Kuvvetin özellikleri: büyüklük, yön, doğrultu ve uygulama noktası
MEB 6. sınıf · Kuvvetin etkisinde hareket · Okuma 3 dk · 2 etkinlik
✎Konu anlatımı
Kuvvetin özellikleri nelerdir? Yön ile doğrultu arasındaki fark nedir?
Kısa cevap: Bir kuvveti tam anlatmak için dört özelliğini söyleriz: büyüklüğü, yönü, doğrultusu ve uygulama noktası. Kuvvet okla gösterilir; okun boyu büyüklüğü, ucu yönü gösterir. Doğrultu iki zıt yönü birlikte kapsar; doğu-batı doğrultusu gibi.
Kapıyı menteşeye yakın yerden itmeyi dene; zorlanırsın. Aynı kuvveti kapı kolunun yanından uygulayınca kapı kolayca açılır.
Bir kuvvetin dört bilgisi
5. sınıfta kuvvetin dinamometreyle ölçüldüğünü, birimin Newton (N) olduğunu öğrendin. Ama "10 N" demek tek başına yetmez. O kuvvetin nereye, hangi yöne uygulandığını da bilmeliyiz.
Kuvvetin cisme uygulandığı yere uygulama noktası denir. Kuvvetin ne kadar olduğu ise büyüklüğüdür.
Yön ve doğrultu aynı şey değil
Kuvvetin üzerinde etki ettiği çizgiye doğrultu denir. Bir doğrultu iki zıt yönü kapsar: doğu-batı doğrultusunda doğu da batı da vardır. Kuvvetin bu iki taraftan hangisine olduğu ise yönüdür.
Bu kuvvet doğu-batı doğrultusunda, doğu yönünde ve 10 N büyüklüğündedir.Görsel: Sınav Defteri
Okla göstermek
Kuvveti çizerken ok kullanırız. Okun başladığı yer uygulama noktasıdır, ucu yönü gösterir. Okun boyu büyüklükle orantılıdır: 20 N'lik kuvvetin oku, 10 N'likinin iki katı uzun çizilir. Kuvvet çoğunlukla F harfiyle gösterilir.
Akılda kalsın:Doğrultu bir çizgi, yön o çizginin bir ucudur. Ok boyu büyüklüğü, ok ucu yönü, okun başı uygulama noktasını gösterir.
Burslulukta
Nasıl sorulurKareli zeminde çizilmiş birkaç kuvvet oku verilir; hangilerinin aynı doğrultuda, zıt yönde ya da eşit büyüklükte olduğu sorulur.
TuzakZıt yönlü iki kuvvetin doğrultusunu da farklı sanmak.
İpucuÖnce okların aynı çizgi üzerinde olup olmadığına bak.
↕Sıralama kuvveti okla çiz
Ok ucunun hangi tarafa bakacağını, yani yönü seç.
Kuvvetin cisme değdiği noktayı işaretle.
Okun yanına kuvvetin büyüklüğünü Newton ile yaz.
Kuvvetin etki ettiği doğrultuyu ince bir çizgiyle belirle.
Okun boyunu her kare 2 N olacak şekilde ayarla.
?Soru çöz kareli zemin
Bir öğrenci, dört kuvveti kareli kâğıda okla çiziyor. Kâğıtta her kare kenarı 2 N'yi gösteriyor.
✓ A. K ve L yatay çizgi üzerindedir, biri sağa biri sola bakar; ikisi de 3 kare, yani 6 N'dir. B yanlış: N dikey doğrultudadır. C yanlış: M 2 kare (4 N), K 3 kare (6 N). D yanlış: L sola, M sağa bakar; doğrultuları aynı, yönleri zıttır.
KAVRAM · BİLEŞKE KUVVET
Bileşke kuvvet: halat çekmede kazananı ne belirler?
MEB 6. sınıf · Kuvvetin etkisinde hareket · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaKuvvetin özellikleri nelerdir? Yön ile doğrultu arasındaki fark nedir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.
Bir kuvveti tam anlatmak için dört özelliğini söyleriz: büyüklüğü, yönü, doğrultusu ve uygulama noktası. Kuvvet okla gösterilir; okun boyu büyüklüğü, ucu yönü gösterir. Doğrultu iki zıt yönü birlikte kapsar; doğu-batı doğrultusu gibi.
