Yazım ve noktalama: de, ki, mi, kısaltmalar, noktalı virgül

“de” bazen ayrı, bazen bitişik yazılır; bir harf yüzünden anlam değişir. Bu yılın büyük harf, bitişik-ayrı yazım ve noktalama kurallarını metin içinde görüyorsun.

4 durak6. sınıf · Yazım ve noktalama
10 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 10tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
YAZIM · NOKTALAMA

Büyük harf: yer, yapı, kurum, eser ve bayram adları

MEB 6. sınıf · Yazma: yazım ve noktalama · Okuma 5 dk · 3 etkinlik

Önce hatırlaHangi sözcükler büyük harfle başlar?5. sınıftan (Yazım ve noktalama). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Cümleler, dizeler ve özel adlar büyük harfle başlar. Kişi, hayvan, millet, dil, devlet, din ve gezegen adları özel addır. Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları, tabela yazıları ve başlıklar da büyük harfle yazılır.

Büyük harflerin kullanıldığı yerler

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Yer, yapı, kurum, eser ve bayram adları nasıl yazılır?

Kısa cevap: Yer adları büyük harfle başlar; yer adındaki “Gölü, Dağı, Denizi” gibi tür bildiren sözler de büyük yazılır. Cadde, sokak, meydan sözleri adın parçasıdır. Yapı, kurum, kitap, dergi, bayram, tarihî olay adlarının her sözcüğü büyük harfle başlar. Özel addan türeyen sözcükler de büyük yazılır.

Bir arkadaşına mesaj yazıyorsun: “Cumartesi galata kulesi önünde buluşalım.” Yazım denetimi iki sözcüğün altını çizdi. Çünkü bir yapının adı, sözcük sözcük büyük harfle başlar: Galata Kulesi.

5. sınıfta kişi, ülke ve şehir adlarının büyük harfle başladığını öğrenmiştin. Bu yıl liste uzuyor.

Yer adları ve içlerindeki tür sözleri

Kıta, bölge, il, ilçe, köy ve semt adları büyük harfle başlar: Asya, Ege, Rize, Ürgüp. Ad bir göl, dağ ya da deniz bildiriyorsa ikinci sözcük de büyük yazılır: Van Gölü, Erciyes Dağı. Ama “şehir, il, köy” sözü adın parçası değilse küçük yazılır: “Ankara şehri”, “Rize ili”.

Cadde, yapı ve kurum adları

Mahalle, cadde, sokak ve meydan sözleri adın içindeyse büyük başlar: Lale Sokağı, Cumhuriyet Meydanı. Saray, köprü, kule gibi yapı adlarının ve kurum adlarının her sözcüğü büyük yazılır: Topkapı Sarayı, Türk Dil Kurumu.

Eser, bayram, olay ve türeyen sözcükler

Kitap, dergi, gazete ve tabloların adlarında her sözcük büyük başlar; yalnız “ve, ile, de, ki” ile “mi” küçük kalır. Bayram ve özel gün adları, tarihî olay ve dönem adları da büyük yazılır. Özel addan türeyen sözcükler büyük başlar: Türkçe, Ankaralı. Birleşik sözcükte yalnız özel ad büyük yazılır: Van kedisi.

Bu yılın büyük harf kuralları
Ne?Doğru yazımDikkat
Yer ve tür adıErciyes Dağı, Van GölüRize ili (il küçük)
Cadde, sokakAtatürk Caddesiadın parçası, büyük
Yapı, kurumGalata Kulesi, Türk Kızılayher sözcük büyük
Kitap, dergiSuç ve Ceza“ve” küçük
Bayram, olayCumhuriyet Bayramı, Malazgirt Savaşıher sözcük büyük
Türeyen, birleşikTürkçe, Van kedisiyalnız özel ad büyük
Örnek düzeltme

Arda'nın gezi notu: “29 Ekim cumhuriyet bayramı tatili için ailemle İstanbul'a gittik. İlk durağımız galata kulesi oldu. Sonra Beyoğlu'ndaki bir kitapçıdan Küçük Prens kitabını aldım. Akşam vapurla istanbul boğazı boyunca gezdik.” Bu notta hangi yazım yanlışları var?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Bayram adı: “Cumhuriyet Bayramı” olmalı; her sözcük büyük.
  2. Yapı adı: “Galata Kulesi” olmalı.
  3. Yer adı ve tür sözü: “İstanbul Boğazı” olmalı. “kitabını” küçük doğru, çünkü adın parçası değil.

