Doğal kaynaklar: topraktan madene ekonominin temeli
MEB 6. sınıf · Hayatımızdaki Ekonomi · Okuma 3 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaHava durumu ile iklim arasındaki fark nedir? Türkiye'de hangi iklim tipleri görülür, yer şekilleri nasıldır?Bağlantılı konudan (Türkiye ve dünya). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Hava durumu kısa sürede değişen hava olaylarıdır; iklim ise geniş bir alanda uzun yıllar görülen ortalama hava durumudur. Türkiye'de kıyılarda Akdeniz ve Karadeniz iklimi, iç kesimlerde karasal iklim görülür. Ülkemiz dağlık ve yüksektir; yükselti genel olarak batıdan doğuya artar.
✎Konu anlatımı
Türkiye'nin başlıca doğal kaynakları nelerdir? Hangi ekonomik faaliyetler bu kaynaklara dayanır?
Kısa cevap: Doğada hazır bulunan ve insanların ihtiyaçlarını karşılamak için kullandığı varlıklara doğal kaynak denir. Türkiye'nin başlıca doğal kaynakları toprak, su, orman ve madenlerdir. Toprağa tarım, suya balıkçılık, ormana mobilyacılık, madenlere madencilik ve sanayi dayanır. Doğal ve tarihî güzellikler de turizmin kaynağıdır.Kahvaltıdaki ekmek tarladan, oturduğun sandalye ormandan, telefonunun içindeki parçalar madenden gelir.
Doğal kaynak
Doğada hazır bulunan ve insanların kullandığı varlıklara doğal kaynak denir. 5. sınıfta ekonomik faaliyetlerin birincil, ikincil gibi gruplara ayrıldığını öğrendin. Burada ülkemizin kaynaklarına ve bu kaynaklara dayanan işlere bakacağız.
Kaynaktan faaliyete
Verimli ovalarımız tarıma elverişlidir; buğday, pamuk, fındık, çay ve zeytin yetiştirilir. Üç yanımızı saran denizler, göller ve akarsular balıkçılığa ve sulamaya imkân verir. Ormanlarımız kereste, kâğıt ve mobilya yapımına ham madde sağlar.
Ülkemiz maden çeşidi bakımından zengindir. Bor, krom, mermer ve kömür gibi madenler çıkarılır; sanayide, yapılarda ve enerji üretiminde kullanılır. Plajlar, mağaralar, yaylalar ve tarihî eserler de turizmin kaynağıdır.
| Kaynak | Dayanan faaliyet | Örnek ürün ya da hizmet |
|---|---|---|
| toprak | tarım, hayvancılık | buğday, fındık, süt |
| su | balıkçılık, sulama | hamsi, levrek, sulanan tarla |
| orman | ormancılık, mobilyacılık | kereste, masa, kâğıt |
| maden | madencilik, sanayi | mermer, bor ürünleri, demir-çelik |
| doğal ve tarihî güzellik | turizm | otel, rehberlik, el sanatları |
Hangisi bir doğal kaynaktır: mobilyacılık, orman, turizm?
Önce kendin dene → Çözümü göster
- Kök: "doğal kaynak" doğada hazır bulunan varlıktır; bir iş değildir.
- Anahtar: her seçenek için "Bu, insan bir şey yapmadan doğada var mı?" diye sor.
- Eleme: mobilyacılık ve turizm insanların yaptığı işlerdir, yani ekonomik faaliyettir.
Cevap: orman
Nasıl sorulurBir yerin doğal kaynakları bir harita ya da tablo ile verilir; orada hangi ekonomik faaliyetin gelişebileceği sorulur.
TuzakKaynak ile ekonomik faaliyeti aynı şey sanmak.
İpucuÖnce kaynağı bul, sonra "bu kaynakla kim, ne üretir?" diye sor.
?Soru çöz tablo · hata bul
Selin, ödevinde doğal kaynakları ve onlara dayanan faaliyetleri bir tabloya yazdı.
| Satır | Kaynak | Faaliyet |
|---|---|---|
| 1 | verimli ova | tarım |
| 2 | maden yatağı | balıkçılık |
| 3 | orman | mobilyacılık |
| 4 | mağara ve plaj | turizm |
Selin'in tablosunda hangi satırda hata yapılmıştır?
▭Boşluk doldurma
Mobilya yapımının ham maddesi kaynaklarından gelir. Denizler ve göller faaliyetine imkân verir. Mermer ve bor ise ülkemizin kaynaklarındandır.