Hikâye, şiir ve söz sanatları: olay örgüsü, kafiye ve beş sanat

Bir hikâyenin düğümü merakı, bir şiirin kafiyesi ahengi taşır. Olay örgüsünün nasıl kurulduğunu, şiirdeki ses tekrarlarını ve beş söz sanatını kendi örneklerimizle ayırt ediyorsun.

4 durak7. sınıf · Metin türleri ve görsel okuma
10 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 10tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
METİN · HİKÂYE

Hikâye unsurları: kim, nerede, ne zaman, ne oldu?

MEB 7. sınıf · Okuma: metin türleri · Okuma 5 dk · 3 etkinlik

Önce hatırlaHikâyenin unsurları nelerdir, serim, düğüm ve çözüm nasıl bulunur?6. sınıftan (Söz sanatları ve hikâye). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Hikâyenin dört unsuru vardır: olay örgüsü, kişiler (şahıs ve varlık kadrosu), yer (mekân) ve zaman. Olay örgüsü serim, düğüm ve çözüm bölümleriyle ilerler. Serimde kişiler ve yer tanıtılır, düğümde sorun ortaya çıkar, çözümde sorun sonuçlanır.

Hikâye unsurları ve olay örgüsü

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Hikâye unsurları nelerdir, bir parçada eksik olan unsur nasıl bulunur?

Kısa cevap: Hikâye unsurları olay örgüsü, şahıs ve varlık kadrosu, mekân ve zamandır. Olay örgüsü yaşananların sırasıdır. Şahıs ve varlık kadrosu olayları yaşayanlardır. Mekân olayın geçtiği yer, zaman olayın geçtiği andır. Her unsur bir soruyla bulunur.

Bir arkadaşın “Dün çok komik bir şey oldu.” diye söze başladığında hemen sorarsın: “Nerede? Kimle?” Farkında olmadan hikâye unsurlarını arıyorsun.

Dört unsur, dört soru

Bu unsurları önceki yıllarda tanıdın; bu yıl onları bir metnin içinde hızla bulacaksın. Olay örgüsü “Ne oldu?” sorusunu cevaplar ve olayları sırasıyla verir. Şahıs ve varlık kadrosu “Kim?” sorusunun cevabıdır; hikâyede bir kedi ya da bir ağaç da yer alabilir. Mekân “Nerede?”, zaman “Ne zaman?” sorusunu cevaplar.

Zaman ve mekân nasıl gizlenir?

Zaman her zaman tarihle verilmez. “Ekim ayının ilk cumartesisi” açık bir zamandır. “Yaprakların sararmaya başladığı günler” ise zamanı dolaylı söyler. Mekân da böyledir: “Dedemin bahçesi” açık, “fındık dallarının altı” ise bir ipucudur.

Unsurlar ve soruları
UnsurSorduğunFındık bahçesi parçasında
Olay örgüsüNe oldu?Saat kayboldu, arandı, bulundu.
Şahıs ve varlık kadrosuKim?Toprak, kuzeni Arya, dede
MekânNerede?Giresun'da dedenin bahçesi
ZamanNe zaman?Ekim ayının ilk cumartesisi
Örnek paragraf

Ekim ayının ilk cumartesi sabahı Toprak, Giresun'daki dedesinin bahçesinde fındık topluyordu. Öğleye doğru dedesinin yıllardır taşıdığı cep saatinin kaybolduğunu fark etti. Toprak ile kuzeni Arya, ağaçların altını karış karış aradı. Akşamüstü saati, sabah oturdukları taşın dibinde, fındık kabuklarının arasında buldular. Bu parçada hikâye unsurları nelerdir?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. “Ne oldu?” sorusunu sor: saat kayboldu, arandı, bulundu.
  2. “Kim?” sorusunu sor: Toprak, Arya ve dede.
  3. “Nerede, ne zaman?” sorularını sor: Giresun'daki bahçe, ekimin ilk cumartesisi.

Cevap: Parçada dört unsurun dördü de vardır.

