Hücre ve destek-hareket sistemi: organeller, hücreden organizmaya, kemik, eklem ve kaslar

Vücudun trilyonlarca küçük odadan yapılmış bir bina gibi. Hücrenin içini, hücreden organizmaya giden yolu ve seni ayakta tutan iskelet ile kasları tanı.

5 durak5. sınıf · 3. ünite
10 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 10tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
GÖZLEM · MİKROSKOP

Mikroskop ve hücre: canlının en küçük yapı birimi

MEB 5. sınıf · Canlıların yapısına yolculuk · Okuma 3 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Hücre nedir, hücrenin temel kısımları nelerdir?

Kısa cevap: Hücre, canlıları oluşturan ve kendisi de canlı olan en küçük birimdir. Gözle görülmez, mikroskopla incelenir. Her hücrede üç temel kısım bulunur: hücre zarı, sitoplazma ve çekirdek.

Bir yaprağa büyüteçle ne kadar yakından bakarsan bak, onu oluşturan küçük odacıkları göremezsin.

Görünmeyeni gösteren araç

3. sınıfta bazı canlıların ancak mikroskopla görülebildiğini öğrendin. Gözün göremeyeceği kadar küçük şeyleri büyüterek gösteren araca mikroskop denir. İçindeki mercekler görüntüyü büyütür.

Göz, okülerden bakar. Örnek tablaya konur, altındaki ışık onu aydınlatır. İncelemeye en az büyüten objektifle başlanır, görüntü ayar vidalarıyla netleştirilir.

Hücre

Canlıları oluşturan ve kendisi de canlı olan en küçük birime hücre denir. Bitkiler de hayvanlar da hücrelerden yapılmıştır.

1665'te Robert Hooke, şişe mantarından aldığı ince bir dilimi mikroskopla inceledi. Gördüğü küçük odacıklara "hücre" anlamına gelen bir ad verdi.

Üç temel kısım

Bitki ve hayvan hücrelerinin şekli farklıdır ama üç kısım hepsinde ortaktır. Bu kısımlar hücre zarı, sitoplazma ve çekirdektir.

Hücrenin temel kısımları
KısımNe yapar?
hücre zarıhücreyi sarar, madde giriş çıkışını sağlar
sitoplazmayarı akışkan sıvı; organeller içinde bulunur
çekirdekhücredeki olayları yönetir

Çekirdek, kalıtsal özellikleri taşıyan yapıları da barındırır. Kedinin göz rengi ya da maydanozun yaprak şekli bu yapılarla yavrulara geçer.

Akılda kalsın: Zar sarar, sitoplazma barındırır, çekirdek yönetir. Mikroskopta işe en az büyüten objektifle başla.
Burslulukta

Nasıl sorulurBir öğrencinin mikroskopta incelediği örnek ve çizimi verilir; hücrenin hangi kısmını gösterdiği ya da hücrede neyin bulunduğu sorulur.

TuzakBazı hücrelerde çekirdek ya da zar olmadığını sanmak.

İpucuZar, sitoplazma ve çekirdek her hücrede vardır.

⇄Bilgi eşleştirme kim ne yapar?

?Soru çöz deney düzeneği

Arda, ıspanak yaprağından hazırlanmış bir örneği mikroskoba koyuyor. Aynı örneğe iki farklı objektifle bakıp iki çizim yapıyor.

Önce en az, sonra daha çok büyüten objektifle bakıldı.Görsel: Sınav Defteri

Bu çalışmayla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ B. Arda yalnız objektifi değiştirdi, ıspanak örneği aynı kaldı. A yanlış: örnek değişmedi. C yanlış: hücreler gerçekte büyümez, yalnız daha büyük görünür. D tersini söylüyor: incelemeye en az büyüten objektifle başlanır.
SINIFLANDIRMA · HÜCRE

Organeller: bitki hücresi ile hayvan hücresini ayırmak

MEB 5. sınıf · Canlıların yapısına yolculuk · Okuma 3 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaHücre nedir, hücrenin temel kısımları nelerdir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Hücre, canlıları oluşturan ve kendisi de canlı olan en küçük birimdir. Gözle görülmez, mikroskopla incelenir. Her hücrede üç temel kısım bulunur: hücre zarı, sitoplazma ve çekirdek.

Mikroskop ve hücre

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Bitki ve hayvan hücresi arasındaki farklar nelerdir, organeller ne iş yapar?