Cevap: Cumhuriyet Bayramı, Galata Kulesi, İstanbul Boğazı büyük harfle düzeltilmeli.

Akılda kalsın: Ad bir yapıya, kuruma, esere ya da bayrama aitse her sözcük büyük. “Gölü, Dağı” adın parçasıysa büyük; “şehri, ili” dışarıdaysa küçük.
Burslulukta

Nasıl sorulurBir metin ya da dört cümle verilir; hangisinde büyük harf yanlış kullanıldığı ya da hangi kuralın örneklendiği sorulur.

Tuzak“Ankara şehri”ndeki “şehri”ni de büyük yazmak.

İpucuSözcüğü çıkar; ad yine tamam kalıyorsa o sözcük küçük yazılır.

?Soru çöz büyük harf

Okul gazetesi için yazılan cümleler aşağıda verilmiştir.

Bu cümlelerin hangisinde büyük harflerle ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

✓ D. Rumeli Hisarı bir yapı adıdır; her sözcüğü büyük yazılmalıdır. A yer adını, B dergi adını kurala uygun yazar; dergi adındaki “ve” küçük kalır. C özel addan türeyen sözcükleri doğru biçimde büyük harfle başlatır.

?Soru çöz gezi programı

Sınıf temsilcisi, gezi programını panoya astı.

Programdaki numaralı cümlelerin hangisinde büyük harflerle ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

✓ A. Bayram adlarının bütün sözcükleri büyük başlar: Cumhuriyet Bayramı. B'de anıt adı, C'de yapı adları, D'de dergi adı doğru yazılmıştır; D'deki “dergisine” adın parçası olmadığı için küçük kalır. D'yi seçen, bu tür sözünü addan saymıştır.

⇄Örnek ve kural

Her yazımı örneklediği kuralla eşleştir.

YAZIM · NOKTALAMA

de, ki, mi: ayrı mı yazılır, bitişik mi?

MEB 6. sınıf · Yazma: yazım ve noktalama · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaVurgulama ve sınırlama bildiren sözler cümlenin anlamını nasıl değiştirir?Bağlantılı konudan (Cümlede anlam). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Vurgulama, cümledeki bir ögeyi öne çıkarıp önemini artırır: bile, hatta, özellikle. Sınırlama, yargıyı belli bir kişi, zaman ya da durumla daraltır: yalnız, sadece, yalnızca, ancak. “Bile” beklenmedik olanı öne çıkarır: “Dedem bile bilgisayar kullanıyor.”

Vurgulama ve sınırlama

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

de, ki ve mi ne zaman ayrı, ne zaman bitişik yazılır?

Kısa cevap: “Ben de, sen de” anlamındaki bağlaç “de” ayrı; yer bildiren “-de, -da, -te, -ta” eki bitişik yazılır. Cümleleri bağlayan “ki” ayrı; “evdeki, seninki” gibi “-ki” eki bitişik yazılır. Soru eki “mi” her zaman ayrı yazılır, ondan sonra gelen ekler ona bitişir: geliyor musun?

“Kardeşim de geldi.” ile “Kardeşimde kaldı.” cümleleri yalnız bir boşlukla ayrılır. İlkinde kardeşin de gelenlerdendir, ikincisinde bir şey onun yanında kalmıştır. Bir boşluk anlamı değiştirir.

“de”: bağlaç mı, ek mi?

Cümleden çıkarınca anlam bozulmuyorsa “de” bağlaçtır ve ayrı yazılır: “Ben de geliyorum.” → “Ben geliyorum.” Çıkarınca anlam bozuluyorsa ektir ve bitişik yazılır: “Okulda kaldım.” Ek, sert ünsüzden sonra “-te, -ta” olur: sokakta. Bağlaç ise hiçbir zaman “te, ta” olmaz: “Kitap da aldım.” Bağlaç olan “de”, Cümlede anlam sayfasında gördüğün “bile” gibi cümleye ek bir anlam katar.