Akılda kalsın: Dört soru, dört unsur: Ne oldu? olay örgüsü, Kim? kadro, Nerede? mekân, Ne zaman? zaman. Cevabı bulunmayan soru, eksik unsuru gösterir.
Burslulukta

Nasıl sorulurBir hikâyeden birkaç cümlelik bölüm verilir; eksik unsur ya da bir unsurun geçtiği cümle sorulur.

Tuzak“bir gün” gibi belirsiz sözleri zaman, adı geçen her yeri mekân sanmak.

İpucuDört soruyu metne tek tek sor.

?Soru çöz eksik unsur

Elif, mahallenin kütüphanesinde rafları düzenlerken tozlu bir defter buldu. Defterin kapağının içinde, kütüphaneyi kuran ilk görevlinin el yazısıyla çizilmiş bir harita vardı. Elif haritadaki işaretleri izleyerek bodrum kattaki eski bir dolaba ulaştı. Dolapta, kütüphanenin ilk kitapları özenle saklanmıştı.

Bu parçada hikâye unsurlarından hangisine yer verilmemiştir?

✓ D. Olayın ne zaman geçtiği hiçbir cümlede söylenmez. A defterin bulunmasından dolaba ulaşmaya giden olaylarla, B Elif ve ilk görevliyle, C kütüphane ve bodrum katla verilmiştir. “İlk görevli” geçmişi çağrıştırsa da olayın zamanı değildir.

?Soru çöz numaralı cümle

(I) Ağustosun son haftasıydı. (II) Kuzey ve annesi, Kars'taki Çıldır Gölü kıyısında küçük bir pansiyona yerleşti. (III) Kuzey balıkçıları izlemeyi çok seviyordu. (IV) Bir gün yaşlı bir balıkçı ona ağ örmeyi öğretmeyi teklif etti. (V) Kuzey o yazı, ömrü boyunca unutmayacağı bir beceriyle bitirdi.

Bu metinde hikâyenin zamanı ve mekânı sırasıyla hangi cümlelerde verilmiştir?

✓ A. “Ağustosun son haftası” zamanı, “Çıldır Gölü kıyısındaki pansiyon” mekânı verir. B, balıkçılar geçtiği için III'te bir yer arar; C ve D, “Bir gün” sözünü zaman sanır, oysa bu söz olayın ne zaman geçtiğini belirtmez.

?Soru çöz plan · tablo

Duru, yazacağı hikâyenin planını bir tabloya döktü; bir kutuyu boş bıraktı.

Boş kutuya aşağıdakilerden hangisi yazılmalıdır?

✓ B. Boş kutu “Ne zaman?” sorusunun kutusudur; “bir ekim sabahı” zamanı verir. A bir yer, C bir kişi, D olayın kendisidir; üçü de başka kutulara aittir.
METİN · HİKÂYE

Serim, düğüm, çözüm: olay örgüsü nasıl kurulur?

MEB 7. sınıf · Okuma: metin türleri · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaParagrafın akışını bozan cümle nasıl bulunur?Bağlantılı konudan (Metin yapıları). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Bir metin giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinden oluşur. Giriş konuyu tanıtır, gelişme onu açıklar ve örnekler, sonuç bir yargıyla toparlar. Her cümle bir öncekine bağlanır. Konuyla ilgili görünse de bu çizgiden sapan cümle, paragrafın akışını bozar.

Giriş-gelişme-sonuç ve akış

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Serim, düğüm ve çözüm bölümleri nasıl ayırt edilir?

Kısa cevap: Olay örgüsü serim, düğüm ve çözüm bölümleriyle kurulur. Serim kişileri, yeri ve zamanı tanıtır. Düğüm, sorunun ortaya çıktığı ve merakın en yükseğe çıktığı bölümdür. Çözüm, sorunun bir sonuca bağlandığı bölümdür. Bölümler birbirine sebep-sonuçla bağlanır.

