İşyerinde ilkyardım örgütlenmesi: ilkyardımcı sayısı, belge ve acil müdahale planı
İş Sağlığı (İSG) · Çalışan sağlığı · Okuma 6 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaİşyeri hekiminin ve diğer sağlık personelinin görevleri nelerdir?Bağlantılı konudan (İşyeri sağlık hizmetleri). Önce kendin cevapla, sonra aç.
İşyeri hekiminin görevleri İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik'in 9. maddesinde beş grupta toplanır: rehberlik, risk değerlendirmesi, sağlık gözetimi, eğitim-bilgilendirme-kayıt ve işbirliği. Diğer sağlık personeli (DSP) hekimle birlikte çalışır; öykü alır, muayenede yardım eder, kayıt tutar, ama muayene edip rapor düzenlemez.
İşyeri hekimi ve DSP'nin sağlık görevleri
✎Konu anlatımı
İşyerinde kaç çalışana bir ilkyardımcı bulundurulur, ilkyardımcı belgesi kaç yıl geçerlidir?
Kısa cevap: İlkyardım Yönetmeliği md.19'a göre işveren az tehlikeli işyerinde her 20 çalışan için, tehlikelide her 15, çok tehlikelide her 10 çalışana kadar bir ilkyardımcı bulundurur; sonuç yukarı yuvarlanır. İlkyardım eğitimi 16 saattir, teorik ve uygulamalı sınavın her birinden 85 puan gerekir. İlkyardımcı belgesi 3 yıl geçerlidir; süre bitmeden önceki 3 ayda güncelleme eğitimi alınır.Bir lojistik deposunda forklift çatalından düşen koli bir çalışanın ayağına çarpıyor. Herkes birbirine bakıyor: ilkyardım çantası nerede, belgesi olan kim, ambulans hangi kapıdan girecek?
İlkyardım, Yönetmeliğin tanımıyla (md.4), ani hastalık ya da yaralanmada kişinin hayatını korumak, durumunun kötüleşmesini önlemek ve iyileşmesine destek olmak için olay yerindeki mevcut imkânlarla yapılan hızlı ve etkili müdahaledir. İlaçla tedavi ve tıbbi girişim ilkyardım değildir. İlkyardımcı, Sağlık Bakanlığının standartlarına uygun eğitimi alıp belge sahibi olan kişidir; iyi niyetli ama belgesiz bir çalışan sayıya girmez.
Yükümlülük üç metinde birleşir. 6331 md.11 işverene ilk yardım konusunda eğitimli, yeterli sayıda çalışanı görevlendirme ve işyeri dışındaki kuruluşlarla (112, itfaiye, hastane) irtibatı kurma ödevi verir. Acil Durumlar Yönetmeliği md.11 ilk yardım ekibini dört acil durum ekibinden biri sayar ve sayıyı İlkyardım Yönetmeliği'ne bırakır. İşyeri hekimi de ilkyardım ve acil müdahale hizmetlerinin örgütlenmesini ve personelin eğitimini yürütür (İH-DSP Yön. md.9). DSP'nin bu işi hekimle birlikte yürüttüğünü İşyeri sağlık hizmetleri sayfasında gördük.
| Tehlike sınıfı | Kural | Örnek: 31 çalışan |
|---|---|---|
| Az tehlikeli | her 20 çalışan için 1 | 31 ÷ 20 = 1,55 → 2 |
| Tehlikeli | her 15 çalışana kadar 1 | 31 ÷ 15 = 2,07 → 3 |
| Çok tehlikeli | her 10 çalışana kadar 1 | 31 ÷ 10 = 3,1 → 4 |
Bu dizi destek elemanının 30/40/50 dizisiyle sık karıştırılır; iki hesap yan yana İSG Mevzuatı serisindeki Risk değerlendirmesi ve acil durum mevzuatı sayfasında işlenir. Acil Durumlar Yönetmeliği md.11/8 bir şey daha ister: destek elemanları ve yedekleri belirlenirken vardiya düzeni dikkate alınır. Gece vardiyasında belgeli kimse yoksa toplam sayı tutsa bile örgütlenme eksiktir.
Tehlikeli sınıftaki 61 çalışanlı bir matbaa iki vardiyayla çalışıyor: gündüz 41, gece 20 kişi. En az kaç ilkyardımcı gerekir, vardiyalara nasıl dağıtılır?
- Toplam: 61 ÷ 15 = 4,07 → 5 ilkyardımcı.
- Gündüz: 41 ÷ 15 = 2,7 → 3; gece: 20 ÷ 15 = 1,3 → 2.
Cevap: en az 5 ilkyardımcı; gündüz 3, gece 2 kişi olacak biçimde planlanır.
Belge, oda ve plan
İlkyardımcı olacak kişi en az ilkokul mezunudur (md.22). Eğitim 16 saattir (md.20) ve tamamına devam zorunludur. Teorik ve uygulamalı sınavların her birinden 100 üzerinden 85 alınır; teoriden kalan uygulamaya giremez. Belge 3 yıl geçerlidir; bitiminden önceki 3 ay içinde, ilk eğitimin yarısı kadar süren güncelleme eğitimi alınmazsa belge geçersiz olur (md.21, 23).
İSGB kurulan işyerinde en az 12 m² ilkyardım ve acil müdahale odası bulunur ve çalışanı en yakın sağlık birimine ulaştıracak araç hazır tutulur (İSG Hizmetleri Yön. md.10). İşyeri Bina ve Eklentileri Yönetmeliği (Ek-1) ilkyardım malzemesinin kolay erişilir ve işaretli olmasını, acil telefon numaralarının görünür yerde durmasını ister. Bunları birbirine bağlayan belge acil müdahale planıdır: kim müdahale eder, kim 112'yi arar, ambulans hangi kapıdan girer, uzak sahada ilk saat nasıl yönetilir.
Nasıl sorulurÇalışan sayısı ve tehlike sınıfı verilip en az ilkyardımcı sayısı sorulur.
Tuzakİlkyardımcı dizisi yerine destek elemanının 30/40/50 dizisiyle bölmektir. İkinci tuzak, sonucu aşağı yuvarlamaktır; 31 çalışanlı çok tehlikeli işyerinde 3 değil 4 ilkyardımcı gerekir. Üçüncü tuzak, belge süresini eğitmen belgesinin 5 yılıyla karıştırmaktır; ilkyardımcı belgesi 3 yıldır.
✎Boşluk doldurma ilkyardımcı belgesi
İlkyardım eğitimi saattir. Başarılı sayılmak için teorik ve uygulamalı sınavların her birinden 100 üzerinden puan alınır. İlkyardımcı belgesi yıl geçerlidir.
?Soru çöz
İlkyardım Yönetmeliği'ne göre 46 çalışanı olan, çok tehlikeli sınıftaki bir işyerinde en az kaç ilkyardımcı bulundurulmalıdır?