“ki”: üç görev

İki cümleyi birbirine bağlayan “ki” ayrı yazılır: “Öyle yoruldum ki hemen uyudum.” Yer ya da zaman bildiren sözcüğe gelip onu niteleyen “-ki” bitişiktir: masadaki, yarınki. Bir ismin yerini tutan “-ki” de bitişiktir: “Benim kalemim kırıldı, seninkini verir misin?” “Belki, sanki, çünkü, mademki, hâlbuki” gibi kalıplaşmış sözcüklerde “ki” bitişik yazılır.

Soru eki “mi”

“Mi” kendinden önceki sözcükten her zaman ayrı yazılır: “Güzel mi?”, “Okula gittin mi?” Ondan sonra gelen kişi ekleri ona bitişir: “Hazır mısın?”, “Geliyor muyuz?” “Mi” ünlü uyumuna göre “mı, mu, mü” olabilir.

Ayrı mı, bitişik mi?
AyrıBitişik
deAnnem de geldi. (bağlaç)Annem evde. (yer eki)
kiDedi ki gelecek. (bağlaç)evdeki, seninki, belki
miSen mi geldin? Hazır mısın?— (hiç bitişmez)
Örnek düzeltme

Mert'in mesajı: “Yarınki maça sende gelecekmisin? Ablam da gelecek, ama o bilet bulamadı. Duydum ki salondaki koltuklar yenilenmiş.” Bu mesajda hangi yazım yanlışları var?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. “sende”: “sen de” olmalı. Çıkarınca “Yarınki maça sen gelecek misin?” kalıyor; bağlaç, ayrı.
  2. “gelecekmisin”: soru eki ayrı yazılır; “gelecek misin” olmalı.
  3. Kontrol et: “Yarınki”, “salondaki” bitişik doğru; “Duydum ki” ayrı doğru.

Cevap: “sen de” ve “gelecek misin” biçiminde düzeltilmeli.

Akılda kalsın: “de”yi çıkar: anlam bozulmuyorsa ayrı. “-ki” bir sözcüğü niteliyorsa ya da onun yerini tutuyorsa bitişik, cümle bağlıyorsa ayrı. “Mi” hep ayrı.
Burslulukta

Nasıl sorulurDört cümle verilir; hangisinde “de, ki, mi”nin yazımında yanlışlık yapıldığı sorulur.

Tuzak“sende, evde ki, geliyormusun” gibi yanlışları gözün alıştığı için doğru sanmak.

İpucu“de”yi cümleden çıkar, “ki”nin yerine “bulunan” koymayı dene.

?Soru çöz pano · de, ki, mi

Sınıf panosuna dört not asıldı.

Panodaki notların hangisinde yazım yanlışı yapılmıştır?

✓ B. (II)'deki “sende” burada “sen de” anlamındadır; bağlaç olduğu için ayrı yazılmalıdır. A'daki “Sınıftaki” niteleyen “-ki” ekidir, bitişik doğru. C'de “ki” iki cümleyi bağlar, ayrı doğru. D'deki “da” bağlaçtır, ayrı yazılmış.

▭Kendin yaz yanlışı düzelt

Her cümlede kalın yazılan sözcüğü doğru yazımıyla yaz.

“Bende seninle gelirim.” →
“Masada ki kitabı uzatır mısın?” →
“Yarın okula gelecekmisin?” →

YAZIM · NOKTALAMA

Virgül, noktalı virgül ve iki nokta: ayırmak ve açıklamak

MEB 6. sınıf · Yazma: yazım ve noktalama · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaNokta, virgül, soru işareti ve ünlem nerelerde kullanılır?5. sınıftan (Yazım ve noktalama). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Nokta cümle sonuna ve sıra bildiren sayılardan sonra konur. Virgül eş görevli sözcükleri, tekrarları ve hitapları ayırır. Soru işareti soru cümlesinin, ünlem ise duygu, seslenme ve uyarı bildiren sözlerin sonuna konur.

Nokta, virgül, soru işareti ve ünlem

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Virgül, noktalı virgül ve iki nokta nerede kullanılır?

Kısa cevap: Virgül sıralı cümleleri, tırnaksız aktarılan sözü ve “evet, hayır, peki” gibi kabul-ret sözlerini ayırır. Noktalı virgül, kendi içinde virgülle ayrılmış grupları birbirinden ayırır. İki nokta, örnek ya da açıklama verilecek sözden sonra ve konuşmalarda konuşan kişinin adından sonra konur.

