Küreselleşen dünya: değişen hayat, küresel sorunlar ve Türkiye

Telefonun bir ülkede, ayakkabın başka bir ülkede üretilmiş olabilir. Dünyanın nasıl küçüldüğünü ve Türkiye'nin küresel sorunlardaki rolünü öğren.

4 durak7. sınıf · 2. öğrenme alanı
10 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 10tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
KÜRESEL · DEĞİŞİM

Küreselleşme nedir: dünya nasıl küçüldü?

MEB 7. sınıf · Evimiz Dünya · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaUlaşım ve iletişim teknolojileri nasıl gelişti? Haber kaynaklarının çoğalması hayatımızı nasıl etkiledi, bilgi nasıl doğrulanır?6. sınıftan (Teknoloji ve kültür). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Eskiden insan ve hayvan gücüyle, rüzgârla yapılan yolculuklar motorlu araçlarla saatlere, uçakla dakikalara indi. Mektup ve telgrafın yerini telefon, radyo, televizyon ve genel ağ aldı. Haber kaynakları ve çevrim içi platformlar çoğaldı. Bu yüzden bir bilgiyi en az üç güvenilir kaynaktan doğrulamak gerekir.

Ulaşım ve iletişim nasıl değişti?

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Küreselleşme nedir? Küreselleşme ekonomi, ulaşım, iletişim, kültür, sağlık ve çevre alanlarında hayatımızı nasıl değiştirdi?

Kısa cevap: Küreselleşme, ülkelerin ve insanların ekonomi, kültür ve siyaset bakımından birbirine giderek daha sıkı bağlanmasıdır. Ulaşım ve iletişim teknolojilerindeki gelişmeler bu süreci hızlandırdı; ülkeler arası ticaret büyüdü, kültürler etkileşti. Küreselleşme ekonomi, ulaşım, iletişim, kültür, sağlık ve çevre alanlarında hayatımızı değiştirdi.

Kahvaltıda yediğin kakaolu kremanın çekirdeği Afrika'dan, okul yolunda dinlediğin şarkı başka bir kıtadaki stüdyodan gelmiş olabilir.

Dünya nasıl küçüldü?

Sanayi İnkılabı'ndan önce uzak yolculuklar aylar sürer, ticaretin büyük kısmı ülke içinde kalırdı. Buharlı gemi ve trenlerin ardından uçaklar, dev kargo gemileri ve hızlı trenler geldi. Genel ağ, uydular ve akıllı telefonlar ise bilgiyi saniyeler içinde dünyanın öbür ucuna taşıdı. Bu iki gelişme birleşince küreselleşme hız kazandı.

Altı alanda değişim

Küreselleşme tek bir alanı değil, hayatın birçok yönünü birlikte değiştirir.Görsel: Sınav Defteri

Ekonomide ülkeler arası ticaret büyüdü, birçok ülkede çalışan büyük şirketler çoğaldı. Bugün bir ürünün tasarımı bir ülkede, parçaları başka ülkelerde, montajı bir başkasında yapılabiliyor. Ulaşımda iş ve turizm yolculukları arttı. Çin'den başlayıp Kazakistan, Hazar Denizi, Azerbaycan ve Gürcistan üzerinden Türkiye'ye, oradan Avrupa'ya uzanan Orta Koridor, ülkemizi bu ticaretin önemli bir geçiş noktası yapıyor.

İletişimde e-ticaretle evden başka ülkelere alışveriş yapılabiliyor, çevrim içi derslerle eğitim sürüyor, uzaktaki akrabalarla görüntülü konuşulabiliyor. 6. sınıfta ulaşım ve iletişimin kültürel etkileşimi artırdığını görmüştün; küreselleşme bu etkileşimi dünya ölçeğine taşıdı.

Soru nasıl okunur?

Japonya'daki bir öğrenci, Türkiye'deki bir öğretmenin çevrim içi dersine katılıyor. Bu durum küreselleşmenin hangi alanına örnektir?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Kök: "hangi alan" soruluyor; durumda ne yayıldığını bul.
  2. Anahtar: "çevrim içi" sözcüğü: bilgi genel ağla taşınıyor.
  3. Eleme: mal satılmıyor (ekonomi değil), kimse yolculuk etmiyor (ulaşım değil).

Cevap: iletişim

Akılda kalsın: Küreselleşmenin iki motoru: hızlı ulaşım ve anında iletişim. Etkilediği alanlar: ekonomi, ulaşım, iletişim, kültür, sağlık, çevre.
Burslulukta

Nasıl sorulurBir ürünün yolculuğu, bir grafik ya da günlük hayattan kısa bir durum verilir; küreselleşmenin hangi alandaki etkisini gösterdiği sorulur.

