Elektriğin iletimi ve direnç: iletken ve yalıtkan, ampul parlaklığı, reosta
Kabloların içi neden bakır, dışı neden plastik? Maddeleri elektriği iletme durumuna göre ayırmayı ve direncin ampul parlaklığını nasıl değiştirdiğini öğren.
4 durak6. sınıf · 6. ünite
10 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 10tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
Bu sayfada
4 konu · okuma ≈ 15 dk · 10 etkinlik · sonda 10 soruluk karma tekrar. Bu sayfa şu sorulara cevap veriyor; sonunda kitabı kapatıp kendini deneyeceksin:
MEB 6. sınıf · Elektriğin iletimi ve direnç · Okuma 3 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaIsı iletkeni ve ısı yalıtkanı nedir, binalarda neden ısı yalıtımı yapılır?5. sınıftan (Madde ve ısı). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Isıyı iyi ileten maddeler ısı iletkeni, iyi iletmeyenler ısı yalıtkanıdır. Metaller iletken; tahta, plastik, yün ve hava yalıtkandır. Binalarda yalıtım, ısı akışını yavaşlatarak enerji ve para tasarrufu sağlar.
İletken ve yalıtkan madde nedir? Bir maddenin elektriği iletip iletmediği nasıl anlaşılır?
Kısa cevap: Elektriğin geçişine izin veren maddelere iletken, geçişini engelleyen maddelere yalıtkan denir. Bakır, alüminyum, demir gibi metaller, kurşun kalem ucundaki grafit ve tuzlu su iletkendir. Plastik, cam, tahta, kauçuk ve şekerli su yalıtkandır. Bir test devresiyle maddeler sınanabilir.
Tencerenin gövdesi metalden, sapı ise plastikten yapılır. Elektrik kablolarında da benzer bir ikili vardır.
Test devresi
5. sınıfta pil, ampul ve kablolarla basit bir elektrik devresi kurdun. Devrenin bir kablosunu kesip iki uç açarsak bir test devresi elde ederiz. Uçların arasına konan madde elektriği iletirse ampul yanar, iletmezse yanmaz.
Uçlar arasındaki madde iletkense devre tamamlanır, ampul yanar.Görsel: Sınav Defteri
İletken ve yalıtkan
Elektriğin bir noktadan diğerine geçmesine izin veren maddelere iletken, geçişini engelleyen maddelere yalıtkan denir.
İletken ve yalıtkan maddeler
İletken
Yalıtkan
Katı
bakır, alüminyum, demir, gümüş, altın, grafit
plastik, cam, tahta, kauçuk, silgi, yün
Sıvı
tuzlu su, limon suyu, sirke
şekerli su
Akılda kalsın:Ampul yanıyorsa iletken, yanmıyorsa yalıtkan. Metal olmayan grafit ve tuzlu su da iletkendir.
Burslulukta
Nasıl sorulurBir test devresinin uçlarına sırayla konan maddeler ve ampulün yanıp yanmadığı tabloyla verilir; iletken ya da yalıtkan maddeler ve değişkenler sorulur.
TuzakYalnız metallerin iletken olduğunu sanmak.
İpucuAmpulün yandığı satırları işaretle.
?Soru çöz deney düzeneği
Burak, test devresinin uçları arasına sırayla farklı maddeler koyup ampulü gözlüyor. Sıvıları sınarken uçlara bağlı iki metal levhayı sıvının içine daldırıyor.
Burak'ın gözlemleri
Madde
Ampul
alüminyum folyo
yandı
silgi
yanmadı
kurşun kalem ucu
sönük yandı
cam bilye
yanmadı
limon suyu
sönük yandı
Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
✓ A. Kalem ucu ve limon suyuyla ampul sönük de olsa yandı; ikisi de iletkendir. B yanlış: madde değiştirilen, yani bağımsız değişkendir; ampulün yanıp yanmaması bağımlıdır. C yanlış: limon suyu iletti. D yanlış: kalem ucundaki grafit metal değildir ama iletti.
▭Boşluk doldurma
Test uçları arasına bakır tel konunca ampul yanar; bakır bir maddedir. Plastik cetvel konunca ampul yanmaz, çünkü plastik dır. Sıvılardan ampulü yakar, şekerli su yakmaz.