Kısa cevap: Hücrede belirli bir görevi yapan küçük yapılara organel denir. Bitki hücresinde hücre duvarı ve kloroplast bulunur, kofulu büyüktür. Hayvan hücresinde sentrozom bulunur, kofulları küçüktür. Mitokondri ve ribozom ikisinde de vardır.

Bir hücreyi küçük bir fabrikaya benzetebilirsin: her bölümünde başka bir işçi çalışır.

Hücrenin küçük işçileri

Önceki konuda hücrenin üç temel kısmını gördük. Sitoplazmanın içinde, her biri ayrı bir iş yapan küçük yapılar vardır. Bunlara organel denir.

Organeller ve görevleri
OrganelGörevi
mitokondrihücrenin ihtiyacı olan enerjiyi üretir
ribozomprotein üretir
endoplazmik retikulumhücre içinde madde taşır
Golgi cisimciğisalgı maddelerini üretir ve paketler
lizozomhücre içinde sindirim yapar
kofulsu, besin ve atık depolar
kloroplastbesin ve oksijen üretir
sentrozomhücre bölünmesinde görev alır

Bitki hücresi mi, hayvan hücresi mi?

Bitki hücresinde, zarın dışında kalın bir hücre duvarı vardır. Duvar hücreyi korur ve ona köşeli bir biçim verir. Hayvan hücresinde duvar yoktur; hücre daha yuvarlaktır.

Çekirdek, zar ve sitoplazma iki hücrede de var; farklar etikette.Görsel: Sınav Defteri

Kloroplast yalnız bitki hücresinde, yaprağın yeşil kısımlarında bulunur. Bitki hücresinin kofulu büyük ve azdır; hayvan hücresinin kofulları küçük ve çoktur. Sentrozom hayvan hücresinde bulunur.

Mitokondriyi yalnız hayvanlarda sanma. Bitki hücresi de enerji üretir; mitokondri, ribozom ve çekirdek iki hücrede de vardır.

Akılda kalsın: Duvar ve kloroplast varsa bitki, sentrozom varsa hayvan hücresi. Mitokondri ikisinde de çalışır.
Burslulukta

Nasıl sorulurOrganel kartları ya da bir hücre çizimi verilir; hücrenin bitkiye mi hayvana mı ait olduğu ya da yanlış yere konan kart sorulur.

TuzakMitokondriyi yalnız hayvan hücresine yazmak.

İpucuÖnce duvar, kloroplast ve sentrozoma bak.

?Soru çöz öncüllü

Bir öğretmen tahtaya bir hücrenin bazı özelliklerini yazıyor:

Hücrenin özellikleri
hücre duvarıyok
kofulküçük ve çok sayıda
sentrozomvar

Buna göre bu hücreyle ilgili,
I. Bir hayvana aittir.
II. Mitokondrisi yoktur.
III. Kloroplast bulundurmaz.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ D. Duvarın olmaması, küçük kofullar ve sentrozom hayvan hücresini gösterir (I); hayvan hücresinde kloroplast bulunmaz (III). II yanlış: mitokondri hem bitki hem hayvan hücresinde vardır. A, kloroplast bilgisini kaçırıyor; B ve C mitokondriyi yok sayıyor.

▭Boşluk doldurma

Bitki hücresini dışarıdan saran ve ona köşeli biçim veren yapı adını alır. Yaprağın yeşil kısımlarında besin ve oksijen üreten organelin adı . Hücrenin ihtiyacı olan proteini üretir.

MODEL · HÜCREDEN ORGANİZMAYA

Hücreden organizmaya: küçükten büyüğe beş basamak

MEB 5. sınıf · Canlıların yapısına yolculuk · Okuma 3 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaBitki ve hayvan hücresi arasındaki farklar nelerdir, organeller ne iş yapar?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Hücrede belirli bir görevi yapan küçük yapılara organel denir. Bitki hücresinde hücre duvarı ve kloroplast bulunur, kofulu büyüktür. Hayvan hücresinde sentrozom bulunur, kofulları küçüktür. Mitokondri ve ribozom ikisinde de vardır.

Organeller, bitki ve hayvan hücresi

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Hücre, doku, organ, sistem ve organizma arasındaki ilişki nedir?

