Ulaşım ve iletişim: günlerden dakikalara
MEB 6. sınıf · Teknoloji ve Sosyal Bilimler · Okuma 4 dk · 3 etkinlik
Önce hatırlaDijital vatandaşlık nedir? Dijital devlet hizmetleri hangi hakları kolaylaştırır? Siber zorbalığa uğrayan ne yapmalıdır?Bağlantılı konudan (Yaşayan demokrasimiz). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Dijital vatandaşlık, dijital ortamda hak ve sorumluluklarını bilerek güvenli ve saygılı davranmaktır. e-Devlet ve e-Nabız gibi hizmetler haklarımızı kolaylaştırır. Siber zorbalığa karşılık verilmez, büyüklere söylenir; kişisel veri genel ağda paylaşılmaz.
✎Konu anlatımı
Ulaşım ve iletişim teknolojileri nasıl gelişti? Haber kaynaklarının çoğalması hayatımızı nasıl etkiledi, bilgi nasıl doğrulanır?
Kısa cevap: Eskiden insan ve hayvan gücüyle, rüzgârla yapılan yolculuklar motorlu araçlarla saatlere, uçakla dakikalara indi. Mektup ve telgrafın yerini telefon, radyo, televizyon ve genel ağ aldı. Haber kaynakları ve çevrim içi platformlar çoğaldı. Bu yüzden bir bilgiyi en az üç güvenilir kaynaktan doğrulamak gerekir.Büyükannen gençken uzaktaki bir akrabasına mektup yazar, cevabı haftalarca beklerdi. Sen aynı kişiyle bir dokunuşla görüntülü konuşabiliyorsun.
Ulaşım
5. sınıfta teknolojinin hayatımızı nasıl değiştirdiğini görmüştün. Uzun süre insanlar yaya, atla, kağnıyla ya da rüzgârla giden yelkenlilerle yolculuk etti. Buhar ve benzinli motorların icadıyla tren, otomobil ve gemiler hızlandı. Uçaklar ve hızlı trenler, günler süren yolları saatlere indirdi.
İletişim
Haberleşme önce ulak ve mektupla yapılırdı. Telgraf, telefon, radyo ve televizyon haberi hızlandırdı. Bugün genel ağ ve akıllı telefonlarla bir haber birkaç saniyede dünyanın öbür ucuna ulaşıyor.
| Alan | Dün | Bugün |
|---|---|---|
| ulaşım | at, kağnı, yelkenli | hızlı tren, uçak, elektrikli araç |
| iletişim | ulak, mektup, telgraf | akıllı telefon, görüntülü görüşme |
| haber kaynağı | gazete, radyo | televizyon, haber siteleri, sosyal medya |
Çevrim içi hayat ve doğru bilgi
Çevrim içi platformlar sayesinde ders izliyor, alışveriş yapıyor, taksi çağırıyor, uzaktaki yakınlarımızla görüşüyoruz. Haber kaynakları çoğaldıkça yanlış bilgi de hızla yayılabiliyor. Bir bilgiyi paylaşmadan önce en az üç güvenilir kaynaktan karşılaştırmak gerekir.
Nasıl sorulurGeçmişle bugünü karşılaştıran bir anı ya da tablo verilir; ulaşım ve iletişimdeki değişimin hayatı nasıl etkilediği sorulur.
TuzakDeğişimin yalnız olumlu sonuçları olduğunu sanmak.
İpucuDeğişimin hızlandırdığı şeyi ve doğurduğu yeni sorunu birlikte düşün.
?Soru çöz anı metni
Mert'in dedesi anlatıyor: "Askerdeyken anneme mektup yazardım, cevabı bir ayda gelirdi. Köyümüze otobüs haftada bir uğrardı. Şimdi sen Japonya'daki arkadaşınla anında konuşuyorsun, şehre her saat otobüs var."
Dedenin anlattıklarına göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
?Soru çöz şema
Şemada haberleşme araçları ve bir haberin uzak bir yere ulaşma süresi gösterilmiştir.
Bu şemadan hangi sonuca ulaşılabilir?
▭Boşluk doldurma
Mektubun ardından haberi hızlandıran ilk araçlardan biri oldu. Günler süren yolculukları saatlere indiren araçlardan biri tır. Bir bilgiyi paylaşmadan önce en az güvenilir kaynaktan doğrulamalıyız.