Bir dizinin bölümü tam en heyecanlı yerde biter ve sen sonrakini sabırsızlıkla beklersin. Yazar seni düğüm bölümünde bırakmıştır.

Üç bölüm

Metin yapıları sayfasında gördüğün giriş-gelişme-sonuç düzeni, hikâyede serim, düğüm ve çözüm adını alır. Serim, okura hikâyenin dünyasını tanıtır: kim, nerede, ne zaman. Düğümde bir sorun belirir ve kahraman onunla uğraşır; okur “Şimdi ne olacak?” diye merak eder. Çözümde sorun bir sonuca bağlanır. Sonuç mutlu olmak zorunda değildir, ama düğümdeki soruyu cevaplamalıdır.

Merak serimde başlar, düğümde en yükseğe çıkar, çözümde iner.Görsel: Sınav Defteri

Olay örgüsünün kuruluşu

Yazar olayları hangi sırayla vereceğine karar verir. Çoğu hikâye baştan sona ilerler. Bazıları ise sonla açılır, sonra “Her şey üç gün önce başladı.” diyerek geriye döner. İki hikâyeyi karşılaştırırken bu kuruluşa bak: hangisi seriminde daha çok merak uyandırıyor, hangisinin düğümü daha güçlü?

Örnek paragraf

29 Ekim sabahı okul bandosu tören alanında son hazırlıklarını yapıyordu. Büyük davul, sınıfın en uzunu Mete'ye verilmişti. Törenin başlamasına yirmi dakika kala Mete'nin tokmağı davulun derisini yırttı. Bütün bando sustu, herkes birbirine baktı. O sırada müzik öğretmeni depoya koştu ve yıllardır kullanılmayan eski davulla geri döndü. Tören, davulun güçlü sesiyle başladı. Bölümleri nasıl ayırırsın?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Serim: 29 Ekim sabahı, tören alanı, bando ve Mete tanıtılıyor.
  2. Düğüm: davulun derisi yırtılıyor, tören yaklaşıyor; merak en yüksekte.
  3. Çözüm: öğretmen eski davulu getiriyor, tören başlıyor.

Cevap: İlk iki cümle serim, sonraki iki cümle düğüm, son iki cümle çözümdür.

Akılda kalsın: Serim tanıtır, düğüm sorar, çözüm cevaplar. Çözüm, düğümdeki soruya bağlı olmalıdır.
Burslulukta

Nasıl sorulurBir hikâyenin serim ve düğüm bölümleri verilir; çözüm bölümüne uygun parça sorulur.

TuzakHikâyeyle ilgili ama düğümdeki sorunu çözmeyen bir ayrıntıyı seçmek.

İpucuÖnce düğümdeki sorunu bir cümleyle söyle, sonra o soruyu cevaplayan seçeneği bul.

↕Hikâyeyi bölümlerine göre sırala

  1. Komşu korkunca Defne ona sakin olmasını, birlikte şarkı söylemelerini önerdi.
  2. Defne, yeni taşındığı apartmanda henüz kimseyi tanımıyordu.
  3. Görevliler kapıyı açtığında ikisi gülerek çıktı; o günden sonra Defne apartmanda yalnız değildi.
  4. Bir akşam asansör iki kat arasında durdu; içeride Defne ile yaşlı bir komşu kaldı.

?Soru çöz çözüm bölümü · kartlar

Utku'nun hikâyesi üç kartla anlatılıyor; üçüncü kart boş.

Üçüncü karta aşağıdakilerden hangisi yazılabilir?

✓ C. Düğümdeki sorun silinen dosyalardır; C onları kurtararak gazeteyi bir sonuca bağlar. A ve B seriminde yer alabilecek tanıtıcı bilgilerdir; D gazetenin geleceğini anlatır, düğümdeki sorunu çözmez.
ŞİİR · AHENK

Şiirde ahenk: kafiye, tekrar ve hece ölçüsü

MEB 7. sınıf · Okuma: metin türleri · Okuma 4 dk · 3 etkinlik

Önce hatırlaŞiirde hece ölçüsü nedir, heceler nasıl sayılır?6. sınıftan (Söz sanatları ve hikâye). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Şiirin her satırına dize (mısra), dört dizeden oluşan bölümüne dörtlük denir. Dizelerdeki hece sayısının eşit olmasına dayanan ölçüye hece ölçüsü denir. Bunu anlamak için her dizenin hecelerini sayarsın: Örneğin her dizede yedi hece varsa dizeler eşittir.

