Yazım ve noktalama: ikilemeler, pekiştirmeler, şapka ve noktalı virgül

“Yemyeşil” bitişik, “yavaş yavaş” ayrı yazılır; “hala” ile “hâlâ” arasında bir şapka vardır. Bu yılın yazım ve noktalama kurallarını metin içinde görüyorsun.

4 durak7. sınıf · Yazım ve noktalama
9 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 9tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
YAZIM · KURAL

İkileme, pekiştirme ve kanun adları: ayrı mı, bitişik mi, büyük mü?

MEB 7. sınıf · Yazma: yazım ve noktalama · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaİkileme ve pekiştirme anlama ne katar, yabancı sözcüğün Türkçesi nasıl bulunur?Bağlantılı konudan (Sözcükte anlam). Önce kendin cevapla, sonra aç.

İkileme, aynı ya da anlamca ilgili iki sözcüğün bir arada söylenmesidir: yavaş yavaş, er geç. Cümleye güç katar. Pekiştirme, bir sözcüğün anlamını sıklaştırır: yemyeşil, “çok yeşil” demektir. Dilimize yerleşmemiş yabancı sözcüklerin yerine Türkçe karşılıklarını kullanmak anlatımı herkes için açık kılar.

İkileme, pekiştirme ve Türkçe karşılık

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İkilemeler ve pekiştirmeli sözler nasıl yazılır, kanun adları neden büyük harfle başlar?

Kısa cevap: İkilemeler ayrı yazılır ve aralarına virgül konmaz: yavaş yavaş, er geç. Pekiştirmeli sözler bitişik yazılır: yemyeşil, sapasağlam. Kanun, tüzük, yönetmelik, yönerge ve genelge adlarının her sözcüğü büyük harfle başlar: Hayvanları Koruma Kanunu.

Bir mesajda “yem yeşil” yazıldığını görünce gözün takılır. Yazım kuralları, okurun takılmadan okuması için vardır.

Önceki yılların kuralları

5 ve 6. sınıfta öğrendiğin kurallar bu yıl da geçerlidir; aşağıdaki tablo onları tek satırda hatırlatıyor. Bu yıl üç yeni yazım kuralı ekleniyor.

Yazım kuralları: eski ve yeni
YılKuralÖrnek
5–6. sınıfBüyük harfler, “de, ki, mi”nin yazımı, kısaltmalar, virgülDr. Ayşe de geldi mi?
7. sınıfİkilemeler ayrı, aralarında virgül yokağır ağır (✘ ağır, ağır)
7. sınıfPekiştirmeli sözler bitişikmasmavi (✘ mas mavi)
7. sınıfKanun ve yönetmelik adları büyük harfleTürk Medeni Kanunu

İkileme ve pekiştirme

Sözcükte anlam sayfasında ikilemenin ve pekiştirmenin anlama ne kattığını gördük; şimdi yazımlarına bakalım. İkilemeyi oluşturan iki sözcük ayrı yazılır: “koşa koşa, aşağı yukarı”. Aralarına virgül koymak en sık yapılan yanlıştır. Pekiştirmede ise başa eklenen hece sözcükle kaynaşır; bu yüzden bitişik yazılır: “kapkara, upuzun, sapasağlam”.

Kanun ve yönetmelik adları

Bir kanunun, tüzüğün, yönetmeliğin, yönergenin ya da genelgenin adı özel addır. Bu yüzden adın her sözcüğü büyük harfle başlar: “Hayvanları Koruma Kanunu”. Ama cümlede yalnız “kanun” sözcüğü geçiyorsa küçük yazılır: “Bu kanun hayvanları korur.”