TuzakKüreselleşmeyi yalnız ekonomiyle sınırlamak.

İpucuDurumda ne yayılıyor (mal, insan, bilgi, kültür, hastalık), ona bak.

?Soru çöz bilgi kartı · çıkarım

Bir bisikletin kutusunda şu bilgi kartı var.

Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

✓ C. Bisikletin tasarımı, parçaları, montajı ve satışı farklı ülkelerde yapılıyor; bu, ekonomik alanda küreselleşmedir. A kültürü tek alan sanıyor, oysa örnek ekonomiktir. B karttaki bilginin tersidir. D yanlış: 30 ülkeye satış ticaretin arttığını gösterir.

⇄Bilgi eşleştirme alan ve örnek

KÜRESEL · ETKİLER

Küreselleşmenin iki yüzü: kazançlar ve kayıplar

MEB 7. sınıf · Evimiz Dünya · Okuma 5 dk · 3 etkinlik

Önce hatırlaUlaşım ve iletişimdeki gelişmeler kültürel etkileşime nasıl yol açar? Kültürümüzü korumak için neler yapabiliriz?6. sınıftan (Teknoloji ve kültür). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Ulaşım ve iletişim kolaylaştıkça farklı toplumlar birbirini daha çok tanır; yemek, müzik, giyim ve sözcükler el değiştirir. Buna kültürel etkileşim denir. Etkileşim kültürü zenginleştirebilir ama bazı yerel değerlerin unutulmasına da yol açabilir. Dilimizi, geleneklerimizi ve el sanatlarımızı yaşatmak kültürü korur.

Kültürel etkileşim ve kültürü korumak

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Küreselleşmenin olumlu ve olumsuz etkileri nelerdir? Küreselleşen dünyada millî ve manevi değerler nasıl korunur?

Kısa cevap: Küreselleşme bilgiye ve ürünlere ulaşmayı kolaylaştırdı, sağlıkta iş birliğini artırdı, kültürleri tanıştırdı. Öte yandan küçük yerel işletmeleri zorladı; salgın hastalıkların hızla yayılmasına, çevre sorunlarının büyümesine ve yerel kültürlerin zayıflamasına yol açtı. Bu nedenle millî ve manevi değerleri korumak önem kazandı.

2020'de bir şehirde başlayan COVID-19 salgını birkaç ay içinde dünyanın hemen her ülkesine ulaştı. Aynı dünyada aşı araştırmalarının sonuçları da hızla paylaşıldı.

Sağlık ve ekonomi

Küreselleşme sağlıkta yeni teşhis ve tedavi imkânları getirdi; hastalar başka ülkelerde tedavi olabiliyor, bilim insanları araştırmalarını anında paylaşıyor. Ancak insanların ve malların hızla dolaşması hastalıkların da hızla yayılması demek. Ekonomide ürün çeşidi arttı ama zenginlik adil paylaşılmadı; dev şirketlerle yarışamayan küçük yerel işletmeler zorlandı.

Çevre

Artan üretim, tüketim ve ulaşım doğal kaynakların daha hızlı tükenmesine yol açtı. Karbon salınımı, orman kaybı ve su kirliliği tek bir ülkenin sınırında kalmayan küresel çevre sorunlarına dönüştü. Çözüm uluslararası iş birliği ister ama ilk adım bireydedir: ihtiyaç kadar almak ve israftan kaçınmak.

Kültür ve değerler

6. sınıfta kültürü korumanın önemini görmüştün. Kültürler arası etkileşim yeni lezzetler, müzikler ve dostluklar getirdi. Fakat popüler kültürün hızla yayılması bazı yerel geleneklerin unutulmasına, ana dile gereksiz yabancı sözcüklerin girmesine neden olabilir. Özgürlük kendi tercihini yapabilmektir; ama ancak sorumlulukla birlikte anlam kazanır. Dizi ve şarkı seçerken eleştirel düşünmek, dilini özenle kullanmak ve kültürel değerlerine sahip çıkmak bu sorumluluğun parçasıdır.

