tutulması gündüz ve yeni ay evresinde olur. Üç gök cismi her ay tam hizaya gelmediği için her yeni ayda olmaz. Güneş'e çıplak gözle bakmak gözü kalıcı olarak yakar; tutulma yalnız özel filtreli araçlarla izlenir.

Ay tutulması

Dünya, Güneş ile Ay'ın arasına girerse Ay, Dünya'nın gölgesinde kalır ve bir süre parlak görünmez. Bu olaya Ay tutulması denir. Gece ve dolunayda olur, ama her dolunayda olmaz.

İki tutulmayı karşılaştır
Güneş tutulmasıAy tutulması
Ortadaki gök cismiAyDünya
Kimin gölgesi, nereye?Ay'ın gölgesi Dünya'yaDünya'nın gölgesi Ay'a
Ay'ın evresiyeni aydolunay
Ne zaman görülür?gündüzgece
Görüldüğü alan ve süredar alan, kısa süregeniş alan, daha uzun süre

800'lü yıllarda yaşayan Türk-İslam bilgini Fergani, tutulmaların ne zaman olacağını bulmak için yöntemler geliştirdi.

Akılda kalsın: Ay arada: Güneş tutulur, yeni ayda, gündüz. Dünya arada: Ay tutulur, dolunayda, gece.
Burslulukta

Nasıl sorulurGüneş, Dünya ve Ay'ın dizilişini gösteren bir model ya da gözlem kayıtları verilir; hangi tutulmanın olduğu ya da olabileceği sorulur.

TuzakGüneş tutulmasının dolunayda olduğunu ya da her ay tutulma yaşandığını sanmak.

İpucuÖnce ortadaki gök cismini bul.

?Soru çöz öncüllü · gözlem kaydı

Okulun gök bilimi kulübü, bir yıl içinde tuttuğu dört gözlem kaydını tabloya yazıyor.

Kulübün gözlem kayıtları
KayıtAy'ın evresiZamanGözlem
1dolunaygeceAy bir süre soluklaştı, sonra yeniden parladı.
2yeni aygündüzGüneş'in bir bölümü kısa süre örtüldü.
3ilk dördünakşamAy'ın yarısı aydınlık göründü.
4dolunaygeceAy bütün gece parlak göründü.

Buna göre,
I. 1. kayıtta Ay, Dünya'nın gölgesine girmiştir.
II. 2. kayıtta Ay, Güneş ile Dünya'nın arasındadır.
III. 4. kayıt, her dolunayda Ay tutulması olmadığını gösterir.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ D. 1. kayıt dolunayda, gece görülen bir Ay tutulmasıdır (I). 2. kayıt yeni ayda, gündüz görülen bir Güneş tutulmasıdır; Ay aradadır (II). 4. kayıtta dolunay olduğu hâlde tutulma yoktur (III). A ve B III'ü, C ise I'i gözden kaçırıyor.

▭Boşluk doldurma

Güneş tutulmasında Güneş ile Dünya arasına girer ve bu olay evresinde görülür. Ay tutulmasında ise arada bulunur ve Ay onun gölgesinde kalır.

7. sınıfta bu konunun devamı 7. Sınıf Fen Bilimleri serisindeki Uzay çağı sayfasında.

Şunları yapabiliyor musun?

Kitabı kapat, yukarı bakma. Her soruyu önce kendi cümlelerinle cevapla, sonra “Kontrol et”e bas ve her maddeyi ayrı ayrı, dürüstçe işaretle. “Henüz değil” dediklerin tekrar listene eklenir.

  1. Güneş sisteminde hangi gezegenler var, Güneş'e yakınlık sırası nasıldır?

    Kontrol et

    Güneş sistemi, Güneş ile onun çevresinde dolanan sekiz gezegenden oluşur. Güneş'e yakınlık sırası Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün'dür. Gezegenler ışık üretmez; Güneş'ten aldıkları ışığı yansıtır.

    Konuya dön: Güneş sistemi ve gezegenlerin sırası

    Yapabiliyor musun?
  2. Karasal ve gazsal gezegenler

    1. Karasal ve gazsal gezegenler nelerdir?

      Yapabiliyor musun?
    2. Hangi gezegenlerin uydusu ve halkası var?

      Yapabiliyor musun?
    Kontrol et

    Merkür, Venüs, Dünya ve Mars kayalık yapılı karasal gezegenlerdir; küçüktürler ve halkaları yoktur. Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün gazsal gezegenlerdir; büyüktürler, hepsinin uydusu ve halkası vardır. Merkür ile Venüs'ün uydusu yoktur.

    Konuya dön: Karasal ve gazsal gezegenler

  3. Asteroit kuşağı, meteor ve meteorit

    1. Meteor ile meteorit arasındaki fark nedir?

      Yapabiliyor musun?
    2. Asteroit kuşağı nerededir?

