Uç beyliğinden cihan devletine: Osmanlı nasıl büyüdü?
MEB 7. sınıf · Ortak Mirasımız · Okuma 4 dk · 3 etkinlik
Önce hatırlaMalazgirt Savaşı neden yapıldı, sonuçları neler oldu? Türkiye Selçuklu Devleti ve ilk Türk beylikleri nerede kuruldu?6. sınıftan (Anadolu'nun Türkleşmesi). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Bizans, Türklerin Anadolu'ya akınlarını durdurmak istedi. 26 Ağustos 1071'de Sultan Alp Arslan, Malazgirt'te Romanos Diogenes'i yendi. Anadolu'nun kapıları Türklere açıldı, göç ve yerleşme hızlandı. 1075'te Türkiye Selçuklu Devleti kuruldu; Danişmentli, Saltuklu, Mengücekli, Artuklu ve Çaka beylikleri ortaya çıktı.
Malazgirt Savaşı ve Türkiye Selçuklu Devleti
✎Konu anlatımı
Osmanlı Devleti kısa sürede nasıl büyüdü? Gaza, cihat, fetih, iskân ve istimalet politikaları ne demektir?
Kısa cevap: Osmanlı Beyliği XIII. yüzyıl sonunda Söğüt çevresinde, Bizans sınırında bir uç beyliği olarak kuruldu ve üç kıtaya yayıldı. Bunu gaza ve cihat anlayışı, fetihler, iskân (yerleştirme) ve istimalet (gönül kazanma) sağladı.6. sınıfta Malazgirt'ten sonra Anadolu'nun Türk yurdu olduğunu görmüştün; Osmanlı da orada doğdu.
Doğru yerde küçük bir beylik
Türkiye Selçuklu Devleti zayıflayınca kurulan beyliklerden biri Söğüt çevresindeki Osmanlı Beyliği'ydi. Zayıflayan Doğu Roma'nın sınırında olması ona batıya ilerleme fırsatı verdi; Türkmenler ve esnaf örgütü Ahiler de çevresinde toplandı.
| Padişah | Öne çıkan gelişme |
|---|---|
| Osman Bey | Söğüt çevresi; Bizans sınırı kaleleri |
| Orhan Bey | Bursa başkent; Rumeli'ye geçiş |
| I. Murad | Edirne başkent; Balkanlar; Anadolu'da çeyiz ve satın almayla toprak |
| II. Mehmed (Fatih) | 1453'te İstanbul alındı, başkent oldu |
| I. Selim (Yavuz) | Orta Doğu ve Mısır alındı |
| I. Süleyman (Kanuni) | üç kıtada geniş topraklar; Akdeniz'de üstünlük |
Yalnız savaşla mı?
Osmanlı'nın büyümesi yalnız savaşla açıklanamaz. Gaza ve cihat, din uğruna mücadele etme ve İslam'ı yayma anlayışıydı; fetihlere manevi güç verdi. Fetih ise bir yeri devlet topraklarına katmaktır. Fetih kalıcı olsun diye iki politika daha uygulandı.
İskân, fethedilen yerlere çoğunlukla Anadolu'dan getirilen Türk ailelerini yerleştirmektir. Böylece yeni topraklar güvenceye alındı, üretim arttı. İstimalet ise fethedilen yerdeki halkın gönlünü kazanmaktır: farklı din ve kültürdeki insanların can, mal ve inanç güvenliği korundu, vergiler hafifletildi.
Nasıl sorulurFethedilen bir yerdeki uygulamayı anlatan bir kaynak verilir; politikanın adı sorulur.
Tuzakİstimaleti zorla din değiştirmek, iskânı sürgün sanmak.
İpucuGönül kazanma mı (istimalet), yerleştirme mi (iskân)?
?Soru çöz kaynak · politika
Bir dergide Balkanlardaki bir kasaba anlatılıyor: "Kasaba Osmanlı yönetimine geçtikten sonra kilisesine dokunulmadı, halk eskisinden daha az vergi ödemeye başladı. Bir süre sonra Anadolu'dan gelen Türkmen aileler kasabanın yanında yeni bir mahalle kurdu."
Bu anlatımda Osmanlı'nın hangi iki politikası birlikte görülmektedir?
?Soru çöz harita · öncüllü
Haritada Osmanlı Devleti'nin üç başkenti, başkent oluş sırasına göre numaralanmıştır.
Haritaya ve bildiklerine göre,
I. 2 numaralı başkent Rumeli'dedir.
II. 2 numaralı şehri başkent yapan padişah I. Murad'dır.
III. 3 numaralı şehir Kanuni döneminde başkent olmuştur.
yargılarından hangileri doğrudur?