Dört ikna tekniği: karşılıkta bulunma, sevgi, kıtlık, karşıtlık
MEB 7. sınıf · Okuma: görsel ve medya · Okuma 5 dk · 3 etkinlik
Önce hatırlaİkna paragrafı ile tartışma paragrafı arasındaki fark nedir?Bağlantılı konudan (Metin yapıları). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Sebep-sonuç paragrafı bir olayın nedenlerini ya da sonuçlarını açıklar. İkna paragrafı okurdan bir isteği ya da öneriyi kabul etmesini ister. Tartışma paragrafı yaygın bir görüşün eksik yanını gösterir, karşısına kanıtlarıyla başka bir görüş koyar. Üçü cümlelerini farklı bir sırayla dizer.
Sebep-sonuç, ikna ve tartışma paragrafı
✎Konu anlatımı
Karşılıkta bulunma, sevgi, kıtlık ve karşıtlık teknikleri nedir?
Kısa cevap: İkna teknikleri, okuru bir düşünceye ya da davranışa yöneltmek için kullanılan yollardır. Karşılıkta bulunmada önce bir iyilik yapılır; sevgide sevilen biri ister; kıtlıkta bir şeyin az ya da süreli olduğu vurgulanır; karşıtlıkta olumlu olan, olumsuzun yanında gösterilir.Bir mağazada “Son 3 ürün!” yazısını görünce içinden “Hemen almalıyım.” diye geçirdin mi? O yazıyı oraya koyan kişi sana bir ikna tekniği uyguladı. Metin yapıları sayfasında gördüğün ikna paragrafı da okura bir isteği kabul ettirmeye çalışıyordu.
Karşılıkta bulunma
İnsan, kendisine iyilik yapan birine borçlu hisseder ve onun isteğini kolay geri çevirmez. Kitapçı ilk ziyaretinde sana bir ayraç hediye eder, sonra yeni çıkan romanı önerir. Önce iyilik, sonra istek gelir.
Sevgi (hoşlanma)
Sevdiğimiz birinin isteğini daha çabuk kabul ederiz. Kardeşinin bayıldığı çizgi film kahramanı ekranda “Dişlerini fırçala!” derse kardeşin fırçaya koşar. Burada iknayı yapan, istekten çok onu dile getiren sevilen kişidir.
Kıtlık (azlık) ve karşıtlık
Bir şeyin sayısı, süresi ya da seçeneği sınırlıysa ona olan ilgi artar: “Yalnızca bu hafta sonu”, “İlk otuz kişiye”. Bu kıtlıktır. Karşıtlıkta ise iyi olan kötünün yanında daha iyi görünür: “Önce: dağınık oda. Sonra: düzenli oda.” 8. sınıfta dört teknik daha öğreneceksin.
| Teknik | Ne yapar? | Örnek ifade |
|---|---|---|
| Karşılıkta bulunma | Önce iyilik yapar, sonra ister | Hediye ayracını aldın, şimdi kulübe katıl! |
| Sevgi (hoşlanma) | Sevilen birine istetir | Masal kahramanı: “Hadi, kitap okuyalım!” |
| Kıtlık (azlık) | Azlığı ya da süreyi vurgular | Yalnızca 50 bilet kaldı! |
| Karşıtlık | Olumluyu olumsuzla yan yana koyar | Eski sahil: çöp dolu. Yeni sahil: tertemiz. |
Yeni açılan Mahalle Bilim Atölyesi, ilk gelen yirmi çocuğa küçük bir büyüteç hediye ediyor. Tanıtım videosunda çocukların çok sevdiği çizgi film kahramanı Pırpır Robot, “Hadi, deneylere birlikte başlayalım!” diye sesleniyor. Videonun sonunda iki görüntü yan yana duruyor: hafta sonunu ekran başında geçiren bir çocuk ve atölyede elleri boyalı, gülümseyen bir çocuk. Bu tanıtımda hangi tekniklere başvurulmuştur?
Önce kendin dene → Çözümü göster
- Önce verilen iyiliği bul: büyüteç hediyesi, karşılıkta bulunmadır.
- Sınırı bul: “ilk gelen yirmi çocuk”, kıtlıktır. Sevilen kahramanın çağrısı sevgidir.
- Yan yana konan iki görüntü, olumluyu olumsuzla gösterir: karşıtlıktır.
Cevap: Tanıtımda dört tekniğin dördüne de başvurulmuştur.
Nasıl sorulurBir reklam, afiş ya da konuşma metni verilir; başvurulan ikna tekniği ya da bir tekniğin kullanılmadığı seçenek sorulur.
Tuzak“son gün” sözünü karşıtlık, hediyeyi sevgi sanmak.
İpucuMetne “Neyi az gösteriyor, neyi yan yana koyuyor, kim istiyor?” diye sor.
⇄İfade ve teknik
Her ifadeyi başvurduğu ikna tekniğiyle eşleştir.
?Soru çöz ikna
Okul tiyatromuzun yeni oyunu “Kayıp Pusula” yalnızca bir kez sahnelenecek. Salonda kırk koltuk var. Yerini ayırtmak için cuma akşamına kadar vaktin var!
Bu duyuruda ağırlıklı olarak hangi ikna tekniğine başvurulmuştur?
?Soru çöz ilan · kullanılmayan
Bu ilanda aşağıdaki ikna tekniklerinden hangisine başvurulmamıştır?