Birlikte yaşamak: etkili iletişim, fırsat eşitliği, millî meseleler

Aynı cümleyi 'sen' yerine 'ben' diye kurunca tartışma neden yatışır? İletişimi, herkes için eşit fırsatı ve zor günlerde milletçe birlik olmayı öğren.

4 durak7. sınıf · 1. öğrenme alanı
11 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 11tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
KAVRAM · İLETİŞİM

Etkili iletişim: empati, ben dili ve etkin dinleme

MEB 7. sınıf · Birlikte Yaşamak · Okuma 4 dk · 3 etkinlik

Önce hatırlaGruplardaki rollerimiz zamanla neden değişir? Gelecekte hangi gruplarda hangi rolleri üstlenebiliriz?6. sınıftan (Birlikte yaşamak). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Yaş, eğitim, meslek ve aile durumumuz değiştikçe dâhil olduğumuz gruplar ve bu gruplardaki rollerimiz de değişir. Bu doğal bir süreçtir. Yeni bir rolle birlikte hak ve sorumluluklarımız da değişir. Bugünkü rollerimiz, gelecekte üstleneceğimiz rollere hazırlık olur.

Zamanla değişen gruplar ve roller

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Etkili iletişim nedir? Empati, ben dili, sen dili, etkin dinleme ve beden dili ne demektir?

Kısa cevap: İletişim; duygu, düşünce ve bilgiyi sözlü, yazılı ya da sözsüz yollarla karşılıklı paylaşmaktır. Etkili iletişimde amaç karşındakini gerçekten anlamaktır. Bunun araçları empati, ben dili, farklılıklara saygı, etkin dinleme ve beden dilidir. Sen dili ise suçlayıcı olduğu için iletişimi zayıflatır.

Bir arkadaşın "Dün seni bekledim ama gelmedin." diye yazdı. Cevabına "Sen de hep alınırsın!" diye başlarsan konuşma nereye gider?

İletişimin üç yolu

6. sınıfta ailede ve okulda farklı roller üstlendiğini görmüştün; her rolde iletişim kurarsın. İletişim, duygu, düşünce ve bilgiyi karşılıklı paylaşmaktır. Konuşarak kurduğumuz iletişim sözlü, mesaj ya da mektupla kurduğumuz iletişim yazılıdır. Yüz ifadesi, el hareketi, ses tonu ve duruşla verdiğimiz mesajlar ise sözsüz iletişimdir. Mesajı aynı anda çok kişiye ulaştıran televizyon, gazete ve genel ağ ise kitle iletişim araçlarıdır.

Etkili iletişimin araçları

Empati, kendini karşındakinin yerine koyup olaya onun gözünden bakmaktır. Takımı maçı kaybeden bir arkadaşına "Çok emek vermiştiniz, üzülmen çok normal." demek empati kurmaktır. Farklılıklara saygı ise başka bir dile, kültüre, inanca ya da yaşam biçimine ön yargısız yaklaşmaktır.

Etkin dinleme, yalnız sözleri değil konuşanın duygusunu da duymaya çalışmaktır. Göz teması kurmak, sözü kesmemek ve "Yani sen şunu diyorsun…" diye özetlemek bunun işaretleridir. Beden dilinde yüzdeki ifadelere mimik, el, kol ve baş hareketlerine jest denir. Gülümsemek ya da başını sallamak olumlu beden dilidir.

Ben dili mi, sen dili mi?
Ben diliSen dili
odakdavranış ve kendi duygunkarşındakinin kişiliği
örnek"Defterim haber vermeden alınınca endişeleniyorum.""Sen hep izinsiz eşya alırsın!"
etkisikarşındaki savunmaya geçmez, çözüm konuşulurkırgınlık ve tartışma büyür

Ben dilinde kişi duygusunu anlatır ama suçlamaz. Sen dili ise "hep", "hiç", "zaten" gibi genellemelerle kişiyi hedef alır. Bu yüzden çoğu zaman tartışmayı büyütür.

Akılda kalsın: Ben dili davranışı ve duyguyu anlatır; sen dili kişiyi suçlar. Etkin dinleme susup beklemek değil, anlamaya çalışmaktır.
Burslulukta

Nasıl sorulurKısa bir olay ve birkaç seçenek cümle verilir; hangisinin ben diliyle ya da empatiyle kurulduğu sorulur.

TuzakDürüst ama suçlayıcı cümleyi ben dili sanmak.

İpucuCümlede davranış ve "üzülüyorum, endişeleniyorum" gibi bir duygu mu var, yoksa "sen hep…" mi, ona bak.