“Hayır kalmasın.” ile “Hayır, kalmasın.” aynı sözcüklerdir. Birincisi bir iyilik dileği gibi okunur, ikincisi bir reddediştir. Küçük bir virgül anlamı değiştirdi.

5. sınıfta virgülü sıralanan sözcükleri ayırmak için kullanmıştın. Bu yıl virgüle yeni görevler ekleniyor.

Virgülün üç görevi

Virgül, art arda gelen cümleleri ayırır: “Eve geldi, çantasını bıraktı, mutfağa koştu.” Tırnak içine alınmadan aktarılan sözden sonra konur: “Yarın erken çıkarız, dedi.” “Evet, hayır, peki, tamam” gibi kabul ve ret sözlerinden sonra da gelir: “Peki, seni bekliyorum.”

Noktalı virgül: grupları ayırmak

Bir cümlede virgülle ayrılmış birkaç grup varsa, grupları birbirinden noktalı virgül ayırır: “Kulüpte Ali, Ece, Can; drama grubunda Ayşe, Sena, Mert var.” Burada virgül grubun içini, noktalı virgül iki grubu birbirinden ayırıyor.

İki nokta: açıklama ve konuşan kişi

İki nokta, ardından örnek ya da açıklama geleceğini haber verir: “Çantama üç şey koydum: su, kitap, şapka.” Röportaj ve tiyatro metinlerinde konuşanın adından sonra da kullanılır: “Ece: Hoş geldiniz!” İki noktadan sonra cümle geliyorsa büyük harfle başlar.

Üç işaret, görevleri
İşaretGörevÖrnek
Virgül (,)sıralı cümle, aktarılan söz, kabul-retHayır, bugün gelemem.
Noktalı virgül (;)virgüllü grupları ayırmaAli, Can; Ece, Su
İki nokta (:)örnek, açıklama, konuşan kişiEce: Merhaba!
Örnek düzeltme

“Evet bu hafta sonu kampa gidiyoruz. Yanımıza alacaklarımız belli çadır, uyku tulumu, fener. Birinci grupta Ali, Zeynep, Kaan ikinci grupta Elif, Bora, Nil var. Yolda kaybolmayın dedi öğretmenimiz.” Bu metinde hangi işaretler eksik?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. “Evet”ten sonra virgül: kabul sözü.
  2. “belli”den sonra iki nokta: ardından örnekler sıralanıyor.
  3. “Kaan”dan sonra noktalı virgül: virgüllü iki grup ayrılıyor. “kaybolmayın”dan sonra virgül: aktarılan söz.

Cevap: Evet, … belli: … Kaan; … kaybolmayın, dedi.

Akılda kalsın: Virgül içeriyi, noktalı virgül grupları ayırır. İki nokta “şimdi açıklıyorum” der. “Evet, hayır, peki”den sonra virgül unutulmaz.
Burslulukta

Nasıl sorulurBir metindeki virgüller numaralanır; hangisinin farklı bir görevde kullanıldığı ya da bir boşluğa hangi işaretin geleceği sorulur.

TuzakNoktalı virgül yerine virgül koymak.

İpucuCümlede virgüllü iki grup varsa aralarındaki sınıra noktalı virgül gelir.

?Soru çöz not defteri · öncüllü

Selin, tatil notlarını defterine yazdı.

Selin'in hangi cümlelerinde noktalama işaretleri doğru kullanılmıştır?

✓ A. I'de noktalı virgül, virgülle ayrılmış iki grubu birbirinden ayırır. III'te iki nokta, ardından gelen açıklamayı haber verir. II'de “Peki” bir kabul sözüdür; ondan sonra noktalı virgül değil virgül konmalıdır. B, C ve D bu yanlışı doğru sayar.

?Soru çöz virgül

Sabah erken kalktım(I), yüzümü yıkadım, kahvaltıya oturdum. Annem “Bugün yağmur var(II), şemsiyeni al.” dedi. Hayır(III), şemsiye taşımayı hiç sevmem. Yağmurluğumu giyerim(IV), dedim.

Bu metindeki numaralanmış virgüllerden hangisi kabul ya da ret bildiren bir sözden sonra kullanılmıştır?

