Güneş: dev bir yıldız neden küçük görünür?
MEB 5. sınıf · Gökyüzündeki komşularımız ve biz · Okuma 3 dk · 2 etkinlik
✎Konu anlatımı
Güneş neden küçük görünür, kendi etrafında döner mi?
Kısa cevap: Güneş, çok sıcak gazlardan oluşan, katmanlı bir yıldızdır; Dünya'nın ısı ve ışık kaynağıdır. Dünya'dan çok büyüktür ama çok uzakta olduğu için küçük görünür. Kendi ekseni etrafında döner.Sabah yüzünü ısıtan ışık, milyonlarca kilometre uzaktan geliyor.
Güneş nelerden oluşur?
Çevresine ısı ve ışık yayan gök cismine yıldız denir. Güneş de bir yıldızdır.
Güneş'in katı yüzeyi yoktur; çok sıcak gazlardan oluşur. 4. sınıfta tanıdığın Dünya gibi küreye benzer ve iç içe katmanlardan yapılmıştır.
Uzaktaki dev
Güneş, Dünya'dan kat kat büyüktür ama gökyüzünde bir tabak kadar görünür. Bunun nedeni uzaklıktır.
Uzaktaki büyük bir uçak, elindeki oyuncak uçaktan küçük görünür. Cisim uzaklaştıkça olduğundan küçük görünür.
Güneş de döner
Güneş'in yüzeyinde koyu renkli bölgeler görülür. Bunlara Güneş lekesi denir. Galileo, lekeleri günlerce izledi ve hep aynı yöne kaydıklarını gördü.
Lekeler, Güneş döndüğü için yer değiştirir. Güneş, kendi ekseni etrafında batıdan doğuya döner. Bu yön, saatin dönme yönünün tersidir.
| Özellik | Güneş'te |
|---|---|
| Nedir? | bir yıldız, Dünya'ya en yakın olanı |
| Yapısı | çok sıcak gazlar, iç içe katmanlar |
| Şekli | küreye benzer |
| Hareketi | kendi ekseni etrafında döner, saatin tersine |
Gözünü koru
Güneş'e asla doğrudan bakma. Dürbün, teleskop ya da büyüteçle bakmak daha da tehlikelidir; göz kalıcı olarak zarar görebilir.
Nasıl sorulurFarklı uzaklıktaki cisimlerle yapılan bir etkinlik ya da bir gözlem anlatılır; Güneş'le ilgili sonuç sorulur.
TuzakKüçük görünen cismin gerçekten küçük olduğunu sanmak.
İpucuÖnce cismin gözlemciye uzaklığına bak.
?Soru çöz gözlemden sonuç
Bahçede büyük topu tutan Can 20 adım, küçük topu tutan Ela 2 adım uzakta duruyor. İşaretli noktadaki Deniz, küçük topu daha büyük görüyor.
Bu etkinlik Güneş'le ilgili hangi durumu açıklamak için yapılmış olabilir?
▭Boşluk doldurma
Güneş, ısı ve ışık yaydığı için bir sayılır. Yüzeyindeki hep aynı yöne kayması, Güneş'in kendi ekseni etrafında gösterir. Güneş'e filtresiz teleskopla bakmak gözü olarak bozabilir.