Dize, dörtlük, hece ölçüsü

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Şiirde kafiye, tekrar ve hece ölçüsü ahenge nasıl katkı sağlar?

Kısa cevap: Ahenk, şiirin kulağa hoş gelen ses uyumudur. Ahengi ses tekrarları sağlar: dize sonlarındaki ses benzerliği olan kafiye, tekrarlanan sözcük ve dizeler ve her dizede hece sayısının eşit olduğu hece ölçüsü. Bu tekrarlar şiirin akılda kalmasını kolaylaştırır.

Sevdiğin bir şarkının nakaratını iki kez duyunca ezberlersin. Şiir de sesleri tekrar ederek kulağına yerleşir.

Kafiye

Kafiye, dize sonlarındaki ses benzerliğidir. “Öter, yeter, iter” sözcüklerinin sonundaki sesler birbirini çağırır. Kafiyeyi yalnız son harfe bakarak arama; dize sonundaki sözcüklerin seslerini birlikte dinle. Dize sonunda aynen tekrarlanan bir ek ya da sözcük de ahenge katkı sağlar.

Tekrarlanan sözcük ve dize

Şair bazen bir sözcüğü ya da bütün bir dizeyi tekrar eder. Bu tekrar, şiirin en önemli duygusunu öne çıkarır ve okurun ritmi yakalamasını sağlar. Şarkılardaki nakarat da böyle bir tekrardır.

Hece ölçüsü

6. sınıfta gördüğün hece ölçüsü de ahengin bir parçasıdır. Her dizede hece sayısı eşit olunca dizeler aynı uzunlukta okunur ve şiir düzenli bir yürüyüş gibi akar. Heceyi saymak için sesli harfleri say: “Kır yo-lun-da” dört hecedir.

Örnek dörtlük

Kır yolunda bir kuş öter
Sesi dağa taşa yeter
Dere çağlar, çiçek güler
Bahar gelir, kışı iter
Bu dörtlükte ahengi sağlayan unsurlar nelerdir?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Dize sonlarını dinle: öter, yeter, iter; birinci, ikinci ve dördüncü dizeler kafiyeli.
  2. Heceleri say: her dize sekiz hece.

Cevap: Ahengi kafiye ve her dizede eşit olan hece sayısı sağlıyor.

Dörtlüğün hece ve kafiye tablosu
DizeHeceDize sonu
Kır yolunda bir kuş öter8öter
Sesi dağa taşa yeter8yeter
Dere çağlar, çiçek güler8güler (kafiye yok)
Bahar gelir, kışı iter8iter
Akılda kalsın: Ahengin üç kaynağı: kafiye (dize sonu ses benzerliği), tekrar (sözcük ve dize), hece ölçüsü (eşit hece). Dörtlük dört dizedir, dört cümle olmak zorunda değildir.
Burslulukta

Nasıl sorulurKısa bir şiir verilir; ahengi sağlayan unsurlar öncüllerle ya da şiirin iletisi sorulur.

TuzakDörtlüğü dört ayrı cümle sanmak ya da kafiyeyi yalnız son harfe bakarak aramak.

İpucuDize sonlarını yüksek sesle oku, heceleri parmakla say.

?Soru çöz öncüllü

Gel bahar, gel yeşil bahar
Yüce dağlarda erir kar
Kırlangıçlar yuva kurar
Gel bahar, gel yeşil bahar

Bu dörtlükle ilgili,
I. Dize sonlarında ses benzerliği vardır.
II. Her dizede hece sayısı eşittir.
III. Bir dize aynen tekrarlanmıştır.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ D. “Bahar, kar, kurar” sözcüklerinin sonları birbirini çağırır; her dize sekiz hecedir; ilk dize sonda aynen tekrarlanır. A ve B tekrarlanan dizeyi, C kafiyeyi gözden kaçırır.