Bileşke kuvvet nedir, aynı doğrultudaki kuvvetlerin bileşkesi nasıl bulunur?
Kısa cevap: Bir cisme etki eden kuvvetlerin yaptığı etkiyi tek başına yapan kuvvete bileşke kuvvet denir. Aynı yöndeki kuvvetler toplanır. Zıt yöndeki kuvvetlerde büyükten küçük çıkarılır; bileşke, büyük kuvvetin yönündedir.
Okul bahçesindeki halat çekme yarışında halat, hangi takım daha güçlüyse oraya kayar. Bunu belirleyen, bütün kuvvetlerin ortak sonucudur.
Birden çok kuvvet, tek sonuç
Çoğu zaman bir cisme aynı anda birden çok kuvvet etki eder. Bu kuvvetlerin hepsinin yaptığı etkiyi tek başına yapabilen kuvvete bileşke kuvvet denir. Bileşke kuvvet çoğunlukla R harfiyle gösterilir.
Bu sayfada yalnız aynı doğrultudaki kuvvetlerin bileşkesini bulacağız.
Aynı yönde: topla
Yolda kalan bir aracı iki kişi aynı yöne iterse kuvvetleri birleşir. Aynı yöndeki kuvvetlerin bileşkesi, kuvvetlerin toplamıdır. Yönü de kuvvetlerle aynıdır.
Zıt yönde: çıkar
5. sınıfta kuvvetin bir itme ya da çekme olduğunu öğrendin. Halat çekmede iki takım zıt yönlere çeker. Zıt yönlü kuvvetlerde büyük kuvvetten küçük olanı çıkarırız. Bileşke, büyük kuvvetin yönündedir.
Çözümlü örnek
Arda bir dolaba doğu yönünde 40 N, Bora da 30 N kuvvet uyguluyor. a) İkisi de doğuya iterse b) Bora batıya iterse bileşke kuvvet ne olur?
Önce kendin dene → Çözümü göster
a) Kuvvetler aynı yönde: 40 + 30 = 70 N, yönü doğu.
b) Kuvvetler zıt yönde: 40 − 30 = 10 N.
b) Büyük kuvvet Arda'nınki olduğu için bileşkenin yönü doğudur.
Cevap: a) 70 N doğu · b) 10 N doğu
Aynı doğrultudaki kuvvetlerin bileşkesi
Kuvvetler
Bileşkenin büyüklüğü
Bileşkenin yönü
aynı yönde
toplam
kuvvetlerle aynı
zıt yönde, farklı büyüklükte
fark
büyük kuvvetin yönü
zıt yönde, eşit büyüklükte
sıfır
yön yok
Akılda kalsın:Aynı yön topla, zıt yön çıkar. Zıt yönde bileşke, her zaman büyük kuvvetin tarafına bakar.
Burslulukta
Nasıl sorulurHalat çekme ya da itilen bir cisim üzerindeki kuvvetler şekille veya tabloyla verilir; bileşkenin büyüklüğü, yönü ya da cismin hareket yönü sorulur.
TuzakZıt yönlü kuvvetleri de toplamak.
İpucuÖnce her yöndeki kuvvetleri ayrı ayrı topla.
▭Boşluk doldurma sayı yaz
Bir kutuya doğu yönünde 25 N, batı yönünde 15 N kuvvet etki ediyor. Bileşke kuvvet N olur. Batıdaki kuvvet de doğuya çevrilirse bileşke N olur. İlk durumda doğudaki kuvvet 15 N'ye inseydi bileşke N olurdu.
?Soru çöz öncüllü
Okul şenliğinde K ve L takımları halat çekiyor. Öğretmen, her öğrencinin uyguladığı kuvveti dinamometreyle önceden ölçüp tabloya yazmış. K takımı batıya, L takımı doğuya çekiyor ve halat başlangıçta duruyor.
Öğrencilerin kuvvetleri
K takımı (batı)
L takımı (doğu)
120 N
110 N
100 N
90 N
80 N
110 N
Buna göre, I. Halata etki eden bileşke kuvvet 10 N'dir. II. Halat doğu yönünde hareket eder. III. K takımında en güçlü öğrenci bulunduğu için yarışı K takımı kazanır. yargılarından hangileri doğrudur?