Küreselleşmenin etkileri
AlanOlumluOlumsuz
sağlıktedaviye ve bilgiye kolay ulaşımsalgınların hızla yayılması
ekonomiürün çeşidinin ve ticaretin artmasıküçük işletmelerin zorlanması, eşitsizlik
kültürfarklı kültürleri tanımakyerel kültürün ve dilin zayıflaması
çevreçevre bilincinin dünyaya yayılmasıkirliliğin ve iklim krizinin büyümesi
Akılda kalsın: Küreselleşme ne tamamen iyi ne tamamen kötüdür: fırsatı kullan, değerini koru.
Burslulukta

Nasıl sorulurBir haber ya da gözlem listesi verilir; küreselleşmenin olumlu mu olumsuz mu bir etkisinin anlatıldığı ya da metinden hangi yargıya ulaşılacağı sorulur.

TuzakKüreselleşmenin kültürleri tamamen yok ettiğini ya da yalnız olumsuz olduğunu sanmak.

İpucuMetin hem kazanç hem kayıp söylüyor mu, ona dikkat et.

?Soru çöz öncüllü · gözlem

Ege'de bir kasabada yaşayan Damla'nın gözlemleri:
• Kasabanın el dokuması kilimleri artık genel ağ üzerinden Japonya ve Kanada'ya satılıyor.
• Gençler arasında yöresel türküler yerine yabancı şarkılar daha çok dinleniyor.
• Büyük bir market zinciri açıldıktan sonra iki küçük bakkal kapandı.

Bu gözlemlere göre,
I. Küreselleşme yerel ürünlere yeni pazarlar açabilir.
II. Küreselleşme yerel kültürü etkileyebilir.
III. Küreselleşmenin ekonomik etkilerinin hepsi olumludur.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ A. Kilimlerin uzak ülkelere satılması yeni pazar demektir (I); türküler yerine yabancı şarkıların dinlenmesi yerel kültürün etkilendiğini gösterir (II). III'e ulaşılamaz: bakkalların kapanması olumsuz bir ekonomik etkidir. B, C ve D "her etkisi olumlu" yanılgısını taşıyor.

?Soru çöz şema · çıkarım

Şemada hayalî bir salgının yayılışı gösterilmiştir.

Bu şemaya göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

✓ B. Hastalık iki ayda dört kıtaya yayılıyor (olumsuz); aşı araştırmaları dünyaya anında paylaşılıyor (olumlu). A olumsuz yanı, D yeşil kutuyu görmüyor; C oklarla çelişiyor.

▭Boşluk doldurma

Bir ülkede başlayıp kısa sürede dünyaya yayılan hastalığa denir. Karbon salınımı ve orman kaybı tek ülkede kalmayan çevre sorunlarıdır. Özgürlük ancak ile birlikte anlam kazanır.

KÜRESEL · BARIŞ VE GÖÇ

Savaş, göç ve mülteciler: Türkiye'nin barış rolü

MEB 7. sınıf · Evimiz Dünya · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTürkiye'de nüfus neden eşit dağılmamıştır? İnsanlar neden göç eder, yerleşmeler nasıl kurulur?6. sınıftan (Türkiye ve dünya). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Türkiye'de nüfus eşit dağılmamıştır: kıyılar, ovalar ve sanayi şehirleri kalabalık; yüksek, dağlık ve sert iklimli yerler seyrektir. İnsanların bir yerden başka bir yere taşınmasına göç denir; ekonomik, sosyal, siyasi nedenler ve doğa olayları göçe yol açar. Evler toplu ya da dağınık yerleşme biçiminde kurulur.

Nüfus, göç ve yerleşme

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Göç ve mülteci arasındaki fark nedir? Türkiye savaş ve göç gibi bölgesel ve küresel sorunların çözümünde nasıl bir rol üstleniyor?

Kısa cevap: Savaşlar can ve mal kaybına, yıkıma ve göçlere yol açar. Göç, insanların daha güvenli ya da daha iyi koşullarda yaşamak için yer değiştirmesidir; mülteci ise savaş, çatışma ya da baskı yüzünden ülkesini terk etmek zorunda kalan kişidir. Türkiye girişimci ve insani dış politikasıyla çatışmalarda arabuluculuk yapar, savaştan kaçan milyonlarca insana kapısını açar.

Atatürk'ün "Yurtta sulh, cihanda sulh." sözü, yani "Yurtta barış, dünyada barış", bugün de dış politikamızın yol göstericisidir.

Savaş, göç, mülteci

Savaşlar insanların hayatını, evlerini ve geleceğini tehdit eder; şehirler yıkılır, aileler dağılır. 6. sınıfta nüfus ve göçü görmüştün. Göç, insanların güvenli bir ortamda ya da daha iyi koşullarda yaşamak için bulundukları yerden başka bir yere taşınmasıdır. Mülteci ise savaş, çatışma ya da baskı yüzünden ülkesini terk etmek zorunda kalan kişidir.