      Yapabiliyor musun?
    Kontrol et

    Asteroit kuşağı, Mars ile Jüpiter arasındaki kaya ve metal parçalarının bulunduğu bölgedir. Bu parçalardan kopan küçük kayalara gök taşı denir. Atmosfere giren gök taşı meteor, yere ulaşan gök taşı meteorittir. Meteoritin açtığı çukura meteor çukuru denir.

    Konuya dön: Asteroit kuşağı, meteor ve meteorit

  4. Güneş tutulması ve Ay tutulması nasıl oluşur, aralarındaki fark nedir?

    Kontrol et

    Güneş, Ay ve Dünya aynı hizaya gelince tutulma olur. Ay, Güneş ile Dünya arasına girerse Güneş tutulması olur; yeni ay evresinde ve gündüz görülür. Dünya arada kalırsa Ay, Dünya'nın gölgesine girer; bu Ay tutulmasıdır, dolunayda ve gece görülür.

    Konuya dön: Güneş ve Ay tutulması

    Yapabiliyor musun?

Karma tekrar

5. sınıfın 3 sayfasından karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Selin karanlık odada lambayla (Güneş), beyaz topla (Ay) ve kendi başıyla (Dünya) bir model kuruyor. Topu şekildeki dört yere taşıyıp her seferinde topun aydınlık kısmını çiziyor.

Ortadaki daire Selin'in başı, numaralar topun konumları.Görsel: Sınav Defteri

Bu deneyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ D. Selin yalnız topun yerini değiştirdi; her konumda aydınlık kısmın görünüşünü çizdi. A yanlış: lamba aynı tutuldu. B tersini söylüyor: top lamba ile baş arasındayken yeni ay gibi karanlık görünür. C, evreleri Dünya'nın gölgesine bağlayan yanılgıdır.Kaynak: 5. sınıf · Güneş, Dünya ve Ay · Ay'ın evreleri

?Soru 2

Bahçede büyük topu tutan Can 20 adım, küçük topu tutan Ela 2 adım uzakta duruyor. İşaretli noktadaki Deniz, küçük topu daha büyük görüyor.

Can'ın topu, Ela'nın topundan çok daha büyüktür.Görsel: Sınav Defteri

Bu etkinlik Güneş'le ilgili hangi durumu açıklamak için yapılmış olabilir?

✓ C. Uzaktaki büyük top küçük göründü; Güneş de çok uzakta olduğu için küçük görünür. A ve B lekeler ve dönmeyle ilgili; etkinlikte ikisi de yok. D Güneş'in yapısıyla ilgili; toplar bunu göstermez.Kaynak: 5. sınıf · Güneş, Dünya ve Ay · Güneş'in yapısı ve dönmesi

?Soru 3

Bir öğrenci destek ve hareket sistemi kartlarını gruplandırıyor; biri yanlış gruba konmuş.

Öğrencinin gruplandırması
GrupKart
yassı kemikkürek kemiği
yarı oynar eklemomurga eklemleri
uzun kemikkaburga kemiği
kıkırdakkulak kepçesi

Buna göre yanlış gruba konan kart hangisidir?

✓ C. Kaburga kavisli ve uzun görünse de levha gibi geniş bir yassı kemiktir. A, B ve D doğru gruptadır: kürek yassı kemik, omurga eklemleri yarı oynar, kulak kepçesi kıkırdaktır.Kaynak: 5. sınıf · Hücre ve destek-hareket sistemi · İskelet ve kaslar

?Soru 4

Arda, ıspanak yaprağından hazırlanmış bir örneği mikroskoba koyuyor. Aynı örneğe iki farklı objektifle bakıp iki çizim yapıyor.

Önce en az, sonra daha çok büyüten objektifle bakıldı.Görsel: Sınav Defteri

Bu çalışmayla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ B. Arda yalnız objektifi değiştirdi, ıspanak örneği aynı kaldı. A yanlış: örnek değişmedi. C yanlış: hücreler gerçekte büyümez, yalnız daha büyük görünür. D tersini söylüyor: incelemeye en az büyüten objektifle başlanır.Kaynak: 5. sınıf · Hücre ve destek-hareket sistemi · Mikroskop ve hücre

?Soru 5

Elif kış tatilinde gözlemlerini deftere yazıyor.

Elif'in gözlem defteri
ZamanGözlem
öğlegüneşte yollardaki kar eriyor
soğuk sabahçimenlerde kırağı oluşuyor
akşamçaydanlıktaki su kaynıyor

Bu olaylarla ilgili,
I. Karın erimesi ısı alarak olur.
II. Kırağı oluşurken su buharı ısı verir.
III. Kaynayan suyun sıcaklığı kaynarken sürekli artar.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ C. Erime ısı alarak (I), kırağılaşma ısı vererek (II) olur. III yanlış: su saf bir maddedir; kaynama sırasında sıcaklığı değişmez. A kırağılaşmayı gözden kaçırıyor; B ve D, kaynarken sıcaklığın arttığını sanıyor.Kaynak: 5. sınıf · Madde ve ısı · Hâl değişimleri

?Soru 6

Eymen, iki kaptaki suyu büyük bir kapta karıştırıyor. Bir süre sonra karışımın sıcaklığını termometreyle ölçüyor.

