Birlikte yaşamak: değişen roller, millî değerler, toplumsal sorunlar
Annenin çocukken üstlendiği rollerle seninkiler aynı mı? Rollerin neden değiştiğini, bizi bir arada tutan bağları ve toplumsal sorunlara çözüm üretmeyi öğren.
4 durak6. sınıf · 1. öğrenme alanı
9 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 9tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
Bu sayfada
4 konu · okuma ≈ 16 dk · 9 etkinlik · sonda 10 soruluk karma tekrar. Bu sayfa şu sorulara cevap veriyor; sonunda kitabı kapatıp kendini deneyeceksin:
MEB 6. sınıf · Birlikte Yaşamak · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
✎Konu anlatımı
Gruplardaki rollerimiz zamanla neden değişir? Gelecekte hangi gruplarda hangi rolleri üstlenebiliriz?
Kısa cevap: Yaş, eğitim, meslek ve aile durumumuz değiştikçe dâhil olduğumuz gruplar ve bu gruplardaki rollerimiz de değişir. Bu doğal bir süreçtir. Yeni bir rolle birlikte hak ve sorumluluklarımız da değişir. Bugünkü rollerimiz, gelecekte üstleneceğimiz rollere hazırlık olur.
Deden bir zamanlar senin gibi okula giden bir çocuktu. Sonra bir meslek edindi, baba oldu, şimdi de senin deden.
Roller neden değişir?
5. sınıfta grup, rol, hak ve sorumluluk kavramlarını öğrendin. Bir grupta üstlendiğimiz göreve rol dendiğini hatırla. Rollerimiz ömür boyu aynı kalmaz.
Büyüdükçe yeni gruplara katılır, bazı gruplardan ayrılırız. Okul biter, iş hayatı başlar; aile kurulur, çocuklar doğar. Bazı roller ise hayat boyu sürer: kardeş ya da evlat olmak gibi. Rollerin değişmesi kötü değildir, hayatın doğal akışıdır.
Gruplar ve roller hayat boyunca değişir.Görsel: Sınav Defteri
Rol değişince ne değişir?
Her yeni rol yeni haklar ve sorumluluklar getirir. Çırakken ustasından öğrenmek bir haktır; ustayken çırak yetiştirmek bir sorumluluktur.
Ahmet Dede'de rol, hak ve sorumluluk
Dönem
Rol
Hak
Sorumluluk
çocukluk
öğrenci
eğitim almak
derslerine çalışmak
yetişkinlik
usta, baba
emeğinin karşılığını almak
ailesini geçindirmek, çırak yetiştirmek
yaşlılık
dede, gönüllü
saygı görmek, emekli aylığı
torunlarına deneyimini aktarmak
Ailede de roller paylaşılır. Herkes üzerine düşeni yapınca aile birliği güçlenir. Sen de bugün öğrencisin; yarın bir meslek grubunda, belki bir bilim takımında ya da bir sivil toplum kuruluşunda yer alacaksın.
Akılda kalsın:Roller değişir, bu doğaldır. Rol değişince hak ve sorumluluklar da değişir.
Burslulukta
Nasıl sorulurBir aile büyüğünün yıllar içindeki grupları ve rolleri tablo ya da anı metniyle verilir; hangi yargıya ulaşılabileceği ya da ulaşılamayacağı sorulur.
TuzakRollerin hiç değişmediğini ya da bir rol bitince bütün rollerin bittiğini sanmak.
İpucuHer dönemin rollerini ayrı ayrı oku.
?Soru çöz tablo · söylenemez
Meryem, babaannesi Hatice Hanım'la konuşup onun hayatındaki grupları ve rolleri bir tabloya yazdı.
Hatice Hanım'ın grupları ve rolleri
Dönem
Grup
Rol
çocukluk
aile, okul
kardeş, öğrenci
gençlik
hastane, voleybol takımı
hemşire, oyuncu
bugün
aile, mahalle derneği
babaanne, kardeş, gönüllü
Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
✓ C. Hatice Hanım bugün de ailesinde babaanne, mahalle derneğinde gönüllüdür; bu yüzden C söylenemez. A doğru: okul ve hastane gitmiş, dernek gelmiştir. B doğru: kardeşlik çocuklukta da bugün de var. D doğru: rol değişince sorumluluk da değişir.