?Soru çöz ben dili

Okulun satranç kulübünde Toprak, oyun bitince taşları kutuya koymadan çıkan Yiğit'e bir şey söylemek istiyor.

Toprak'ın aşağıdaki cümlelerinden hangisi ben diliyle kurulmuştur?

✓ B. Toprak davranışı (taşların masada kalması) ve kendi duygusunu (üzülüyorum) anlatıyor, Yiğit'i suçlamıyor. A "zaten, hiçbir şey" genellemesiyle kişiyi hedef alıyor; C suçluyor; D tehdit ediyor. Üçü de sen dilidir.

?Soru çöz konuşma balonu · öncüllü

Defne'ye üç arkadaşı cevap veriyor.

Hangi balonlardaki cevap empatiyle kurulmuştur?

✓ A. I Defne'nin duygusunu adlandırıyor, emeğini görüyor. II "boş ver" diyerek duyguyu küçümsüyor, konuyu kendine çeviriyor. III kişiyi eleştiren sen dilidir. B ve D II'yi de empati sanıyor.

⇄Bilgi eşleştirme kavram ve davranış

TOPLUM · UZLAŞMA

İletişim engelleri: tartışmayı uzlaşmaya çevirmek

MEB 7. sınıf · Birlikte Yaşamak · Okuma 5 dk · 3 etkinlik

Önce hatırlaDijital vatandaşlık nedir? Dijital devlet hizmetleri hangi hakları kolaylaştırır? Siber zorbalığa uğrayan ne yapmalıdır?6. sınıftan (Yaşayan demokrasimiz). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Dijital vatandaşlık, dijital ortamda hak ve sorumluluklarını bilerek güvenli ve saygılı davranmaktır. e-Devlet ve e-Nabız gibi hizmetler haklarımızı kolaylaştırır. Siber zorbalığa karşılık verilmez, büyüklere söylenir; kişisel veri genel ağda paylaşılmaz.

Dijital vatandaşlık

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İletişim engelleri nelerdir? Dijital ortamda iletişim neden zorlaşır? Bir tartışma uzlaşmaya nasıl dönüştürülür?

Kısa cevap: İletişim engeli, duygu ve düşüncenin doğru aktarılmasını zorlaştıran tutum ya da durumdur: sözü kesmek, alay etmek, sürekli öğüt vermek, konuşurken ekrana bakmak, sen dili. Dijital ortamda ses tonu ve yüz ifadesi görünmediği için mesajlar kolay yanlış anlaşılır. Çatışma; sakinleşmek, dinlemek, ben diliyle konuşmak ve ortak çözüm aramakla uzlaşmaya döner.

Mesajın sonuna koyduğun tek bir nokta bile bazen karşı tarafta "Bana kızgın mı?" sorusunu doğurur.

İletişimi ne bozar?

İletişim engeli, mesajın doğru gönderilmesini, anlaşılmasını ya da cevaplanmasını zorlaştıran durumdur. Karşındakinin sözünü kesmek, alaylı konuşmak, durmadan öğüt vermek ve konuşurken ekrana bakmak yüz yüze iletişimdeki engellerdir. Sabırsızlık ve empati kuramamak da çatışmayı başlatabilir.

6. sınıfta dijital vatandaşlığı görmüştün. Dijital ortamda yazılı mesajlar ses tonu ve yüz ifadesi taşımaz. Bu yüzden şaka diye yazılan bir cümle kırıcı algılanabilir. Ekran karşısında bazı insanlar daha kolay kaba davranır; bağlantının kopması ya da mesajın geç gitmesi de yanlış anlaşılmaya yol açar. Önemli konuları yüz yüze konuşmak bu engelleri azaltır.

Çatışmadan uzlaşmaya

Bir grupta farklı fikirlerin çıkması doğaldır; sorun, fikir ayrılığının kırgınlığa dönmesidir. Uzlaşma, tarafların birbirini dinleyip herkesin kabul edebileceği ortak bir çözüme varmasıdır. Uzlaşan kişi kaybetmez; hem işi çözer hem arkadaşlığını korur.

Önce öfke yatışır, sonra iki taraf da dinlenir; çözüm en sonda gelir.Görsel: Sınav Defteri

Sevgi ve saygıyla kurulan iletişim dostluğu güçlendirir. Grup ödevinde payını geciktiren arkadaşına herkesin önünde kızmak yerine onunla ayrıca konuşmak, hem işi yoluna koyar hem güveni korur.

