Göreceli konum: ilini çevresindeki yerlerle anlatmak
MEB 5. sınıf · Evimiz Dünya · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
✎Konu anlatımı
Göreceli konum nedir? Bir ilin göreceli konumu nasıl anlatılır?
Kısa cevap: Göreceli konum, bir yerin çevresindeki başka yerlere göre nerede olduğudur. Bir ilin göreceli konumu; komşu illeri, dağları, denizleri, gölleri ve tarihî yerleriyle anlatılır. Bunu yaparken ana ve ara yönleri kullanırız."Okulun arkasındaki parkta, çeşmenin yanındayım." dediğinde arkadaşın seni hemen bulur. Sen de farkında olmadan bir konum tarifi yapmış olursun.
Göreceli konum nedir?
Bir yerin, çevresindeki başka yerlere göre durumuna göreceli konum denir. "Kütüphanenin doğusunda, caminin karşısında" gibi tarifler göreceli konumdur.
İllerin de göreceli konumu vardır. Bir il; komşu illeriyle, yakınındaki dağ, deniz ve göllerle, tarihî yerleriyle tanıtılır.
- Trabzon: Karadeniz kıyısındadır; doğusunda Rize, batısında Giresun vardır.
- Van: Van Gölü'nün doğu kıyısındadır; güneyinde Hakkâri bulunur.
- Antalya: Akdeniz kıyısındadır; kuzeyinde Toros Dağları uzanır.
Haritayı okumak
4. sınıfta haritalarda yön bulmayı öğrenmiştin. Ana yönler kuzey, güney, doğu, batıdır. İkisinin arası kuzeydoğu, güneybatı gibi ara yönlerle söylenir.
| Ne? | Ne işe yarar? |
|---|---|
| yön oku | kuzeyi gösterir; okun ucu kuzeydir |
| lejant | haritadaki işaretlerin anlamını açıklar |
| ölçek | haritadaki uzaklığın gerçekte kaç kilometre olduğunu gösterir |
| dilsiz harita | yer adları yazılmamış haritadır |
Konum zamanla değişebilir mi?
İlin yeri değişmez ama çevresi değişebilir. Yeni bir havalimanı ya da otoyol açılınca il, başka yerlere "daha yakın" hâle gelir. Kendi ilini anlatmak için valiliğin sitesine ve fiziki haritaya bakabilirsin.
Bir haritada yön oku aşağıyı gösteriyor. Haritanın üst kenarındaki deniz hangi yöndedir?
Önce kendin dene → Çözümü göster
- Kök: denizin yönü soruluyor; önce kuzeyi bul.
- Anahtar: "yön oku aşağıyı gösteriyor": okun ucu kuzeydir, yani aşağısı kuzey.
- Eleme: "üst kenar hep kuzeydir" alışkanlığı burada yanlış; kuzeyin karşısı güneydir.
Cevap: güney
Nasıl sorulurYön oku ve lejantı olan bir il haritası verilir; ilin göreceli konumunu yanlış anlatan cümle sorulur.
TuzakHaritayı kendi sağına-soluna göre okumak.
İpucuÖnce yön okunu bul, sonra her yeri il merkezine göre yönle söyle.
?Soru çöz il haritası
Ada, yaşadığı ilin haritasını çizip sınıfta göreceli konumunu anlatıyor.
Ada aşağıdakilerden hangisini söylerse yanlış bilgi vermiş olur?
▭Boşluk doldurma
Kuzey ile doğunun arasındaki yöne denir. Haritadaki işaretlerin anlamı kutusunda yazar. Haritadaki 2 cm'nin gerçekte kaç km olduğunu gösterir.