▭Boşluk doldurma
Elif bu yıl sınıf başkanı seçildi. Sınıf başkanlığı, sınıf grubunda üstlenilen bir örneğidir. Seçimde aday olabilmek her öğrencinin sahip olduğu bir tır. Sınıfın isteklerini öğretmene iletmek ise sınıf başkanına düşen bir tur.
sorumlulukkuralrolhak
KÜLTÜR · MİLLÎ DEĞERLER
Kültürel bağlar ve millî değerler: bizi biz yapanlar
MEB 6. sınıf · Birlikte Yaşamak · Okuma 4 dk · 3 etkinlik
Önce hatırlaKültür nedir? Farklı kültürlere saygı birlikte yaşamayı nasıl etkiler?5. sınıftan (Birlikte yaşamak). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Kültür, bir toplumun dilinden yemeğine, müziğinden geleneklerine kadar kuşaktan kuşağa aktardığı her şeydir. Farklı kültürler bir zenginliktir. Bu farklılıklara saygı duymak insanların barış içinde birlikte yaşamasını sağlar.
Kültürel bağlarımız nelerdir? Millî değerler nedir ve toplumu nasıl bir arada tutar?
Kısa cevap: Dil, din, tarih, sanat ve gelenek-görenek kültürel bağlarımızı oluşturur. Bu bağlar zamanla vatanseverlik, bağımsızlık, saygı, yardımlaşma ve aile birliği gibi millî değerleri meydana getirir. Millî değerler davranışlarımıza yön verir ve toplumu bir arada tutar. Kuşaktan kuşağa aktarılarak yaşar.
Yurt dışında yaşayan bir aile, çocuklarına Türkçe masallar okur ve bayramda büyüklerin elini öptürür. Böylece binlerce kilometre uzakta bile köklerine bağlı kalırlar.
Beş kültürel bağ
5. sınıfta kültürel zenginliği ve farklılıklara saygıyı öğrenmiştin. Bir milletin üyelerini birbirine bağlayan ortak ögelere kültürel bağ denir. Dil, din, tarih, sanat ve gelenek-görenek bu bağların başlıcalarıdır.
Kültürel bağlarımız
Bağ
Örnek
Ne sağlar?
dil
Türkçe, türküler, destanlar, atasözleri
birbirimizi anlamayı, birikimi aktarmayı
din
Ramazan ve Kurban bayramları, iftar sofraları
ortak inanç ve paylaşma
tarih
kurulan devletler, kazanılan zaferler, tarihî eserler
ortak hafıza ve tarih bilinci
sanat
hat, ebru, çini, halı, mimari eserler
kimliği yansıtan eserler
gelenek-görenek
bayram ziyareti, taziyeye gitmek, misafirperverlik
saygı, sevgi, yardımlaşma
Millî değer
Kültürel bağlar, toplumda önem verilen değerleri doğurur. Bir milletin ortak olarak benimsediği bu değerlere millî değer denir. Vatan ve bayrak sevgisi, bağımsızlık, özgürlük, saygı, yardımlaşma ve aile birliği millî değerlerimizdendir.
Tarih bir milletin hafızası gibidir. Geçmişini bilen millet değerlerini daha iyi korur. Millî Mücadele'de halkın vatan için her şeyini ortaya koyması, bu değerlerin en güçlü örneklerindendir.
Türkler İslamiyet'i kabul ettikten sonra dinî ve millî değerlerini birlikte yaşattı. Yunus Emre ve Mevlânâ gibi şahsiyetler sevgi ve hoşgörüyü öne çıkardı. Hat, ebru ve çini gibi geleneksel sanatlar ise bu birikimi bugüne taşıdı.
Akılda kalsın:Kültürel bağlar millî değerleri doğurur, millî değerler toplumu bir arada tutar.