✓ D. Batı toplamı 300 N, doğu toplamı 310 N; bileşke 310 − 300 = 10 N (I) ve doğu yönündedir (II). III yanlış: sonucu tek öğrenci değil, takımın toplam kuvveti belirler. A yönü unutuyor; B ve C en güçlü öğrenciye bakıyor.
DENEY · DENGELENMİŞ KUVVET
Dengelenmiş ve dengelenmemiş kuvvet: duran neden durur, giden neden gider?
MEB 6. sınıf · Kuvvetin etkisinde hareket · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaBileşke kuvvet nedir, aynı doğrultudaki kuvvetlerin bileşkesi nasıl bulunur?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.
Bir cisme etki eden kuvvetlerin yaptığı etkiyi tek başına yapan kuvvete bileşke kuvvet denir. Aynı yöndeki kuvvetler toplanır. Zıt yöndeki kuvvetlerde büyükten küçük çıkarılır; bileşke, büyük kuvvetin yönündedir.
Dengelenmiş ve dengelenmemiş kuvvet nedir? Dengeleyici kuvvet ne demektir?
Kısa cevap: Bileşke kuvvet sıfırsa cisim dengelenmiş kuvvetlerin etkisindedir: duruyorsa durur, hareket ediyorsa sabit süratle yoluna devam eder. Bileşke sıfır değilse kuvvetler dengelenmemiştir; cisim hızlanır, yavaşlar, durur ya da yön değiştirir.
Halat çekmede iki takım da var gücüyle çekiyor ama halat kıpırdamıyor. Kuvvet var, hareket yok; nasıl olur?
Bileşke sıfırsa: denge
Bileşke kuvveti sıfır olan cisme etki eden kuvvetlere dengelenmiş kuvvetler denir. Bu durumda kuvvetler birbirinin etkisini yok eder.
Dengelenmiş kuvvetlerin etkisindeki duran cisim durmaya devam eder. Hareket eden cisim ise aynı süratle, aynı yönde yoluna devam eder. 5. sınıfta sürtünme kuvvetinin harekete zıt yönde olduğunu öğrendin. Düz yolda sabit süratle pedal çeviren bisikletlide, pedal kuvveti sürtünme ve hava direnciyle dengelenmiştir.
Bileşke sıfır değilse: değişim
Bileşkesi sıfır olmayan kuvvetlere dengelenmemiş kuvvetler denir. Duran cisim bileşke kuvvetin yönünde harekete geçer. Hareket eden cisim hızlanır, yavaşlar, durur ya da yön değiştirir.
Dengeleyici kuvvet
Bileşkeyi sıfır yapan kuvvete dengeleyici kuvvet denir. Bileşkeyle aynı büyüklükte ve aynı doğrultudadır, ama yönü zıttır.
Soru nasıl okunur?
Bir sandığa doğuya 50 N, batıya 35 N kuvvet etki ediyor. Sandığı dengelemek için hangi kuvvet gerekir: doğuya 15 N, batıya 15 N, batıya 85 N?
Önce kendin dene → Çözümü göster
Kök: "dengelemek", bileşkeyi sıfır yapmak demektir.
Anahtar: önce bileşkeyi bul: 50 − 35 = 15 N, doğuya. Dengeleyici kuvvet ona eşit ve zıt yönlüdür.
Eleme: 85 N zıt kuvvetleri toplar; doğuya 15 N yönü çevirmeyi unutur.
Cevap: batıya 15 N
Kuvvetler dengede mi?
Cismin ilk durumu
Dengelenmiş kuvvet (bileşke 0)
Dengelenmemiş kuvvet (bileşke ≠ 0)
duruyor
durmaya devam eder
bileşkenin yönünde harekete geçer
hareket ediyor
sabit süratle devam eder
hızlanır, yavaşlar, durur ya da yön değiştirir
Akılda kalsın:Denge, durmak demek değildir. Dengelenmiş kuvvet hareketi değiştirmez; değişimi yalnız dengelenmemiş kuvvet yapar.
Burslulukta
Nasıl sorulurBir cisme iki yönden kuvvet uygulanan deney ve sonuç tablosu verilir; hangi durumda kuvvetlerin dengelendiği, cismin nasıl hareket edeceği sorulur.
