Güneş sistemi: sekiz gezegen ve bir yıldız
MEB 6. sınıf · Güneş sistemi ve tutulmalar · Okuma 4 dk · 3 etkinlik
✎Konu anlatımı
Güneş sisteminde hangi gezegenler var, Güneş'e yakınlık sırası nasıldır?
Kısa cevap: Güneş sistemi, Güneş ile onun çevresinde dolanan sekiz gezegenden oluşur. Güneş'e yakınlık sırası Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün'dür. Gezegenler ışık üretmez; Güneş'ten aldıkları ışığı yansıtır.Gece gökyüzünde titremeden parlayan bir "yıldız" görürsen o büyük ihtimalle Venüs ya da Jüpiter'dir.
Merkezde bir yıldız
5. sınıfta Güneş'in bir yıldız olduğunu öğrendin. Güneş, sistemin tam ortasındadır ve tek ışık kaynağıdır.
Güneş'in çevresinde belirli bir yolda dolanan büyük gök cisimlerine gezegen denir. Gezegenler kendi ışığını üretmez. Gece onları görmemizin nedeni, Güneş ışığını bize yansıtmalarıdır.
Sırayı aklında tut
Güneş'e en yakın gezegen Merkür, en uzak olanı Neptün'dür. Dünya üçüncü sıradadır. Sırayı akılda tutmak için baş harflerden bir tekerleme uydurabilirsin.
Model neden işe yarar?
Güneş sistemi elle tutulamayacak kadar büyüktür. Bu yüzden onu oyun hamuru, top ya da kâğıtla küçültüp bir model yaparız. Model, sırayı ve büyüklük farkını gözümüzün önüne getirir.
Ama hiçbir okul modeli gerçek uzaklıkları birebir gösteremez. Gezegenler arası boşluklar o kadar büyüktür ki sınıfa sığmaz. İyi bir model, bilimsel kaynaklarla karşılaştırılıp düzeltilerek gelişir.
1000'li yıllarda yaşayan Türk-İslam bilgini Biruni, gezegenlerin Güneş'in çevresinde dolandığı bir düzenin hesap açısından mümkün olduğunu ileri sürdü. Bu cesur fikir, sonraki gök bilimcilere yol açtı.
Nasıl sorulurBir öğrencinin hazırladığı Güneş sistemi modeli anlatılır; modelin doğru ve eksik yanları sorulur.
TuzakModelin gerçek uzaklıkları da gösterdiğini sanmak.
İpucuÖnce sırayı, sonra büyüklükleri kontrol et.
↕Sıralama Güneş'e yakından uzağa
- Satürn
- Dünya
- Uranüs
- Venüs
- Mars
?Soru çöz öncüllü
Efe, oyun hamurundan Güneş sistemi modeli yapacak. Hamurları yuvarlayıp bir kartonun üzerine dizmeden önce planını öğretmenine gösteriyor.
Öğretmen aşağıdaki önerilerde bulunuyor:
I. Jüpiter'i temsil eden hamur, gezegenlerin en büyüğü olmalı.
II. Merkür'ü Dünya'dan daha büyük yapmalısın.
III. Modelin gerçek uzaklıkları birebir göstermeyeceğini raporuna yazmalısın.
Buna göre bu önerilerden hangileri bilimsel olarak doğrudur?
?Soru çöz öncüllü · model
Sınıf panosuna gerilen bir ipe, Güneş'ten başlayarak eşit aralıklarla sekiz gezegen kartı asıldı. Üç kartın adı silinip harfle gösterildi.
Buna göre,
I. K kartına Mars yazılmalıdır.
II. Bu model, gezegenlerin Güneş'e gerçek uzaklıklarını göstermez.
III. M kartı, Güneş'e en uzak gezegeni gösterir.
yargılarından hangileri doğrudur?