Burslulukta
Nasıl sorulurBir öğrencinin örnek listesi ya da kısa bir anı verilir; örneklerin hangi kültürel bağla ilgili olduğu ya da hangi millî değeri yansıttığı sorulur.
TuzakMillî değeri yalnız bayrakla sınırlamak.
İpucuÖrnekte ne aktarılıyor (söz, inanç, olay, eser, davranış), ona bak.
?Soru çöz öncüllü
Can, "Kültürel bağlarımız" konusunda defterine şu notları aldı: I. Kurban Bayramı'nda komşularla et paylaşmak hem dinî inancı hem yardımlaşmayı yaşatır. II. Türküler ve destanlar dil sayesinde kuşaktan kuşağa aktarılır. III. Kültürel bağlar yalnız geçmişte önemliydi, bugün toplumu etkilemez.
Can'ın notlarından hangileri doğrudur?
✓ A. Bayramda paylaşma din ve gelenek bağının yardımlaşmayı yaşattığını gösterir (I). Türkü ve destanlar dille aktarılır (II). III yanlış: kültürel bağlar bugün de bayramlarda, afetlerde, günlük hayatta toplumu bir arada tutar. B ilk notu kaçırıyor; C ve D bağların bugünkü etkisini görmüyor.
?Soru çöz afiş · yer verilmemiştir
Bir okulun girişine şu afiş asıldı.
Afişteki etkinliklerde aşağıdaki kültürel bağlardan hangisine yer verilmemiştir?
✓ C. Ebru ve hat sanat (A), Dede Korkut hikâyeleri dil (B), Malazgirt sunumu tarih (D) bağıdır; misafir ağırlama gelenek-göreneğe girer. Bayram ya da iftar gibi dinî bir etkinlik afişte yoktur.
▭Boşluk doldurma
Destanlar ve türküler yoluyla; ebru ve hat gibi eserler yoluyla; bayramda büyüklerin elini öpmek ise yoluyla kuşaktan kuşağa aktarılır.
KÜLTÜR · TOPLUMSAL BİRLİK
Bayramlar ve zor günler: birlikte olmanın gücü
MEB 6. sınıf · Birlikte Yaşamak · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaKültürel bağlarımız nelerdir? Millî değerler nedir ve toplumu nasıl bir arada tutar?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.
Dil, din, tarih, sanat ve gelenek-görenek kültürel bağlarımızı oluşturur. Bu bağlar zamanla vatanseverlik, bağımsızlık, saygı, yardımlaşma ve aile birliği gibi millî değerleri meydana getirir. Millî değerler davranışlarımıza yön verir ve toplumu bir arada tutar. Kuşaktan kuşağa aktarılarak yaşar.
Millî ve dinî bayramlar toplumsal birliği nasıl güçlendirir? Milletimiz tehditler ve afetler karşısında nasıl birlik gösterdi?
Kısa cevap: Millî ve dinî bayramlar insanları aynı sevinçte buluşturur, dargınları barıştırır. Bayrak, bağımsızlığımızın simgesidir. Milletimiz 15 Temmuz 2016 darbe girişimi gibi tehditlere ve 6 Şubat 2023 depremleri gibi afetlere karşı kültürel bağları ve millî değerleriyle birlik ve dayanışma gösterdi.
Bir bayram sabahı mahallede herkes birbirine "Bayramın kutlu olsun" der; o gün küs olanlar bile barışır.
Bayramlar
Bayramlar birlik, beraberlik ve paylaşma günleridir. Millî bayramlarda okullarda törenler yapılır, şiirler okunur, halk oyunları oynanır. Dinî bayramlarda büyükler ziyaret edilir, ihtiyaç sahipleriyle paylaşılır.
Millî ve dinî bayramlarımız
Millî bayramlar
Dinî bayramlar
23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı 19 Mayıs Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı 30 Ağustos Zafer Bayramı 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı
Ramazan Bayramı Kurban Bayramı
Bayrak ve tehditler karşısında birlik
Bayrak, bir milletin bağımsızlığının simgesidir. Millî Mücadele yıllarında Maraş halkı, kale burcundaki bayrağın indirilmesine karşı birlikte direndi.