UYGULAMA · KABLO
İletken ve yalıtkanların kullanımı: kablonun içi ve dışı
MEB 6. sınıf · Elektriğin iletimi ve direnç · Okuma 4 dk · 3 etkinlik
Önce hatırlaİletken ve yalıtkan madde nedir? Bir maddenin elektriği iletip iletmediği nasıl anlaşılır?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.
Elektriğin geçişine izin veren maddelere iletken, geçişini engelleyen maddelere yalıtkan denir. Bakır, alüminyum, demir gibi metaller, kurşun kalem ucundaki grafit ve tuzlu su iletkendir. Plastik, cam, tahta, kauçuk ve şekerli su yalıtkandır. Bir test devresiyle maddeler sınanabilir.
Elektrik kablolarının içi neden bakır, dışı neden plastiktir? İletken ve yalıtkanlar nerelerde kullanılır?
Kısa cevap: Elektriğin gitmesini istediğimiz yerde iletken, gitmesini istemediğimiz yerde yalıtkan madde kullanırız. Kablonun içindeki bakır elektriği taşır, dışındaki plastik kılıf elektriğin bize geçmesini engeller. Priz, fiş ve anahtar kapakları yalıtkandır; elektrik teknisyenleri yalıtkan eldiven giyer.
Şarj kablonun ucu kırılıp içindeki parlak teller görünürse onu hemen kullanmayı bırakmalısın.
İki görev, iki madde
Bir elektrikli araçta iki iş vardır: elektriği gideceği yere ulaştırmak ve onu kullanan kişiye ulaştırmamak. İlki için iletken, ikincisi için yalıtkan madde seçilir.
5. sınıfta bağlantı kablosunu bir devre elemanı olarak tanıdın. Kabloların içindeki teller genellikle bakırdır; bakır elektriği çok iyi iletir. Telleri saran plastik kılıf ise yalıtkandır. Kılıf kalın ya da ince olsun, plastik elektriği iletmez.
Nerede, hangi madde?
Parça
Madde
Neden?
kablonun teli
bakır
iletken, elektriği taşır
kablonun kılıfı
plastik
yalıtkan, dokunanı korur
fişin uçları
metal
iletken, prizle bağlantı kurar
priz kapağı, anahtar
plastik
yalıtkan
teknisyen eldiveni ve ayakkabısı
kauçuk
yalıtkan, elektrik çarpmasına karşı korur
Hava ne zaman iletir?
Kuru hava normalde yalıtkandır. Bu yüzden priz ile fiş arasında boşluk varken elektrik geçmez. Ama gök gürültülü fırtınalarda çok yüksek elektrik, nemli havada yol bulup yıldırım olarak yere iner.
Akılda kalsın:İçte iletken, dışta yalıtkan. Plastik ne kadar kalın olursa olsun yalıtkandır.
Burslulukta
Nasıl sorulurBir elektrikli aracın parçaları ve yapıldıkları maddeler verilir; hangi parçanın neden iletken ya da yalıtkan seçildiği sorulur.
İpucuParça elektriği taşıyor mu, yoksa kişiyi mi koruyor, ona bak.
?Soru çöz öncüllü
Elektrik teknisyeni Murat Bey, öğrencilere bir uzatma kablosunu kesip içini gösteriyor. Kablonun ortasında ince bakır teller, çevresinde plastik bir kılıf var.
Murat Bey'in anlatımına göre, I. Elektrik, iletken olan bakır teller boyunca ilerler. II. Plastik kılıf yalıtkan olduğu için kabloya dokunan kişiyi korur. III. Kılıf yeterince kalın yapılırsa plastik elektriği iletmeye başlar. yargılarından hangileri doğrudur?
✓ C. Bakır iletkendir, elektrik onun içinden geçer (I). Plastik yalıtkandır, dokunanı korur (II). III yanlış: maddenin iletkenliği kalınlığıyla değil cinsiyle ilgilidir; plastik kalın da olsa yalıtkandır. A kılıfın görevini kaçırıyor; B ve D kalın plastiği iletken sanıyor.
?Soru çöz şekil
Elif, masa lambasının dört parçasını şekildeki gibi numaralandırıyor.
