Işığın yansıması ve renkler: yansıma kanunları, aynalar, soğurma, beyaz ışık

Aynada kendini, dikiz aynasında arkadaki aracı nasıl görürsün? Işığın yüzeylerden sekmesini, ayna çeşitlerini ve cisimlerin neden renkli göründüğünü öğren.

5 durak6. sınıf · 4. ünite
11 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 11tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
GÖZLEM · YANSIMA

Düzgün ve dağınık yansıma: neden her yüzey ayna olmaz?

MEB 6. sınıf · Işığın yansıması ve renkler · Okuma 3 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaGüneş tutulması ve Ay tutulması nasıl oluşur, aralarındaki fark nedir?Bağlantılı konudan (Güneş sistemi ve tutulmalar). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Güneş, Ay ve Dünya aynı hizaya gelince tutulma olur. Ay, Güneş ile Dünya arasına girerse Güneş tutulması olur; yeni ay evresinde ve gündüz görülür. Dünya arada kalırsa Ay, Dünya'nın gölgesine girer; bu Ay tutulmasıdır, dolunayda ve gece görülür.

Güneş ve Ay tutulması

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Işığın yansıması nedir? Düzgün ve dağınık yansıma arasındaki fark nedir?

Kısa cevap: Işığın bir yüzeye çarpıp geri dönmesine yansıma denir. Ayna ve durgun su gibi pürüzsüz yüzeylerde ışık düzenli geri döner; buna düzgün yansıma denir ve görüntü oluşur. Kâğıt, duvar gibi pürüzlü yüzeylerde ışık her yöne dağılır; buna dağınık yansıma denir.

Rüzgârsız bir sabah göle bakarsan ağaçları baş aşağı görürsün. Rüzgâr esip su dalgalanınca o görüntü kaybolur.

Yansıma

5. sınıfta ışığın düz bir çizgi boyunca yayıldığını öğrendin. Işık bir yüzeye çarpınca bir kısmı geri döner. Buna yansıma denir.

Işık kaynağı olmayan cisimleri, yansıttıkları ışıkla görürüz. Güneş sistemi ve tutulmalar sayfasında Ay'ın da Güneş ışığını yansıttığını gördük; Ay bir ışık kaynağı değildir.

Paralel gelen ışınlar pürüzsüz yüzeyden paralel, pürüzlü yüzeyden farklı yönlere yansır.Görsel: Sınav Defteri

Düzgün yansıma

Ayna, durgun su ve cilalı metal gibi pürüzsüz yüzeylere paralel gelen ışınlar, yine paralel geri döner. Buna düzgün yansıma denir. Düzgün yansıma olan yüzeyde cisimlerin görüntüsü oluşur.

Dağınık yansıma

Kâğıt, duvar, kumaş ve ağaç kabuğu gibi yüzeyler pürüzlüdür. Bu yüzeylere gelen ışınlar her yöne dağılır; buna dağınık yansıma denir. Görüntü oluşmaz, ama cismi sınıfın her köşesinden görebiliriz.

Akılda kalsın: Pürüzsüz yüzey düzgün, pürüzlü yüzey dağınık yansıtır. Görüntü yalnız düzgün yansımada oluşur.
Burslulukta

Nasıl sorulurEl fenerinin farklı yüzeylere tutulduğu bir gözlem ya da yüzey fotoğrafları verilir; hangi yüzeyde hangi yansımanın olduğu sorulur.

TuzakPürüzlü yüzeyin ışığı hiç yansıtmadığını sanmak.

İpucuYüzeyde görüntü oluşuyor mu, ona bak.

?Soru çöz gözlemden sonuç

Arda, karanlık bir odada ince ışık veren el fenerini önce düz bir aynaya, sonra beyaz bir kartona tutuyor. Gözlemleri şekilde.

Solda ayna, sağda karton; dik çizgi odanın duvarıdır.Görsel: Sınav Defteri

Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ D. Ayna pürüzsüzdür, ışığı tek yöne yansıtıp tek bir leke oluşturdu. Pürüzlü karton ışığı her yöne dağıttı, oda aydınlandı. A yanlış: karton da yansıttı, yoksa oda aydınlanmazdı. B ters; C paralel yansımayı kartona veriyor.