Göçle gelenlerin yeni topluma uyum sağlaması, toplumun da onlara anlayışla yaklaşması birlikte yaşamanın şartıdır. Türkiye, Suriye'deki savaştan kaçan milyonlarca insana eğitim, sağlık ve barınma desteği verdi. Yaşadıkları topraklardan göç eden Ahıska Türkleri için de konut ve iş imkânı sağlayan iskân çalışmaları yürüttü.

Girişimci ve insani dış politika

Türkiye, bulunduğu bölgenin ve dünyanın daha güvenli olması için girişimci ve insani dış politika izler. Bu anlayış; sorunlara çözüm üretmeyi, ihtiyaç sahiplerine yardım etmeyi ve çatışan taraflar arasında arabuluculuk yapmayı esas alır. Arabulucu, iki tarafı aynı masaya oturtup barışçıl bir çözüm bulmalarına yardım eden taraftır.

Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşta Türkiye, iki tarafla da görüşebilen ülkelerden biri oldu. 2022'de Karadeniz'den tahıl taşınmasını sağlayan anlaşma, Birleşmiş Milletlerin katılımıyla İstanbul'da imzalandı; böylece dünyada gıda sıkıntısının büyümesi önlenmeye çalışıldı. Bu örnek bize şunu gösteriyor: Barış, iki tarafın da güvendiği bir köprüyle başlar.

Akılda kalsın: Göç = yer değiştirmek; mülteci = savaş ya da baskı yüzünden ülkesini terk etmek zorunda kalan. Arabulucu = tarafları aynı masaya oturtan.
Burslulukta

Nasıl sorulurHaber kartları ya da bir sınıflama tablosu verilir; Türkiye'nin rolünün arabuluculuk mu, insani yardım mı, mültecilere destek mi olduğu sorulur.

TuzakHer göç edeni mülteci saymak.

İpucuKişinin ülkesini neden terk ettiğine bak: savaş ve baskı mı, iş ve daha iyi yaşam mı?

?Soru çöz tablo · sınıflama

Bir öğrenci "Türkiye dünyada" panosu için üç haber kartı hazırladı.

Haber kartları
KartHaber
KSavaşan iki ülkenin heyetleri İstanbul'da aynı masada buluştu.
LSavaştan kaçan aileler için sınıra yakın kentlerde okul ve sağlık merkezi açıldı.
MSelden etkilenen bir Afrika ülkesine çadır ve gıda gönderildi.

Kartlarda Türkiye'nin üstlendiği roller sırasıyla hangi seçenekte doğru verilmiştir?

✓ D. K'de taraflar Türkiye'nin ev sahipliğinde bir araya geliyor (arabuluculuk); L'de savaştan kaçanlara hizmet veriliyor (mültecilere destek); M'de afet bölgesine temel ihtiyaç gönderiliyor (insani yardım). A ve C rolleri karıştırıyor. B, M'deki sel yardımını iklimle mücadele sanıyor; oysa kart yardımı anlatıyor.

⇄Bilgi eşleştirme kavram ve anlamı

KÜRESEL · İKLİM VE YARDIM

İklim krizi ve insani yardım: ortak sorumluluk

MEB 7. sınıf · Evimiz Dünya · Okuma 5 dk · 3 etkinlik

Önce hatırlaHava durumu ile iklim arasındaki fark nedir? Türkiye'de hangi iklim tipleri görülür, yer şekilleri nasıldır?6. sınıftan (Türkiye ve dünya). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Hava durumu kısa sürede değişen hava olaylarıdır; iklim ise geniş bir alanda uzun yıllar görülen ortalama hava durumudur. Türkiye'de kıyılarda Akdeniz ve Karadeniz iklimi, iç kesimlerde karasal iklim görülür. Ülkemiz dağlık ve yüksektir; yükselti genel olarak batıdan doğuya artar.

İklim ve yer şekilleri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Küresel iklim krizi neden oluşur? Türkiye iklim krizi ve insani yardım konusunda neler yapıyor?

Kısa cevap: Küresel iklim krizi; fosil yakıtların yoğun kullanılması, ormanların kesilmesi ve sanayileşmeyle atmosferde sera gazlarının artmasından doğar; sıcaklık artışına, kuraklığa, sele ve yangınlara yol açar. Türkiye 2053 sıfır emisyon hedefini benimsedi ve 2026'da BM İklim Değişikliği Konferansı'na (COP31) Antalya'da ev sahipliği yaptı. TİKA, AFAD ve Türk Kızılay aracılığıyla dünyanın birçok yerine insani yardım ulaştırır.