Dairenin içinde kablonun kesiti büyütülerek çizilmiştir.Görsel: Sınav Defteri
Buna göre hangi numaralı parçaların iletken maddeden yapılması gerekir?
✓ D. Fişin uçları prizdeki elektriği alır, kablonun teli onu ampule taşır; ikisi iletken olmalıdır. Kılıf ve düğme kapağı dokunan eli korur, yalıtkandır. A ve B kılıfı, C düğme kapağını iletken sanıyor.
⇄Bilgi eşleştirme bu parça ne yapar?
DEVRE · DİRENÇ
Elektriksel direnç: uzun, ince tel ampulü neden söndürür?
MEB 6. sınıf · Elektriğin iletimi ve direnç · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaAmpulün parlaklığı neye bağlıdır, pil sayısı artınca ne olur?5. sınıftan (Elektrik devresi). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Özdeş piller ve ampullerle kurulan devrede pil sayısı artarsa ampuller daha parlak yanar. Pil sayısı aynı kalıp tek sıra hâlinde art arda bağlanan ampul sayısı artarsa ampuller daha sönük yanar.
Elektriksel direnç nedir? Ampulün parlaklığı telin uzunluğuna, kalınlığına ve cinsine nasıl bağlıdır?
Kısa cevap: İletkenin elektriğin geçişine karşı gösterdiği zorluğa elektriksel direnç denir. Tel uzadıkça direnç artar, kalınlaştıkça (kesit alanı büyüdükçe) azalır; telin cinsi de direnci değiştirir. Direnç arttıkça ampul daha sönük yanar. Direncin birimi ohm'dur, Ω ile gösterilir.
Okul çıkışında dar ve uzun bir koridordan çıkmak, geniş ve kısa bir kapıdan çıkmaktan çok daha uzun sürer.
Elektriksel direnç
5. sınıfta ampulün parlaklığının pil ve ampul sayısına bağlı olduğunu gördün. Devredeki tel de parlaklığı değiştirir. Her iletken, elektriğin geçişini biraz zorlaştırır. Bu zorluğa elektriksel direnç denir. Direnç büyüdükçe ampul sönükleşir.
Direnç neye bağlıdır?
Diğer her şey aynıyken tel uzadıkça direnç artar. Tel kalınlaştıkça, yani kesit alanı büyüdükçe direnç azalır. Aynı boy ve kalınlıkta bakır tel nikel telden daha az direnç gösterir; direnç telin cinsine de bağlıdır.
Direnç ve ampul parlaklığı
Değişiklik (diğerleri aynı)
Direnç
Ampul
tel uzar
artar
sönükleşir
tel kısalır
azalır
parlaklaşır
tel kalınlaşır
azalır
parlaklaşır
tel incelir
artar
sönükleşir
telin cinsi değişir
değişir
değişir
Direncin birimi ohm'dur ve Ω ile gösterilir. Bu ad, direnci inceleyen Alman bilim insanı Georg Simon Ohm'dan gelir. Saç kurutma makinesi ve su ısıtıcısının içindeki direnç telleri, elektriği ısıya dönüştürür.
Soru nasıl okunur?
Üç tel var: 1 bakır, 30 cm, kalın; 2 nikel, 30 cm, kalın; 3 nikel, 60 cm, ince. Telin cinsinin ampul parlaklığına etkisini sınamak için hangi iki tel seçilir?
Önce kendin dene → Çözümü göster
Kök: "cinsinin etkisi" soruluyor; yalnız cinsi farklı iki tel gerekir.
Anahtar: 1 ile 2'nin uzunluğu ve kalınlığı aynı, cinsi farklı.
Eleme: 2 ile 3'ün cinsi aynıdır; 1 ile 3'te üç özellik birden farklıdır.
Cevap: 1 ve 2
Akılda kalsın:Uzun ve ince tel çok direnç, kısa ve kalın tel az direnç gösterir. Çok direnç, sönük ampul demektir.
Burslulukta
Nasıl sorulurCinsi, uzunluğu ve kalınlığı verilen birkaç tel tabloyla verilir; bir değişkenin etkisini incelemek için hangi tellerin seçileceği ya da ampullerin parlaklık sırası sorulur.
TuzakKalın telin daha çok direnç gösterdiğini sanmak.