15 Temmuz 2016 gecesi bir grup darbe girişiminde bulundu. Milletimiz meydanlara çıkarak demokrasiye sahip çıktı. Bu gün her yıl Demokrasi ve Millî Birlik Günü olarak anılır.
Afetler karşısında birlik
5. sınıfta yardımlaşmayı ve sosyal sorumluluğu öğrenmiştin; afetlerde bu değerler hemen görünür. 6 Şubat 2023'te Kahramanmaraş merkezli depremler birçok ilimizi etkiledi. AFAD, belediyeler, sivil toplum kuruluşları ve binlerce gönüllü bölgeye koştu. Yurdun dört bir yanından yardım gönderildi. Kumbarasını bağışlayan çocuklar da bu dayanışmanın parçası oldu.
Bu olaylar bize şunu anlatıyor: Ortak değerler zor günlerde insanları birbirine kenetler.
Soru nasıl okunur?
Kart 1: "Bayram sabahı komşular birbirini ziyaret etti." Kart 2: "Depremden sonra gönüllüler bölgeye koştu." Kartların ortak özelliği nedir?
Önce kendin dene → Çözümü göster
Kök: "ortak" sözcüğü her iki karta birden uyan cevabı ister.
Anahtar: iki kartta da insanlar ne için bir araya geliyor?
Eleme: "afetten sonra" yalnız ikinci, "bayramda" yalnız birinci karta uyar.
Cevap: insanların birlik ve dayanışma göstermesi
Akılda kalsın:Bayramlar sevinçte, afetler ve tehditler zorlukta birliği gösterir. İkisinin kaynağı da ortak değerlerdir.
Burslulukta
Nasıl sorulurBayram, tehdit ya da afetle ilgili birkaç bilgi kartı verilir; kartlardaki olayların ortak özelliği ya da hangi değeri yansıttığı sorulur.
TuzakYalnız bir karta uyan özelliği ortak saymak.
İpucuSeçeneği her kartla tek tek karşılaştır.
?Soru çöz bilgi kartı
Zeynep, okul panosu için üç bilgi kartı hazırladı.
Zeynep'in kartları
Kart 1: 15 Temmuz 2016 gecesi vatandaşlar darbe girişimine karşı meydanları doldurdu.
Kart 2: 6 Şubat 2023 depremlerinden sonra yurdun her yerinden yardım tırları bölgeye ulaştı, gönüllüler arama kurtarmaya katıldı.
Kart 3: 29 Ekim'de evler ve sokaklar bayraklarla süslendi, okullarda coşkulu törenler yapıldı.
Zeynep'in kartlarında anlatılan olayların ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
✓ D. Üç kartta da insanlar ortak değerler için bir araya gelmiştir: demokrasi, dayanışma ve Cumhuriyet coşkusu. A yalnız Kart 2'ye uyar. B yanlış: kartlarda vatandaşlar ve gönüllüler de var. C yanlış: 29 Ekim millî bir bayramdır, diğer olaylar bayram değildir.
⇄Bilgi eşleştirme hangi bayram?
TOPLUM · SORUN VE ÇÖZÜM
Toplumsal sorunlar: nedenini bul, çözümü birlikte üret
MEB 6. sınıf · Birlikte Yaşamak · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaEtkin vatandaş kimdir? Etkin vatandaşın özellikleri nelerdir?5. sınıftan (Yaşayan demokrasimiz). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Etkin vatandaş haklarını bilir, görevlerini yapar, çevresindeki sorunlara duyarlıdır ve çözüme katkı verir. Vergisini öder, oyunu kullanır, kurallara uyar. Etkin vatandaşlar arttıkça toplumun düzeni güçlenir.
Toplumsal sorun nedir? İyi bir çözüm önerisi hangi özellikleri taşımalıdır?