Soru nasıl okunur?

Hangisi bir iletişim engelidir: sözü kesmeden dinlemek, konuşurken ekrana bakmak, ben diliyle konuşmak?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Kök: "engel" soruluyor; iletişimi zorlaştıran davranışı ara.
  2. Anahtar: her davranış karşındakine hangi mesajı veriyor? Dinlenmek mi, önemsenmemek mi?
  3. Eleme: dinlemek ve ben dili iletişimi kolaylaştırır; ekrana bakmak "seni önemsemiyorum" der.

Cevap: konuşurken ekrana bakmak

Akılda kalsın: Engeller: söz kesmek, alay, öğüt yağmuru, ekran, sen dili. Uzlaşma: sakinleş, dinle, ben diliyle anlat, ortak çözüm bul.
Burslulukta

Nasıl sorulurBir grubun tartışmasını anlatan kısa bir olay verilir; hangi davranışların çatışmayı büyüttüğü ya da uzlaşmaya katkı sağladığı sorulur.

TuzakKendi fikrinde ısrar etmeyi kararlılık diye doğru saymak.

İpucuDavranış iki tarafı birbirini dinlemeye yaklaştırıyor mu, ona bak.

?Soru çöz öncüllü · örnek olay

Okul gazetesi ekibinde Ela kapakta fotoğraf, Ozan ise çizim olmasını istiyor; tartışma büyüyor. Ekipte şu davranışlar görülüyor:
I. Ela, Ozan konuşurken telefonundaki mesajlara bakıyor.
II. Ozan, "Fotoğrafın neden önemli olduğunu biraz daha anlatır mısın?" diye soruyor.
III. Ekip, kapakta fotoğrafın üstüne çizimle başlık yazmaya karar veriyor.

Bu davranışlardan hangileri çatışmanın uzlaşmaya dönüşmesine katkı sağlar?

✓ D. II'de Ozan etkin dinliyor; III'te iki fikri birleştiren ortak bir çözüm bulunuyor. I ise bir iletişim engelidir: konuşurken ekrana bakmak karşıdakine "seni önemsemiyorum" mesajı verir. A ve C engeli katkı sanıyor; B ortak çözümü gözden kaçırıyor.

?Soru çöz yazışma · neden

Bir proje grubundaki yazışma şöyle:

Ece'nin Can'ı yanlış anlamasının en önemli nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

✓ B. "Yine mi." kısa ve tonsuz olduğu için kızgınlık gibi okunuyor; Can yorgun olduğunu sonra söylüyor. A yanlış: Can ben diliyle konuşmuyor. C yazışmada söz kesme yok. D yanlış anlamaya değil, çözüme götürür.

↕Sıralama uzlaşmanın adımları

Mahalle parkındaki küçük sahayı aynı saatte iki grup kullanmak istiyor. Uzlaşmanın adımlarını sırala.

  1. Gruplar isteklerini ben diliyle söyler: "Hava kararmadan oynamak istiyoruz."
  2. İki grup da bağırmayı bırakıp sakinleşir.
  3. Sahayı yarım saat arayla sırayla kullanmaya karar verirler.
  4. Her grup ne istediğini anlatırken öteki sözünü kesmeden dinler.
TOPLUM · FIRSAT EŞİTLİĞİ

Fırsat eşitliği: herkes için açık bir yol

MEB 7. sınıf · Birlikte Yaşamak · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaAnayasamız hangi temel hakları güvence altına alır? Hakkımızı kullanırken nelere dikkat etmeliyiz? Dilekçe hakkı nedir?6. sınıftan (Yaşayan demokrasimiz). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Anayasamız yaşama, özel hayata saygı, düşünce özgürlüğü ve eğitim gibi temel hakları güvence altına alır. Vergi vermek, vatan hizmeti ve çevreyi korumak ödevlerimizdendir. Hakkımızı başkalarının hakkına saygıyla kullanırız. Dilekçeyle istek ve şikâyetimizi yetkililere yazılı iletiriz.

Temel haklar, sorumluluklar ve dilekçe hakkı

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Fırsat eşitliği nedir? Özel gereksinimli bireyler için günlük hayatta hangi düzenlemeler yapılır?

Kısa cevap: Özel gereksinimli bireyler; görme, işitme, bedensel, zihinsel ya da gelişimsel farklılıkları nedeniyle ek desteğe ihtiyaç duyan kişilerdir. Fırsat eşitliği, herkesin doğduğu yer, cinsiyeti, ekonomik durumu ve özelliği ne olursa olsun eğitim, sağlık, iş ve sosyal hayata aynı haklarla katılabilmesidir. Rampa, hissedilebilir kılavuz yüzey, sesli ve kabartmalı cihazlar bunun örnekleridir.