İpucuYalnız bir özelliği farklı olan iki teli bul.
?Soru çöz deney tasarımı
Kerem'in elinde özellikleri tabloda verilen dört tel var. Telleri sırayla bir test devresine bağlayıp ampulün parlaklığını gözleyecek.
Kerem'in telleri
Tel
Cinsi
Uzunluk
Kalınlık
K
bakır
20 cm
ince
L
bakır
40 cm
ince
M
bakır
20 cm
kalın
N
nikel
20 cm
ince
Kerem, telin uzunluğunun ampul parlaklığına etkisini incelemek istiyor. Buna göre hangi iki teli kullanmalıdır?
✓ B. K ve L'nin cinsi ve kalınlığı aynı, yalnız uzunluğu farklıdır. A kalınlığın etkisini, C cinsin etkisini sınar. D'de hem uzunluk hem kalınlık farklıdır; sonuç hangisinden geldi bilinemez.
▭Boşluk doldurma
Aynı cins ve kalınlıktaki tellerden uzun olanın direnci daha ve ampul daha yanar. Tel kalınlaşırsa direnç .
parlakbüyüktürazalırsönükartar
DEVRE · REOSTA
Reosta: ışığı kısıp açan ayarlanabilir direnç
MEB 6. sınıf · Elektriğin iletimi ve direnç · Okuma 4 dk · 3 etkinlik
Önce hatırlaDevre şeması nasıl çizilir, açık devre ile kapalı devre arasındaki fark nedir?5. sınıftan (Elektrik devresi). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Bir elektrik devresinin sembollerle yapılan çizimine devre şeması denir. Şemada her eleman, düzenekteki sayısı kadar çizilir. Anahtar kapalı ve yol kesintisizse devre kapalıdır, ampul yanar; yol bir yerde açıksa ampul yanmaz.
Reosta nedir, ampulün parlaklığını nasıl değiştirir? Reosta günlük hayatta nerelerde kullanılır?
Kısa cevap: Reosta, devredeki direnci istediğimiz kadar değiştirmemizi sağlayan ayarlanabilir dirençtir. Sürgüsü kaydırılınca elektriğin geçtiği telin uzunluğu değişir. Tel uzarsa direnç artar ve ampul sönükleşir; kısalırsa direnç azalır ve ampul parlaklaşır. Işık ayarlı anahtarlarda ve ısıtıcı düğmelerinde kullanılır.
Bazı evlerin salon lambası, duvardaki düğme çevrildikçe yavaş yavaş parlar ya da kısılır.
Ayarlanabilir direnç
5. sınıfta anahtarla devreyi açıp kapatmayı öğrendin; reosta ise ışığı kısıp açar. Bir önceki bölümde telin uzunluğu artınca direncin arttığını gördük. Reosta bu bilgiyi kullanan bir devre elemanıdır. Üzerine sarılmış uzun bir tel ve bu tel üzerinde kayan bir sürgüden oluşur. Bu yüzden ona ayarlanabilir ya da değişken direnç de denir.
Elektrik A ucundan sürgüye kadar olan telden geçer.Görsel: Sınav Defteri
Sürgü nasıl çalışır?
Elektrik, telin bir ucundan sürgünün durduğu yere kadar olan kısmından geçer. Sürgü bu uçtan uzaklaştıkça elektriğin geçtiği tel uzar, direnç artar, ampul sönükleşir. Sürgü yaklaştıkça tel kısalır, ampul parlaklaşır.
Reosta nerelerde?
Araç
Reosta neyi ayarlar?
ışık ayarlı duvar anahtarı
lambanın parlaklığını
elektrikli ısıtıcının düğmesi
ısıtıcının sıcaklığını
oyuncak arabanın hız kumandası
motorun hızını
Akılda kalsın:Reosta, telin uzunluğunu değiştirerek direnci ayarlar. Devreye giren tel uzarsa ampul sönükleşir.
Burslulukta
Nasıl sorulurReostalı bir devrenin şeması verilir; sürgü bir yöne kaydırılınca direncin ve ampul parlaklığının nasıl değişeceği sorulur.
TuzakReostanın pil sayısını ya da telin cinsini değiştirdiğini sanmak.