Kısa cevap: Toplumun huzurunu, sağlığını ya da birliğini tehdit eden ve yaşam kalitesini düşüren sorunlara toplumsal sorun denir. Bir sorunun genellikle birden çok nedeni vardır ve insanlar bu nedenlere farklı açılardan bakar. İyi bir çözüm önerisi özgün, uygulanabilir, sürdürülebilir ve topluma yararlı olmalıdır.
Okul çıkışında kapının önü arabalarla dolar, öğrenciler karşıya geçmekte zorlanır. Bu, birçok kişiyi ilgilendiren bir sorundur.
Toplumsal sorun
5. sınıfta israfı ve Sıfır Atık'ı öğrenmiştin; gıda israfı da bir toplumsal sorundur. Toplumun huzurunu, sağlığını ya da birliğini tehdit eden ve insanların yaşam kalitesini düşüren sorunlara toplumsal sorun denir. Trafik sıkışıklığı, su kıtlığı, gıda israfı, çevre kirliliği ve sel gibi afetlerin yarattığı zararlar buna örnektir.
Farklı bakış açıları
Bir sorunun tek bir nedeni yoktur. Okul önündeki trafik için bir veli "servis az", bir öğretmen "yürüyerek gelen öğrenci az", bir esnaf "otopark yok" diyebilir. Farklı görüşleri karşılaştırmak, sorunu daha iyi anlamamızı sağlar.
İyi bir çözüm önerisi
Çözüm önerisinde aranan özellikler
Özellik
Anlamı
özgün
başkasından kopya değil, yeni bir fikir
uygulanabilir
eldeki imkânlarla gerçekten yapılabilir
sürdürülebilir
bir kez değil, uzun süre devam edebilir
toplumsal fayda
yalnız birkaç kişiye değil, topluma yarar
Öneriler başkalarıyla paylaşılır, güçlü ve zayıf yönleri konuşulur, sonra düzeltilir. Geçmişte de böyle çözümler üretildi: Ecdadımız kurduğu vakıflarla hastalara bakmış, sofralardan artan yemeği hayvanlara ulaştırmıştı.
Akılda kalsın:Önce nedenleri farklı açılardan gör, sonra özgün, uygulanabilir ve sürdürülebilir bir çözüm öner.
Burslulukta
Nasıl sorulurBir sorun ve farklı grupların önerileri tabloyla verilir; hangi önerinin uygulanabilir ya da sürdürülebilir olduğu ya da hangi yargılara ulaşılabileceği sorulur.
TuzakSorunun tek bir nedeni olduğunu düşünmek.
İpucuÖnerinin nedeni hedef alıp almadığına ve uzun süre sürüp süremeyeceğine bak.
?Soru çöz öncüllü · tablo
Bir sınıfta üç grup, okul yemekhanesindeki yemek israfını inceledi. Her grup bir neden belirleyip bir çözüm önerdi.
Grupların çalışması
Grup
Belirlediği neden
Önerisi
K
Porsiyonlar bazı öğrencilere fazla geliyor.
İsteyene yarım porsiyon verilsin.
L
Bazı yemekler beğenilmiyor.
Menü her ay öğrenci anketiyle belirlensin.
M
Öğrenciler israfın büyüklüğünü bilmiyor.
Her cuma tabaklarda kalan yemek tartılıp panoya yazılsın.
Buna göre, I. Gruplar aynı sorunun nedenlerine farklı açılardan bakmıştır. II. Önerilerin hepsi okulun kendi imkânlarıyla uygulanabilir. III. Yemek israfının tek bir nedeni olduğu anlaşılmaktadır. yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
✓ B. Her grup başka bir neden bulmuştur (I). Yarım porsiyon, anket ve tartma okulda yapılabilir (II). III yanlış: üç farklı neden belirlenmiştir. A önerilerin uygulanabilirliğini kaçırıyor; C ve D sorunun tek nedenli olduğunu sanıyor.
↕Sıralama bir sorunu çözmek
Sorun için özgün ve uygulanabilir bir çözüm önerisi yazılır.
