Türkistan ve konargöçer hayat: bozkırda at üstünde bir yaşam
MEB 6. sınıf · Ortak Mirasımız · Okuma 3 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaHava durumu ile iklim arasındaki fark nedir? Türkiye'de hangi iklim tipleri görülür, yer şekilleri nasıldır?Bağlantılı konudan (Türkiye ve dünya). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Hava durumu kısa sürede değişen hava olaylarıdır; iklim ise geniş bir alanda uzun yıllar görülen ortalama hava durumudur. Türkiye'de kıyılarda Akdeniz ve Karadeniz iklimi, iç kesimlerde karasal iklim görülür. Ülkemiz dağlık ve yüksektir; yükselti genel olarak batıdan doğuya artar.
✎Konu anlatımı
Türkistan neresidir? Konargöçer hayat nedir, Türkistan'ın doğal çevresi Türklerin yaşayışını nasıl etkiledi?
Kısa cevap: Orta Asya'da Türklerin ilk yurdu olan geniş bozkırlara Türkistan denir. Burada kışlar sert, yağış azdır; geniş otlaklar hayvancılığa elverişlidir. Türkler sürüleri için yazın yaylaya, kışın kışlağa göç eden konargöçer bir hayat sürdü. At, çadır ve taşınabilir eşyalar bu hayatın parçasıydı.Bugün yaylaya çıkan bir aile, çadırını kurar, hayvanlarını otlatır, sonbaharda köyüne döner. Türklerin binlerce yıl önceki hayatı da buna benziyordu.
Türkistan
"Türklerin yurdu" anlamına gelen Türkistan, Orta Asya'daki geniş düzlüklerdir. Türkiye ve dünya sayfasında gördüğün karasal iklim burada da görülür: yazlar sıcak, kışlar çok soğuktur. Yağış azdır; ağaçtan çok ot yetişir. Bu otlaklara bozkır denir.
Bozkır tarım için pek uygun değildi ama hayvan otlatmak için elverişliydi. Bu yüzden Türklerin temel geçim kaynağı hayvancılıktı. Yer yer buğday, darı gibi ürünler de ekilirdi.
Konargöçer hayat
Hayvanlarına otlak ve su bulmak için mevsime göre yer değiştiren topluluklara konargöçer denir. Türkler yazı serin yaylalarda, kışı korunaklı kışlaklarda geçirirdi.
| Doğal çevre | Hayata yansıması |
|---|---|
| geniş otlaklar | hayvancılık, at ve koyun yetiştirme |
| mevsimlik göç | kolay kurulup sökülen çadırlar (otağ) |
| sürekli yer değiştirme | taşınabilir eşyalar: keçe, halı, kilim, at koşumu |
| at üstünde yaşam | usta binicilik, güçlü atlı ordular |
Otlak ve su kaynakları sınırlıydı. Bu durum boylar arasında rekabete ve zaman zaman göçlere yol açtı. Türklerin farklı coğrafyalara yayılmasında bu göçler etkili oldu.
Nasıl sorulurTürkistan'ın doğal çevresini anlatan kısa bir metin ya da harita verilir; bunun Türklerin geçim, barınma ve sanatına etkisi sorulur.
TuzakTürklerin hiç tarım yapmadığını sanmak.
İpucuHer doğal özelliği bir yaşam biçimiyle eşleştir.
?Soru çöz öncüllü · çıkarım
Şemada Türkistan'daki eski bir Türk boyunun bir yılı gösterilmiştir.
Bu şemaya göre,
I. Türkler mevsime göre yer değiştiren bir hayat sürmüştür.
II. Eşyaların taşınabilir olması yaşam biçimiyle ilgilidir.
III. Türkler yalnız tarımla geçinmiştir.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
▭Boşluk doldurma
Türkistan'ın geniş otlaklarına denir. Bu otlaklar sayesinde Türklerin temel geçim kaynağı oldu. Mevsime göre yer değiştirdikleri için kolay kurulan larda yaşadılar.