TuzakHareket eden her cisme dengelenmemiş kuvvet etki ettiğini sanmak.
İpucuÖnce bileşkeyi bul.
?Soru çöz deney düzeneği
Deniz, sürtünmenin çok az olduğu düz bir zeminde duran kaykayın iki ucuna birer dinamometre bağlıyor. İki arkadaşı dinamometreleri zıt yönlere çekiyor. Deniz, üç denemede dinamometre değerlerini ve kaykayın hareketini kaydediyor.
Kaykay her denemenin başında duruyor.Görsel: Sınav Defteri
Deniz'in kayıtları
Deneme
Batıya çeken
Doğuya çeken
Kaykay
1
20 N
20 N
durdu
2
20 N
30 N
doğuya gitti
3
35 N
20 N
batıya gitti
Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
✓ B. 35 − 20 = 15 N, büyük kuvvet batıya çektiği için yön batıdır. A yanlış: 1. denemede kuvvetler eşit ve zıttır, bileşke sıfırdır. C yanlış: kuvvetleri Deniz değiştiriyor; bunlar bağımsız değişkendir, kaykayın hareketi bağımlı değişkendir. D yanlış: bileşke 10 N olduğu için batıya 10 N yeter.
⇄Bilgi eşleştirme kuvvet ne yaptı?
KARŞILAŞTIRMA · SÜRAT VE HIZ
Sürat ve hız: alınan yol ile yer değiştirmenin farkı
MEB 6. sınıf · Kuvvetin etkisinde hareket · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaGüneş sisteminde hangi gezegenler var, Güneş'e yakınlık sırası nasıldır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Güneş sistemi ve tutulmalar). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Güneş sistemi, Güneş ile onun çevresinde dolanan sekiz gezegenden oluşur. Güneş'e yakınlık sırası Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün'dür. Gezegenler ışık üretmez; Güneş'ten aldıkları ışığı yansıtır.
Sürat ile hız arasındaki fark nedir? Alınan yol ve yer değiştirme ne demektir?
Kısa cevap: Alınan yol, hareket boyunca gidilen mesafedir; yönü yoktur. Yer değiştirme, başlangıç ile bitiş arasındaki düz uzaklıktır ve yönlüdür. Birim zamanda alınan yola sürat, birim zamandaki yer değiştirmeye hız denir. Birimleri m/s ve km/h'tir.
Servis aracı seni evden okula götürürken birçok sokağa sapar. Gittiği yol uzundur, ama başladığı yerle bittiği yer arası çok daha kısadır.
Alınan yol ve yer değiştirme
Bir cismin hareketi boyunca gittiği toplam mesafeye alınan yol denir. Alınan yolun yönü yoktur.
Başlangıç noktasından bitiş noktasına çizilen düz uzaklığa yer değiştirme denir. Yer değiştirmenin yönü vardır: "doğuya 600 m" gibi.
Kesikli çizgi otobüsün izlediği yoldur: alınan yol 200 + 600 + 200 = 1000 m.Görsel: Sınav Defteri
Düz bir yolda geri dönmeden giden cisimde alınan yol ile yer değiştirme eşittir. Çıktığı yere geri dönen cismin ise yer değiştirmesi sıfırdır; yolu ne kadar uzun olursa olsun.
Güneş sistemi ve tutulmalar sayfasında gezegenlerin Güneş'in çevresinde dolandığını gördük. Dünya bir yılda turunu tamamlayıp başladığı yere döner: aldığı yol çok uzun, yer değiştirmesi sıfırdır.
Sürat ve hız
Birim zamanda alınan yola sürat denir. Aynı sürede daha çok yol alan ya da aynı yolu daha kısa sürede alan daha süratlidir.
Birim zamandaki yer değiştirmeye hız denir. Hız yönlüdür: "kuzeye 20 m/s" gibi. Sürat ve hızın birimleri metre/saniye (m/s) ve kilometre/saat (km/h) olur.
Sürat ile hızı karşılaştır
Sürat
Hız
Neye bakar?
alınan yola
yer değiştirmeye
Yönü var mı?
yok
var
Birimi
m/s, km/h
m/s, km/h
Çıktığı yere dönen cisimde
sıfırdan büyük
sıfır
Akılda kalsın:Sürat yola, hız yer değiştirmeye bakar. Hızı söylerken yönü de söylemelisin.