✓ C. (III) “Hayır” ret sözüdür; ardından virgül konur. A sıralı cümleleri ayırır. B tırnak içindeki iki cümleyi birbirinden ayırır. D aktarılan sözün sonunda, “dedim”den önce konmuştur.
YAZIM · NOKTALAMA

Kısaltma, kısa çizgi, eğik çizgi ve ayraç

MEB 6. sınıf · Yazma: yazım ve noktalama · Okuma 4 dk · 3 etkinlik

Önce hatırlaKesme işareti nerede kullanılır, tırnak ve uzun çizgi neyi gösterir?5. sınıftan (Yazım ve noktalama). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Kesme işareti özel adlara, unvanlara, sayılara ve belirli tarihlere gelen ekleri ayırır: Ankara'da, 5'te. Tırnak işareti başkasının sözünü olduğu gibi aktarır. Uzun çizgi konuşmaları gösterir. Üç nokta tamamlanmamış cümlenin sonuna konur.

Kesme işareti, tırnak, uzun çizgi ve üç nokta

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Kısaltmalara ek nasıl getirilir, kısa çizgi ve eğik çizgi nerede kullanılır?

Kısa cevap: Kısaltmaya gelen ek kesmeyle ayrılır ve kısaltmanın okunuşuna uyar: TDK'ye, kg'dan, NATO'ya. Kısa çizgi kök ve ekleri ayırır, iki yer arasını gösterir: göz-lük, Ankara-İzmir. Eğik çizgi dizeleri yan yana yazarken, adres ve tarihte kullanılır. Yay ayraç ek bilgiyi ya da madde numarasını gösterir.

Zarfın üstüne “Gül Mah. Lale Sok. No: 12/3 Çankaya/ANKARA” yazdın. Bu kısa satırda kısaltma, iki nokta ve eğik çizgi bir arada çalışıyor.

5. sınıfta kesme işaretini özel adlara gelen eklerde kullanmıştın. Kısaltmalarda da aynı işaret iş görür.

Kısaltmalar ve ekleri

Kurum kısaltmaları büyük harfle ve noktasız yazılır: TBMM, TRT. Ek, kısaltmanın nasıl okunduğuna bakar. Harf harf okunanlarda son harfin okunuşu esas alınır: TDK'ye (ke), THY'de (ye). Sözcük gibi okunanlarda kısaltmanın kendi okunuşu: NATO'dan. Küçük harfli ölçü kısaltmalarında sözcüğün okunuşu: kg'dan (kilogramdan), cm'yi.

Kısa çizgi ve eğik çizgi

Kısa çizgi sözcüğün kök ve eklerini ayırır: göz-lük-çü. Bir eki tek başına gösterirken de kullanılır: “-lık” eki. İki yer ya da iki zaman arasını bildirir: Ankara-İzmir otobüsü. Eğik çizgi şiirin dizelerini yan yana yazarken dizeleri ayırır. Adreste ilçe ile il arasında, tarihte gün, ay ve yıl arasında kullanılır: 23/04/2027.

Yay ayraç

Yay ayraç, cümleye eklenen açıklamayı içine alır: “Kardeşim (en küçüğümüz) yüzmeyi yeni öğrendi.” Maddeleri sıralarken harf ve rakamdan sonra kapanan ayraç kullanılır: 1), a). Bir alıntının kaynağı da ayraç içinde gösterilebilir.

Adres satırında kısaltma, iki nokta ve eğik çizgi bir arada.Görsel: Sınav Defteri
Akılda kalsın: Kısaltmaya gelen ek kesmeyle ayrılır ve okunuşa uyar: TDK'ye, NATO'dan. Kısa çizgi kök-ek ve “arası”, eğik çizgi dize, adres, tarih.
Burslulukta

Nasıl sorulurCümlelerde boş bırakılan yerlere hangi işaretin geleceği ya da hangi kısaltmaya ekin doğru getirildiği sorulur.

TuzakTDK'ya yazmak; ek “ka” değil, son harfin okunuşu “ke”ye uyar.

İpucuKısaltmayı yüksek sesle oku, eki duyduğun sese göre seç.

?Soru çöz öncüllü

I. Bu belgeyi yarın TRT'ye göndereceğiz.
II. Paketin ağırlığı iki kg'dan fazla çıktı.
III. Ödevimi TDK'nın sözlüğünden kontrol ettim.
Bu cümlelerin hangilerinde kısaltmaya getirilen ek doğru yazılmıştır?