Kaldırımdaki sarı, kabartmalı şeritlere hiç dikkat ettin mi? Onlar, görme yetersizliği olan birinin yolunu ayağıyla ve bastonuyla bulmasını sağlar.

Kimdir, neye ihtiyaç duyar?

Özel gereksinimli birey, günlük hayatını bağımsız sürdürebilmek için ek destek ve eğitime ihtiyaç duyan kişidir. Görme, işitme ya da bedensel yetersizliği olanlar, öğrenme güçlüğü yaşayanlar ve özel yetenekli bireyler bu gruba girer. Herkes gibi onların da hayalleri, yetenekleri ve güçlü yönleri vardır.

Eşitlik mi, fırsat eşitliği mi?

6. sınıfta temel hakları görmüştün; bu hakların herkese gerçekten ulaşması gerekir. Herkese aynı şeyi vermek her zaman adil değildir. Bir binaya yalnız merdivenle girilebiliyorsa tekerlekli sandalye kullanan biri o kapıdan geçemez. Fırsat eşitliği, insanların aynı haklara ve imkânlara gerçekten ulaşabilmesidir. Bunun için bazen farklı ihtiyaca farklı destek gerekir. Anayasamız da herkesin dil, din, cinsiyet ve benzeri ayrım gözetilmeksizin kanun önünde eşit olduğunu söyler.

Günlük hayatta erişilebilirlik
DüzenlemeKimin işini kolaylaştırır?
rampa, asansörtekerlekli sandalye ya da koltuk değneği kullananlar
hissedilebilir kılavuz yüzeygörme yetersizliği olanlar
sesli trafik ışığı, kabartmalı (Braille) yazıgörme yetersizliği olanlar
işaret dili çevirisi, altyazıişitme yetersizliği olanlar

Devlet de bu alanda çalışmalar yürütür. Okullarda özel eğitim desteği verilir; okula gelemeyen öğrenciler için evde ve hastanede eğitim yapılır. Bazı belediyeler engelsiz plajlar ve gündüz bakım merkezleri açar. Fırsat eşitliği sağlandığında birey kendini değerli hisseder, toplum da her yetenekten yararlanır.

Akılda kalsın: Eşitlik herkese aynı merdiven; fırsat eşitliği merdivenin yanına bir de rampa.
Burslulukta

Nasıl sorulurBir okul ya da şehirdeki düzenlemeleri gösteren tablo veya fotoğraf açıklaması verilir; düzenlemenin kime fayda sağladığı ya da hangi ilkeyle ilgili olduğu sorulur.

TuzakFırsat eşitliğini herkese birebir aynı şeyi vermek sanmak.

İpucu"Bu düzenleme olmasa kim katılamazdı?" diye sor.

?Soru çöz tablo · erişilebilirlik

Öğrenci meclisi okulda bir erişilebilirlik taraması yaptı.

Tarama sonucu
YerDurum
okul girişiyalnız merdiven var ✗
kütüphaneraf etiketleri kabartmalı yazılı ✓
spor salonurampa var ✓
duyurularyalnız hoparlörden okunuyor ✗

Meclisin aşağıdaki önerilerinden hangisi tablodaki iki eksikliği de gidermeye yöneliktir?

✓ A. Girişte yalnız merdiven olması bedensel yetersizliği olanları, yalnız sesli duyuru ise işitme yetersizliği olanları dışarıda bırakıyor; A ikisini de çözüyor. B zaten var olanı öneriyor. C sesi artırsa da işitme yetersizliği olan öğrenciye ulaşmaz. D fırsat eşitliğini "herkese aynı şey" sanıyor.

▭Boşluk doldurma

Herkesin aynı haklara gerçekten ulaşabilmesine eşitliği denir. Görme yetersizliği olanlar kaldırımdaki kılavuz yüzeyi izler. Tekerlekli sandalye kullanan biri için merdivenin yanına yapılır.