Kısa cevap: Aynı görevi yapan hücreler dokuyu, dokular organı, organlar sistemi, sistemler de organizmayı oluşturur. Her basamak bir öncekinden daha karmaşıktır.

Harfler sözcükleri, sözcükler cümleleri, cümleler kitabı oluşturur. Vücudun da böyle basamaklıdır.

Hücreden dokuya, dokudan organa

İlk konuda canlıların hücrelerden yapıldığını gördük. Aynı görevi yapan hücrelerin oluşturduğu topluluğa doku denir. Kas hücreleri kas dokusunu, kemik hücreleri kemik dokusunu oluşturur.

Farklı dokular birlikte çalışarak bir iş yapar. Böyle bir yapıya organ denir. Mide, kalp ve beyin birer organdır.

Organdan organizmaya

Aynı işte çalışan organlar bir sistem oluşturur. Mide ve bağırsak sindirim sisteminin, kemikler destek ve hareket sisteminin parçasıdır.

Sistemler uyum içinde çalışınca canlı bir bütün olur. Bu bütüne organizma denir. Sen de bahçedeki ağaç da birer organizmasınız.

Midenin basamakları
BasamakÖrnek
hücredüz kas hücresi
dokudüz kas dokusu
organmide
sistemsindirim sistemi
organizmainsan
Soru nasıl okunur?

Mide, ince bağırsak ve karaciğer birlikte besinleri sindiriyor. Bu ekip hangi basamaktır?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Kök: bir basamağın adı soruluyor.
  2. Anahtar: "mide, ince bağırsak ve karaciğer" üç ayrı organdır; "birlikte" aynı işte çalıştıklarını söyler.
  3. Eleme: doku aynı hücrelerin topluluğudur, organ tek bir yapıdır, organizma bütün canlıdır. Aynı işte çalışan organlar sistemdir.

Cevap: sistem (sindirim sistemi)

Akılda kalsın: Hücre → doku → organ → sistem → organizma.
Burslulukta

Nasıl sorulurKarışık kartlar sıralatılır ya da boş bırakılan basamak sorulur.

TuzakSistemle organın yerini karıştırmak.

İpucu"tek bir yapı mı, birçok yapının ekibi mi?" diye sor.

↕Sıralama basitten karmaşığa

  1. Uyluk kemiği
  2. Bir futbolcu
  3. Kemik hücresi
  4. Destek ve hareket sistemi
  5. Kemik dokusu

?Soru çöz öncüllü

Zeynep bir kartta hücreden başlayan basamakları yazmış.

Son basamak boş bırakılmış.Görsel: Sınav Defteri

Buna göre,
I. Boş basamağa "insan" yazılabilir.
II. Kalp, farklı dokulardan oluşan bir organdır.
III. Dolaşım sistemi, kalpten daha basit bir yapıdır.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ A. Sistemden sonra gelen basamak organizmadır; insan bir organizmadır (I). Kalp, birçok dokudan oluşan bir organdır (II). III yanlış: sistem, organdan daha karmaşıktır. B ve D sıralamayı tersine çeviriyor; C organizma basamağını gözden kaçırıyor.
SINIFLANDIRMA · İSKELET VE KAS

Destek ve hareket sistemi: kemik, kıkırdak, eklem ve kas

MEB 5. sınıf · Canlıların yapısına yolculuk · Okuma 3 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaSürtünme kuvveti nedir, hangi yüzeyde daha fazladır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Kuvvet ve sürtünme). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Sürtünme kuvveti, birbirine değen yüzeyler arasında oluşur ve genellikle hareketin tersi yönünde etki eder. Pürüzlü yüzeyler daha çok sürtünme uygular. Sürtünme bazen işimize yarar, bazen eşyaları aşındırır.

Sürtünme kuvveti

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Kemik, eklem ve kas çeşitleri nelerdir?

Kısa cevap: Destek ve hareket sistemi iskelet ve kaslardan oluşur. İskelette kemik, kıkırdak ve eklem bulunur. Kemikler uzun, kısa ve yassı; eklemler oynar, yarı oynar ve oynamaz; kaslar çizgili, düz ve kalp kası olarak gruplanır.

Yazı yazarken bile onlarca kemik, eklem ve kas birlikte çalışır.

İskelet: vücudun çatısı

Vücudu dik tutan, iç organları koruyan ve hareketi sağlayan sisteme destek ve hareket sistemi denir. Bu sistem iskelet ve kaslardan oluşur.

