Parametrik olmayan testler: varsayım gevşeyince hangi test?
İstatistik · Parametrik Olmayan Testler · Okuma 5 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaTip I ve Tip II hata nedir, α, β ve testin gücü arasındaki ilişki nedir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Hipotez testleri). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Sıfır hipotezi H₀ sınanan iddiadır ve eşitlik içerir; H₁ onun karşıtıdır. Doğru olan H₀'ı reddetmek Tip I hatadır, olasılığı α (anlamlılık düzeyi); yanlış olan H₀'ı reddetmemek Tip II hatadır, olasılığı β. Testin gücü 1 − β, yani H₁ doğruyken H₀'ı reddetme olasılığıdır. Örneklem büyüklüğü sabitken α küçüldükçe β büyür.
✎Konu anlatımı
Parametrik olmayan testler nedir, hangi parametrik testin yerine hangisi kullanılır?
Kısa cevap: Parametrik testler anakütlenin dağılım biçimini (çoğunlukla normallik) varsayar ve aralık ya da oran ölçeğinde ortalama, varyans gibi parametreleri sınar. Parametrik olmayan testler dağılım varsayımı istemez; sıra, işaret ya da frekans kullanır ve sıralama ya da sınıflama ölçeğinde de çalışır. Varsayımlar sağlanıyorsa parametrik test daha güçlüdür; sağlanmıyorsa parametrik olmayan test daha güvenilirdir.Bir valilik, 12 kaymakamlıktaki vatandaş memnuniyetini "çok kötü"den "çok iyi"ye beş basamaklı ölçekle topladı. Bu yanıtların ortalamasını alıp t testi yapmak doğru mu?
Hipotez testleri sayfasında gördüğümüz z, t ve F testleri iki şeye dayanıyordu: verinin aralık ya da oran ölçeğinde olması ve anakütlenin (çoğunlukla) normal dağılması. Tanımlayıcı istatistik sayfasında gördüğümüz ölçme düzeylerinden sıralama ölçeğinde "çok iyi" ile "iyi" arasındaki uzaklık tanımlı değildir; ortalama anlamsızlaşır, ama sıra anlamlıdır. Küçük örneklemde normallik de sınanamaz. Bu durumlarda veri sıralara, işaretlere ya da frekanslara çevrilir ve dağılımdan bağımsız (dağılımdan serbest) testler kullanılır.
Bedeli güçtür. Veri gerçekten normalse sıra testleri bilginin bir kısmını atar. Yine de kayıp küçüktür: normal veride Wilcoxon ve Mann–Whitney testlerinin t'ye göre asimptotik göreli etkinliği yaklaşık 0,955'tir (3/π); yalnız yön kullanan işaret testininki yaklaşık 0,637'dir (2/π). Aykırı değer çoksa ya da kuyruklar kalınsa sıra testleri t'yi geçebilir.
| Amaç | Parametrik | Parametrik olmayan |
|---|---|---|
| Tek anakütlenin merkezi | tek örneklem t | işaret testi, Wilcoxon işaretli sıra |
| Eşleştirilmiş (önce-sonra) ölçümler | eşleştirilmiş t | işaret testi, Wilcoxon işaretli sıra; iki kategorili veride McNemar |
| Bağımsız iki grup | bağımsız iki örneklem t | Mann–Whitney U (Wilcoxon sıra toplamı) |
| Bağımsız üç ve daha çok grup | tek yönlü varyans analizi | Kruskal–Wallis H |
| Aynı birimlerde üç ve daha çok ölçüm (bloklar) | tekrarlı ölçüm / blok varyans analizi | Friedman |
| İki değişkenin ilişkisi | Pearson r | Spearman sıra korelasyonu |
| Dağılıma uyum | — | χ² uyum iyiliği, Kolmogorov–Smirnov |
| Rastgelelik | — | dizi (run) testi |
Tablodaki varyans analizi satırlarını Varyans analizi ve deney tasarımı sayfasında göreceğiz. Seçimde üç soruyu sırayla sor: ölçek ne (sınıflama, sıralama, aralık)? Gruplar bağımsız mı, aynı birimler mi? Kaç grup var?
Nasıl sorulurBir araştırma düzeni anlatılıp uygun test sorulur ya da parametrik test ile karşılığı eşleştirilir; öncüllü sorularda parametrik olmayan testlerin varsayımları ve gücü yoklanır.
TuzakParametrik olmayan testleri hiç varsayımı olmayan testler sanmak (bağımsızlık ve çoğunda sürekli dağılım varsayılır) ve her durumda daha güçlü olduklarını düşünmektir.
?Soru çöz
Parametrik olmayan testlere ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
I. Parametrik testin varsayımları sağlandığında ondan daha güçlüdürler.
II. Gözlemlerin birbirinden bağımsız olmasını gerektirmezler.
III. Anakütle dağılımının normal olmasını gerektirmezler.