✓ B. TRT “te-re-te” diye okunur, son ses “e” olduğu için TRT'ye doğrudur. “kg” kilogram diye okunur, kg'dan doğrudur. III'te TDK “te-de-ke” diye okunur; ek TDK'nin olmalıdır. A II'yi kaçırır; C ve D III'teki yanlışı görmez.

?Soru çöz ödünç kartı

Kütüphaneden alınan kitabın ödünç kartı aşağıdadır.

Karttaki (I) ayraç, (II) eğik çizgi ve (III) kısa çizgiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ D. “10-45” sözünde kısa çizgi “10 ile 45 arası” anlamı katar; kök-ek ayırmaz. A, B ve C doğrudur. D'yi atlayan, kısa çizginin iki görevini karıştırmıştır.

↕Kısa çizgiyle ayır

“gözlükçüler” sözcüğünü kısa çizgiyle ayırırken parçaları doğru sıraya koy.

  1. -çü
  2. göz
  3. -ler
  4. -lük

7. sınıfta bu konunun devamı 7. Sınıf Türkçe serisindeki Yazım ve noktalama sayfasında.

Şunları yapabiliyor musun?

Kitabı kapat, yukarı bakma. Her soruyu önce kendi cümlelerinle cevapla, sonra “Kontrol et”e bas ve her maddeyi ayrı ayrı, dürüstçe işaretle. “Henüz değil” dediklerin tekrar listene eklenir.

  1. Yer, yapı, kurum, eser ve bayram adları nasıl yazılır?

    Kontrol et

    Yer adları büyük harfle başlar; yer adındaki “Gölü, Dağı, Denizi” gibi tür bildiren sözler de büyük yazılır. Cadde, sokak, meydan sözleri adın parçasıdır. Yapı, kurum, kitap, dergi, bayram, tarihî olay adlarının her sözcüğü büyük harfle başlar. Özel addan türeyen sözcükler de büyük yazılır.

    Konuya dön: Büyük harf: yer, yapı, kurum, eser

    Yapabiliyor musun?
  2. de, ki ve mi ne zaman ayrı, ne zaman bitişik yazılır?

    Kontrol et

    “Ben de, sen de” anlamındaki bağlaç “de” ayrı; yer bildiren “-de, -da, -te, -ta” eki bitişik yazılır. Cümleleri bağlayan “ki” ayrı; “evdeki, seninki” gibi “-ki” eki bitişik yazılır. Soru eki “mi” her zaman ayrı yazılır, ondan sonra gelen ekler ona bitişir: geliyor musun?

    Konuya dön: de, ki, mi yazımı

    Yapabiliyor musun?
  3. Virgül, noktalı virgül ve iki nokta nerede kullanılır?

    Kontrol et

    Virgül sıralı cümleleri, tırnaksız aktarılan sözü ve “evet, hayır, peki” gibi kabul-ret sözlerini ayırır. Noktalı virgül, kendi içinde virgülle ayrılmış grupları birbirinden ayırır. İki nokta, örnek ya da açıklama verilecek sözden sonra ve konuşmalarda konuşan kişinin adından sonra konur.

    Konuya dön: Virgül, noktalı virgül, iki nokta

    Yapabiliyor musun?
  4. Kısaltmalara ek nasıl getirilir, kısa çizgi ve eğik çizgi nerede kullanılır?

    Kontrol et

    Kısaltmaya gelen ek kesmeyle ayrılır ve kısaltmanın okunuşuna uyar: TDK'ye, kg'dan, NATO'ya. Kısa çizgi kök ve ekleri ayırır, iki yer arasını gösterir: göz-lük, Ankara-İzmir. Eğik çizgi dizeleri yan yana yazarken, adres ve tarihte kullanılır. Yay ayraç ek bilgiyi ya da madde numarasını gösterir.

    Konuya dön: Kısaltma, kesme, kısa ve eğik çizgi, ayraç

    Yapabiliyor musun?

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Sude, kedi ile köpeği karşılaştıran bir metin yazmadan önce şu planı hazırladı.