Bir yaz Akdeniz kıyısındaki bir orman yangınına komşu ülkelerden söndürme uçakları gelir; ertesi yıl Türk ekipleri bir başka ülkenin yangınına koşar.

İklim krizi nedir?

6. sınıfta Türkiye'nin iklimlerini görmüştün; şimdi bütün dünyanın iklimi değişiyor. Kömür, petrol ve doğal gaz gibi fosil yakıtlar yakıldıkça, ormanlar kesildikçe atmosferdeki sera gazları artar. Bu gazlar ısıyı tutar ve dünyanın ortalama sıcaklığı yükselir. Sonuçta kuraklık, aşırı sıcaklar, seller ve orman yangınları sıklaşır. İklim krizi sınır tanımadığı için hiçbir ülke onu tek başına çözemez.

Türkiye ne yapıyor?

Türkiye, 2053 yılı için sıfır emisyon hedefini benimsedi; yani saldığı sera gazını ağaçlandırma gibi yollarla dengelemeyi amaçlıyor. 2026'da Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı'na (COP31) Antalya'da ev sahipliği yaptı. Okullardaki "Yeşil Vatan" etkinlikleriyle öğrenciler fidan dikiyor, israfı azaltma çalışmalarına katılıyor. Çözüm "yerelden evrensele" ilkesine dayanır: Dünyayı korumak, kendi mahallende israfı önlemekle başlar.

İnsani yardım

İnsani yardım, afet, savaş ve yoksulluk gibi durumlarda insanların gıda, su, barınma, sağlık ve eğitim gibi temel ihtiyaçlarını karşılamak için yapılan destektir. Türkiye bu yardımları TİKA (Türk İş Birliği ve Koordinasyon Ajansı), AFAD ve Türk Kızılay gibi kurumlarla ulaştırır. Gazze, Suriye, Yemen, Arakan ve Afrika'nın birçok ülkesindeki krizlerde Türkiye yardıma en erken koşan ülkeler arasındadır; Somali'de hastane, Balkanlarda okul açılması da bu çalışmalardandır.

Küresel sorunlar ve Türkiye'nin uygulamaları
SorunUygulama örneği
savaşarabuluculuk, barış görüşmelerine ev sahipliği
göç ve mültecilersığınmacılara eğitim, sağlık, barınma; Ahıska Türklerinin iskânı
iklim krizi2053 sıfır emisyon hedefi, COP31 ev sahipliği, ağaçlandırma
afet ve yoksullukTİKA, AFAD, Türk Kızılay ile insani yardım
Akılda kalsın: Savaşa arabuluculuk, göçe kucak, iklime ortak hedef, afete yardım eli.
Burslulukta

Nasıl sorulurTürkiye'nin bir uygulamasını anlatan bilgi kartı ya da sınıflama tablosu verilir; uygulamanın hangi küresel soruna yönelik olduğu ya da hangi değeri yansıttığı sorulur.

Tuzakİklim krizini yalnız devletlerin ya da yalnız sanayinin çözeceği bir sorun sanmak.

İpucuSorunun nedeni ve sonucu sınır aşıyor mu, ona bak.

?Soru çöz öncüllü · pano

Bir okulun çevre kulübü panosuna şu bilgileri astı:
• Türkiye 2053 için sıfır emisyon hedefini benimsedi.
• 2026'da BM İklim Değişikliği Konferansı Antalya'da toplandı.
• Okulumuzda israf haftası düzenlendi, kantinde tek kullanımlık bardak kaldırıldı.

Panodaki bilgilere göre,
I. İklim krizine karşı hem devlet hem bireyler sorumluluk alabilir.
II. Türkiye iklim konusunda uluslararası iş birliğine katılmaktadır.
III. İklim krizini yalnız sanayi kuruluşları çözebilir.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ B. Devletin hedefi ve okuldaki israf haftası, devletin de bireylerin de sorumluluk aldığını gösterir (I); uluslararası konferansa ev sahipliği iş birliğidir (II). III'e ulaşılamaz: panoda okul ve devlet de çözümün parçasıdır. A iş birliğini kaçırıyor; C ve D "yalnız sanayi" yanılgısına düşüyor.

?Soru çöz şema · neden

Şemada sera etkisi gösterilmiştir.

Aşağıdakilerden hangisi şemadaki ısı tutulmasını artırır?