Örnek paragraf

Okulumuzun yeni kütüphanesi yem yeşil bir bahçeye bakıyor. Gönüllü öğrenciler kitapları ağır, ağır raflara diziyor. Kitap ödünç alma kurallarını okul kütüphaneleri yönetmeliği belirliyor. Bu paragrafta hangi yazım yanlışları var?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Pekiştirmeye bak: “yem yeşil” bitişik yazılmalı, “yemyeşil”.
  2. İkilemeye bak: “ağır, ağır” arasındaki virgül kalkmalı, “ağır ağır”.
  3. Yönetmelik adına bak: her sözcük büyük harfle, “Okul Kütüphaneleri Yönetmeliği”.

Cevap: Üç yanlış var: yemyeşil, ağır ağır, Okul Kütüphaneleri Yönetmeliği.

Akılda kalsın: İkileme ayrı ve virgülsüz, pekiştirme bitişik. Kanun ve yönetmelik adının her sözcüğü büyük; tek başına “kanun” küçük.
Burslulukta

Nasıl sorulurBir e-posta ya da kısa metin verilir; metinde uyulmayan yazım kuralı ya da yazım yanlışı bulunan cümle sorulur.

Tuzakİkilemenin arasındaki virgülü doğru sanmak ya da pekiştirmeyi ayrı yazmak.

İpucuİkileme, pekiştirme ve özel adları tek tek işaretleyip kurala vur.

?Soru çöz e-posta

7/B sınıfı öğretmenine bir e-posta gönderdi.

Bu e-postada aşağıdaki kuralların hangisine uyulmamıştır?

✓ A. “Hayvanları Koruma Kanunu” bir kanun adıdır; her sözcüğü büyük harfle başlamalıydı. B “masmavi”de, C “yavaş yavaş”ta, D “hâlâ”da doğru uygulanmıştır.

▭Kendin yaz kural

Seçenek yok; kuralı kendin tamamla. “Kapkara” gibi pekiştirmeli sözler yazılır. “Koşa koşa” gibi ikilemeler ise yazılır ve iki sözcüğün arasına konmaz.

YAZIM · ŞAPKA

Düzeltme işareti: hala mı, hâlâ mı?

MEB 7. sınıf · Yazma: yazım ve noktalama · Okuma 4 dk · 3 etkinlik

Önce hatırlaBir sözcüğün gerçek, mecaz ve terim anlamı nasıl ayırt edilir?Bağlantılı konudan (Sözcükte anlam). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Gerçek anlam, sözcüğün akla ilk gelen anlamıdır. Mecaz anlam, sözcüğün gerçek anlamından uzaklaşıp yeni bir anlam kazanmasıdır. Terim ise bir bilim, sanat ya da spor dalına özgü anlamdır. Sözcükler kendi aralarında eş, yakın, zıt ve eş sesli olabilir.

Gerçek, mecaz, terim ve anlam ilişkileri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Düzeltme işareti (şapka) hangi sözcüklerde kullanılır?

Kısa cevap: Düzeltme işareti (^), yazılışları aynı ama anlamları ve okunuşları farklı sözcükleri ayırmak için ünlünün üstüne konur. Hala babanın kız kardeşi, hâlâ “şimdi bile” demektir. Kar yağıştır, kâr kazançtır. Alem bayrak, âlem dünya ve evrendir.

“Halam hala gelmedi.” cümlesini okuyan biri bir an duraklar: iki hala da aynı mı? Küçük bir şapka bu karışıklığı ortadan kaldırır.

Şapka ne işe yarar?

Sözcükte anlam sayfasında gördüğün eş sesli sözcükler gibi, bazı sözcükler yazıda tıpatıp aynı görünür; ama bunlar başka anlam taşır ve başka okunur. Düzeltme işareti, okura hangi sözcüğün kastedildiğini gösterir. Şapkalı ünlü biraz uzun okunur: “hâlâ”da her iki “a” da uzar.