İskelet vücuda şekil verir. Kemikler sert ama canlıdır; mineral depolar, kan hücresi üretir, büyür.

Kemik çeşitleri

Boyu eninden çok fazla olan kemikler uzun kemiktir; uyluk kemiği gibi. Bilek kemiklerinin boyu ile eni birbirine yakındır; bunlar kısa kemiktir. Kafatası, kaburga, kürek ve leğen kemikleri levha gibi geniş yassı kemiklerdir.

Kıkırdak ve eklem

Kemikten yumuşak ve esnek olan yapıya kıkırdak denir. Burnunun ucunda, kulak kepçende ve uzun kemiklerin uçlarında bulunur. Kuvvet ve sürtünme sayfasında sürtünmenin aşındırdığını gördük; kıkırdak kemiklerin aşınmasını önler.

Kemiklerin birbirine bağlandığı yere eklem denir. Diz ve dirsekteki oynar eklemler kolayca hareket eder. Omurgadaki yarı oynar eklemler az hareket eder; kafatasındaki oynamaz eklemler hiç hareket etmez.

Kas çeşitleri

Kaslar kasılıp gevşeyerek hareketi sağlar. İskeleti saran çizgili kaslar yürümeni ve yazmanı sağlar. Mide ve bağırsak gibi iç organlarda düz kas, yalnız kalpte kalp kası bulunur.

Destek ve hareket sisteminin parçaları
YapıÇeşitleri ve örnekleri
kemikuzun (uyluk), kısa (bilek), yassı (kafatası, kaburga)
eklemoynar (diz), yarı oynar (omurga), oynamaz (kafatası)
kasçizgili (kol, bacak), düz (mide), kalp kası (kalp)

İbni Sina, tıp kitabında kemik kırıklarını da anlattı.

Akılda kalsın: Kemik canlıdır; kıkırdak esnektir; eklem bağlar; kas hareket ettirir.
Burslulukta

Nasıl sorulurİşaretli kemikler ya da yapı kartları verilir; gruplama ya da yanlış gruplanan kart sorulur.

TuzakKaburga gibi kavisli kemikleri uzun kemik sanmak.

İpucuKemiğin levha gibi geniş mi, boyca uzun mu olduğuna bak.

⇄Bilgi eşleştirme hangi gruba girer?

?Soru çöz gruplama

Bir öğrenci destek ve hareket sistemi kartlarını gruplandırıyor; biri yanlış gruba konmuş.

Öğrencinin gruplandırması
GrupKart
yassı kemikkürek kemiği
yarı oynar eklemomurga eklemleri
uzun kemikkaburga kemiği
kıkırdakkulak kepçesi

Buna göre yanlış gruba konan kart hangisidir?

✓ C. Kaburga kavisli ve uzun görünse de levha gibi geniş bir yassı kemiktir. A, B ve D doğru gruptadır: kürek yassı kemik, omurga eklemleri yarı oynar, kulak kepçesi kıkırdaktır.
SAĞLIK · İSKELET

Kemik ve kas sağlığı: beslenme, spor ve doğru duruş

MEB 5. sınıf · Canlıların yapısına yolculuk · Okuma 3 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaKemik, eklem ve kas çeşitleri nelerdir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Destek ve hareket sistemi iskelet ve kaslardan oluşur. İskelette kemik, kıkırdak ve eklem bulunur. Kemikler uzun, kısa ve yassı; eklemler oynar, yarı oynar ve oynamaz; kaslar çizgili, düz ve kalp kası olarak gruplanır.

İskelet ve kaslar

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Kemiklerimizi ve kaslarımızı sağlıklı tutmak için ne yapmalıyız?

Kısa cevap: Kemik ve kasların sağlığı için dengeli beslenmeli, yaşına uygun düzenli spor yapmalı ve dik durmalısın. Uzun süre ekran başında hareketsiz kalmak kas ve kemiklere zarar verir. Kırık kemik röntgenle bulunur ve alçıyla hareketsiz tutulur.

Saatlerce telefona baktıktan sonra boynun tutuldu mu?

Doğru besin, güçlü kemik

4. sınıfta besinlerdeki vitamin ve mineralleri öğrendin. Dengeli ve düzenli beslenmek kemik ve kas sağlığının temelidir. Süt, yoğurt ve peynir kalsiyum verir. Yumurta, et ve baklagiller protein sağlar; güneş ışığı da D vitamini kazandırır.