Burslulukta
Nasıl sorulurBirkaç öğrencinin ya da aracın aynı sürede aldığı yol ve yer değiştirme tabloyla verilir; süratler ve hızlar karşılaştırılır.
TuzakÇok yol alanın yer değiştirmesinin de büyük olduğunu sanmak.
İpucuBaşlangıç ile bitişi düz bir çizgiyle birleştir.
?Soru çöz öncüllü · tablo
Beden eğitimi dersinde Ada, Bulut ve Cem 10 saniye boyunca koşuyor. Öğretmen, her birinin aldığı yolu ve yer değiştirmesini tabloya yazıyor.
10 saniyelik koşu
Öğrenci
Alınan yol
Yer değiştirme
Ada
50 m
doğuya 50 m
Bulut
60 m
0 m (çıktığı yere döndü)
Cem
40 m
batıya 40 m
Buna göre, I. Sürati en büyük olan Bulut'tur. II. Bulut'un hızı sıfırdır. III. Ada ile Cem'in hızları aynıdır. yargılarından hangileri doğrudur?
✓ C. Süreler eşit; en çok yolu (60 m) Bulut aldığı için sürati en büyüktür (I). Bulut çıktığı yere döndü, yer değiştirmesi sıfır, hızı da sıfırdır (II). III yanlış: Ada ile Cem'in yer değiştirmeleri hem büyüklükçe hem yönce farklıdır. A I'i kaçırıyor; B ve D hızın yönünü unutuyor.
▭Boşluk doldurma sayı yaz
Bir yüzücü, 25 metrelik havuzun bir duvarından karşı duvara gidip başladığı duvara geri dönüyor. Yüzücünün aldığı yol m, yer değiştirmesi m olur. Bu yüzden bu hareketteki hızı m/s'dir.
Kitabı kapat, yukarı bakma. Her soruyu önce kendi cümlelerinle cevapla, sonra “Kontrol et”e bas ve her maddeyi ayrı ayrı, dürüstçe işaretle. “Henüz değil” dediklerin tekrar listene eklenir.
Kuvvetin özellikleri
Kuvvetin özellikleri nelerdir?
Yapabiliyor musun?
Yön ile doğrultu arasındaki fark nedir?
Yapabiliyor musun?
Kontrol et
Bir kuvveti tam anlatmak için dört özelliğini söyleriz: büyüklüğü, yönü, doğrultusu ve uygulama noktası. Kuvvet okla gösterilir; okun boyu büyüklüğü, ucu yönü gösterir. Doğrultu iki zıt yönü birlikte kapsar; doğu-batı doğrultusu gibi.
Bileşke kuvvet nedir, aynı doğrultudaki kuvvetlerin bileşkesi nasıl bulunur?
Kontrol et
Bir cisme etki eden kuvvetlerin yaptığı etkiyi tek başına yapan kuvvete bileşke kuvvet denir. Aynı yöndeki kuvvetler toplanır. Zıt yöndeki kuvvetlerde büyükten küçük çıkarılır; bileşke, büyük kuvvetin yönündedir.
Bileşke kuvvet sıfırsa cisim dengelenmiş kuvvetlerin etkisindedir: duruyorsa durur, hareket ediyorsa sabit süratle yoluna devam eder. Bileşke sıfır değilse kuvvetler dengelenmemiştir; cisim hızlanır, yavaşlar, durur ya da yön değiştirir.
Alınan yol, hareket boyunca gidilen mesafedir; yönü yoktur. Yer değiştirme, başlangıç ile bitiş arasındaki düz uzaklıktır ve yönlüdür. Birim zamanda alınan yola sürat, birim zamandaki yer değiştirmeye hız denir. Birimleri m/s ve km/h'tir.
Önceki 1 sayfadan ve 5. sınıfın 2 sayfasından karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.
?Soru 1
Bir öğretmen, yayları aynı maddeden yapılmış üç dinamometre gösteriyor. Üzerlerinde ölçebilecekleri en büyük kuvvet yazıyor.
Üç dinamometrenin yayları aynı maddeden yapılmıştır.Görsel: Sınav Defteri
Buna göre, I. En kalın yay M dinamometresindedir. II. 30 N'lik kuvvet yalnız L ve M ile ölçülebilir. III. 8 N'lik kalem kutusunu en hassas ölçen K'dir. yargılarından hangileri doğrudur?