Sude'nin planı
ÖlçütKediKöpek
TemizlikKendini yalayarak temizler.Çoğu zaman sahibi yıkar.
RenkBizim kedimiz Pamuk bembeyazdır.—
SesMiyavlar.Havlar.
UykuGünün büyük kısmını uyuyarak geçirir.O da çok uyur.

Bu plandaki satırlardan hangisi karşılaştırma-zıtlık metni için düzeltilmelidir?

✓ B. Renk satırında köpek sütunu boş; üstelik bilgi bütün kedileri değil, yalnız Pamuk'u anlatıyor. Karşılaştırmada aynı ölçüt iki varlık için de kullanılır. A ve C'de iki varlık farklı yönüyle, D'de benzer yönüyle yan yana konmuştur; D'yi seçen, benzerliğin de karşılaştırma olduğunu unutmuştur.Kaynak: Düşünceyi geliştirme yolları · Karşılaştırma-zıtlık metin yapısı

?Soru 2

Mahalle muhtarlığının hazırladığı afiş aşağıdadır.

Mahalle şenliği afişiGörsel: Sınav Defteri

I. Şenlik hafta sonu yapılacaktır.
II. Şenliğe katılmak ücretlidir.
III. Afiş, çocukları ekran yerine oyuna yönlendirmek istemektedir.
Bu afişten yukarıdakilerden hangilerine ulaşılabilir?

✓ A. “Cumartesi” şenliğin hafta sonu olduğunu gösterir; “Ekranı bırak, sokağa çık!” sloganı afişin örtük iletisidir. Afişte ücretle ilgili hiçbir bilgi yoktur, II'ye ulaşılamaz. B sloganı kaçırır; C ve D görselde olmayan ücret bilgisini varsayar.Kaynak: Görsel okuma · Afiş, karikatür, kroki

?Soru 3

Okul dergisinin “Bilgi Köşesi” için hazırlanan cümlelerin yanına, kullanılan düşünceyi geliştirme yolu ayraç içinde yazılmıştır.

Bu cümlelerin hangisinde ayraç içindeki bilgi yanlıştır?

✓ C. Kütüphane, bir yönden daha güçlü olan “kalp”e benzetilmiştir; bu benzetmedir. Karşılaştırmada iki varlığın benzer ve farklı yönleri yan yana konur. A “nedir” sorusunu cevaplar; B düşünceyi Atatürk'ün sözüyle destekler; D bilgiyi sayıyla verir.Kaynak: Düşünceyi geliştirme yolları · Tanık gösterme ve sayısal veri

?Soru 4

Bir şiir defterinden alınan dizeler aşağıda verilmiştir.

Bu dizelerin hangisinde karşıtlık sanatı kullanılmıştır?

✓ B. Gündüz ile gece, yanmak ile donmak karşıt durumlardır ve aynı dizede yan yana gelmiştir. A gözyaşını ırmak kadar büyüten bir abartmadır; C rüzgâra insan gibi davranış verir, kişileştirmedir; D gölü aynaya benzetir.Kaynak: Söz sanatları ve hikâye · Karşıtlık ve abartma

?Soru 5

(I) Belediye, Gül Mahallesi'ndeki eski pazar yerini çocuk parkına dönüştürdü. (II) Park dün düzenlenen bir törenle açıldı. (III) Belediye başkanı, parka küçük bir kütüphane de kurulacağını açıkladı. (IV) Bence bu park, şehrin en güzel parkı olmuş.

Bu haber metninde numaralanmış cümlelerden hangisi haber diline uymayan kişisel bir görüş bildirir?

✓ D. “Bence” ve “en güzel” sözleri yazarın beğenisini bildirir; haber ise doğrulanabilir bilgi vermelidir. A ve B denetlenebilir olaylardır. C bir açıklamayı aktarır; söylenen bir görüş olsa bile kimin söylediği belli olduğu için haber diline uyar.Kaynak: Görsel okuma · Medya metnini sorgulamak

?Soru 6

Bodrum'daki küçük balıkçı barınağında Nil, dedesinin teknesini boyamaya yardım ediyordu. Bir ara boya kutusu devrildi ve iskeleye mavi bir göl yayıldı. Nil ne yapacağını bilemedi. Dedesi gülümseyip ona bir bez uzattı: “Biraz iskele de mavi olsun, tekneye yetecek kadar boya kaldı.”

Bu hikâyede aşağıdaki unsurlardan hangisine yer verilmemiştir?