▭Boşluk doldurma

Durgun göl yüzeyinde ağaçların görüntüsü oluşur, çünkü burada yansıma olur. Sınıfın duvarı ışığı her yöne dağıtır; bu yansımadır. Ay kendi ışığını üretmez, ışığını yansıtır.

dağınıkDünyadüzgünGüneşgölgeli
DENEY · YANSIMA

Yansıma kanunları: gelme açısı yansıma açısına eşittir

MEB 6. sınıf · Işığın yansıması ve renkler · Okuma 3 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaIşığın yansıması nedir? Düzgün ve dağınık yansıma arasındaki fark nedir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Işığın bir yüzeye çarpıp geri dönmesine yansıma denir. Ayna ve durgun su gibi pürüzsüz yüzeylerde ışık düzenli geri döner; buna düzgün yansıma denir ve görüntü oluşur. Kâğıt, duvar gibi pürüzlü yüzeylerde ışık her yöne dağılır; buna dağınık yansıma denir.

Düzgün ve dağınık yansıma

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Yansıma kanunları nelerdir? Gelme açısı ve yansıma açısı nasıl ölçülür?

Kısa cevap: Yüzeye gelen ışına gelen ışın, geri dönene yansıyan ışın denir. Işının çarptığı noktada yüzeye dik çizilen çizgi yüzey normalidir. Gelme açısı yansıma açısına eşittir ve gelen ışın, normal, yansıyan ışın aynı düzlemdedir. Bu kanunlar düzgün ve dağınık yansımada geçerlidir.

Bilardo topu banda hangi açıyla çarparsa o açıyla seker. Işık da aynada öyle yapar.

Üç çizgi, iki açı

5. sınıfta matematik dersinde açı ölçmeyi öğrendin. Yüzeye doğru giden ışına gelen ışın, yüzeyden geri dönen ışına yansıyan ışın denir. Işının çarptığı noktada yüzeye dik olarak çizilen hayalî çizgiye yüzey normali denir; N harfiyle gösterilir.

Gelen ışınla normal arasındaki açı gelme açısı, yansıyan ışınla normal arasındaki açı yansıma açısıdır. Açılar normalden ölçülür.

Açılar kesikli çizgiyle gösterilen yüzey normalinden ölçülür.Görsel: Sınav Defteri

Yansıma kanunları

1. Gelme açısı yansıma açısına eşittir. 2. Gelen ışın, normal ve yansıyan ışın aynı düzlemdedir. Kanunlar pürüzlü yüzeyde de geçerlidir; orada her küçük parçanın normali başka yöne bakar.

Soru nasıl okunur?

Düz aynanın yüzeyiyle 30° açı yapan ışının yansıma açısı kaç derecedir: 30°, 60°, 90°?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Kök: yansıma açısı soruluyor; açılar normalden ölçülür.
  2. Anahtar: "yüzeyle" sözcüğü. Normal yüzeye dik olduğu için gelme açısı 90 − 30 = 60°.
  3. Eleme: 30° yüzeyden ölçülmüştür, tuzaktır.

Cevap: 60°

Akılda kalsın: Gelme açısı = yansıma açısı, ikisi de normalden ölçülür. Aynaya dik gelen ışın kendi üzerinden geri döner.
Burslulukta

Nasıl sorulurAyna, ışık kaynağı ve açı ölçerle kurulmuş bir düzenek ve ölçüm tablosu verilir; değişkenler ya da yansıyan ışının yönü sorulur.

TuzakAçıyı ayna yüzeyinden ölçmek.

İpucuÖnce normali çiz, açıyı ondan say.

?Soru çöz deney düzeneği

Melek, açı ölçer kâğıdının ortasına düz bir ayna dikiyor. Yarıklı kartonla el fenerinden ince bir ışık demeti elde edip aynaya farklı açılarla gönderiyor ve yansıma açısını ölçüyor.

Melek'in ölçümleri
DenemeGelme açısıYansıma açısı
120°20°
240°40°
360°60°

Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

✓ A. Üç denemede de iki açı eşit; bu, birinci yansıma kanunudur. B yanlış: gelme açısı değiştirilen, yani bağımsız değişkendir. C yanlış: dik gelen ışın kendi üzerinden döner. D yanlış: kanunlar dağınık yansımada da geçerlidir.

▭Boşluk doldurma sayı yaz

Gelme açısı 35° olan ışının yansıma açısı derecedir. Ayna yüzeyiyle 50° açı yapan bir ışının gelme açısı derecedir. Aynaya dik gelen ışının gelme açısı derecedir.