✓ D. En büyük kuvveti ölçen M'nin yayı en kalındır (I). 30 N, K'nin sınırını aşar; L ve M ölçebilir (II). 8 N, K'nin sınırı içindedir; küçük kuvveti en hassas ince yaylı K ölçer (III). B, kalın yayı hassas sanıp III'ü eliyor; A ve C doğru yargıları eksik bırakıyor.Kaynak: 5. sınıf · Kuvvet ve sürtünme · Kuvvet ve dinamometre
?Soru 2
Arda, ıspanak yaprağından hazırlanmış bir örneği mikroskoba koyuyor. Aynı örneğe iki farklı objektifle bakıp iki çizim yapıyor.
Önce en az, sonra daha çok büyüten objektifle bakıldı.Görsel: Sınav Defteri
Bu çalışmayla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
✓ B. Arda yalnız objektifi değiştirdi, ıspanak örneği aynı kaldı. A yanlış: örnek değişmedi. C yanlış: hücreler gerçekte büyümez, yalnız daha büyük görünür. D tersini söylüyor: incelemeye en az büyüten objektifle başlanır.Kaynak: 5. sınıf · Hücre ve destek-hareket sistemi · Mikroskop ve hücre
?Soru 3
Mert, tahtanın yüzeyini sırayla üç malzemeyle kaplıyor. Aynı silgiyi koyup tahtanın ucunu silgi kayana kadar kaldırıyor ve yüksekliği ölçüyor.
Silgi kayana kadar tahtanın ucu yavaşça kaldırılıyor.Görsel: Sınav Defteri
Mert'in ölçümleri
Tahtanın kaplaması
Silgi kaymaya başladığında yükseklik
zımpara kâğıdı
18 cm
karton
10 cm
alüminyum folyo
6 cm
Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
✓ B. Silgi en pürüzlü zımparada en geç, 18 cm'de kaydı; pürüzlülük arttıkça sürtünme arttı. A yanlış: silgi aynı tutuldu, değişen kaplamadır. C yanlış: ölçülen, kaymanın başladığı yüksekliktir. D tersini söylüyor: folyoda sürtünme en azdır.Kaynak: 5. sınıf · Kuvvet ve sürtünme · Sürtünme kuvveti
?Soru 4
Bir öğretmen, gezegenleri K, L, M ve N gruplarına ayırmak için aşağıdaki adımları tahtaya yazıyor. Her gezegen 1. adımdan başlıyor.
Gruplama adımları
Adım
Soru
Cevap evet ise
Cevap hayır ise
1
Gazsal bir gezegen mi?
3. adıma git
2. adıma git
2
Uydusu var mı?
L grubu
K grubu
3
Güneş'e Satürn'den daha yakın mı?
M grubu
N grubu
Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
✓ C. K grubu uydusuz karasal gezegenlerdir: Merkür ve Venüs. A yanlış: L'deki Dünya ve Mars halkasızdır. B yanlış: Jüpiter Satürn'den yakın olduğu için M'dedir. D yanlış: M'deki tek gezegen Jüpiter, asteroit kuşağından sonra gelir.Kaynak: Güneş sistemi ve tutulmalar · Karasal ve gazsal gezegenler
?Soru 5
Sınıf panosuna gerilen bir ipe, Güneş'ten başlayarak eşit aralıklarla sekiz gezegen kartı asıldı. Üç kartın adı silinip harfle gösterildi.
Buna göre, I. K kartına Mars yazılmalıdır. II. Bu model, gezegenlerin Güneş'e gerçek uzaklıklarını göstermez. III. M kartı, Güneş'e en uzak gezegeni gösterir. yargılarından hangileri doğrudur?
✓ D. Dünya'dan sonra gelen dördüncü gezegen Mars'tır (I). Kartlar eşit aralıklı, ama gerçekte gezegenler arası uzaklıklar çok farklıdır (II). Sekizinci gezegen Neptün, en uzak olandır (III). A ve B, M'nin son gezegen olduğunu kaçırıyor; C, K'nin Mars olduğunu.Kaynak: Güneş sistemi ve tutulmalar · Güneş sistemi ve gezegenlerin sırası
?Soru 6
Kerem bir gününü tabloya yazıyor.