Şapkanın ayırdığı sözcükler
ŞapkasızAnlamıŞapkalıAnlamı
halababanın kız kardeşihâlâşimdi bile, henüz
karkış yağışıkârkazanç
alembayrak; minare tepesindeki süsâlemdünya, evren; herkes

Cümlede sınamak

Hangi yazımı seçeceğini bilmek için sözcüğün yerine anlamını koy. “Kardeşim … uyuyor.” cümlesine “şimdi bile” uyuyorsa doğru yazım “hâlâ”dır. “Kantinin bu ayki …ı arttı.” cümlesine “kazanç” uyuyorsa “kârı” yazılır. Bazı alıntı sözcüklerde şapka ince okunuşu da gösterir: “kâğıt, rüzgâr”.

Örnek paragraf

Halam bu yaz köyde küçük bir fırın açtı. Kış gelince yollar karla kapandı, ama fırın hâlâ açık. Halam “Bu yıl kâr etmesek de köyün ekmeği eksik kalmasın.” diyor. Sabah fırının penceresinden caminin minaresindeki alem güneşte parlıyordu. Bu paragraftaki şapkalı ve şapkasız sözcükler neden öyle yazılmış?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. “Halam”: babanın kız kardeşi, şapkasız.
  2. “hâlâ”: şimdi bile; “kâr”: kazanç; ikisi de şapkalı.
  3. “karla”: yağış; “alem”: minarenin tepesindeki süs; ikisi de şapkasız.

Cevap: Her sözcük anlamına göre yazılmış; şapka yalnız “hâlâ” ve “kâr”da gerekli.

Akılda kalsın: hala akraba, hâlâ zaman; kar yağış, kâr kazanç; alem bayrak, âlem dünya. Şüphedeysen sözcüğün yerine anlamını koy.
Burslulukta

Nasıl sorulurCümleler ya da bir metin verilir; düzeltme işaretinin yanlış kullanıldığı ya da hiç kullanılmadığı yer sorulur.

TuzakAkraba anlamındaki “hala”ya şapka koymak ya da “hâlâ”yı şapkasız yazmak.

İpucuSözcüğün yerine “şimdi bile” ya da “kazanç” koyup sına.

⇄Şapkalı mı, şapkasız mı?

Her sözcüğü anlamıyla eşleştir.

?Soru çöz öncüllü

Bayram günü yazdığı günlükte Ezgi şu cümlelere yer verdi:
I. “Hâlam bize baklava getirdi.”
II. “Kardeşim öğleye kadar hala uyuyordu.”
III. “Dedemin dükkânının kârı bu ay arttı.”

Ezgi'nin cümlelerinin hangilerinde düzeltme işaretiyle ilgili bir yanlış yapılmıştır?

✓ C. I'deki akraba anlamındaki “hala” şapkasız yazılmalı; II'deki “şimdi bile” anlamındaki “hâlâ” ise şapkalı olmalıydı. III'teki “kâr” kazanç anlamındadır, doğrudur. A, II'yi kaçırır; B ve D doğru yazılmış “kâr”ı yanlış sayar.

?Soru çöz afiş

Okulun karşısındaki kırtasiyenin camında şu afiş asılı.

Bu afişin numaralı bölümlerinin hangisinde düzeltme işareti yanlış kullanılmıştır?

✓ D. Okulların kapandığı tatil kış yağışıyla ilgilidir; “Kar tatili” şapkasız yazılır. 1'deki “hâlâ” şimdi bile, 3'teki “kâr” kazanç anlamındadır; 2'deki “kâğıt”ta şapka ince okunuşu gösterir. B'yi seçen, ince okunuşu gösteren şapkayı tanımamıştır.
YAZIM · NOKTALAMA

Noktalı virgül ve üç nokta: ayırmak ve yarım bırakmak

MEB 7. sınıf · Yazma: yazım ve noktalama · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaVirgül, noktalı virgül ve iki nokta nerede kullanılır?6. sınıftan (Yazım ve noktalama). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Virgül sıralı cümleleri, tırnaksız aktarılan sözü ve “evet, hayır, peki” gibi kabul-ret sözlerini ayırır. Noktalı virgül, kendi içinde virgülle ayrılmış grupları birbirinden ayırır. İki nokta, örnek ya da açıklama verilecek sözden sonra ve konuşmalarda konuşan kişinin adından sonra konur.

