Kalkınmanın temeli: Türkiye İktisat Kongresi ve Misak-ı İktisadi
MEB 7. sınıf · Hayatımızdaki Ekonomi · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaTürkiye'nin başlıca doğal kaynakları nelerdir? Hangi ekonomik faaliyetler bu kaynaklara dayanır?6. sınıftan (Hayatımızdaki ekonomi). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Doğada hazır bulunan ve insanların ihtiyaçlarını karşılamak için kullandığı varlıklara doğal kaynak denir. Türkiye'nin başlıca doğal kaynakları toprak, su, orman ve madenlerdir. Toprağa tarım, suya balıkçılık, ormana mobilyacılık, madenlere madencilik ve sanayi dayanır. Doğal ve tarihî güzellikler de turizmin kaynağıdır.
✎Konu anlatımı
Türkiye İktisat Kongresi neden toplandı? Misak-ı İktisadi'nin 4. maddesi kalkınma için ne söyler?
Kısa cevap: Uzun savaşlardan yorgun çıkan Türkiye'nin ekonomisine yön vermek için 17 Şubat 1923'te İzmir'de Türkiye İktisat Kongresi toplandı. Kongrede kabul edilen Misak-ı İktisadi'nin 4. maddesi yerli üretimi, çok çalışmayı ve israftan kaçınmayı öğütler. Bu anlayış millî kalkınma hamlelerinin temeli oldu.6. sınıfta Türkiye'nin kaynaklarını görmüştün. Ekmeğini, ilacını hep komşudan alan bir aile, komşu kapıyı kapatırsa ne yapar?
Neden kalkınma?
Bir ülkenin üretiminin, gelirinin ve insanlarının yaşam kalitesinin artmasına kalkınma denir. Ekonomik bağımsızlığı güçlendirmek için yapılan planlı ve büyük girişimlere ise millî kalkınma hamlesi denir.
Millî Mücadele bittiğinde ülkede fabrika azdı, üretim düşmüştü. Pek çok temel ürün dışarıdan alınıyordu. Kazanılan siyasi bağımsızlığın kalıcı olması için ekonominin de kendi ayakları üstünde durması gerekiyordu.
| Siyasi bağımsızlık | Ekonomik bağımsızlık |
|---|---|
| kararlarını başka devletin baskısı olmadan verirsin | temel ihtiyaçlarını büyük ölçüde kendin üretirsin |
| Millî Mücadele ile kazanıldı | kalkınma hamleleriyle güçlendirildi |
İzmir'de bir and
Yeni devletin ekonomi yolunu belirlemek için 17 Şubat 1923'te İzmir'de Mustafa Kemal'in öncülüğünde Türkiye İktisat Kongresi toplandı. Bu toplantı İzmir İktisat Kongresi adıyla da bilinir. Çiftçi, tüccar, sanayici ve işçi temsilcileri ülkenin ekonomisini birlikte konuştu.
Kongrede alınan kararlara Misak-ı İktisadi (Ekonomik And) denir. Kararların 4. maddesi kalkınmanın ruhunu özetler. Maddenin özü şudur: Türk halkı kullandığı eşyayı olabildiğince kendisi üretmeli, çok çalışmalı; zamanını, servetini harcarken ve dışarıdan mal alırken israftan kaçınmalıdır. Gerekirse millî üretim için gece gündüz çalışılmalıdır.
Bu madde bugün de geçerli üç değeri öne çıkarır: yerli üretim, çalışkanlık ve tasarruf. Kalkınma yalnız devletin değil, milletin işidir.
Bir dede şöyle diyor: "Çarşıdan alacağını önce kendin yapabilir misin, diye düşün." Hangisine bu sözden ulaşılamaz: yerli üretime önem verilmeli / dışarıdan mal alımı yasaklanmalı?
Önce kendin dene → Çözümü göster
- Kök: "ulaşılamaz" diyor; metinde dayanağı olmayanı ara.
- Anahtar: "önce kendin yapabilir misin" sözü üretime öncelik veriyor, almayı yasaklamıyor.
- Eleme: yerli üretim sözle destekleniyor; "yasak" sözcüğü metinde yok.
Cevap: dışarıdan mal alımı yasaklanmalı
Nasıl sorulurMisak-ı İktisadi'nin bir maddesi ya da özü verilir; maddeden hangi yargıya ulaşılabileceği ya da hangi değerle ilişkili olduğu sorulur.
TuzakMetinde yazmayan bir kararı (yabancı malın tamamen yasaklanması gibi) seçmek.
İpucuYalnız metnin söylediğine dayan, fazlasını ekleme.
?Soru çöz kaynak · ulaşılamaz
Öğretmen tahtaya Misak-ı İktisadi'nin 4. maddesinin özünü yazdı:
| Halk kullandığı eşyayı olabildiğince kendisi üretir. Çok çalışır; zamanını, servetini ve dışarıdan alacağı malları harcarken israftan kaçar. Millî üretim için gerekirse gece gündüz çalışır. |
Bu maddeye göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?