✓ C. Hikâyede olayın hangi gün, hangi mevsim ya da saatte geçtiği söylenmez. A Nil ve dedesiyle, B Bodrum'daki balıkçı barınağıyla, D devrilen boya kutusuyla karşılanır. “Bir ara” sözü zaman bildirmez, yalnız olayın sırasını gösterir.Kaynak: Söz sanatları ve hikâye · Hikâye unsurları ve olay örgüsü

?Soru 7

Ocak ayında Kars ile Antalya iki ayrı dünyaya benzer. Kars'ta gece sıcaklığı sıfırın altında yirmi dereceye kadar düşebilir; oysa Antalya'da gündüzleri termometre çoğu zaman on beş dereceyi gösterir. Kars'ta yağış kar olarak gelir. Antalya'da ise kışın yağmur yağar, kar yalnız yüksek dağlarda görülür. Yine de iki şehrin ortak bir yanı vardır. Her ikisi de kayak yapmak isteyenleri ağırlar: Kars'ta Sarıkamış, Antalya'da Saklıkent pistleri açılır.

I. İki şehir sıcaklık bakımından karşılaştırılmıştır.
II. Şehirlerin benzer bir yönüne de değinilmiştir.
III. Bir uzmanın sözüyle tanık gösterilmiştir.
Bu metinle ilgili yukarıdakilerden hangileri doğrudur?

✓ A. “Sıfırın altında yirmi” ile “on beş derece” sıcaklık karşılaştırmasıdır; “her ikisi de kayak yapmak isteyenleri ağırlar” benzerliktir. Metinde kimsenin sözü aktarılmaz, III yanlıştır. B benzerliği kaçırır; C ve D tanık gösterme olmadığını görmez.Kaynak: Düşünceyi geliştirme yolları · Karşılaştırma-zıtlık metin yapısı

?Soru 8

Okulumuzun geri dönüşüm kulübü, bir haftada kutularda toplanan atıkları tartıp aşağıdaki grafiği hazırladı.

Bir haftada toplanan atık (kg)Görsel: Sınav Defteri

Bu grafiğe göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

✓ C. Kâğıdın yarısı 7 kilogram eder, metal ise yalnız 2 kilogramdır. A en uzun sütunla, B 10'un 6'dan büyük olmasıyla, D 6'nın 2'nin üç katı olmasıyla doğrulanır. C'yi doğru sanan, sütunları ölçmeden göz kararı yorum yapmıştır.Kaynak: Görsel okuma · Sütun, çizgi ve daire grafiği

?Soru 9

Kavak eğdi başını,
“Yorgunum.” dedi yele,
Yapraklar altın gibi
Döküldü ince ince.

Bu dörtlükte aşağıdaki söz sanatlarından hangisi kullanılmamıştır?

✓ D. Dörtlükte gerçeğin ötesine geçen bir büyütme ya da küçültme yoktur. A kavağın baş eğip yorulmasında, B “Yorgunum.” sözünde, C yaprakların altına benzetilmesinde vardır. B'yi seçen, kavağın sözünün tırnak içinde verildiğini gözden kaçırmıştır.Kaynak: Söz sanatları ve hikâye · Beş sanat bir arada

?Soru 10

Okul kütüphanesine gelen yeni kitaplar türlerine göre rafa dizilecek.

Yeni gelen kitaplar
KitapTürSayfa
Deniz Feneriroman180
Kuşların Göçübilgi kitabı96
Dedemin Bahçesişiir64
Uzayda Bir Günbilgi kitabı120
Kayıp Pusularoman240

Kitaplar türlerine göre gruplandırılırsa aşağıdakilerden hangisi doğru olur?

✓ B. Bilgi grubunda Kuşların Göçü (96) ve Uzayda Bir Gün (120) var; 120 daha büyük. A yanlış: romanlar iki tane. C yanlış: şiirde tek kitap var. D yanlış: en kalın kitap 240 sayfalık Kayıp Pusula'dır, o da roman grubundadır.Kaynak: Görsel okuma · Sınıflandırma ve kurallı sıralama
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?6. Sınıf Türkçe soruları hazırlanıyor. Şimdilik bu sayfadaki etkinlikler ve sondaki karma tekrarla kendini dene.
Soru çöz →