?Soru çöz şiir kartı · söylenemez

Bu dörtlükle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

✓ A. “Dere, yere, yere” sesleri birbirini çağırır, ama üçüncü dizenin sonundaki “yuvaya” bu sese uymaz. Her dize yedi hecedir (B); “her yere” iki dizede tekrarlanır (D). C doğrudur, A ise üçüncü dizeyi de kafiyeli sayar.

▭Kendin yaz ahenk

Seçenek yok; kendin yaz. Dörtlük: “Sabahleyin açtım perde / Güneş doğmuş her bir yerde / Kuşlar ötüşür dallarda / Neşe var bütün …” Birinci, ikinci ve dördüncü dizelerin sonundaki ses benzerliğine denir. Her dizede hece vardır. Ahengi bozmadan son dizeyi tamamlayan bir sözcük olabilir.

SANAT · BENZETME

Beş söz sanatı: metinde bulmak ve katkısını söylemek

MEB 7. sınıf · Okuma: metin türleri · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaBir şiirde birden çok söz sanatı nasıl bulunur?6. sınıftan (Söz sanatları ve hikâye). Önce kendin cevapla, sonra aç.

5. sınıfta kişileştirme, konuşturma ve benzetmeyi tanımıştın. Kişileştirme insan dışındaki varlığa insan özelliği verir; konuşturma onu konuşturur; benzetme bir varlığı bir yönden daha güçlü olana benzetir. Şairler bu sanatları abartma ve karşıtlıkla aynı dizelerde birlikte kullanır.

Beş sanat bir arada

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Benzetme, kişileştirme, konuşturma, karşıtlık ve abartma nasıl bulunur?

Kısa cevap: Söz sanatları anlatımı canlı ve etkili kılan söyleyiş yollarıdır. Benzetme bir şeyi daha güçlü bir şeye benzetir; kişileştirme insan dışı varlığa insan özelliği verir; konuşturma onu konuşturur; karşıtlık zıt durumları bir araya getirir; abartma bir durumu olduğundan büyük ya da küçük gösterir.

“Çok acıktım.” demekle “Bir fırın ekmeği yiyebilirim.” demek arasında büyük fark var. İkinci cümle açlığını gözünün önüne getirir.

Beş sanat

Bu sanatları 5 ve 6. sınıfta tanıdın; bu yıl onları metinde bulup metne ne kattıklarını söyleyeceksin. Benzetmeyi Metin yapıları sayfasında düşünceyi geliştirme yolu olarak da gördük; şiirde aynı yol bir söz sanatıdır. Aşağıdaki tablo her sanatın nasıl tanındığını ve metne ne kattığını gösteriyor.

Söz sanatları ve katkıları
SanatNasıl tanınır?ÖrnekKatkısı
Benzetmegibi, kadar, sankiGöl, ayna gibi parlıyordu.Görüntüyü canlandırır
KişileştirmeVarlık insan gibi davranırYorgun lambalar uykuya daldı.Varlığı yakın kılar
KonuşturmaVarlık konuşurMenekşe “Beni güneşe çıkar.” dedi.Anlatımı canlı bir sahneye çevirir
KarşıtlıkZıt durumlar yan yanaHem güldü hem ağladı.Duyguyu keskinleştirir
AbartmaOlduğundan büyük ya da küçükBir fırın ekmeği yiyebilirim.Duyguyu güçlendirir

Üç tuzak

Konuşturmada kişileştirme de vardır, çünkü konuşmak bir insan özelliğidir. Tersi doğru değildir: kişileştirilen her varlık konuşmaz. Abartma bir yalan değildir; söyleyen de dinleyen de onun gerçek olmadığını bilir. Benzetmede iki taraf eşit değildir; biri ötekinden daha güçlüdür.