Okul önündeki trafik sıkışıklığı bir sorun olarak fark edilir.
Düzenlenen öneri okul meclisinde savunulur.
Sorunun nedenleri listelenir.
Öneri, diğer grupların gösterdiği güçlü ve zayıf yönlere göre düzeltilir.
Velilerin, öğretmenlerin ve esnafın görüşleri karşılaştırılır.
Kitabı kapat, yukarı bakma. Her soruyu önce kendi cümlelerinle cevapla, sonra “Kontrol et”e bas ve her maddeyi ayrı ayrı, dürüstçe işaretle. “Henüz değil” dediklerin tekrar listene eklenir.
Zamanla değişen gruplar ve roller
Gruplardaki rollerimiz zamanla neden değişir?
Yapabiliyor musun?
Gelecekte hangi gruplarda hangi rolleri üstlenebiliriz?
Yapabiliyor musun?
Kontrol et
Yaş, eğitim, meslek ve aile durumumuz değiştikçe dâhil olduğumuz gruplar ve bu gruplardaki rollerimiz de değişir. Bu doğal bir süreçtir. Yeni bir rolle birlikte hak ve sorumluluklarımız da değişir. Bugünkü rollerimiz, gelecekte üstleneceğimiz rollere hazırlık olur.
Millî değerler nedir ve toplumu nasıl bir arada tutar?
Yapabiliyor musun?
Kontrol et
Dil, din, tarih, sanat ve gelenek-görenek kültürel bağlarımızı oluşturur. Bu bağlar zamanla vatanseverlik, bağımsızlık, saygı, yardımlaşma ve aile birliği gibi millî değerleri meydana getirir. Millî değerler davranışlarımıza yön verir ve toplumu bir arada tutar. Kuşaktan kuşağa aktarılarak yaşar.
Millî ve dinî bayramlar toplumsal birliği nasıl güçlendirir?
Yapabiliyor musun?
Milletimiz tehditler ve afetler karşısında nasıl birlik gösterdi?
Yapabiliyor musun?
Kontrol et
Millî ve dinî bayramlar insanları aynı sevinçte buluşturur, dargınları barıştırır. Bayrak, bağımsızlığımızın simgesidir. Milletimiz 15 Temmuz 2016 darbe girişimi gibi tehditlere ve 6 Şubat 2023 depremleri gibi afetlere karşı kültürel bağları ve millî değerleriyle birlik ve dayanışma gösterdi.
İyi bir çözüm önerisi hangi özellikleri taşımalıdır?
Yapabiliyor musun?
Kontrol et
Toplumun huzurunu, sağlığını ya da birliğini tehdit eden ve yaşam kalitesini düşüren sorunlara toplumsal sorun denir. Bir sorunun genellikle birden çok nedeni vardır ve insanlar bu nedenlere farklı açılardan bakar. İyi bir çözüm önerisi özgün, uygulanabilir, sürdürülebilir ve topluma yararlı olmalıdır.
5. sınıfın 3 sayfasından karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.
?Soru 1
İki hayalî ülkenin tanıtım kartı:
Ülke tanıtım kartları
Ülke
Devlet başkanı
Görev süresi
Mavi Ada
halkın oyuyla seçilir
5 yıl, sonra yeniden seçim
Yeşil Vadi
babadan oğula geçer
ömür boyu
Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
✓ A. Mavi Ada'da başkan seçimle gelir ve süresi sınırlıdır; bu cumhuriyettir. B, C ve D yanlış: Yeşil Vadi'de yönetim babadan oğula, ömür boyu sürer; bu monarşidir.Kaynak: 5. sınıf · Yaşayan demokrasimiz · Cumhuriyet ve demokrasi
?Soru 2
Kaan, "Mahallemizin sorunları" adlı bir bilgi kartı hazırladı.