TOPLUM · MİLLÎ BİRLİK

Millî meseleler: zor günde ve gururlu günde birlik

MEB 7. sınıf · Birlikte Yaşamak · Okuma 5 dk · 3 etkinlik

Önce hatırlaMillî ve dinî bayramlar toplumsal birliği nasıl güçlendirir? Milletimiz tehditler ve afetler karşısında nasıl birlik gösterdi?6. sınıftan (Birlikte yaşamak). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Millî ve dinî bayramlar insanları aynı sevinçte buluşturur, dargınları barıştırır. Bayrak, bağımsızlığımızın simgesidir. Milletimiz 15 Temmuz 2016 darbe girişimi gibi tehditlere ve 6 Şubat 2023 depremleri gibi afetlere karşı kültürel bağları ve millî değerleriyle birlik ve dayanışma gösterdi.

Bayramlar, bayrak ve toplumsal birlik

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Millî mesele nedir? Türk toplumu Millî Mücadele, 15 Temmuz ve 6 Şubat depremleri gibi olaylarda nasıl bir tutum gösterdi?

Kısa cevap: Bağımsızlık, vatan bütünlüğü, güvenlik, afet, bilim ve spor gibi milletin bütününü ilgilendiren konulara millî mesele denir. Türk toplumu Millî Mücadele'de, 15 Temmuz 2016 darbe girişiminde ve 6 Şubat 2023 depremlerinde birlik ve dayanışma gösterdi. Spor ve bilim başarılarında ise ortak gurur ve sevinç yaşadı.

29 Ekim sabahı balkonlarda bayraklar dalgalanır; 10 Kasım'da saat 09.05'te ise hayat bir an durur. İkisi de bir milletin ortak duygusunun işaretidir.

Millî mesele nedir?

Millî mesele, yalnız yöneticileri değil milletin her bireyini ilgilendiren önemli konudur. Bağımsızlık, vatanın bütünlüğü, güvenlik, büyük afetler, ekonomi, bilim ve spor başarıları bunlara örnektir. 6. sınıfta gördüğün gibi bayramlarda bayrak asmak ortak sevinci, 10 Kasım'da bayrakları yarıya indirmek ortak yası gösterir.

Tarihten bugüne iki örnek

Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra Anadolu'nun birçok yeri işgal edildi. Mustafa Kemal 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıktı ve Millî Mücadele'yi başlattı. Halk, yokluğa rağmen yiyeceğini, giyeceğini ve aracını orduyla paylaştı. Bu fedakârlık bağımsızlıkla ve Cumhuriyet'in kuruluşuyla sonuçlandı.

15 Temmuz 2016'da demokratik düzeni hedef alan bir darbe girişimi yaşandı. Vatandaşlar sokaklara çıkarak seçilmiş yönetime ve millî iradeye sahip çıktı; girişim başarısız oldu. O gece her yıl "15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü" olarak anılır.

Millî Mücadele ve 15 Temmuz
Millî Mücadele15 Temmuz
tehlikeişgal, bağımsızlığın kaybıdarbe girişimi, demokrasinin hedef alınması
benzer tutumbirlik, fedakârlık, vatan sevgisibirlik, fedakârlık, millî iradeye sahip çıkmak
farklı yönyıllarca süren bir kurtuluş mücadelesitek gecede sokağa çıkan halk

Afette, sporda, bilimde

6 Şubat 2023'teki Kahramanmaraş merkezli depremlerden sonra devlet kurumları, gönüllüler ve sivil toplum kuruluşları el ele çalıştı. Sevinçli günlerde de aynı birlik görülür. Erkek Ampute Futbol Millî Takımı'nın dünya şampiyonluğu, Kadın Millî Voleybol Takımı'nın uluslararası şampiyonlukları, Mete Gazoz'un okçulukta olimpiyat şampiyonluğu ve Sümeyye Boyacı'nın para yüzmedeki dünya şampiyonluğu milyonları sevindirdi.

DNA onarımı çalışmalarıyla Nobel Kimya Ödülü alan Aziz Sancar, uzaya giden ilk Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı Alper Gezeravcı ve yerli İHA-SİHA'lar da ortak gurur kaynağıdır. Ortak duygu toplumu bir arada tutar.

Akılda kalsın: Zor günde dayanışma, gururlu günde ortak sevinç: ikisi de millî birliği güçlendirir.
Burslulukta

Nasıl sorulurİki dönemin olaylarını karşılaştıran bir tablo ya da bir öğrencinin olay listesi verilir; ortak tutum ya da olayın hangi alanla ilgili olduğu sorulur.

TuzakMillî meseleyi yalnız savaş ve güvenlikle sınırlamak.

İpucuOlay milletin tamamını ilgilendiriyor ve ortak duygu uyandırıyor mu, ona bak.