İpucuSürgü kayınca elektriğin geçtiği tel uzuyor mu kısalıyor mu, ona bak.
?Soru çöz öncüllü · devre şeması
Yukarıdaki reostalı devrede sürgü, A ucuna yakın bir yerden B ucuna doğru kaydırılıyor. Pil ve ampul değiştirilmiyor.
Buna göre, I. Elektriğin geçtiği telin uzunluğu artar, devredeki direnç artar. II. Ampul öncekinden daha sönük yanar. III. Reosta, devredeki pilin sayısını değiştirerek parlaklığı ayarlar. yargılarından hangileri doğrudur?
✓ D. Sürgü A'dan uzaklaştıkça elektriğin geçtiği tel uzar, direnç artar (I) ve ampul sönükleşir (II). III yanlış: reosta pil sayısını değil, telin uzunluğunu değiştirir. A parlaklığı kaçırıyor; B ve C reostanın görevini karıştırıyor.
?Soru çöz öncüllü · devre şeması
Ece, şekildeki devrede reostanın sürgüsünü sırayla K, L ve M noktalarına getirip ampulü gözlüyor.
Elektrik A ucundan sürgüye kadar olan telden geçer.Görsel: Sınav Defteri
Buna göre, I. Ampul en sönük, sürgü K'deyken yanar. II. Sürgü M'deyken devredeki direnç en büyüktür. III. Sürgü L'den K'ye kaydırılırsa ampul sönükleşir. yargılarından hangileri doğrudur?
✓ B. Sürgü M'deyken elektriğin geçtiği tel en uzundur, direnç en büyüktür (II). I yanlış: K'de tel en kısadır, direnç en az, ampul en parlaktır. III yanlış: L'den K'ye gidince tel kısalır, ampul parlaklaşır. A ve C sürgü K'deyken ampulü sönük sanıyor; D sürgünün etkisini ters okuyor.
Kitabı kapat, yukarı bakma. Her soruyu önce kendi cümlelerinle cevapla, sonra “Kontrol et”e bas ve her maddeyi ayrı ayrı, dürüstçe işaretle. “Henüz değil” dediklerin tekrar listene eklenir.
İletken ve yalıtkan maddeler
İletken ve yalıtkan madde nedir?
Yapabiliyor musun?
Bir maddenin elektriği iletip iletmediği nasıl anlaşılır?
Yapabiliyor musun?
Kontrol et
Elektriğin geçişine izin veren maddelere iletken, geçişini engelleyen maddelere yalıtkan denir. Bakır, alüminyum, demir gibi metaller, kurşun kalem ucundaki grafit ve tuzlu su iletkendir. Plastik, cam, tahta, kauçuk ve şekerli su yalıtkandır. Bir test devresiyle maddeler sınanabilir.
Elektrik kablolarının içi neden bakır, dışı neden plastiktir?
Yapabiliyor musun?
İletken ve yalıtkanlar nerelerde kullanılır?
Yapabiliyor musun?
Kontrol et
Elektriğin gitmesini istediğimiz yerde iletken, gitmesini istemediğimiz yerde yalıtkan madde kullanırız. Kablonun içindeki bakır elektriği taşır, dışındaki plastik kılıf elektriğin bize geçmesini engeller. Priz, fiş ve anahtar kapakları yalıtkandır; elektrik teknisyenleri yalıtkan eldiven giyer.
Ampulün parlaklığı telin uzunluğuna, kalınlığına ve cinsine nasıl bağlıdır?
Yapabiliyor musun?
Kontrol et
İletkenin elektriğin geçişine karşı gösterdiği zorluğa elektriksel direnç denir. Tel uzadıkça direnç artar, kalınlaştıkça (kesit alanı büyüdükçe) azalır; telin cinsi de direnci değiştirir. Direnç arttıkça ampul daha sönük yanar. Direncin birimi ohm'dur, Ω ile gösterilir.
Reosta nedir, ampulün parlaklığını nasıl değiştirir?
Yapabiliyor musun?
Reosta günlük hayatta nerelerde kullanılır?
Yapabiliyor musun?