UYGULAMA · AYNALAR

Düz, çukur ve tümsek ayna: görüntüler ve kullanım yerleri

MEB 6. sınıf · Işığın yansıması ve renkler · Okuma 4 dk · 3 etkinlik

Önce hatırlaYansıma kanunları nelerdir? Gelme açısı ve yansıma açısı nasıl ölçülür?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Yüzeye gelen ışına gelen ışın, geri dönene yansıyan ışın denir. Işının çarptığı noktada yüzeye dik çizilen çizgi yüzey normalidir. Gelme açısı yansıma açısına eşittir ve gelen ışın, normal, yansıyan ışın aynı düzlemdedir. Bu kanunlar düzgün ve dağınık yansımada geçerlidir.

Yansıma kanunları

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Düz, çukur ve tümsek aynada görüntü nasıldır? Aynalar nerelerde kullanılır?

Kısa cevap: Düz aynada görüntü cisimle aynı boyda ve düzdür. Tümsek ayna ışığı dağıtır; görüntü her zaman düz ve küçüktür, geniş alanı gösterir. Çukur ayna ışığı toplar; görüntü cismin uzaklığına göre büyük, küçük, düz ya da ters olabilir.

Parlak bir kaşığın iç yüzünde kendini ters, dış yüzünde düz ve küçük görürsün.

Düz ayna

5. sınıfta opak maddeleri öğrendin; ayna da opaktır, ışığı geri gönderir. Yansıtıcı yüzeyi düz olan aynaya düz ayna (düzlem ayna) denir. Görüntü cisimle aynı boyda, düz ve simetriktir. Cisim aynaya ne kadar uzaksa görüntü de aynanın o kadar arkasında görünür.

Küresel aynalar

Yüzeyi bir kürenin parçası gibi eğri olan aynalar küresel aynadır. Yansıtıcı yüzü kürenin dışı gibi olan aynaya tümsek ayna denir; ışığı dağıtarak yansıtır. Yansıtıcı yüzü kürenin içi gibi olan aynaya çukur ayna denir; ışığı toplayarak yansıtır.

Üç ayna çeşidi
Düz aynaTümsek aynaÇukur ayna
Işığıdüzgün yansıtırdağıtırtoplar
Görüntücisimle aynı boyda, düzher zaman küçük ve düzuzaklığa göre büyük-küçük, düz-ters
Nerede?boy aynası, banyo aynasıaraç yan aynası, viraj aynası, mağaza güvenlik aynasıdişçi aynası, makyaj aynası, teleskop, güneş fırını

Çukur aynaya çok yakın tutulan cismin görüntüsü büyük ve düzdür; cisim uzaklaşınca görüntü ters döner. Tümsek ayna geniş alanı küçülterek sığdırır, virajda karşıdan gelen aracı gösterir.

Akılda kalsın: Tümsek ayna genişi küçük gösterir, çukur ayna yakını büyütür. Düz aynada boy değişmez.
Burslulukta

Nasıl sorulurGünlük hayattan birkaç ayna ve görüntü tarifi verilir; ayna çeşidi ya da görüntü özelliği sorulur.

TuzakTümsek aynada görüntünün büyüyebileceğini ya da çukur aynada hep ters olduğunu sanmak.

İpucuGeniş alan gerekiyorsa tümsek, büyütme gerekiyorsa çukur ayna düşün.

?Soru çöz öncüllü

Bir alışveriş merkezinde üç ayna var: kabindeki boy aynası, otopark dönemecindeki viraj aynası ve makyaj aynası.

Bu aynalarla ilgili,
I. Viraj aynası tümsek aynadır ve geniş bir alanı gösterir.
II. Boy aynasında görüntü kişiyle aynı boydadır.
III. Makyaj aynasında görüntü her zaman küçük ve düzdür.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ B. Viraj aynası tümsektir, geniş alanı gösterir (I). Boy aynası düz aynadır, boy değişmez (II). III yanlış: makyaj aynası çukurdur, yakındaki yüzü büyütür; hep küçük ve düz görüntü tümsek aynanındır. A II'yi kaçırıyor; C ve D çukur ile tümseği karıştırıyor.

