Kararlara katılım: aile toplantısından sandığa
MEB 6. sınıf · Yaşayan Demokrasimiz · Okuma 4 dk · 3 etkinlik
Önce hatırlaGruplardaki rollerimiz zamanla neden değişir? Gelecekte hangi gruplarda hangi rolleri üstlenebiliriz?Bağlantılı konudan (Birlikte yaşamak). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Yaş, eğitim, meslek ve aile durumumuz değiştikçe dâhil olduğumuz gruplar ve bu gruplardaki rollerimiz de değişir. Bu doğal bir süreçtir. Yeni bir rolle birlikte hak ve sorumluluklarımız da değişir. Bugünkü rollerimiz, gelecekte üstleneceğimiz rollere hazırlık olur.
Zamanla değişen gruplar ve roller
✎Konu anlatımı
Ailede ve okulda kararlara nasıl katılırız? Seçimlerde kimler oy kullanır, oy kullanmak neden önemlidir?
Kısa cevap: Demokrasi evde ve okulda başlar: görüşümüzü söyler, aday olur, oy veririz. Ülke yönetimine katılmanın temel yolu seçimlerdir. 18 yaşını dolduran vatandaş seçmen olur. Oy kullanmak hem bir hak hem de bir sorumluluktur.Yaz tatilinde nereye gidileceği konuşulurken annen herkesin fikrini sorar. Bu küçük toplantı, demokrasinin evdeki hâlidir.
Ailede ve okulda karar
5. sınıfta demokrasinin niteliklerini tanıdın; şimdi bu niteliklerin evde, okulda ve sandıkta nasıl yaşandığını göreceksin. Tatil, ev işleri ya da harçlık konuşulurken herkesin görüşü alınırsa kararlar daha adil olur. Saygıyla dinlemek ve kendi fikrini açıkça söylemek, aile içi iletişimi güçlendirir. Çocuk Haklarına Dair Sözleşme de çocukların kendilerini ilgilendiren konularda görüş bildirme hakkını korur.
Okulda sınıf başkanı seçimi ve okul meclisi, karara katılmanın ilk adımlarıdır. Aday olmak, oy vermek ve seçilen kişiyi izlemek demokratik birer davranıştır.
Seçimler
Ülke yönetimine katılmanın temel yolu seçimlerdir. Anayasamızın Siyasi Haklar ve Ödevler bölümü, vatandaşların seçme ve seçilme hakkını güvence altına alır. 18 yaşını dolduran her vatandaş seçmen olur ve oy kullanabilir.
| Seçilen | Görev yeri |
|---|---|
| Cumhurbaşkanı | ülke yönetimi |
| milletvekilleri | Türkiye Büyük Millet Meclisi |
| belediye başkanı ve belediye meclisi üyeleri | il, ilçe ve belde belediyeleri |
| il genel meclisi üyeleri | il özel idaresi (büyükşehir olmayan illerde) |
| muhtar | mahalle ve köy |
Oy kullanmak bir haktır; ama aynı zamanda bir sorumluluktur. Sandığa gitmeyen kişi, kendisini yönetecek kişilerin seçiminde söz hakkını başkalarına bırakmış olur.
Nasıl sorulurBir ailenin ya da sınıfın karar alma süreci diyalogla verilir; hangi demokratik davranışın sergilendiği ya da seçimle kimlerin belirlendiği sorulur.
Tuzak18 yaşından küçüklerin hiçbir hakkı olmadığını sanmak.
İpucuHerkesin görüşü alınmış mı, karar birlikte mi verilmiş, ona bak.
?Soru çöz diyalog
Yusuf'un ailesi hafta sonu planını konuşuyor.
Baba: "Pikniğe mi gidelim, müzeye mi? Herkes fikrini söylesin."
Yusuf: "Ben müzeyi istiyorum, ödevim için gerekli."
Ablası: "Ben de pikniği istiyorum ama Yusuf'un ödevi önemli."
Anne: "O hâlde sabah müzeye, öğleden sonra parka gidelim."
Bu ailenin karar alma biçimiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
?Soru çöz öncüllü · afiş
Bir ortaokulun panosuna şu afiş asıldı.
Bu afişe göre,
I. Öğrenciler hem seçme hem seçilme hakkını kullanabilir.
II. Temsilciler aldıkları kararları öğrencilerle paylaşır.
III. Oy kullanmak için 18 yaşını doldurmak gerekir.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
▭Boşluk doldurma
Ülkemizde yaşını dolduran vatandaş seçmen olur. Seçilen milletvekilleri çatısında görev yapar. Mahallenin seçimle gelen yöneticisi ise dır.