?Soru çöz öncüllü · olay listesi

Bir öğrenci defterine "Bizi birleştiren olaylar" başlığıyla şunları yazdı:
• Aziz Sancar'ın Nobel Kimya Ödülü alması
• Erkek Ampute Futbol Millî Takımı'nın dünya şampiyonu olması
• 6 Şubat depremlerinden sonra her ilde yardım toplanması

Bu listeye göre,
I. Millî meseleler yalnız savaş ve güvenlikle ilgilidir.
II. Toplum hem zor hem sevinçli olaylarda ortak tutum gösterebilir.
III. Bilim ve spor başarıları ortak gurur duygusu uyandırabilir.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ C. Listede bir afet (zor gün) ile bilim ve spor başarıları (sevinçli gün) yan yana; ikisinde de toplum ortak tutum gösteriyor (II, III). I'e ulaşılamaz: listedeki olayların hiçbiri savaş değildir. A ve B "yalnız savaş" yanılgısına düşüyor; D bu yanılgıyı da doğru sayıyor.

?Soru çöz manşet · öncüllü

Okul panosunda üç manşet var.

Bu manşetlerden hangileri zor bir günde gösterilen dayanışmayı anlatır?

✓ D. Deprem (K) ve darbe girişimi (M) milletin zor günleridir; insanlar yardımlaşarak ve millî iradeye sahip çıkarak birleşti. L sevinçli bir gündür: ortak gurur, ama zor gün değil. A M'yi kaçırıyor; B ve C L'yi zor gün sanıyor.

⇄Bilgi eşleştirme olay ve alan

8. sınıfta bu konunun devamı LGS İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük serisindeki Demokratikleşme ve dış politika sayfasında.

Şunları yapabiliyor musun?

Kitabı kapat, yukarı bakma. Her soruyu önce kendi cümlelerinle cevapla, sonra “Kontrol et”e bas ve her maddeyi ayrı ayrı, dürüstçe işaretle. “Henüz değil” dediklerin tekrar listene eklenir.

  1. Etkili iletişim: empati, ben dili, etkin dinleme

    1. Etkili iletişim nedir?

      Yapabiliyor musun?
    2. Empati, ben dili, sen dili, etkin dinleme ve beden dili ne demektir?

      Yapabiliyor musun?
    Kontrol et

    İletişim; duygu, düşünce ve bilgiyi sözlü, yazılı ya da sözsüz yollarla karşılıklı paylaşmaktır. Etkili iletişimde amaç karşındakini gerçekten anlamaktır. Bunun araçları empati, ben dili, farklılıklara saygı, etkin dinleme ve beden dilidir. Sen dili ise suçlayıcı olduğu için iletişimi zayıflatır.

    Konuya dön: Etkili iletişim: empati, ben dili, etkin dinleme

  2. İletişim engelleri ve uzlaşma

    1. İletişim engelleri nelerdir?

      Yapabiliyor musun?
    2. Dijital ortamda iletişim neden zorlaşır?

      Yapabiliyor musun?
    3. Bir tartışma uzlaşmaya nasıl dönüştürülür?

      Yapabiliyor musun?
    Kontrol et

    İletişim engeli, duygu ve düşüncenin doğru aktarılmasını zorlaştıran tutum ya da durumdur: sözü kesmek, alay etmek, sürekli öğüt vermek, konuşurken ekrana bakmak, sen dili. Dijital ortamda ses tonu ve yüz ifadesi görünmediği için mesajlar kolay yanlış anlaşılır. Çatışma; sakinleşmek, dinlemek, ben diliyle konuşmak ve ortak çözüm aramakla uzlaşmaya döner.

    Konuya dön: İletişim engelleri ve uzlaşma

  3. Özel gereksinimli bireyler ve fırsat eşitliği

    1. Fırsat eşitliği nedir?

      Yapabiliyor musun?
    2. Özel gereksinimli bireyler için günlük hayatta hangi düzenlemeler yapılır?

      Yapabiliyor musun?
    Kontrol et

    Özel gereksinimli bireyler; görme, işitme, bedensel, zihinsel ya da gelişimsel farklılıkları nedeniyle ek desteğe ihtiyaç duyan kişilerdir. Fırsat eşitliği, herkesin doğduğu yer, cinsiyeti, ekonomik durumu ve özelliği ne olursa olsun eğitim, sağlık, iş ve sosyal hayata aynı haklarla katılabilmesidir. Rampa, hissedilebilir kılavuz yüzey, sesli ve kabartmalı cihazlar bunun örnekleridir.