?Soru çöz öncüllü · ışın çizimi

Bir öğrenci K, L ve M aynalarına paralel ışınlar gönderip yansıyan ışınları çiziyor.

Siyah oklar gelen, sarı oklar yansıyan ışınlardır. Çizim temsilîdir.Görsel: Sınav Defteri

Buna göre,
I. K düz aynadır.
II. L, viraj aynası olarak kullanılabilir.
III. M ile Güneş ışınları bir noktada toplanabilir.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ D. K'den ışınlar paralel yansımış; K düz aynadır (I). L ışınları dağıtmış; tümsek aynadır, virajda geniş alanı gösterir (II). M ışınları bir noktada toplamış; çukur aynadır, güneş fırınında kullanılır (III). A ikisini de, B M'nin ışığı topladığını, C L'nin viraj aynası olabileceğini kaçırıyor.

⇄Bilgi eşleştirme neden bu ayna?

DENEY · SOĞURMA

Işığın soğurulması ve Güneş enerjisi: koyu renk neden ısınır?

MEB 6. sınıf · Işığın yansıması ve renkler · Okuma 3 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Işığın soğurulması nedir? Güneş enerjisi teknolojide nasıl kullanılır?

Kısa cevap: Işığın cisim tarafından tutulmasına soğurma denir. Soğurulan ışık cismi ısıtır. Koyu renkli cisimler ışığı daha çok soğurur, açık renkli ve parlak cisimler daha çok yansıtır. Güneş panelleri ışığı elektriğe çevirir, güneş kolektörleri soğurduğu ışıkla suyu ısıtır.

Yaz günü güneşte bırakılan siyah tişört, beyaz olanından çok daha fazla ısınır.

Soğurma

Bir cisme gelen ışığın bir kısmı yansır, bir kısmı cisim tarafından tutulur. Işığın cisim tarafından tutulmasına soğurma denir. 5. sınıfta ısı alan maddenin ısındığını öğrendin; soğurulan ışık da cismi ısıtır.

Koyu renkli, mat yüzeyler ışığı çok soğurur ve çabuk ısınır. Beyaz ve parlak yüzeyler ışığın çoğunu yansıtır, az ısınır. Sıcak bölgelerde evlerin beyaza boyanması bu yüzdendir.

Güneş enerjisini yakalamak

Güneş, temiz ve yenilenebilir bir enerji kaynağıdır. Güneş panelleri ışığı doğrudan elektriğe çevirir; sokak lambalarında, hesap makinelerinde, uzay araçlarında kullanılır. Çatılardaki güneş kolektörlerinin koyu renkli boruları ışığı soğurur ve içindeki suyu ısıtır.

Güneş fırınının çukur aynası ışınları toplayıp yemeği pişirir.

Güneş enerjisini eleştirel değerlendir
Güçlü yanıSınırlılığı
temizdir, havayı kirletmezgece ve bulutlu havada üretim azalır
yenilenebilir, tükenmezçok enerji için geniş alan gerekir
uzak yerlerde bile kullanılabilireskiyen panellerin geri dönüşümü planlanmalıdır
Akılda kalsın: Koyu renk soğurur ve ısınır, açık renk yansıtır. Panel ışığı elektriğe, kolektör ışığı ısıya çevirir.
Burslulukta

Nasıl sorulurFarklı renkte yüzeylerle yapılmış bir ısınma ya da erime deneyi verilir; hangi yüzeyin ışığı daha çok soğurduğu ve değişkenler sorulur.

TuzakBeyaz cismin ışığı daha çok soğurduğunu sanmak.

İpucuEn çabuk ısınan ya da eriten yüzey en çok soğurandır.

?Soru çöz deneyden sonuç

Ezgi, aynı büyüklükte üç buz küpünü farklı örtülerle kaplı üç tabağa koyup güneş alan pencerenin önüne bırakıyor. Buzların tamamen erime sürelerini ölçüyor.

Altta yazan, buzun tamamen erime süresidir.Görsel: Sınav Defteri

Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

✓ D. Buz en kısa sürede siyah kumaşta eridi; koyu yüzey ışığı en çok soğurup ısındı. A yanlış: erime süresi bağımlı değişkendir. B ters: folyo en çok yansıttı. C yanlış: buz büyüklüğü kontrol değişkenidir.