Virgül, noktalı virgül, iki nokta

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Noktalı virgül ve üç nokta nerelerde kullanılır?

Kısa cevap: Noktalı virgül (;), ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırır; virgülle sıralanan ögelerden önce özneyi de ayırabilir. Üç nokta (...) açık yazılmak istenmeyen sözün, alıntıda alınmayan bölümün, yarım bırakılan sözün ve eksik cevabın yerine konur.

“Annem nar, ayva, kestane aldı, babam defter, kalem, silgi getirdi.” Bu cümlede kimin neyi aldığını ayırmak zor. Bir noktalı virgül işi kolaylaştırır.

Noktalı virgül

Virgülü 5 ve 6. sınıfta tanıdın. Bir cümlede iki yargı varsa ve yargıların içinde zaten virgüller varsa, yargıları birbirinden virgülle ayırmak karışıklık yaratır. Bu durumda yargıların arasına noktalı virgül konur: “Annem nar, ayva, kestane aldı; babam defter, kalem, silgi getirdi.”

Gruplar kendi içinde virgülle, birbirinden noktalı virgülle ayrılır.Görsel: Sınav Defteri

Noktalı virgül, virgülle sıralanan ögelerden önce özneyi ayırmak için de kullanılır: “Ablam; defterini, kalemini, cetvelini çantasına koydu.” Böylece özne, sıralanan ögelerle karışmaz.

Üç nokta

Üç nokta, söylenmeyen ya da yarım kalan bir şeyin işaretidir. Sözün okura bırakıldığını, bir seslenmenin uzadığını ya da bir cevabın verilmediğini gösterir. Alıntıda atlanan bölüm için ayraç içinde kullanılır: “(...)”. Ünlemden ya da sorudan sonra üç değil, iki nokta konur: “Yaşasın!..”

Üç noktanın görevleri
GörevÖrnek
Açık yazılmak istenmeyen adMektup, K... Hanım adına gelmişti.
Alıntıda alınmayan bölüm“Kitap okumak (...) insanı geliştirir.”
Okura bırakılan sözBir gün o dağın tepesine çıkacağım, bir gün...
Seslenmede pekiştirmeHey gidi günler hey...
Verilmeyen cevap— Vazoyu kim kırdı? — ...
Örnek paragraf

Dedem eski fotoğrafları önüme dizdi: “Bunlar okul yıllarım; şunlar askerlik, gemi, liman; bunlar da düğünümüz...” Sonra bir fotoğrafa uzun uzun baktı ve “Hey gidi günler hey...” dedi. Bu paragrafta noktalı virgül ve üç nokta hangi görevlerde kullanılmıştır?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Noktalı virgülü bul: içinde virgül bulunan fotoğraf gruplarını birbirinden ayırıyor.
  2. İlk üç noktaya bak: dedenin anlatısı yarım kalıyor, gerisi okura bırakılıyor.
  3. İkinci üç noktaya bak: “hey” seslenmesini pekiştiriyor.

Cevap: Noktalı virgül virgüllü grupları ayırır; üç nokta bir yerde sözü yarım bırakır, öbür yerde seslenmeyi pekiştirir.

Akılda kalsın: İçinde virgül olan gruplar noktalı virgülle ayrılır. Üç nokta söylenmeyeni gösterir; ünlem ve sorudan sonra iki nokta yeter.
Burslulukta

Nasıl sorulurNumaralı cümlelerden oluşan bir metin verilir; noktalı virgül konması gereken yer ya da üç noktanın bir cümledeki görevi sorulur.

Tuzakİçinde virgül olmayan iki yargıyı da noktalı virgülle ayırmak.

İpucuÖnce yargıların içinde virgül olup olmadığına bak.

?Soru çöz numaralı cümle · defter

Bu defter sayfasının numaralanmış cümlelerinin hangisinde bir virgülün yerine noktalı virgül konması gerekir?

