Büyük harf: yer, yapı, kurum, eser ve bayram adları
MEB 6. sınıf · Yazma: yazım ve noktalama · Okuma 5 dk · 3 etkinlik
Önce hatırlaHangi sözcükler büyük harfle başlar?5. sınıftan (Yazım ve noktalama). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Cümleler, dizeler ve özel adlar büyük harfle başlar. Kişi, hayvan, millet, dil, devlet, din ve gezegen adları özel addır. Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları, tabela yazıları ve başlıklar da büyük harfle yazılır.
Büyük harflerin kullanıldığı yerler
✎Konu anlatımı
Yer, yapı, kurum, eser ve bayram adları nasıl yazılır?
Kısa cevap: Yer adları büyük harfle başlar; yer adındaki “Gölü, Dağı, Denizi” gibi tür bildiren sözler de büyük yazılır. Cadde, sokak, meydan sözleri adın parçasıdır. Yapı, kurum, kitap, dergi, bayram, tarihî olay adlarının her sözcüğü büyük harfle başlar. Özel addan türeyen sözcükler de büyük yazılır.Bir arkadaşına mesaj yazıyorsun: “Cumartesi galata kulesi önünde buluşalım.” Yazım denetimi iki sözcüğün altını çizdi. Çünkü bir yapının adı, sözcük sözcük büyük harfle başlar: Galata Kulesi.
5. sınıfta kişi, ülke ve şehir adlarının büyük harfle başladığını öğrenmiştin. Bu yıl liste uzuyor.
Yer adları ve içlerindeki tür sözleri
Kıta, bölge, il, ilçe, köy ve semt adları büyük harfle başlar: Asya, Ege, Rize, Ürgüp. Ad bir göl, dağ ya da deniz bildiriyorsa ikinci sözcük de büyük yazılır: Van Gölü, Erciyes Dağı. Ama “şehir, il, köy” sözü adın parçası değilse küçük yazılır: “Ankara şehri”, “Rize ili”.
Cadde, yapı ve kurum adları
Mahalle, cadde, sokak ve meydan sözleri adın içindeyse büyük başlar: Lale Sokağı, Cumhuriyet Meydanı. Saray, köprü, kule gibi yapı adlarının ve kurum adlarının her sözcüğü büyük yazılır: Topkapı Sarayı, Türk Dil Kurumu.
Eser, bayram, olay ve türeyen sözcükler
Kitap, dergi, gazete ve tabloların adlarında her sözcük büyük başlar; yalnız “ve, ile, de, ki” ile “mi” küçük kalır. Bayram ve özel gün adları, tarihî olay ve dönem adları da büyük yazılır. Özel addan türeyen sözcükler büyük başlar: Türkçe, Ankaralı. Birleşik sözcükte yalnız özel ad büyük yazılır: Van kedisi.
| Ne? | Doğru yazım | Dikkat |
|---|---|---|
| Yer ve tür adı | Erciyes Dağı, Van Gölü | Rize ili (il küçük) |
| Cadde, sokak | Atatürk Caddesi | adın parçası, büyük |
| Yapı, kurum | Galata Kulesi, Türk Kızılay | her sözcük büyük |
| Kitap, dergi | Suç ve Ceza | “ve” küçük |
| Bayram, olay | Cumhuriyet Bayramı, Malazgirt Savaşı | her sözcük büyük |
| Türeyen, birleşik | Türkçe, Van kedisi | yalnız özel ad büyük |
Arda'nın gezi notu: “29 Ekim cumhuriyet bayramı tatili için ailemle İstanbul'a gittik. İlk durağımız galata kulesi oldu. Sonra Beyoğlu'ndaki bir kitapçıdan Küçük Prens kitabını aldım. Akşam vapurla istanbul boğazı boyunca gezdik.” Bu notta hangi yazım yanlışları var?
Önce kendin dene → Çözümü göster
- Bayram adı: “Cumhuriyet Bayramı” olmalı; her sözcük büyük.
- Yapı adı: “Galata Kulesi” olmalı.
- Yer adı ve tür sözü: “İstanbul Boğazı” olmalı. “kitabını” küçük doğru, çünkü adın parçası değil.
Cevap: Cumhuriyet Bayramı, Galata Kulesi, İstanbul Boğazı büyük harfle düzeltilmeli.
Nasıl sorulurBir metin ya da dört cümle verilir; hangisinde büyük harf yanlış kullanıldığı ya da hangi kuralın örneklendiği sorulur.
Tuzak“Ankara şehri”ndeki “şehri”ni de büyük yazmak.
İpucuSözcüğü çıkar; ad yine tamam kalıyorsa o sözcük küçük yazılır.
?Soru çöz büyük harf
Okul gazetesi için yazılan cümleler aşağıda verilmiştir.
Bu cümlelerin hangisinde büyük harflerle ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
?Soru çöz gezi programı
Sınıf temsilcisi, gezi programını panoya astı.
Programdaki numaralı cümlelerin hangisinde büyük harflerle ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
⇄Örnek ve kural
Her yazımı örneklediği kuralla eşleştir.