Örnek paragraf

Sabah rüzgârı pencereme vurup “Uyan, deniz seni bekliyor!” dedi. Koşarak sahile indim. Deniz, mavi bir kumaş gibi kıyıya kadar uzanıyordu. Kumdaki ayak izlerim bin kilometre uzasa yine yürürdüm. Herkes uyuyordu, ben ise dünyanın en uyanık insanıydım. Bu paragrafta hangi söz sanatları var?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Konuşan bir varlık ara: rüzgâr konuşuyor; konuşturma ve kişileştirme.
  2. “Gibi”yi bul: deniz kumaşa benzetiliyor; benzetme.
  3. Gerçek dışı büyüklüğe ve zıtlığa bak: “bin kilometre” abartma, “herkes uyuyordu / ben uyanıktım” karşıtlık.

Cevap: Konuşturma, kişileştirme, benzetme, abartma ve karşıtlık bir arada kullanılmış.

Akılda kalsın: Konuşan varlık = konuşturma (+ kişileştirme). “Gibi” + güçlü taraf = benzetme. Zıt iki durum = karşıtlık. Bilerek büyütme = abartma.
Burslulukta

Nasıl sorulurKısa bir şiir ya da paragraf verilir; birlikte kullanılan sanatlar öncüllerle ya da bir sanatın kullanılmadığı seçenek sorulur.

TuzakKonuşturmayı görüp kişileştirmeyi ayrıca saymamak ya da abartmayı yalan sanmak.

İpucuHer dizeye beş sanatı sırayla sor.

⇄Cümle ve söz sanatı

Her cümleyi en belirgin söz sanatıyla eşleştir.

?Soru çöz öncüllü · şiir panosu

Bu dizelerde,
I. kişileştirme,
II. karşıtlık,
III. abartma
sanatlarından hangileri birlikte kullanılmıştır?

✓ B. Omuz omuza duran dağlar, türkü söyleyen rüzgâr ve bekleyen toprak kişileştirmedir; “gece kara, sabah ak” karşıtlıktır. Dizelerde bilerek büyütülmüş bir durum yoktur. A karşıtlığı kaçırır; C ve D olmayan abartmayı ekler.

8. sınıfta bu konunun devamı LGS Türkçe serisindeki Metin türleri ve hikâye unsurları sayfasında.

Şunları yapabiliyor musun?

Kitabı kapat, yukarı bakma. Her soruyu önce kendi cümlelerinle cevapla, sonra “Kontrol et”e bas ve her maddeyi ayrı ayrı, dürüstçe işaretle. “Henüz değil” dediklerin tekrar listene eklenir.

  1. Hikâye unsurları nelerdir, bir parçada eksik olan unsur nasıl bulunur?

    Kontrol et

    Hikâye unsurları olay örgüsü, şahıs ve varlık kadrosu, mekân ve zamandır. Olay örgüsü yaşananların sırasıdır. Şahıs ve varlık kadrosu olayları yaşayanlardır. Mekân olayın geçtiği yer, zaman olayın geçtiği andır. Her unsur bir soruyla bulunur.

    Konuya dön: Hikâye unsurları

    Yapabiliyor musun?
  2. Serim, düğüm ve çözüm bölümleri nasıl ayırt edilir?

    Kontrol et

    Olay örgüsü serim, düğüm ve çözüm bölümleriyle kurulur. Serim kişileri, yeri ve zamanı tanıtır. Düğüm, sorunun ortaya çıktığı ve merakın en yükseğe çıktığı bölümdür. Çözüm, sorunun bir sonuca bağlandığı bölümdür. Bölümler birbirine sebep-sonuçla bağlanır.

    Konuya dön: Serim, düğüm, çözüm

    Yapabiliyor musun?
  3. Şiirde kafiye, tekrar ve hece ölçüsü ahenge nasıl katkı sağlar?