✓ B. I'deki iki yargının ikisinde de virgülle sıralanmış ögeler var; yargılar “koydum; kardeşim” diye ayrılmalıdır. A'daki iki yargının içinde virgül yoktur, virgül yeterlidir. C'deki üç nokta doğru kullanılmıştır; D'de hiç virgül yoktur.

↕Noktalı virgül kararı

  1. Varsa yargıların arasına noktalı virgül koy
  2. Cümledeki sıralı yargıları bul
  3. Cümleyi yeniden okuyup grupların karışmadığını denetle
  4. Yargıların içinde virgülle sıralanmış ögeler var mı, bak
YAZIM · NOKTALAMA

Soru işareti, ünlem, tırnak ve denden: küçük işaretler, büyük anlamlar

MEB 7. sınıf · Yazma: yazım ve noktalama · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaKısaltmalara ek nasıl getirilir, kısa çizgi ve eğik çizgi nerede kullanılır?6. sınıftan (Yazım ve noktalama). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Kısaltmaya gelen ek kesmeyle ayrılır ve kısaltmanın okunuşuna uyar: TDK'ye, kg'dan, NATO'ya. Kısa çizgi kök ve ekleri ayırır, iki yer arasını gösterir: göz-lük, Ankara-İzmir. Eğik çizgi dizeleri yan yana yazarken, adres ve tarihte kullanılır. Yay ayraç ek bilgiyi ya da madde numarasını gösterir.

Kısaltma, kesme, kısa ve eğik çizgi, ayraç

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Ayraç içindeki soru işareti ve ünlem ne anlatır, tırnak ve denden nerede kullanılır?

Kısa cevap: Ayraç içindeki soru işareti (?) bir bilginin kesin olmadığını gösterir. Ayraç içindeki ünlem (!) söze alay ya da küçümseme katar. Tırnak işareti vurgulanan sözü ve eser adlarını belirtir. Denden işareti (") alt alta gelen aynı sözlerin yeniden yazılmasını önler.

Arkadaşın “Çok çalıştın (!) belli.” diye yazdığında bunun bir övgü olmadığını hemen anlarsın. Ayraç içindeki küçük bir ünlem, cümlenin anlamını tersine çevirir.

Ayraç içindeki soru işareti ve ünlem

Soru işaretini soru cümlesinin sonunda kullanmayı önceki yıllarda öğrenmiştin. Bu yıl ayraç içindeki görevini öğreniyorsun: bir yer ya da tarih kesin bilinmiyorsa ondan hemen sonra “(?)” konur. Ünlem de ayraç içinde yeni bir görev kazanır: alay ya da küçümseme katmak istediğin sözden hemen sonra “(!)” yazılır.

Tırnak ve denden

Tırnak işareti, cümlede özellikle vurgulamak istediğin sözü çevreler. Cümle içinde geçen eserlerin ve yazıların adları ile bölüm başlıkları da tırnak içine alınabilir. Denden işareti ise bir listede ya da çizelgede alt alta gelen aynı sözleri tekrar yazmamak için kullanılır.

Dört işaret, dört görev
İşaretGörevÖrnek
(?)Kesin olmayan yer, tarihÇeşme 1780 (?) yılında yapılmış.
(!)Alay, küçümsemePek dakik (!) arkadaşım yine geç kaldı.
“ ”Vurgu; eser ve yazı adıBu yazının anahtarı “sabır” sözcüğü.
"Alt alta tekrarı önlerAşağıdaki okuma çizelgesinde
Okuma çizelgesi: denden kullanımı
HaftaYazarHikâye
1. haftaÖmer SeyfettinKaşağı
2. hafta"Pembe İncili Kaftan
3. hafta"Diyet
Örnek paragraf

Mahallemizdeki çeşmenin 1780 (?) yılında yapıldığı söyleniyor. Kardeşim kitabeyi okumadan “Bu çeşme yüz yıllık bile değil.” dedi; ne kadar da bilgili (!) bir çocuk. Bu hafta okul dergisinin “Mahallemizin Tarihi” bölümünde çeşmeyi anlattık. Bu paragraftaki işaretler hangi görevlerde kullanılmıştır?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. “(?)”: çeşmenin yapılış yılı kesin bilinmiyor.
  2. “(!)”: “bilgili” sözü alayla söyleniyor.
  3. Tırnak: derginin bölüm başlığını belirtiyor.