Kontrol et
Reosta, devredeki direnci istediğimiz kadar değiştirmemizi sağlayan ayarlanabilir dirençtir. Sürgüsü kaydırılınca elektriğin geçtiği telin uzunluğu değişir. Tel uzarsa direnç artar ve ampul sönükleşir; kısalırsa direnç azalır ve ampul parlaklaşır. Işık ayarlı anahtarlarda ve ısıtıcı düğmelerinde kullanılır.
Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.
?Soru 1
Ece, bir gününden üç anı çizerek not defterine ekliyor.
Ece'nin not defterinden.Görsel: Sınav Defteri
Bu davranışlarla ilgili, I. Çaydanlıktan elini düşünmeden çekmesini omurilik yönetir. II. İp atlarken dengesini beyincik sağlar. III. Uyurken nefes almasını omurilik yönetir. yargılarından hangileri doğrudur?
✓ B. Elini çekmesi bir reflekstir, omurilik yönetir (I). Denge beyinciğin görevidir (II). III yanlış: solunumun kendiliğinden sürmesini omurilik soğanı düzenler. A dengeyi kaçırıyor; C ve D omurilik ile omurilik soğanını karıştırıyor.Kaynak: Denetleyici ve düzenleyici sistemler · Sinir sistemi ve refleks
?Soru 2
Elif, ergenlikteki bedensel değişimler için bir tablo hazırlayıp ✓ ile işaretliyor. Öğretmeni bir satırda eksik işaret olduğunu söylüyor.
Elif'in tablosu
Değişim
Kızlarda
Erkeklerde
boy uzar, kütle artar
✓
✓
ter bezleri daha çok çalışır
✓
–
ses kalınlaşır
–
✓
kalça kemikleri genişler
✓
–
Eksik işaret hangi satırdadır?
✓ B. Ter bezleri kızlarda da erkeklerde de daha çok çalışır; erkekler sütununa da işaret konmalıydı. A iki sütunda doğru işaretli. C yalnız erkeklerde, D yalnız kızlarda görülür; bu satırlar doğrudur.Kaynak: Denetleyici ve düzenleyici sistemler · Ergenlik
?Soru 3
Bir yayla gölünün kış ortasındaki durumu şekilde gösterilmiştir.
Balıklar buzun altındaki suda yaşamayı sürdürüyor.Görsel: Sınav Defteri
Bu durumun en doğru açıklaması aşağıdakilerden hangisidir?
✓ B. Buzun yoğunluğu (≈ 0,9) sudan (1) küçüktür; buz yüzer ve örtü gibi alttaki suyu korur. A yanlış: su donunca genleşir. C nedeni tersine çeviriyor. D yanlış: suyu sıvı tutan balıklar değil, buz örtüsüdür.Kaynak: Maddenin ayırt edici özellikleri · Buz neden yüzer?
?Soru 4
Aslı, saf su buzunu oda sıcaklığında bekletip termometreyi iki dakikada bir okuyor. 4 ile 8. dakikalar arasında kapta hem buz hem su var.
Aslı'nın ölçümleri
Zaman (dk)
0
2
4
6
8
10
Sıcaklık (°C)
−6
−3
0
0
0
3
Buna göre, I. Buzun erime noktası 0 °C'dir. II. Buz eridiği sürece sıcaklık değişmemiştir. III. Aynı su dondurulursa −3 °C'de donmaya başlar. yargılarından hangileri doğrudur?
✓ D. Buz ile su birlikteyken sıcaklık 0 °C'de kaldı: erime noktası 0 °C'dir (I) ve erime boyunca sıcaklık sabittir (II). III yanlış: saf maddede donma noktası erime noktasına eşittir, su 0 °C'de donar.Kaynak: Maddenin ayırt edici özellikleri · Erime, donma ve kaynama noktası
?Soru 5
Okul tiyatrosunda karanlık sahnedeki oyuncuya yalnız kırmızı spot tutuluyor.
Sahnede başka ışık yoktur.Görsel: Sınav Defteri
Buna göre, I. Tişört kırmızı görünür. II. Şapka siyah görünür. III. Etek siyah görünür. yargılarından hangileri doğrudur?
✓ C. Beyaz tişört gelen kırmızı ışığı yansıtır, kırmızı görünür (I). Mavi şapka kırmızıyı yansıtamaz, soğurur ve siyah görünür (II). III yanlış: kırmızı etek kırmızı ışığı yansıtır, kırmızı görünür.Kaynak: Işığın yansıması ve renkler · Beyaz ışık ve renkler
?Soru 6
Arda, karanlık bir odada ince ışık veren el fenerini önce düz bir aynaya, sonra beyaz bir kartona tutuyor. Gözlemleri şekilde.