Hareket et, ama ölçülü

Düzenli spor kasları geliştirir, eklemleri esnek tutar. Yaşına uygun olmayan ya da aşırı spor ise zarar verebilir.

Televizyon, bilgisayar ya da telefon başında saatlerce hareketsiz kalmak bel ve boyun ağrısına yol açar. Ekran süresine ara ver, kalk ve hareket et.

Dik dur, dizini bük

Yürürken ve ders çalışırken sırtını dik tut. Yerden bir şey alırken belini değil, dizlerini bük. Çantanı iki askısından takarak yükü iki omzuna paylaştır.

Kemik ve kaslar için
Yararlı davranışZararlı davranış
süt ürünleri ve dengeli öğünöğün atlamak, tek tip beslenmek
yaşına uygun düzenli sporsaatlerce ekran başında oturmak
dizleri bükerek yük kaldırmakbelini bükerek ağır yük kaldırmak

Kemik kırılırsa

Kemikler düşme ya da sert çarpmayla kırılabilir. Kırık, röntgen cihazıyla görülür. Kemik alçıyla hareketsiz tutulunca daha çabuk iyileşir.

Akılda kalsın: Dengeli beslen, ölçülü spor yap, dik dur, dizini bük. Kırık kemiği yerinden oynatma, hemen bir yetişkine haber ver.
Burslulukta

Nasıl sorulurBir öğrencinin günlük davranışları ya da oturuş çizimleri verilir; doğru ya da zararlı olan sorulur.

TuzakÇok ağır sporun kemikleri daha çok güçlendirdiğini sanmak.

İpucu"yaşına uygun ve dengeli mi?" diye sor.

?Soru çöz davranış seç

Kerem bir gününü tabloya yazıyor.

Kerem'in günü
kahvaltıda süt içiyor
çantasını tek omzuna asıyor
yaşına uygun antrenman yapıyor
yere düşen kitabını dizlerini bükerek alıyor

Buna göre Kerem'in hangi davranışı destek ve hareket sisteminin sağlığına zarar verebilir?

✓ B. Çantayı tek omza asmak yükü tek tarafa bindirir ve duruşu bozar. A yararlıdır: süt kalsiyum verir. C yararlıdır: yaşa uygun spor kasları geliştirir. D doğru bir kaldırma biçimidir; bel korunur.

▭Boşluk doldurma

Kemikler için gerekli kalsiyumu en çok ve süt ürünlerinden alırız. Kırılan bir kemik cihazıyla görülür. Kemiğin çabuk iyileşmesi için hareketsiz tutulur.

alçıylaşekersütröntgenmikroskop

6. sınıfta bu konunun devamı 6. Sınıf Fen Bilimleri serisindeki Denetleyici ve düzenleyici sistemler sayfasında.

Şunları yapabiliyor musun?

Kitabı kapat, yukarı bakma. Her soruyu önce kendi cümlelerinle cevapla, sonra “Kontrol et”e bas ve her maddeyi ayrı ayrı, dürüstçe işaretle. “Henüz değil” dediklerin tekrar listene eklenir.

  1. Hücre nedir, hücrenin temel kısımları nelerdir?

    Kontrol et

    Hücre, canlıları oluşturan ve kendisi de canlı olan en küçük birimdir. Gözle görülmez, mikroskopla incelenir. Her hücrede üç temel kısım bulunur: hücre zarı, sitoplazma ve çekirdek.

    Konuya dön: Mikroskop ve hücre

    Yapabiliyor musun?
  2. Bitki ve hayvan hücresi arasındaki farklar nelerdir, organeller ne iş yapar?

    Kontrol et

    Hücrede belirli bir görevi yapan küçük yapılara organel denir. Bitki hücresinde hücre duvarı ve kloroplast bulunur, kofulu büyüktür. Hayvan hücresinde sentrozom bulunur, kofulları küçüktür. Mitokondri ve ribozom ikisinde de vardır.

    Konuya dön: Organeller, bitki ve hayvan hücresi

    Yapabiliyor musun?
  3. Hücre, doku, organ, sistem ve organizma arasındaki ilişki nedir?

    Kontrol et

    Aynı görevi yapan hücreler dokuyu, dokular organı, organlar sistemi, sistemler de organizmayı oluşturur. Her basamak bir öncekinden daha karmaşıktır.