Mahallemizin sorunları
Sorun
Başvurulan yer
Parktaki çöp kutuları günlerdir boşaltılmıyor.
belediye
Yeni taşınan bir aile, mahalleyle ilgili belge istiyor.
muhtarlık
Satın alınan saat bozuk çıktı, mağaza değiştirmiyor.
tüketici hakem heyeti
Sokak hayvanları için kış barınağı yok.
belediye ve bir hayvan dostu derneği
Kaan kartı sınıfta anlatırken hangisini söylerse yanlış bilgi vermiş olur?
5-B sınıfı, bir köy okulunun kütüphanesi için "Kitap Köprüsü" projesi başlatıyor. Ece, köy okulunun öğretmeniyle görüşüp hangi kitaplara ihtiyaç olduğunu listeliyor. Yusuf, okul koridorlarına afiş asıp projeyi duyuruyor. Mert, kitapların toplanacağı kutuları ve yeri buluyor.
Buna göre, I. Ece ihtiyaç saptama görevini üstlenmiştir. II. Yusuf kampanya sorumlusu olarak çalışmıştır. III. Proje yalnız para bağışıyla yürütülmüştür. yargılarından hangileri doğrudur?
✓ B. Ece ihtiyacı belirledi (I), Yusuf projeyi duyurdu (II). III yanlış: projede kitap toplanıyor, öğrenciler emek ve zaman veriyor. A Yusuf'un görevini kaçırıyor; C ve D yardımlaşmayı yalnız para bağışı sanıyor.Kaynak: 5. sınıf · Birlikte yaşamak · Yardımlaşma ve sosyal sorumluluk
?Soru 4
Bir haber bülteninden üç kısa haber:
Haber bülteni
K
Kış boyunca yağan kar eriyince barajlardaki su arttı.
L
Şiddetli yağmurla dere taştı; dere yatağına yapılmış evleri su bastı, birçok aile evsiz kaldı.
M
Güçlü rüzgâr, tepedeki rüzgâr santralinin pervanelerini hızla döndürdü.
Bu haberlerden hangilerinde bir doğa olayı afete dönüşmüştür?
✓ B. Yalnız L'de olay insanlara zarar verip hayatı aksatmıştır; dere yatağına ev yapmak da zararı büyütmüştür. K'de kar barajları doldurmuş, M'de rüzgâr elektrik üretimine yaramıştır; ikisi de doğa olayıdır. A ve C yararlı olayları afet sanıyor, D her doğa olayını afet sayıyor.Kaynak: 5. sınıf · İlimiz ve komşularımız · Doğa olayından afete
?Soru 5
Deniz, bir hafta boyunca mahallesinde gördüklerini defterine yazdı.
Deniz'in gözlem defteri
1
Ece, parktaki kırık salıncağın fotoğrafını çekip belediyeye bildirdi.
2
Ayla Hanım, apartman toplantısında düşüncesini saygıyla söyledi.
3
Bora, araç gelmiyor diye kırmızı ışıkta karşıya geçti.
4
Can, sınıf başkanlığı seçiminde "Nasılsa biri kazanır." deyip oy vermedi.
Defterdeki kişilerden hangileri etkin vatandaş davranışı göstermiştir?
✓ A. Ece sorunu ilgili kuruma bildirdi (1), Ayla Hanım fikrini saygıyla söyledi (2). Bora kurala uymadı (3), Can oy kullanma görevini yapmadı (4). B "araç yoktu" bahanesini, C ve D katılmamayı önemsiz sanıyor.Kaynak: 5. sınıf · Yaşayan demokrasimiz · Etkin vatandaş
?Soru 6
Ali Bey'in mahallesinde okul önündeki yaya geçidinin çizgileri silinmişti. Ali Bey durumu muhtara anlattı, belediyeye de yazılı başvuru yaptı. Birkaç hafta sonra çizgiler yenilendi.
Buna göre, I. Ali Bey çevresindeki bir soruna duyarlı davranmıştır. II. Ali Bey sorunu ilgili kurumlara bildirmiştir. III. Ali Bey'in davranışı çocukların güvenliğine katkı sağlamıştır. yargılarından hangileri doğrudur?