İki su karıştırılıyor, karışımın sıcaklığı ölçülüyor.Görsel: Sınav Defteri

Buna göre,
I. 70 °C'lik su ısı vermiştir.
II. 30 °C'lik su ısı almıştır.
III. Eymen termometreyle karışımın ısısını ölçmüştür.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ A. Sıcak su soğudu, yani ısı verdi (I); soğuk su ısındı, yani ısı aldı (II). III yanlış: termometre ısıyı değil sıcaklığı ölçer. B, C ve D ısı ile sıcaklığı aynı sanıyor.Kaynak: 5. sınıf · Madde ve ısı · Isı ve sıcaklık

?Soru 7

Ela bir taşı, su dolu ve boş görünen birer kapalı pet şişeyi aynı kuvvetle sıkıyor. Yalnız hava dolu şişe içe göçüyor.

Boş görünen şişenin içinde hava var.Görsel: Sınav Defteri

Bu deneyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ D. Hava sıkıştı; çünkü gaz tanecikleri arasında çok boşluk vardır. A yanlış: kuvvet aynı tutuldu, değişen sıkılan maddedir. B yanlış: katının tanecikleri arasında da boşluk vardır, yalnız çok azdır. C yanlış: sıvı tanecikleri titreşir, döner ve öteleme yapar.Kaynak: 5. sınıf · Madde ve ısı · Tanecikli yapı ve hâller

?Soru 8

Bir öğrenci üç özdeş cam kavanoza aynı miktarda 50 °C'lik musluk suyu koyup şekildeki gibi yerleştiriyor. 20 dakika sonra sıcaklıkları ölçüyor.

Üç kavanoza da 50 °C'lik su konuyor.Görsel: Sınav Defteri
20 dakika sonraki sıcaklıklar
KavanozSon sıcaklık
K (yün atkı)42 °C
L (açıkta)33 °C
M (köpük kutu)45 °C

Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

✓ B. Sıcaklığı en az düşen M'dir; köpük kutu ısı akışını en çok yavaşlattı. A yanlış: ilk sıcaklık aynı tutuldu, değişen sarma malzemesidir. C yanlış: yün ısı üretmez, yalnız ısı kaybını yavaşlatır. D tersini söylüyor: L en çok soğudu.Kaynak: 5. sınıf · Madde ve ısı · Isı iletimi ve yalıtım

?Soru 9

Bir öğretmen tahtaya bir hücrenin bazı özelliklerini yazıyor:

Hücrenin özellikleri
hücre duvarıyok
kofulküçük ve çok sayıda
sentrozomvar

Buna göre bu hücreyle ilgili,
I. Bir hayvana aittir.
II. Mitokondrisi yoktur.
III. Kloroplast bulundurmaz.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ D. Duvarın olmaması, küçük kofullar ve sentrozom hayvan hücresini gösterir (I); hayvan hücresinde kloroplast bulunmaz (III). II yanlış: mitokondri hem bitki hem hayvan hücresinde vardır. A, kloroplast bilgisini kaçırıyor; B ve C mitokondriyi yok sayıyor.Kaynak: 5. sınıf · Hücre ve destek-hareket sistemi · Organeller, bitki ve hayvan hücresi

?Soru 10

Emre, Güneş, Dünya ve Ay modeli için şekildeki cisimleri seçiyor. Modelini sınıfta anlatırken şunları söylüyor:

Emre'nin model için seçtiği üç cisim.Görsel: Sınav Defteri

I. Plaj topu Güneş'i, nohut Ay'ı temsil ediyor.
II. Portakal kendi etrafında dönerken plaj topunun çevresinde de dolanmalı.
III. Plaj topu, portakalın çevresinde dolanmalı.

Buna göre Emre'nin söylediklerinden hangileri doğrudur?

✓ B. En büyük cisim Güneş'i, en küçük cisim Ay'ı temsil etmeli (I). Dünya hem döner hem Güneş'in çevresinde dolanır (II). III yanlış: Güneş, Dünya'nın çevresinde dolanmaz. A, Dünya'nın hareketlerini eksik bırakıyor; C ve D, Güneş'i Dünya'nın çevresinde döndürüyor.Kaynak: 5. sınıf · Güneş, Dünya ve Ay · Güneş, Dünya ve Ay modeli
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?6. Sınıf Fen Bilimleri soruları hazırlanıyor. Şimdilik bu sayfadaki etkinlikler ve sondaki karma tekrarla kendini dene.
Soru çöz →