✓ C. Kömür yakılınca sera gazları artar; katman kalınlaşır, daha çok ısı geri tutulur. A, B ve D sera gazını azaltan davranışlardır: ağaç gazı tutar, toplu taşıma ve tasarruf daha az yakıt yakar.

↕Sıralama neden – sonuç zinciri

  1. Dünyanın ortalama sıcaklığı yükselir.
  2. Fosil yakıtlar yakılır, ormanlar kesilir.
  3. Kuraklık, sel ve orman yangınları sıklaşır.
  4. Atmosferdeki sera gazları artar.

Şunları yapabiliyor musun?

Kitabı kapat, yukarı bakma. Her soruyu önce kendi cümlelerinle cevapla, sonra “Kontrol et”e bas ve her maddeyi ayrı ayrı, dürüstçe işaretle. “Henüz değil” dediklerin tekrar listene eklenir.

  1. Küreselleşme nedir, dünya nasıl küçüldü?

    1. Küreselleşme nedir?

      Yapabiliyor musun?
    2. Küreselleşme ekonomi, ulaşım, iletişim, kültür, sağlık ve çevre alanlarında hayatımızı nasıl değiştirdi?

      Yapabiliyor musun?
    Kontrol et

    Küreselleşme, ülkelerin ve insanların ekonomi, kültür ve siyaset bakımından birbirine giderek daha sıkı bağlanmasıdır. Ulaşım ve iletişim teknolojilerindeki gelişmeler bu süreci hızlandırdı; ülkeler arası ticaret büyüdü, kültürler etkileşti. Küreselleşme ekonomi, ulaşım, iletişim, kültür, sağlık ve çevre alanlarında hayatımızı değiştirdi.

    Konuya dön: Küreselleşme nedir, dünya nasıl küçüldü?

  2. Küreselleşmenin olumlu ve olumsuz etkileri

    1. Küreselleşmenin olumlu ve olumsuz etkileri nelerdir?

      Yapabiliyor musun?
    2. Küreselleşen dünyada millî ve manevi değerler nasıl korunur?

      Yapabiliyor musun?
    Kontrol et

    Küreselleşme bilgiye ve ürünlere ulaşmayı kolaylaştırdı, sağlıkta iş birliğini artırdı, kültürleri tanıştırdı. Öte yandan küçük yerel işletmeleri zorladı; salgın hastalıkların hızla yayılmasına, çevre sorunlarının büyümesine ve yerel kültürlerin zayıflamasına yol açtı. Bu nedenle millî ve manevi değerleri korumak önem kazandı.

    Konuya dön: Küreselleşmenin olumlu ve olumsuz etkileri

  3. Savaş, göç, mülteciler ve arabuluculuk

    1. Göç ve mülteci arasındaki fark nedir?

      Yapabiliyor musun?
    2. Türkiye savaş ve göç gibi bölgesel ve küresel sorunların çözümünde nasıl bir rol üstleniyor?

      Yapabiliyor musun?
    Kontrol et

    Savaşlar can ve mal kaybına, yıkıma ve göçlere yol açar. Göç, insanların daha güvenli ya da daha iyi koşullarda yaşamak için yer değiştirmesidir; mülteci ise savaş, çatışma ya da baskı yüzünden ülkesini terk etmek zorunda kalan kişidir. Türkiye girişimci ve insani dış politikasıyla çatışmalarda arabuluculuk yapar, savaştan kaçan milyonlarca insana kapısını açar.

    Konuya dön: Savaş, göç, mülteciler ve arabuluculuk

  4. İklim krizi ve insani yardım

    1. Küresel iklim krizi neden oluşur?

      Yapabiliyor musun?
    2. Türkiye iklim krizi ve insani yardım konusunda neler yapıyor?

      Yapabiliyor musun?
    Kontrol et

    Küresel iklim krizi; fosil yakıtların yoğun kullanılması, ormanların kesilmesi ve sanayileşmeyle atmosferde sera gazlarının artmasından doğar; sıcaklık artışına, kuraklığa, sele ve yangınlara yol açar. Türkiye 2053 sıfır emisyon hedefini benimsedi ve 2026'da BM İklim Değişikliği Konferansı'na (COP31) Antalya'da ev sahipliği yaptı. TİKA, AFAD ve Türk Kızılay aracılığıyla dünyanın birçok yerine insani yardım ulaştırır.