Cevap: Soru işareti şüphe, ünlem alay, tırnak bölüm başlığı için kullanılmıştır.

Akılda kalsın: (?) = emin değilim, (!) = alay ediyorum. Tırnak vurgu ve ad için, denden alt alta tekrar yerine.
Burslulukta

Nasıl sorulurCümleler ya da bir çizelge verilir; bir işaretin hangi görevde kullanıldığı ya da aynı görevde kullanılan işaretler sorulur.

TuzakAyraç içindeki ünlemi şaşırma ya da coşku sanmak.

İpucuÜnlemin önündeki sözü tersine çevir; anlam alaya dönüyorsa görev alaydır.

?Soru çöz öncüllü

Sınıf gazetesinin mizah köşesine gelen üç cümle:
I. “Ödevini on dakikada bitiren çalışkan (!) kardeşim bütün akşam oyun oynadı.”
II. “Köyümüzdeki taş köprü 1890 (?) yılında yapılmış.”
III. “Takımımızın en hızlı (!) oyuncusu topa yine yetişemedi.”

Bu cümlelerin hangilerinde ayraç içindeki işaret söze alay anlamı katmıştır?

✓ D. I'de “çalışkan”, III'te “en hızlı” sözleri ayraç içindeki ünlemle tersine döner; ikisi de alaydır. II'deki “(?)” yılın kesin olmadığını gösterir, alay değildir. A, III'ü kaçırır; B ve C soru işaretini alay sanır.

?Soru çöz çizelge

Okul panosunda şu çizelge asılı.

Bu çizelgenin “Yer” sütununda kullanılan işaretin görevi aşağıdakilerden hangisidir?

✓ B. Bu işaret denden işaretidir; üst satırdaki “Kütüphane” sözünü tekrar yazmamak için kullanılmıştır. A ayraç içindeki ünlemin, C ayraç içindeki soru işaretinin, D tırnak işaretinin görevidir.

8. sınıfta bu konunun devamı LGS Türkçe serisindeki Yazım ve noktalama sayfasında.

Şunları yapabiliyor musun?

Kitabı kapat, yukarı bakma. Her soruyu önce kendi cümlelerinle cevapla, sonra “Kontrol et”e bas ve her maddeyi ayrı ayrı, dürüstçe işaretle. “Henüz değil” dediklerin tekrar listene eklenir.

  1. İkilemeler ve pekiştirmeli sözler nasıl yazılır, kanun adları neden büyük harfle başlar?

    Kontrol et

    İkilemeler ayrı yazılır ve aralarına virgül konmaz: yavaş yavaş, er geç. Pekiştirmeli sözler bitişik yazılır: yemyeşil, sapasağlam. Kanun, tüzük, yönetmelik, yönerge ve genelge adlarının her sözcüğü büyük harfle başlar: Hayvanları Koruma Kanunu.

    Konuya dön: İkileme, pekiştirme ve kanun adları

    Yapabiliyor musun?
  2. Düzeltme işareti (şapka) hangi sözcüklerde kullanılır?

    Kontrol et

    Düzeltme işareti (^), yazılışları aynı ama anlamları ve okunuşları farklı sözcükleri ayırmak için ünlünün üstüne konur. Hala babanın kız kardeşi, hâlâ “şimdi bile” demektir. Kar yağıştır, kâr kazançtır. Alem bayrak, âlem dünya ve evrendir.

    Konuya dön: Düzeltme işareti

    Yapabiliyor musun?
  3. Noktalı virgül ve üç nokta nerelerde kullanılır?