    Konuya dön: Özel gereksinimli bireyler ve fırsat eşitliği

  4. Millî meselelerde Türk toplumunun tutumu

    1. Millî mesele nedir?

      Yapabiliyor musun?
    2. Türk toplumu Millî Mücadele, 15 Temmuz ve 6 Şubat depremleri gibi olaylarda nasıl bir tutum gösterdi?

      Yapabiliyor musun?
    Kontrol et

    Bağımsızlık, vatan bütünlüğü, güvenlik, afet, bilim ve spor gibi milletin bütününü ilgilendiren konulara millî mesele denir. Türk toplumu Millî Mücadele'de, 15 Temmuz 2016 darbe girişiminde ve 6 Şubat 2023 depremlerinde birlik ve dayanışma gösterdi. Spor ve bilim başarılarında ise ortak gurur ve sevinç yaşadı.

    Konuya dön: Millî meselelerde Türk toplumunun tutumu

Karma tekrar

6. sınıfın 3 sayfasından karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Bir okulun girişine şu afiş asıldı.

Afişteki etkinliklerde aşağıdaki kültürel bağlardan hangisine yer verilmemiştir?

✓ C. Ebru ve hat sanat (A), Dede Korkut hikâyeleri dil (B), Malazgirt sunumu tarih (D) bağıdır; misafir ağırlama gelenek-göreneğe girer. Bayram ya da iftar gibi dinî bir etkinlik afişte yoktur.Kaynak: 6. sınıf · Birlikte yaşamak · Kültürel bağlar ve millî değerler

?Soru 2

Can, "Kültürel bağlarımız" konusunda defterine şu notları aldı:
I. Kurban Bayramı'nda komşularla et paylaşmak hem dinî inancı hem yardımlaşmayı yaşatır.
II. Türküler ve destanlar dil sayesinde kuşaktan kuşağa aktarılır.
III. Kültürel bağlar yalnız geçmişte önemliydi, bugün toplumu etkilemez.

Can'ın notlarından hangileri doğrudur?

✓ A. Bayramda paylaşma din ve gelenek bağının yardımlaşmayı yaşattığını gösterir (I). Türkü ve destanlar dille aktarılır (II). III yanlış: kültürel bağlar bugün de bayramlarda, afetlerde, günlük hayatta toplumu bir arada tutar. B ilk notu kaçırıyor; C ve D bağların bugünkü etkisini görmüyor.Kaynak: 6. sınıf · Birlikte yaşamak · Kültürel bağlar ve millî değerler

?Soru 3

Şemada haberleşme araçları ve bir haberin uzak bir yere ulaşma süresi gösterilmiştir.

Bu şemadan hangi sonuca ulaşılabilir?

✓ A. Şeritte araç yenilendikçe süre haftalardan saniyelere inmiştir. B şeridin sırasını tersine çeviriyor. C şemada yok; mektup bugün de yazılabilir. D şemanın gösterdiği ilişkiyi yok sayıyor.Kaynak: 6. sınıf · Teknoloji ve kültür · Ulaşım ve iletişim nasıl değişti?

?Soru 4

Bir bilim fuarında üç öğrenci çalışmalarını tanıttı.

Fuardaki çalışmalar
ÖğrenciÇalışma
BoraKendi yazdığı bir çocuk romanı
SudeSuyu az harcayan yeni bir musluk başlığı
EmirYaptığı oyuncaklar için tasarladığı ad ve logo

Bu çalışmaları korumak için başvurulacak haklar sırasıyla hangisidir?

✓ B. Roman bir eserdir, telif hakkıyla korunur. Musluk başlığı bir buluştur, patentle korunur. Ad ve logo markadır. A ve C telif ile patenti, D patent ile markayı karıştırıyor.Kaynak: 6. sınıf · Teknoloji ve kültür · Patent, marka ve tescil

?Soru 5

Zeynep, okul panosu için üç bilgi kartı hazırladı.

Zeynep'in kartları
Kart 1: 15 Temmuz 2016 gecesi vatandaşlar darbe girişimine karşı meydanları doldurdu.
Kart 2: 6 Şubat 2023 depremlerinden sonra yurdun her yerinden yardım tırları bölgeye ulaştı, gönüllüler arama kurtarmaya katıldı.
Kart 3: 29 Ekim'de evler ve sokaklar bayraklarla süslendi, okullarda coşkulu törenler yapıldı.