↕Sıralama güneş kolektörü

  1. Isınan borular içlerindeki suyu ısıtır.
  2. Güneş ışığı çatıdaki koyu renkli borulara ulaşır.
  3. Sıcak su musluktan akar.
  4. Borular ışığı soğurup ısınır.
  5. Isınan su depoda birikir.
GÖZLEM · RENKLER

Beyaz ışık ve renkler: elma neden kırmızı görünür?

MEB 6. sınıf · Işığın yansıması ve renkler · Okuma 3 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaMerkezî ve çevresel sinir sistemi nedir? Beyin, beyincik, omurilik soğanı ve omuriliğin görevleri nelerdir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Denetleyici ve düzenleyici sistemler). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Sinir sistemi vücudu yöneten ve denetleyen sistemdir. Merkezî sinir sistemi beyin ve omurilikten oluşur; beyincik ve omurilik soğanı beynin bölümleridir. Çevresel sinir sistemi bütün vücuda dağılan sinirlerdir. Ani ve istemsiz tepkilere refleks denir; refleksleri omurilik yönetir.

Sinir sistemi ve refleks

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Beyaz ışık hangi renklerden oluşur? Cisimler neden farklı renklerde görünür?

Kısa cevap: Güneş ışığı beyaz ışıktır ve bütün ışık renklerinin birleşiminden oluşur. Işığın ana renkleri kırmızı, yeşil ve mavidir. Bir cisim, yansıttığı ışığın renginde görünür, diğer renkleri soğurur. Beyaz cisim bütün renkleri yansıtır, siyah cisim hepsini soğurur.

Sahnedeki şarkıcının beyaz gömleği, kırmızı spot altında kırmızı, mavi spot altında mavi görünür.

Beyaz ışığın içinde ne var?

Denetleyici ve düzenleyici sistemler sayfasında duyu organlarından gelenleri beynin değerlendirdiğini gördük; renkleri de gözden gelen bilgiyle beyin algılar. Güneş'ten gelen beyaz ışık tek renk değildir; bütün ışık renklerinin birleşimidir. Gökkuşağındaki renkler de bunu gösterir. Bir diski renkli dilimlere boyayıp hızla döndürürsen disk beyaza yakın görünür. Bu düzeneğe Newton çarkı denir.

Ana ve ara renkler

Işığın ana renkleri kırmızı, yeşil ve mavidir. İki ana renk ışığı birleşince ara renk oluşur. Üç ana renk birlikte beyaz ışığı verir.

Renkli ışıkların birleşmesi
Birleşen ışıklarSonuç
kırmızı + yeşilsarı
yeşil + mavicyan (sayen)
kırmızı + mavimagenta
kırmızı + yeşil + mavibeyaz

Cisimler neden renkli?

Bir cisim, üzerine gelen ışıktan yalnız kendi rengindekini yansıtır, diğerlerini soğurur. Kırmızı elma beyaz ışıktaki kırmızıyı yansıtır. Beyaz cisim bütün renkleri yansıtır; siyah cisim hepsini soğurur.

Mavi bir cisme mavi ışık tutulursa mavi, kırmızı ışık tutulursa siyah görünür. Beyaz cisim ise gelen ışığın renginde görünür.

Akılda kalsın: Cisim yansıttığı renkte görünür. Yansıtacak ışık yoksa siyah görünür; beyaz cisim gelen ışığın rengini alır.
Burslulukta

Nasıl sorulurFarklı renkte cisimlere renkli ışık tutulduğu bir sahne ya da tablo verilir; cisimlerin hangi renkte görüneceği sorulur.

TuzakKırmızı ışık altında beyaz cismin beyaz göründüğünü sanmak.

İpucuÖnce cismin hangi rengi yansıtabildiğini bul, gelen ışıkta o renk var mı bak.

?Soru çöz öncüllü

Okul tiyatrosunda karanlık sahnedeki oyuncuya yalnız kırmızı spot tutuluyor.

Sahnede başka ışık yoktur.Görsel: Sınav Defteri

Buna göre,
I. Tişört kırmızı görünür.
II. Şapka siyah görünür.
III. Etek siyah görünür.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ C. Beyaz tişört gelen kırmızı ışığı yansıtır, kırmızı görünür (I). Mavi şapka kırmızıyı yansıtamaz, soğurur ve siyah görünür (II). III yanlış: kırmızı etek kırmızı ışığı yansıtır, kırmızı görünür.