Kerem'in günü
kahvaltıda süt içiyor
çantasını tek omzuna asıyor
yaşına uygun antrenman yapıyor
yere düşen kitabını dizlerini bükerek alıyor
Buna göre Kerem'in hangi davranışı destek ve hareket sisteminin sağlığına zarar verebilir?
Okulun gök bilimi kulübü, bir yıl içinde tuttuğu dört gözlem kaydını tabloya yazıyor.
Kulübün gözlem kayıtları
Kayıt
Ay'ın evresi
Zaman
Gözlem
1
dolunay
gece
Ay bir süre soluklaştı, sonra yeniden parladı.
2
yeni ay
gündüz
Güneş'in bir bölümü kısa süre örtüldü.
3
ilk dördün
akşam
Ay'ın yarısı aydınlık göründü.
4
dolunay
gece
Ay bütün gece parlak göründü.
Buna göre, I. 1. kayıtta Ay, Dünya'nın gölgesine girmiştir. II. 2. kayıtta Ay, Güneş ile Dünya'nın arasındadır. III. 4. kayıt, her dolunayda Ay tutulması olmadığını gösterir. yargılarından hangileri doğrudur?
✓ D. 1. kayıt dolunayda, gece görülen bir Ay tutulmasıdır (I). 2. kayıt yeni ayda, gündüz görülen bir Güneş tutulmasıdır; Ay aradadır (II). 4. kayıtta dolunay olduğu hâlde tutulma yoktur (III). A ve B III'ü, C ise I'i gözden kaçırıyor.Kaynak: Güneş sistemi ve tutulmalar · Güneş ve Ay tutulması
?Soru 8
Ali, aynı oyuncak tekneye sırayla üç farklı burun takıyor. Tekneyi her seferinde leğendeki suda aynı kuvvetle itiyor ve aldığı yolu ölçüyor.
Kesikli çizgi, teknenin itildikten sonra aldığı yoldur.Görsel: Sınav Defteri
Buna göre bu deneyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
✓ A. Sivri burun suyu kolay yardı; tekne en uzağa gitti. B yanlış: itme kuvveti aynı tutuldu, değişen burun biçimidir. C tersini söylüyor: düz burun suya geniş yüzle çarptı, direnç en fazlaydı. D yanlış: aldığı yol ölçülen değerdir.Kaynak: 5. sınıf · Kuvvet ve sürtünme · Su ve hava direnci
?Soru 9
Zeynep bir kartta hücreden başlayan basamakları yazmış.
Son basamak boş bırakılmış.Görsel: Sınav Defteri
Buna göre, I. Boş basamağa "insan" yazılabilir. II. Kalp, farklı dokulardan oluşan bir organdır. III. Dolaşım sistemi, kalpten daha basit bir yapıdır. yargılarından hangileri doğrudur?
✓ A. Sistemden sonra gelen basamak organizmadır; insan bir organizmadır (I). Kalp, birçok dokudan oluşan bir organdır (II). III yanlış: sistem, organdan daha karmaşıktır. B ve D sıralamayı tersine çeviriyor; C organizma basamağını gözden kaçırıyor.Kaynak: 5. sınıf · Hücre ve destek-hareket sistemi · Hücreden organizmaya
?Soru 10
Selin, meteor çukurlarını modellemek için derin bir tepsiyi unla dolduruyor. Aynı maddeden yapılmış küçük, orta ve büyük üç bilyeyi sırayla 50 cm yükseklikten una bırakıyor. Her seferinde oluşan çukurun genişliğini ölçüyor.
Üç bilye aynı yükseklikten aynı una bırakılıyor.Görsel: Sınav Defteri
Selin'in ölçümleri
Bilye
Çukurun genişliği
küçük
2 cm
orta
4 cm
büyük
7 cm
Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
✓ A. Değiştirilen tek şey bilyenin büyüklüğüdür; büyüdükçe çukur genişledi. B yanlış: yükseklik 50 cm'de sabit tutuldu (kontrol edilen). C yanlış: genişlik ölçülen, yani bağımlı değişkendir. D yanlış: bilyeler meteoritleri, undaki çukurlar meteor çukurlarını temsil eder.Kaynak: Güneş sistemi ve tutulmalar · Asteroit kuşağı, meteor ve meteorit