Zeynep'in kartlarında anlatılan olayların ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

✓ D. Üç kartta da insanlar ortak değerler için bir araya gelmiştir: demokrasi, dayanışma ve Cumhuriyet coşkusu. A yalnız Kart 2'ye uyar. B yanlış: kartlarda vatandaşlar ve gönüllüler de var. C yanlış: 29 Ekim millî bir bayramdır, diğer olaylar bayram değildir.Kaynak: 6. sınıf · Birlikte yaşamak · Bayramlar, bayrak ve toplumsal birlik

?Soru 6

Bir ilçede derenin kenarındaki ağaçların kesileceği duyuldu. Bir çevre derneği imza kampanyası başlattı. Yerel televizyon konuyu haber yaptı. Halkın çoğu ağaçların korunmasını istedi. Sonunda belediye meclisi ağaçların kesilmemesine karar verdi.

Bu örnek olaya göre,
I. Kararı doğrudan belediye meclisi almıştır.
II. Dernek, televizyon ve halkın ortak düşüncesi kararı dolaylı olarak etkilemiştir.
III. Kararı resmî olarak yerel televizyon vermiştir.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ C. Kararı seçilmiş yöneticilerden oluşan belediye meclisi almıştır (I). STK, medya ve kamuoyu meclisi etkilemiştir; etkileri dolaylıdır (II). III yanlış: medya haber yapar, karar vermez. A dolaylı etkiyi kaçırıyor; B ve D medyayı karar verici sanıyor.Kaynak: 6. sınıf · Yaşayan demokrasimiz · Siyasi parti, STK, medya ve kamuoyu

?Soru 7

Kerem'in telefonuna tanımadığı bir hesaptan şu mesaj geldi.

Kerem'in yapması gereken en doğru davranış aşağıdakilerden hangisidir?

✓ D. Ad, okul, adres ve şifre kişisel veridir; tanımadığımız hesaba verilmez, durum aileye söylenir. A ve B kişisel verileri paylaşıyor; "son gün" sözü acele ettirmek içindir. C başkalarını da aynı tehlikeye sokuyor.Kaynak: 6. sınıf · Yaşayan demokrasimiz · Dijital vatandaşlık

?Soru 8

Okul panosunda "Bunların sahibi kim?" başlıklı üç kart var.

Kartlardaki ürünlerden hangileri telif hakkıyla korunur?

✓ D. Şiir, bilgisayar programı ve şarkı birer eserdir; üçünü de telif hakkı korur. Telif yalnız ünlü sanatçıların değildir; Ece'nin şiiri de onun eseridir. A ve B öğrencinin eserini, A ve C oyun yazılımını kaçırıyor.Kaynak: 6. sınıf · Teknoloji ve kültür · Fikrî mülkiyet ve telif hakkı

?Soru 9

Ozan, gazetede okuduğu üç durumu ilgili hak ya da ödevle eşleştirdi.

Ozan'ın çizelgesi
DurumOzan'ın eşleştirmesi
IPostacı, mektubu açmadan yalnız alıcısına teslim etti.özel hayata saygı hakkı
IIBir aile, pikniğin sonunda bütün çöplerini topladı.çevreyi koruma ödevi
IIITekerlekli sandalye kullanan Elif'in okula kaydı yapıldı.eğitim hakkı

Ozan'ın eşleştirmelerinden hangileri doğrudur?

✓ D. Mektubun açılmaması özel hayata saygıdır (I). Çöpleri toplamak çevreyi koruma ödevidir (II). Her çocuğun okula kaydının yapılması eğitim hakkıdır (III). A, B ve C doğru eşleştirmelerden en az birini yanlış sanıyor.Kaynak: 6. sınıf · Yaşayan demokrasimiz · Temel haklar, sorumluluklar ve dilekçe hakkı

?Soru 10

Mert'in dedesi anlatıyor: "Askerdeyken anneme mektup yazardım, cevabı bir ayda gelirdi. Köyümüze otobüs haftada bir uğrardı. Şimdi sen Japonya'daki arkadaşınla anında konuşuyorsun, şehre her saat otobüs var."

Dedenin anlattıklarına göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

✓ C. Bir ayda gelen mektubun yerini anında görüşme, haftalık otobüsün yerini saatlik sefer almıştır; mesafeler kısalmıştır. A metnin tersini söylüyor. B metinde yok. D yanlış: köye haftada bir otobüs uğradığını anlatıyor.Kaynak: 6. sınıf · Teknoloji ve kültür · Ulaşım ve iletişim nasıl değişti?
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?7. Sınıf Sosyal Bilgiler soruları hazırlanıyor. Şimdilik bu sayfadaki etkinlikler ve sondaki karma tekrarla kendini dene.
Soru çöz →