Konu ve anahtar kelimeler: metin neyin etrafında dönüyor?
MEB 7. sınıf · Okuma: anlama · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaBir paragrafın konusu ve en uygun başlığı nasıl bulunur?6. sınıftan (Paragrafta ana fikir ve çıkarım). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Konu, “Metin neyi anlatıyor?” sorusunun cevabıdır: bir olay, bir varlık ya da bir durum. Anahtar kelimeler konuyu gösteren sözcüklerdir. Başlık metnin adıdır: konuyu ya da ana fikri kısa ve dikkat çekici biçimde söyler, metnin bütününü karşılar.
✎Konu anlatımı
Bir paragrafın konusu ve anahtar kelimeleri nasıl bulunur?
Kısa cevap: Konu, paragrafın üzerinde durduğu olay, durum ya da kavramdır; “Metin neyden söz ediyor?” sorusunun cevabıdır. Anahtar kelimeler, konuyu en açık gösteren sözcüklerdir. Konu birkaç sözcüklük bir öbektir; yargı bildirmez ve paragrafın bütün cümlelerini kapsar.Arkadaşının sesli mesajından yalnız birkaç sözcük duyabildin: “kadro, antrenman, forma, final”. Yine de mesajın neyle ilgili olduğunu anlarsın. O sözcükler mesajın anahtar kelimeleridir.
Anahtar kelime nedir?
Anahtar kelimeler metinde çoğu zaman birkaç kez geçer ya da başka bir sözcükle yeniden anılır: “şişe” yerine “matara” gibi. Sözcükte anlam sayfasında gördüğün benzer söz ipucu budur. Bazen hiç yazmaz. Mayadan ve fırından söz eden bir metinde “ekmek” geçmeyebilir, ama anahtar kelime odur.
Anahtar kelimelerden konuya
Anahtar kelimeleri bulunca onları tek bir öbekte topla. Sonra bu öbeği her cümleye götür ve sor: “Bu cümle de bundan mı söz ediyor?” Her cümleye uyan öbek, aradığın konudur. Yalnız bir cümleye uyan öbek dar, metnin hiç değinmediği alanlara taşan öbek ise geniş kalır.
Okulumuzda geçen ay bir plastik şişe sayımı yapıldı. Bir haftada yalnız bizim katta dört yüzden fazla boş şişe toplandı. Bunun üzerine öğrenci meclisi her koridora bir su sebili koydurdu. Artık çoğumuz evden kendi mataramızı getiriyoruz. Kantindeki şişe satışı da yarı yarıya düştü. Ay sonundaki ikinci sayımda kattaki boş şişe sayısı elliye inmişti. Bu paragrafın anahtar kelimeleri ve konusu nedir?
Önce kendin dene → Çözümü göster
- Tekrar eden sözcükleri işaretle: şişe dört kez, sayım iki kez geçiyor.
- Aynı kavrama bağlananları ekle: sebil ve matara, şişenin yerine kullanılanlar.
- Öbeği her cümleyle sına: hepsi şişe kullanımındaki değişimi anlatıyor.
Cevap: Konu, okulda plastik şişe kullanımının azalması.
Nasıl sorulurKısa bir paragraf verilir; konusu, en uygun başlığı ya da paragrafın cevap verdiği soru istenir.
TuzakParagrafta adı geçen ama yalnız bir cümleyi karşılayan seçeneği seçmek.
İpucuSeçeneği paragrafın her cümlesiyle tek tek sına.
⇄Anahtar kelimeden konuya
Her sözcük grubu bir paragrafın anahtar kelimeleri. Grubu o paragrafın konusuyla eşleştir.
?Soru çöz konu · bilgi kartı
Doğa kulübü, okul panosuna bir bilgi kartı astı.
Bu kartın konusu aşağıdakilerden hangisidir?