    Kontrol et

    Ahenk, şiirin kulağa hoş gelen ses uyumudur. Ahengi ses tekrarları sağlar: dize sonlarındaki ses benzerliği olan kafiye, tekrarlanan sözcük ve dizeler ve her dizede hece sayısının eşit olduğu hece ölçüsü. Bu tekrarlar şiirin akılda kalmasını kolaylaştırır.

    Konuya dön: Şiirde ses tekrarları ve ahenk

    Yapabiliyor musun?
  4. Benzetme, kişileştirme, konuşturma, karşıtlık ve abartma nasıl bulunur?

    Kontrol et

    Söz sanatları anlatımı canlı ve etkili kılan söyleyiş yollarıdır. Benzetme bir şeyi daha güçlü bir şeye benzetir; kişileştirme insan dışı varlığa insan özelliği verir; konuşturma onu konuşturur; karşıtlık zıt durumları bir araya getirir; abartma bir durumu olduğundan büyük ya da küçük gösterir.

    Konuya dön: Beş söz sanatı ve metne katkısı

    Yapabiliyor musun?

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Bu ilanda aşağıdaki ikna tekniklerinden hangisine başvurulmamıştır?

✓ B. İlanda okura önceden yapılmış bir iyilik ya da verilmiş bir hediye yoktur. Herkesin sevdiği öğretmenin çağrısı sevgi, “yalnızca 15 gönüllü” kıtlık, ekran başındaki cuma ile masallı cumanın yan yana konması karşıtlıktır.Kaynak: İkna teknikleri ve görsel okuma · Dört ikna tekniği

?Soru 2

Sınıfın bilim köşesine şu kart asıldı.

Karttaki paragraf aşağıdaki türlerden hangisine örnektir?

✓ B. Paragraf yaprakların neden döküldüğünü adım adım açıklar; “bu yüzden” sonucu bağlar. A için okurdan bir istek, C için çürütülen bir görüş yoktur; D bir olay ve kahraman ister, burada ikisi de yok.Kaynak: Metin yapıları · Sebep-sonuç, ikna ve tartışma paragrafı

?Soru 3

Bilim fuarında Ada, Bora, Cem ve Duru farklı birer proje sergiliyor: robot kol, volkan modeli, güneş fırını ve su arıtma. Fuar görevlisi bir ipucu kartı hazırladı.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ C. Duru = robot kol. Bora volkan da su arıtma da değil, öyleyse güneş fırını. Cem su arıtma değil, güneş fırını da alındı; Cem = volkan. Geriye su arıtma kalır: Ada. Ada güneş fırını değil koşulu da sağlanır. A ve B koşullarla doğrudan çelişir; D, Duru'nun robot kolunu unutur.Kaynak: İkna teknikleri ve görsel okuma · Kurallı sıralama ve eşleştirme

?Soru 4

Doğa kulübü, okul panosuna bir bilgi kartı astı.

Bu kartın konusu aşağıdakilerden hangisidir?

✓ C. Kart kirpilerin kış uykusuyla başlar; yığına bakmak ve süt vermemek onları korumanın yollarıdır. A yalnız ikinci cümleyi karşılar, dar kalır; B öbür hayvanlara taşar, geniştir; D sütten söz eden tek cümleyi konu sanır.Kaynak: Paragrafta ana fikir ve çıkarım · Konu ve anahtar kelimeler

?Soru 5

Sınıf dergisinin “Çay” sayfası için dört cümle yazılmış, her birinin yanına kullanılan yol ayraç içinde not edilmiş.

Bu cümlelerin hangisinde ayraç içinde verilen düşünceyi geliştirme yolu yanlıştır?

✓ B. İki çay türü eşit güçte iki şeydir ve “daha” ile farkları gösterilir; bu karşılaştırmadır, benzetme değil. A çayın ne olduğunu söyler; C bir uzmanın sözüne dayanır; D düşünceyi bir sayıyla destekler.Kaynak: Metin yapıları · Düşünceyi geliştirme yollarını bulmak

?Soru 6

Öğrenci meclisi panoya şu notu astı.