✓ D. Ali Bey sorunu fark etti (I), muhtara ve belediyeye bildirdi (II); çizgiler yenilenince okul yolu güvenli oldu (III). A, B ve C etkin vatandaşın topluma katkısını eksik görüyor.Kaynak: 5. sınıf · Yaşayan demokrasimiz · Etkin vatandaş
?Soru 7
Okulun bostan kulübüne katılan Elif'e şu kart verildi.
Bostan kulübü üyelik kartı
1
Bostandaki çapa ve kovaları kullanabilirsin.
2
Yetiştirdiğin sebzeden eve götürebilirsin.
3
Sulama gününde fidelerini sulamalısın.
4
Kullandığın aletleri temizleyip yerine koymalısın.
Karttaki maddelerden hangileri Elif'in kulüp üyeliğinin getirdiği sorumluluklardır?
✓ B. Sulamak ve aletleri yerine koymak Elif'in yapmak zorunda olduğu görevlerdir (3, 4). 1 ve 2'deki "kullanabilirsin, götürebilirsin" ise ona tanınan haklardır. A hakları sorumluluk sanıyor; C ve D birer hakla birer sorumluluğu karıştırıyor.Kaynak: 5. sınıf · Birlikte yaşamak · Rol, hak ve sorumluluk
?Soru 8
Kerem'in babaannesi kasabalarını şöyle anlatıyor: "Ben küçükken buralar bağ ve bahçeydi. Dere temiz akar, biz içinde oynardık. Sonra kasabaya bir fabrika kuruldu, çevre köylerden çok aile geldi. Bahçelerin yerine evler yapıldı. Kasabaya iş geldi ama dere eskisi gibi temiz değil."
Buna göre, I. Kasabanın beşerî çevresi değişmiştir. II. Göç, arazi kullanımının değişmesinde etkili olmuştur. III. Fabrikanın kurulması yalnız olumsuz sonuçlar doğurmuştur. yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
✓ B. Fabrika ve yeni evler beşerî çevrenin değiştiğini gösterir (I). Gelen aileler için bahçelerin yerine ev yapılmıştır (II). III'e ulaşılamaz: babaanne kasabaya iş geldiğini de söylüyor. A göçün etkisini kaçırıyor; C ve D değişimi yalnız olumsuz görüyor.Kaynak: 5. sınıf · İlimiz ve komşularımız · Doğal ve beşerî çevredeki değişim
?Soru 9
Okul panosuna "Yardımlaşma haberleri" başlıklı üç kart asıldı.
Yardımlaşma haberleri
K
Depremden sonra AFAD ekipleri çadır kent kurdu.
L
Gönüllülerin kurduğu bir dernek, ihtiyacı olan öğrencilere kışlık mont topladı.
M
Karlı bir sabah komşular, yaşlı Hatice Teyze'nin kapısının önündeki karı kürüdü.
Kartlarla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
✓ C. Komşular para vermedi, emek ve zaman harcadı. A yanlış: AFAD devletin kurumudur. B yanlış: gönüllülerin kurduğu dernek bir STK'dir, devlete bağlı değildir. D, L'deki derneği ve M'deki komşuları gözden kaçırıyor.Kaynak: 5. sınıf · Birlikte yaşamak · Yardımlaşma ve sosyal sorumluluk
?Soru 10
Ada, yaşadığı ilin haritasını çizip sınıfta göreceli konumunu anlatıyor.
Lejant: ● il merkezi · ▲ dağ · kalın çizgi akarsu · oval göl · kesik çizgi il sınırı. Haritadaki il adları hayalîdir.Görsel: Sınav Defteri
Ada aşağıdakilerden hangisini söylerse yanlış bilgi vermiş olur?
✓ C. Yön okuna göre Çamlı ili haritanın solunda, yani batıdadır. A doğru: deniz üst kenarda, kuzeyde. B doğru: dağlar sağda, doğuda. D doğru: göl il merkezinin altında, güneyde. C'yi doğru sanan, yönü haritanın kendi sağına göre değil, ters okumuştur.Kaynak: 5. sınıf · İlimiz ve komşularımız · Göreceli konum ve harita