▭Boşluk doldurma

Kırmızı ve yeşil ışık aynı perdeye tutulursa perde görünür. Yeşil ve mavi ışık birleşince oluşur. Üç ana renk ışığı birlikte tutulursa perde görünür.

siyahsarıbeyazcyanmor

7. sınıfta bu konunun devamı 7. Sınıf Fen Bilimleri serisindeki Işığın kırılması ve mercekler sayfasında.

Şunları yapabiliyor musun?

Kitabı kapat, yukarı bakma. Her soruyu önce kendi cümlelerinle cevapla, sonra “Kontrol et”e bas ve her maddeyi ayrı ayrı, dürüstçe işaretle. “Henüz değil” dediklerin tekrar listene eklenir.

  1. Düzgün ve dağınık yansıma

    1. Işığın yansıması nedir?

      Yapabiliyor musun?
    2. Düzgün ve dağınık yansıma arasındaki fark nedir?

      Yapabiliyor musun?
    Kontrol et

    Işığın bir yüzeye çarpıp geri dönmesine yansıma denir. Ayna ve durgun su gibi pürüzsüz yüzeylerde ışık düzenli geri döner; buna düzgün yansıma denir ve görüntü oluşur. Kâğıt, duvar gibi pürüzlü yüzeylerde ışık her yöne dağılır; buna dağınık yansıma denir.

    Konuya dön: Düzgün ve dağınık yansıma

  2. Yansıma kanunları

    1. Yansıma kanunları nelerdir?

      Yapabiliyor musun?
    2. Gelme açısı ve yansıma açısı nasıl ölçülür?

      Yapabiliyor musun?
    Kontrol et

    Yüzeye gelen ışına gelen ışın, geri dönene yansıyan ışın denir. Işının çarptığı noktada yüzeye dik çizilen çizgi yüzey normalidir. Gelme açısı yansıma açısına eşittir ve gelen ışın, normal, yansıyan ışın aynı düzlemdedir. Bu kanunlar düzgün ve dağınık yansımada geçerlidir.

    Konuya dön: Yansıma kanunları

  3. Düz, çukur ve tümsek ayna

    1. Düz, çukur ve tümsek aynada görüntü nasıldır?

      Yapabiliyor musun?
    2. Aynalar nerelerde kullanılır?

      Yapabiliyor musun?
    Kontrol et

    Düz aynada görüntü cisimle aynı boyda ve düzdür. Tümsek ayna ışığı dağıtır; görüntü her zaman düz ve küçüktür, geniş alanı gösterir. Çukur ayna ışığı toplar; görüntü cismin uzaklığına göre büyük, küçük, düz ya da ters olabilir.

    Konuya dön: Düz, çukur ve tümsek ayna

  4. Soğurma ve Güneş enerjisi

    1. Işığın soğurulması nedir?

      Yapabiliyor musun?
    2. Güneş enerjisi teknolojide nasıl kullanılır?

      Yapabiliyor musun?
    Kontrol et

    Işığın cisim tarafından tutulmasına soğurma denir. Soğurulan ışık cismi ısıtır. Koyu renkli cisimler ışığı daha çok soğurur, açık renkli ve parlak cisimler daha çok yansıtır. Güneş panelleri ışığı elektriğe çevirir, güneş kolektörleri soğurduğu ışıkla suyu ısıtır.

    Konuya dön: Soğurma ve Güneş enerjisi

  5. Beyaz ışık ve renkler

    1. Beyaz ışık hangi renklerden oluşur?

      Yapabiliyor musun?
    2. Cisimler neden farklı renklerde görünür?

      Yapabiliyor musun?
    Kontrol et

    Güneş ışığı beyaz ışıktır ve bütün ışık renklerinin birleşiminden oluşur. Işığın ana renkleri kırmızı, yeşil ve mavidir. Bir cisim, yansıttığı ışığın renginde görünür, diğer renkleri soğurur. Beyaz cisim bütün renkleri yansıtır, siyah cisim hepsini soğurur.

    Konuya dön: Beyaz ışık ve renkler

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Fen kulübü üç canlının çoğalmasını gözlemleyip çiziyor.