Solda ayna, sağda karton; dik çizgi odanın duvarıdır.Görsel: Sınav Defteri
Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
✓ D. Ayna pürüzsüzdür, ışığı tek yöne yansıtıp tek bir leke oluşturdu. Pürüzlü karton ışığı her yöne dağıttı, oda aydınlandı. A yanlış: karton da yansıttı, yoksa oda aydınlanmazdı. B ters; C paralel yansımayı kartona veriyor.Kaynak: Işığın yansıması ve renkler · Düzgün ve dağınık yansıma
?Soru 7
Bir kaba birbirine karışmayan X, Y ve Z sıvıları konuyor. Sonra içine K, L ve M cisimleri bırakılıyor. Cisimler şekildeki gibi dengede kalıyor.
K yüzeyde, L Y ile Z arasında, M dipte.Görsel: Sınav Defteri
Buna göre, I. Sıvılardan en yoğun olanı Z'dir. II. L'nin yoğunluğu Y'ninkinden büyük, Z'ninkinden küçüktür. III. K'nin yoğunluğu M'ninkinden büyüktür. yargılarından hangileri doğrudur?
✓ C. En alttaki sıvı en yoğundur (I). L, Y'de batmış ama Z'nin üstünde kalmıştır; yoğunluğu ikisinin arasındadır (II). III yanlış: K en üstte yüzüyor, M dibe batmış; M daha yoğundur. A L'yi kaçırıyor; B ve D yüzeni yoğun sanıyor.Kaynak: Maddenin ayırt edici özellikleri · Yüzme, batma ve sıvıların sıralanması
?Soru 8
Bir öğrenci, oda sıcaklığında dört katı cismin kütlesini ve hacmini ölçüp tabloya yazıyor.
Ölçüm sonuçları
Cisim
Kütle (g)
Hacim (cm³)
K
40
5
L
27
10
M
79
10
N
54
20
Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
✓ A. L: 27 ÷ 10 = 2,7; N: 54 ÷ 20 = 2,7 g/cm³; yoğunlukları eşit, aynı madde olabilir. B yanlış: K 40 ÷ 5 = 8, M 7,9 g/cm³; K daha yoğundur. C yanlış: büyük hacim büyük yoğunluk demek değildir. D yanlış: M'nin yoğunluğu sudan büyüktür, batar.Kaynak: Maddenin ayırt edici özellikleri · Kütle, hacim ve yoğunluk
?Soru 9
Rehberlik öğretmeni sınıfta ergenlikle ilgili üç bilgi kartı okuyor. I. Ergenliğe giriş yaşı bütün çocuklarda aynıdır. II. Kızlar genellikle erkeklerden daha önce ergenliğe girer. III. Ergenlikte bedensel değişimlerin yanında duygusal değişimler de görülür.
Buna göre kartlardaki bilgilerden hangileri doğrudur?
✓ C. Kızlar genellikle daha erken ergenliğe girer (II); bu dönemde duygusal değişimler de olur (III). I yanlış: başlama yaşı kalıtıma, beslenmeye ve çevreye göre kişiden kişiye değişir. A, B ve D herkesin aynı yaşta ergenliğe girdiğini sanıyor.Kaynak: Denetleyici ve düzenleyici sistemler · Ergenlik
?Soru 10
Ezgi, aynı büyüklükte üç buz küpünü farklı örtülerle kaplı üç tabağa koyup güneş alan pencerenin önüne bırakıyor. Buzların tamamen erime sürelerini ölçüyor.
Altta yazan, buzun tamamen erime süresidir.Görsel: Sınav Defteri
Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
✓ D. Buz en kısa sürede siyah kumaşta eridi; koyu yüzey ışığı en çok soğurup ısındı. A yanlış: erime süresi bağımlı değişkendir. B ters: folyo en çok yansıttı. C yanlış: buz büyüklüğü kontrol değişkenidir.Kaynak: Işığın yansıması ve renkler · Soğurma ve Güneş enerjisi