    Konuya dön: Hücreden organizmaya

    Yapabiliyor musun?
  4. Kemik, eklem ve kas çeşitleri nelerdir?

    Kontrol et

    Destek ve hareket sistemi iskelet ve kaslardan oluşur. İskelette kemik, kıkırdak ve eklem bulunur. Kemikler uzun, kısa ve yassı; eklemler oynar, yarı oynar ve oynamaz; kaslar çizgili, düz ve kalp kası olarak gruplanır.

    Konuya dön: İskelet ve kaslar

    Yapabiliyor musun?
  5. Kemiklerimizi ve kaslarımızı sağlıklı tutmak için ne yapmalıyız?

    Kontrol et

    Kemik ve kasların sağlığı için dengeli beslenmeli, yaşına uygun düzenli spor yapmalı ve dik durmalısın. Uzun süre ekran başında hareketsiz kalmak kas ve kemiklere zarar verir. Kırık kemik röntgenle bulunur ve alçıyla hareketsiz tutulur.

    Konuya dön: Destek ve hareket sisteminin sağlığı

    Yapabiliyor musun?

Karma tekrar

Önceki 2 sayfadan karışık 8 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Selin karanlık odada lambayla (Güneş), beyaz topla (Ay) ve kendi başıyla (Dünya) bir model kuruyor. Topu şekildeki dört yere taşıyıp her seferinde topun aydınlık kısmını çiziyor.

Ortadaki daire Selin'in başı, numaralar topun konumları.Görsel: Sınav Defteri

Bu deneyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ D. Selin yalnız topun yerini değiştirdi; her konumda aydınlık kısmın görünüşünü çizdi. A yanlış: lamba aynı tutuldu. B tersini söylüyor: top lamba ile baş arasındayken yeni ay gibi karanlık görünür. C, evreleri Dünya'nın gölgesine bağlayan yanılgıdır.Kaynak: Güneş, Dünya ve Ay · Ay'ın evreleri

?Soru 2

Ece, 2 kg kütleli oyuncak robotunu deniz kenarında ve yüksek bir dağın zirvesinde ölçüyor. İki yerde de eşit kollu terazi ve dinamometre kullanıyor.

Aynı robot iki yerde de terazi ve dinamometreyle ölçülüyor.Görsel: Sınav Defteri

Buna göre,
I. Terazide bulunan değer iki yerde de aynıdır.
II. Dinamometrede okunan değer zirvede biraz daha küçüktür.
III. Robotun deniz kenarındaki ağırlığı yaklaşık 20 kg'dır.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ C. Terazi kütleyi ölçer; kütle yer değiştirince değişmez (I). Zirvede yer çekimi azalır, ağırlık biraz düşer (II). III yanlış: ağırlık yaklaşık 20 N'dir; kilogram kütle birimidir. A zirvedeki değişimi kaçırıyor; B ve D birimleri karıştırıyor.Kaynak: Kuvvet ve sürtünme · Kütle ve ağırlık

?Soru 3

Bahçede büyük topu tutan Can 20 adım, küçük topu tutan Ela 2 adım uzakta duruyor. İşaretli noktadaki Deniz, küçük topu daha büyük görüyor.

Can'ın topu, Ela'nın topundan çok daha büyüktür.Görsel: Sınav Defteri

Bu etkinlik Güneş'le ilgili hangi durumu açıklamak için yapılmış olabilir?

✓ C. Uzaktaki büyük top küçük göründü; Güneş de çok uzakta olduğu için küçük görünür. A ve B lekeler ve dönmeyle ilgili; etkinlikte ikisi de yok. D Güneş'in yapısıyla ilgili; toplar bunu göstermez.Kaynak: Güneş, Dünya ve Ay · Güneş'in yapısı ve dönmesi

?Soru 4

Mert, tahtanın yüzeyini sırayla üç malzemeyle kaplıyor. Aynı silgiyi koyup tahtanın ucunu silgi kayana kadar kaldırıyor ve yüksekliği ölçüyor.