    Kontrol et

    Noktalı virgül (;), ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırır; virgülle sıralanan ögelerden önce özneyi de ayırabilir. Üç nokta (...) açık yazılmak istenmeyen sözün, alıntıda alınmayan bölümün, yarım bırakılan sözün ve eksik cevabın yerine konur.

    Konuya dön: Noktalı virgül ve üç nokta

    Yapabiliyor musun?
  4. Ayraç içindeki soru işareti ve ünlem ne anlatır, tırnak ve denden nerede kullanılır?

    Kontrol et

    Ayraç içindeki soru işareti (?) bir bilginin kesin olmadığını gösterir. Ayraç içindeki ünlem (!) söze alay ya da küçümseme katar. Tırnak işareti vurgulanan sözü ve eser adlarını belirtir. Denden işareti (") alt alta gelen aynı sözlerin yeniden yazılmasını önler.

    Konuya dön: Soru, ünlem, tırnak ve denden

    Yapabiliyor musun?

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Gel bahar, gel yeşil bahar
Yüce dağlarda erir kar
Kırlangıçlar yuva kurar
Gel bahar, gel yeşil bahar

Bu dörtlükle ilgili,
I. Dize sonlarında ses benzerliği vardır.
II. Her dizede hece sayısı eşittir.
III. Bir dize aynen tekrarlanmıştır.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ D. “Bahar, kar, kurar” sözcüklerinin sonları birbirini çağırır; her dize sekiz hecedir; ilk dize sonda aynen tekrarlanır. A ve B tekrarlanan dizeyi, C kafiyeyi gözden kaçırır.Kaynak: Hikâye, şiir ve söz sanatları · Şiirde ses tekrarları ve ahenk

?Soru 2

Bu ilanda aşağıdaki ikna tekniklerinden hangisine başvurulmamıştır?

✓ B. İlanda okura önceden yapılmış bir iyilik ya da verilmiş bir hediye yoktur. Herkesin sevdiği öğretmenin çağrısı sevgi, “yalnızca 15 gönüllü” kıtlık, ekran başındaki cuma ile masallı cumanın yan yana konması karşıtlıktır.Kaynak: İkna teknikleri ve görsel okuma · Dört ikna tekniği

?Soru 3

Okul kütüphanesi, beş ayda ödünç verdiği kitap sayısını bir çizgi grafiğiyle panoya astı.

Bu grafiğe göre,
I. En çok kitap kasımda ödünç verilmiştir.
II. Aralıkta ekimden daha az kitap ödünç verilmiştir.
III. Ocakta yarıyıl tatili olduğu için az kitap ödünç verilmiştir.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ A. Çizginin en yüksek noktası kasımdadır (90). Aralık 70, ekim 60'tır; II grafiğe ters düşer. III bir nedendir; grafik neden söylemez. B ve D, II'yi yanlış okur; C ve D nedeni grafiğe yükler.Kaynak: İkna teknikleri ve görsel okuma · Grafik, tablo ve kroki okuma

?Soru 4

Bu dörtlükle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

✓ A. “Dere, yere, yere” sesleri birbirini çağırır, ama üçüncü dizenin sonundaki “yuvaya” bu sese uymaz. Her dize yedi hecedir (B); “her yere” iki dizede tekrarlanır (D). C doğrudur, A ise üçüncü dizeyi de kafiyeli sayar.Kaynak: Hikâye, şiir ve söz sanatları · Şiirde ses tekrarları ve ahenk

?Soru 5

Utku'nun hikâyesi üç kartla anlatılıyor; üçüncü kart boş.

Üçüncü karta aşağıdakilerden hangisi yazılabilir?

✓ C. Düğümdeki sorun silinen dosyalardır; C onları kurtararak gazeteyi bir sonuca bağlar. A ve B seriminde yer alabilecek tanıtıcı bilgilerdir; D gazetenin geleceğini anlatır, düğümdeki sorunu çözmez.Kaynak: Hikâye, şiir ve söz sanatları · Serim, düğüm, çözüm

?Soru 6

Origami kulübü yeni üyeler için bir broşür hazırladı.