    Konuya dön: İklim krizi ve insani yardım

Karma tekrar

Önceki 1 sayfadan ve 6. sınıfın 2 sayfasından karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Öğrenci meclisi okulda bir erişilebilirlik taraması yaptı.

Tarama sonucu
YerDurum
okul girişiyalnız merdiven var ✗
kütüphaneraf etiketleri kabartmalı yazılı ✓
spor salonurampa var ✓
duyurularyalnız hoparlörden okunuyor ✗

Meclisin aşağıdaki önerilerinden hangisi tablodaki iki eksikliği de gidermeye yöneliktir?

✓ A. Girişte yalnız merdiven olması bedensel yetersizliği olanları, yalnız sesli duyuru ise işitme yetersizliği olanları dışarıda bırakıyor; A ikisini de çözüyor. B zaten var olanı öneriyor. C sesi artırsa da işitme yetersizliği olan öğrenciye ulaşmaz. D fırsat eşitliğini "herkese aynı şey" sanıyor.Kaynak: Birlikte yaşamak · Özel gereksinimli bireyler ve fırsat eşitliği

?Soru 2

Okul gazetesi ekibinde Ela kapakta fotoğraf, Ozan ise çizim olmasını istiyor; tartışma büyüyor. Ekipte şu davranışlar görülüyor:
I. Ela, Ozan konuşurken telefonundaki mesajlara bakıyor.
II. Ozan, "Fotoğrafın neden önemli olduğunu biraz daha anlatır mısın?" diye soruyor.
III. Ekip, kapakta fotoğrafın üstüne çizimle başlık yazmaya karar veriyor.

Bu davranışlardan hangileri çatışmanın uzlaşmaya dönüşmesine katkı sağlar?

✓ D. II'de Ozan etkin dinliyor; III'te iki fikri birleştiren ortak bir çözüm bulunuyor. I ise bir iletişim engelidir: konuşurken ekrana bakmak karşıdakine "seni önemsemiyorum" mesajı verir. A ve C engeli katkı sanıyor; B ortak çözümü gözden kaçırıyor.Kaynak: Birlikte yaşamak · İletişim engelleri ve uzlaşma

?Soru 3

Bir bilim fuarında üç öğrenci çalışmalarını tanıttı.

Fuardaki çalışmalar
ÖğrenciÇalışma
BoraKendi yazdığı bir çocuk romanı
SudeSuyu az harcayan yeni bir musluk başlığı
EmirYaptığı oyuncaklar için tasarladığı ad ve logo

Bu çalışmaları korumak için başvurulacak haklar sırasıyla hangisidir?

✓ B. Roman bir eserdir, telif hakkıyla korunur. Musluk başlığı bir buluştur, patentle korunur. Ad ve logo markadır. A ve C telif ile patenti, D patent ile markayı karıştırıyor.Kaynak: 6. sınıf · Teknoloji ve kültür · Patent, marka ve tescil

?Soru 4

Kaan'ın grubu, yağmur suyunu biriktirip bitkiyi kendiliğinden sulayan bir saksı tasarladı. Grup şu notları aldı:
• Saksı geri dönüştürülmüş plastikten yapılıyor.
• Üretim maliyeti şimdilik yüksek.
• Kuraklık nedeniyle insanlar su tasarrufuna önem veriyor.
• Benzer ürünleri satan büyük firmalar var.

Bu notlara göre,
I. "Geri dönüştürülmüş plastik" güçlü yöne örnektir.
II. "Su tasarrufuna önem verilmesi" bir fırsattır.
III. "Benzer ürünleri satan firmalar" ürünün zayıf yönüdür.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ C. Çevre dostu malzeme ürünün kendi artısıdır, güçlü yöndür (I). İnsanların su tasarrufuna önem vermesi çevreden gelen bir fırsattır (II). III yanlış: rakip firmalar ürünün dışından gelir, tehdittir; zayıf yön yüksek maliyettir. A fırsatı kaçırıyor; B ve D tehdidi zayıf yön sanıyor.Kaynak: 6. sınıf · Hayatımızdaki ekonomi · Ürün tasarımı, yatırım ve pazarlama

?Soru 5

Bir ovada çiftçiler yıllarca aynı tarlaya aynı ürünü ekti, gübre ve ilacı ölçüsüz kullandı. Toprak yoruldu, verim düştü. Köy toplantısında üç öneri yazıldı.

Toplantıdaki öneriler
KartÖneri
KVerim artsın diye her yıl daha çok gübre atalım.
LToprağımızı inceletip yalnız gerektiği kadar gübre kullanalım.
MTarlaya her yıl farklı bir ürün ekelim.