Sarı renk, yeni oluşan bireyi gösterir.Görsel: Sınav Defteri

Buna göre,
I. K ve L'de oluşan yeni bireyler atalarıyla aynı özelliktedir.
II. M'de üreme hücreleri görev almıştır.
III. K'de görülen üreme çeşidi tomurcuklanmadır.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ C. K ve L tek atalı, eşeysiz üremedir; yavrular atanın aynısıdır (I). M'de iki ata vardır, eşey hücreleri birleşmiştir (II). III yanlış: çileğin sürgünden çoğalması vejetatif üremedir. A eşeyli üremeyi kaçırıyor; B ve D vejetatif üremeyi tomurcuklanma sanıyor.Kaynak: Üreme, büyüme ve gelişme · Eşeyli ve eşeysiz üreme

?Soru 2

Okul şenliğinde K ve L takımları halat çekiyor. Öğretmen, her öğrencinin uyguladığı kuvveti dinamometreyle önceden ölçüp tabloya yazmış. K takımı batıya, L takımı doğuya çekiyor ve halat başlangıçta duruyor.

Öğrencilerin kuvvetleri
K takımı (batı)L takımı (doğu)
120 N110 N
100 N90 N
80 N110 N

Buna göre,
I. Halata etki eden bileşke kuvvet 10 N'dir.
II. Halat doğu yönünde hareket eder.
III. K takımında en güçlü öğrenci bulunduğu için yarışı K takımı kazanır.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ D. Batı toplamı 300 N, doğu toplamı 310 N; bileşke 310 − 300 = 10 N (I) ve doğu yönündedir (II). III yanlış: sonucu tek öğrenci değil, takımın toplam kuvveti belirler. A yönü unutuyor; B ve C en güçlü öğrenciye bakıyor.Kaynak: Bileşke kuvvet, sürat ve hız · Bileşke kuvvet

?Soru 3

Ece, bir gününden üç anı çizerek not defterine ekliyor.

Ece'nin not defterinden.Görsel: Sınav Defteri

Bu davranışlarla ilgili,
I. Çaydanlıktan elini düşünmeden çekmesini omurilik yönetir.
II. İp atlarken dengesini beyincik sağlar.
III. Uyurken nefes almasını omurilik yönetir.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ B. Elini çekmesi bir reflekstir, omurilik yönetir (I). Denge beyinciğin görevidir (II). III yanlış: solunumun kendiliğinden sürmesini omurilik soğanı düzenler. A dengeyi kaçırıyor; C ve D omurilik ile omurilik soğanını karıştırıyor.Kaynak: Denetleyici ve düzenleyici sistemler · Sinir sistemi ve refleks

?Soru 4

Bir öğrenci, insanın gelişimini anlatan akış şemasının bazı kutularını boş bırakıyor.

Gelişim akışı
sperm + yumurta→ 1 →zigot→2→3→bebek

Bu şemayla ilgili,
I. 1 numaralı yere "döllenme" yazılmalıdır.
II. 2 numaralı kutuda embriyo bulunur.
III. 1 numaralı olay döl yatağında gerçekleşir.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ B. Sperm ile yumurtanın birleşmesi döllenmedir (I); zigottan sonra embriyo, sonra fetüs gelir (II). III yanlış: döllenme yumurta kanalında olur, döl yatağı gelişmenin yeridir. A sırayı kaçırıyor; C ve D döllenmenin yerini karıştırıyor.Kaynak: Üreme, büyüme ve gelişme · İnsanda üreme

?Soru 5

Elif, ergenlikteki bedensel değişimler için bir tablo hazırlayıp ✓ ile işaretliyor. Öğretmeni bir satırda eksik işaret olduğunu söylüyor.

Elif'in tablosu
DeğişimKızlardaErkeklerde
boy uzar, kütle artar✓✓
ter bezleri daha çok çalışır✓–
ses kalınlaşır–✓
kalça kemikleri genişler✓–

Eksik işaret hangi satırdadır?

✓ B. Ter bezleri kızlarda da erkeklerde de daha çok çalışır; erkekler sütununa da işaret konmalıydı. A iki sütunda doğru işaretli. C yalnız erkeklerde, D yalnız kızlarda görülür; bu satırlar doğrudur.Kaynak: Denetleyici ve düzenleyici sistemler · Ergenlik

?Soru 6

Zeynep, okul tiyatrosunda sahneye çıkmadan hemen önce kalbinin hızla çarptığını, nefesinin sıklaştığını fark ediyor. Birkaç dakika sonra bu durum yavaş yavaş geçiyor.