Silgi kayana kadar tahtanın ucu yavaşça kaldırılıyor.Görsel: Sınav Defteri
Mert'in ölçümleri
Tahtanın kaplamasıSilgi kaymaya başladığında yükseklik
zımpara kâğıdı18 cm
karton10 cm
alüminyum folyo6 cm

Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

✓ B. Silgi en pürüzlü zımparada en geç, 18 cm'de kaydı; pürüzlülük arttıkça sürtünme arttı. A yanlış: silgi aynı tutuldu, değişen kaplamadır. C yanlış: ölçülen, kaymanın başladığı yüksekliktir. D tersini söylüyor: folyoda sürtünme en azdır.Kaynak: Kuvvet ve sürtünme · Sürtünme kuvveti

?Soru 5

Bir öğretmen, yayları aynı maddeden yapılmış üç dinamometre gösteriyor. Üzerlerinde ölçebilecekleri en büyük kuvvet yazıyor.

Üç dinamometrenin yayları aynı maddeden yapılmıştır.Görsel: Sınav Defteri

Buna göre,
I. En kalın yay M dinamometresindedir.
II. 30 N'lik kuvvet yalnız L ve M ile ölçülebilir.
III. 8 N'lik kalem kutusunu en hassas ölçen K'dir.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ D. En büyük kuvveti ölçen M'nin yayı en kalındır (I). 30 N, K'nin sınırını aşar; L ve M ölçebilir (II). 8 N, K'nin sınırı içindedir; küçük kuvveti en hassas ince yaylı K ölçer (III). B, kalın yayı hassas sanıp III'ü eliyor; A ve C doğru yargıları eksik bırakıyor.Kaynak: Kuvvet ve sürtünme · Kuvvet ve dinamometre

?Soru 6

Emre, Güneş, Dünya ve Ay modeli için şekildeki cisimleri seçiyor. Modelini sınıfta anlatırken şunları söylüyor:

Emre'nin model için seçtiği üç cisim.Görsel: Sınav Defteri

I. Plaj topu Güneş'i, nohut Ay'ı temsil ediyor.
II. Portakal kendi etrafında dönerken plaj topunun çevresinde de dolanmalı.
III. Plaj topu, portakalın çevresinde dolanmalı.

Buna göre Emre'nin söylediklerinden hangileri doğrudur?

✓ B. En büyük cisim Güneş'i, en küçük cisim Ay'ı temsil etmeli (I). Dünya hem döner hem Güneş'in çevresinde dolanır (II). III yanlış: Güneş, Dünya'nın çevresinde dolanmaz. A, Dünya'nın hareketlerini eksik bırakıyor; C ve D, Güneş'i Dünya'nın çevresinde döndürüyor.Kaynak: Güneş, Dünya ve Ay · Güneş, Dünya ve Ay modeli

?Soru 7

Bir Ay aracı yüzeyde tekerlek izleri bırakıyor. Bilim insanları bu izlerin yıllarca bozulmayacağını söylüyor.

Ay aracının bıraktığı izler.Görsel: Sınav Defteri

Bu durumun nedeniyle ilgili,
I. Ay'da izleri dağıtacak rüzgâr yoktur.
II. Ay'da izleri silecek yağmur yağmaz.
III. Ay kendi ışığını üretir.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ A. Atmosferi yok denecek kadar ince olan Ay'da rüzgâr esmez (I), yağmur yağmaz (II); izler bozulmaz. III yanlış: Ay ışık kaynağı değildir; üstelik ışık izlerle ilgili değil. B, C ve D, Ay'ın kendi ışığını ürettiği yanılgısını taşıyor.Kaynak: Güneş, Dünya ve Ay · Ay'ın özellikleri ve hareketleri

?Soru 8

Ali, aynı oyuncak tekneye sırayla üç farklı burun takıyor. Tekneyi her seferinde leğendeki suda aynı kuvvetle itiyor ve aldığı yolu ölçüyor.

Kesikli çizgi, teknenin itildikten sonra aldığı yoldur.Görsel: Sınav Defteri

Buna göre bu deneyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ A. Sivri burun suyu kolay yardı; tekne en uzağa gitti. B yanlış: itme kuvveti aynı tutuldu, değişen burun biçimidir. C tersini söylüyor: düz burun suya geniş yüzle çarptı, direnç en fazlaydı. D yanlış: aldığı yol ölçülen değerdir.Kaynak: Kuvvet ve sürtünme · Su ve hava direnci
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?5. Sınıf Fen Bilimleri soruları hazırlanıyor. Şimdilik bu sayfadaki etkinlikler ve sondaki karma tekrarla kendini dene.
Soru çöz →