Broşürdeki paragrafta,
I. tanımlama,
II. tanık gösterme,
III. karşılaştırma
yollarından hangilerine başvurulmuştur?

✓ C. İlk cümle origaminin ne olduğunu söyler; ikinci cümle origamiyi öteki el işleriyle “oysa” diye karşılaştırır. Paragrafta kimsenin sözüne yer verilmemiştir. A karşılaştırmayı kaçırır; B ve D olmayan tanığı ekler. Son cümledeki örnekler sorulmamıştır.Kaynak: Metin yapıları · Düşünceyi geliştirme yollarını bulmak

?Soru 7

Öğrenci meclisi panoya şu notu astı.

Bu notta,
I. sorunun ne olduğu,
II. sorunun sebepleri,
III. önerilen çözümün ne kadar su kazandırdığı
bilgilerinden hangilerine yer verilmiştir?

✓ D. İlk cümle sorunu, sonraki iki cümle sebepleri verir. Not yalnız bir öneri sunar; önerinin sonucunu ölçen bir bilgi yoktur. A sebepleri gözden kaçırır; B ve C, “öneri” geçtiği için sonucunun da verildiğini sanır.Kaynak: Metin yapıları · Sebep-sonuç ve problem-çözüm yapısı

?Soru 8

Bilim fuarında Ada, Bora, Cem ve Duru farklı birer proje sergiliyor: robot kol, volkan modeli, güneş fırını ve su arıtma. Fuar görevlisi bir ipucu kartı hazırladı.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ C. Duru = robot kol. Bora volkan da su arıtma da değil, öyleyse güneş fırını. Cem su arıtma değil, güneş fırını da alındı; Cem = volkan. Geriye su arıtma kalır: Ada. Ada güneş fırını değil koşulu da sağlanır. A ve B koşullarla doğrudan çelişir; D, Duru'nun robot kolunu unutur.Kaynak: İkna teknikleri ve görsel okuma · Kurallı sıralama ve eşleştirme

?Soru 9

(I) Ağustosun son haftasıydı. (II) Kuzey ve annesi, Kars'taki Çıldır Gölü kıyısında küçük bir pansiyona yerleşti. (III) Kuzey balıkçıları izlemeyi çok seviyordu. (IV) Bir gün yaşlı bir balıkçı ona ağ örmeyi öğretmeyi teklif etti. (V) Kuzey o yazı, ömrü boyunca unutmayacağı bir beceriyle bitirdi.

Bu metinde hikâyenin zamanı ve mekânı sırasıyla hangi cümlelerde verilmiştir?

✓ A. “Ağustosun son haftası” zamanı, “Çıldır Gölü kıyısındaki pansiyon” mekânı verir. B, balıkçılar geçtiği için III'te bir yer arar; C ve D, “Bir gün” sözünü zaman sanır, oysa bu söz olayın ne zaman geçtiğini belirtmez.Kaynak: Hikâye, şiir ve söz sanatları · Hikâye unsurları

?Soru 10

Sınıf dergisinin “Çay” sayfası için dört cümle yazılmış, her birinin yanına kullanılan yol ayraç içinde not edilmiş.

Bu cümlelerin hangisinde ayraç içinde verilen düşünceyi geliştirme yolu yanlıştır?

✓ B. İki çay türü eşit güçte iki şeydir ve “daha” ile farkları gösterilir; bu karşılaştırmadır, benzetme değil. A çayın ne olduğunu söyler; C bir uzmanın sözüne dayanır; D düşünceyi bir sayıyla destekler.Kaynak: Metin yapıları · Düşünceyi geliştirme yollarını bulmak
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?7. Sınıf Türkçe soruları hazırlanıyor. Şimdilik bu sayfadaki etkinlikler ve sondaki karma tekrarla kendini dene.
Soru çöz →