Buna göre Zeynep'te yaşanan değişimle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ A. Heyecan anında kalp atışını ve solunumu hızlandıran hormon adrenalindir; böbrek üstü bezinden salgılanır, kanla taşınır. B yanlış: insülin kan şekerini düzenler ve hormonlar sinirle taşınmaz. C yanlış: büyüme hormonu büyümeyi düzenler. D yanlış: glukagon kan şekerini artırır.Kaynak: Denetleyici ve düzenleyici sistemler · İç salgı bezleri ve hormonlar

?Soru 7

Rehberlik öğretmeni sınıfta ergenlikle ilgili üç bilgi kartı okuyor.
I. Ergenliğe giriş yaşı bütün çocuklarda aynıdır.
II. Kızlar genellikle erkeklerden daha önce ergenliğe girer.
III. Ergenlikte bedensel değişimlerin yanında duygusal değişimler de görülür.

Buna göre kartlardaki bilgilerden hangileri doğrudur?

✓ C. Kızlar genellikle daha erken ergenliğe girer (II); bu dönemde duygusal değişimler de olur (III). I yanlış: başlama yaşı kalıtıma, beslenmeye ve çevreye göre kişiden kişiye değişir. A, B ve D herkesin aynı yaşta ergenliğe girdiğini sanıyor.Kaynak: Denetleyici ve düzenleyici sistemler · Ergenlik

?Soru 8

Beden eğitimi dersinde Ada, Bulut ve Cem 10 saniye boyunca koşuyor. Öğretmen, her birinin aldığı yolu ve yer değiştirmesini tabloya yazıyor.

10 saniyelik koşu
ÖğrenciAlınan yolYer değiştirme
Ada50 mdoğuya 50 m
Bulut60 m0 m (çıktığı yere döndü)
Cem40 mbatıya 40 m

Buna göre,
I. Sürati en büyük olan Bulut'tur.
II. Bulut'un hızı sıfırdır.
III. Ada ile Cem'in hızları aynıdır.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ C. Süreler eşit; en çok yolu (60 m) Bulut aldığı için sürati en büyüktür (I). Bulut çıktığı yere döndü, yer değiştirmesi sıfır, hızı da sıfırdır (II). III yanlış: Ada ile Cem'in yer değiştirmeleri hem büyüklükçe hem yönce farklıdır. A I'i kaçırıyor; B ve D hızın yönünü unutuyor.Kaynak: Bileşke kuvvet, sürat ve hız · Sürat ve hız

?Soru 9

Bir öğrenci, dört kuvveti kareli kâğıda okla çiziyor. Kâğıtta her kare kenarı 2 N'yi gösteriyor.

Okların boyunu karelerle say.Görsel: Sınav Defteri

Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ A. K ve L yatay çizgi üzerindedir, biri sağa biri sola bakar; ikisi de 3 kare, yani 6 N'dir. B yanlış: N dikey doğrultudadır. C yanlış: M 2 kare (4 N), K 3 kare (6 N). D yanlış: L sola, M sağa bakar; doğrultuları aynı, yönleri zıttır.Kaynak: Bileşke kuvvet, sürat ve hız · Kuvvetin özellikleri

?Soru 10

Bir öğrenci dört hayvan hakkında topladığı bilgileri tabloya yazıyor.

Dört hayvanın üreme bilgileri
HayvanÇoğalmaYavru bakımıBaşkalaşım
tavukyumurtaylavaryok
yunusdoğurarakvaryok
kurbağayumurtaylayokvar
kelebekyumurtaylayokvar

Bu tabloya göre aşağıdaki sonuçlardan hangisine ulaşılabilir?

✓ B. Başkalaşım geçiren kurbağa ve kelebek, ikisi de yumurtayla çoğalır. A yanlış: doğuran yunusta başkalaşım yoktur. C yanlış: kurbağa ve kelebek yumurtayla çoğalır ama yavru bakımı yapmaz. D yanlış: tavuk ve yunus başkalaşım geçirmez.Kaynak: Üreme, büyüme ve gelişme · Hayvanlarda üreme ve başkalaşım
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?6. Sınıf Fen Bilimleri soruları hazırlanıyor. Şimdilik bu sayfadaki etkinlikler ve sondaki karma tekrarla kendini dene.
Soru çöz →