Etkili iletişim: empati, ben dili ve etkin dinleme
MEB 7. sınıf · Birlikte Yaşamak · Okuma 4 dk · 3 etkinlik
Önce hatırlaGruplardaki rollerimiz zamanla neden değişir? Gelecekte hangi gruplarda hangi rolleri üstlenebiliriz?6. sınıftan (Birlikte yaşamak). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Yaş, eğitim, meslek ve aile durumumuz değiştikçe dâhil olduğumuz gruplar ve bu gruplardaki rollerimiz de değişir. Bu doğal bir süreçtir. Yeni bir rolle birlikte hak ve sorumluluklarımız da değişir. Bugünkü rollerimiz, gelecekte üstleneceğimiz rollere hazırlık olur.
Zamanla değişen gruplar ve roller
✎Konu anlatımı
Etkili iletişim nedir? Empati, ben dili, sen dili, etkin dinleme ve beden dili ne demektir?
Kısa cevap: İletişim; duygu, düşünce ve bilgiyi sözlü, yazılı ya da sözsüz yollarla karşılıklı paylaşmaktır. Etkili iletişimde amaç karşındakini gerçekten anlamaktır. Bunun araçları empati, ben dili, farklılıklara saygı, etkin dinleme ve beden dilidir. Sen dili ise suçlayıcı olduğu için iletişimi zayıflatır.Bir arkadaşın "Dün seni bekledim ama gelmedin." diye yazdı. Cevabına "Sen de hep alınırsın!" diye başlarsan konuşma nereye gider?
İletişimin üç yolu
6. sınıfta ailede ve okulda farklı roller üstlendiğini görmüştün; her rolde iletişim kurarsın. İletişim, duygu, düşünce ve bilgiyi karşılıklı paylaşmaktır. Konuşarak kurduğumuz iletişim sözlü, mesaj ya da mektupla kurduğumuz iletişim yazılıdır. Yüz ifadesi, el hareketi, ses tonu ve duruşla verdiğimiz mesajlar ise sözsüz iletişimdir. Mesajı aynı anda çok kişiye ulaştıran televizyon, gazete ve genel ağ ise kitle iletişim araçlarıdır.
Etkili iletişimin araçları
Empati, kendini karşındakinin yerine koyup olaya onun gözünden bakmaktır. Takımı maçı kaybeden bir arkadaşına "Çok emek vermiştiniz, üzülmen çok normal." demek empati kurmaktır. Farklılıklara saygı ise başka bir dile, kültüre, inanca ya da yaşam biçimine ön yargısız yaklaşmaktır.
Etkin dinleme, yalnız sözleri değil konuşanın duygusunu da duymaya çalışmaktır. Göz teması kurmak, sözü kesmemek ve "Yani sen şunu diyorsun…" diye özetlemek bunun işaretleridir. Beden dilinde yüzdeki ifadelere mimik, el, kol ve baş hareketlerine jest denir. Gülümsemek ya da başını sallamak olumlu beden dilidir.
| Ben dili | Sen dili | |
|---|---|---|
| odak | davranış ve kendi duygun | karşındakinin kişiliği |
| örnek | "Defterim haber vermeden alınınca endişeleniyorum." | "Sen hep izinsiz eşya alırsın!" |
| etkisi | karşındaki savunmaya geçmez, çözüm konuşulur | kırgınlık ve tartışma büyür |
Ben dilinde kişi duygusunu anlatır ama suçlamaz. Sen dili ise "hep", "hiç", "zaten" gibi genellemelerle kişiyi hedef alır. Bu yüzden çoğu zaman tartışmayı büyütür.
Nasıl sorulurKısa bir olay ve birkaç seçenek cümle verilir; hangisinin ben diliyle ya da empatiyle kurulduğu sorulur.
TuzakDürüst ama suçlayıcı cümleyi ben dili sanmak.
İpucuCümlede davranış ve "üzülüyorum, endişeleniyorum" gibi bir duygu mu var, yoksa "sen hep…" mi, ona bak.
?Soru çöz ben dili
Okulun satranç kulübünde Toprak, oyun bitince taşları kutuya koymadan çıkan Yiğit'e bir şey söylemek istiyor.
Toprak'ın aşağıdaki cümlelerinden hangisi ben diliyle kurulmuştur?
?Soru çöz konuşma balonu · öncüllü
Defne'ye üç arkadaşı cevap veriyor.
Hangi balonlardaki cevap empatiyle kurulmuştur?