Bu notta,
I. sorunun ne olduğu,
II. sorunun sebepleri,
III. önerilen çözümün ne kadar su kazandırdığı
bilgilerinden hangilerine yer verilmiştir?

✓ D. İlk cümle sorunu, sonraki iki cümle sebepleri verir. Not yalnız bir öneri sunar; önerinin sonucunu ölçen bir bilgi yoktur. A sebepleri gözden kaçırır; B ve C, “öneri” geçtiği için sonucunun da verildiğini sanır.Kaynak: Metin yapıları · Sebep-sonuç ve problem-çözüm yapısı

?Soru 7

Bu afişte,
I. karşılıkta bulunma,
II. kıtlık,
III. karşıtlık
tekniklerinden hangilerine başvurulmuştur?

✓ C. Arkadaşlarımızın önce mektup yollaması bir iyiliktir, “Sıra bizde!” ona karşılık vermeye çağırır. “Son gün” süreyi sınırlar. Afişte yan yana konmuş olumlu ve olumsuz bir durum yoktur. A ve B tekniklerden birini kaçırır; D olmayan karşıtlığı ekler.Kaynak: İkna teknikleri ve görsel okuma · Afiş, reklam, karikatür ve medya dili

?Soru 8

Bilim şenliğinden bir gün önce Arda'nın hazırladığı rüzgâr türbini maketi masadan düşüp kırıldı. Arda, öğretmeninin önerdiği hazır maketi almak yerine gece geç saate kadar kartondan yeni kanatlar kesti. Şenlik günü maketinin yanına şu notu koydu:

Bu metne göre Arda ile ilgili,
I. Kararlı biridir.
II. Hatalarından ders çıkarır.
III. Zorlanınca hemen yardım ister.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ C. Maketi gece geç saate kadar yeniden yapması I'i, “İlkinden öğrendiklerim” notu II'yi gösterir. Arda önerilen hazır maketi bile almamıştır; yardım istediğine dair kanıt yoktur. A notu gözden kaçırır; B metnin tersini söyler; D, III'ü kanıtsız ekler.Kaynak: Paragrafta ana fikir ve çıkarım · Üst düzey çıkarım ve ulaşılamaz

?Soru 9

Babaannem yetmiş yaşında bir bilgisayar kursuna yazıldı. İlk hafta fareyi tutarken eli titriyordu. Her akşam öğrendiklerini bir deftere yazdı. İki ay sonra köydeki kız kardeşiyle görüntülü konuşmayı kendisi başlattı. Kursun yeni dönemine de bir komşusunu yazdırdı.

Bu metinden aşağıdakilerin hangisine ulaşılamaz?

✓ A. Metin tek bir kişiyi anlatır; A bütün yaşlılara genelleme yapar ve metinde olmayan bir karşılaştırma ekler. B deftere yazmasıyla, C titreyen eliyle, D komşusunu kursa yazdırmasıyla desteklenir.Kaynak: Paragrafta ana fikir ve çıkarım · Üst düzey çıkarım ve ulaşılamaz

?Soru 10

Okul kütüphanesi, beş ayda ödünç verdiği kitap sayısını bir çizgi grafiğiyle panoya astı.

Bu grafiğe göre,
I. En çok kitap kasımda ödünç verilmiştir.
II. Aralıkta ekimden daha az kitap ödünç verilmiştir.
III. Ocakta yarıyıl tatili olduğu için az kitap ödünç verilmiştir.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ A. Çizginin en yüksek noktası kasımdadır (90). Aralık 70, ekim 60'tır; II grafiğe ters düşer. III bir nedendir; grafik neden söylemez. B ve D, II'yi yanlış okur; C ve D nedeni grafiğe yükler.Kaynak: İkna teknikleri ve görsel okuma · Grafik, tablo ve kroki okuma
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?7. Sınıf Türkçe soruları hazırlanıyor. Şimdilik bu sayfadaki etkinlikler ve sondaki karma tekrarla kendini dene.
Soru çöz →