Hangi kartlardaki öneriler toprağı koruyarak kullanmaya yöneliktir?

✓ C. Ölçülü gübre (L) ve ürün değiştirme (M) toprağın dinlenmesini sağlar. K zararın nedenini büyütür: toprağı yoran ölçüsüz gübredir. A ve D K'yi önlem sanıyor; B ürün değiştirmeyi kaçırıyor.Kaynak: 6. sınıf · Hayatımızdaki ekonomi · Ekonomik faaliyetlerin kaynaklara etkisi

?Soru 6

Selim, köyünde son on yılda yaşanan değişiklikleri bir tabloya yazdı.

Selim'in köyü
YılDeğişiklik
2016Köye asfalt yol yapıldı; yerli ve yabancı turistler gelmeye başladı.
2020Halı dokuyan gençlerin çoğu bu işi bıraktı.
2024Köy derneği, büyüklerin anlattığı masalları videoya kaydedip genel ağda paylaştı.

Bu tabloya göre,
I. Ulaşımın gelişmesi köyü farklı kültürlerden insanlarla buluşturmuştur.
II. Bazı yerel değerler unutulma tehlikesiyle karşılaşmıştır.
III. Teknoloji, kültürün korunmasında da kullanılmıştır.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ C. Yol yapılınca turistler gelmiştir (I). Halı dokumanın bırakılması bir el sanatını unutulma tehlikesine sokar (II). Masalların videoya kaydedilmesi teknolojiyle kültürü korumaktır (III). A, B ve D doğru yargılardan en az birini kaçırıyor.Kaynak: 6. sınıf · Teknoloji ve kültür · Kültürel etkileşim ve kültürü korumak

?Soru 7

Mert'in dedesi anlatıyor: "Askerdeyken anneme mektup yazardım, cevabı bir ayda gelirdi. Köyümüze otobüs haftada bir uğrardı. Şimdi sen Japonya'daki arkadaşınla anında konuşuyorsun, şehre her saat otobüs var."

Dedenin anlattıklarına göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

✓ C. Bir ayda gelen mektubun yerini anında görüşme, haftalık otobüsün yerini saatlik sefer almıştır; mesafeler kısalmıştır. A metnin tersini söylüyor. B metinde yok. D yanlış: köye haftada bir otobüs uğradığını anlatıyor.Kaynak: 6. sınıf · Teknoloji ve kültür · Ulaşım ve iletişim nasıl değişti?

?Soru 8

Okul panosunda üç manşet var.

Bu manşetlerden hangileri zor bir günde gösterilen dayanışmayı anlatır?

✓ D. Deprem (K) ve darbe girişimi (M) milletin zor günleridir; insanlar yardımlaşarak ve millî iradeye sahip çıkarak birleşti. L sevinçli bir gündür: ortak gurur, ama zor gün değil. A M'yi kaçırıyor; B ve C L'yi zor gün sanıyor.Kaynak: Birlikte yaşamak · Millî meselelerde Türk toplumunun tutumu

?Soru 9

Ömer, ailesindeki üç kuşağın mesleklerini sordu ve bir tabloya yazdı.

Ömer'in ailesi
KişiMeslekKullandığı araç
dedesiçiftçisaban, kağnı
babasıçiftçitraktör, biçerdöver
ablasıziraat mühendisitoprak sensörü, dron

Bu tabloya göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

✓ A. Üç kuşak da tarımla ilgilidir ama araçlar sabandan drona değişmiş, yeni bir meslek (ziraat mühendisi) eklenmiştir. B yanlış: turizm yok. C yanlış: babası hâlâ çiftçidir. D yanlış: araçlar her kuşakta farklıdır.Kaynak: 6. sınıf · Hayatımızdaki ekonomi · Ekonomik faaliyetler ve meslekler

?Soru 10

Bir proje grubundaki yazışma şöyle:

Ece'nin Can'ı yanlış anlamasının en önemli nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

✓ B. "Yine mi." kısa ve tonsuz olduğu için kızgınlık gibi okunuyor; Can yorgun olduğunu sonra söylüyor. A yanlış: Can ben diliyle konuşmuyor. C yazışmada söz kesme yok. D yanlış anlamaya değil, çözüme götürür.Kaynak: Birlikte yaşamak · İletişim engelleri ve uzlaşma
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?7. Sınıf Sosyal Bilgiler soruları hazırlanıyor. Şimdilik bu sayfadaki etkinlikler ve sondaki karma tekrarla kendini dene.
Soru çöz →