Bir sütun grafiği ya da bir afiş, uzun bir paragraf kadar bilgi taşır. Görseldeki ipuçlarını toplamayı ve kurallı sıralama sorularını tabloyla çözmeyi öğreniyorsun.
4 durak6. sınıf · Metin türleri ve görsel okuma
9 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 9tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
Bu sayfada
4 konu · okuma ≈ 17 dk · 9 etkinlik · sonda 10 soruluk karma tekrar. Bu sayfa şu sorulara cevap veriyor; sonunda kitabı kapatıp kendini deneyeceksin:
MEB 6. sınıf · Okuma: görsel ve medya · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaTanık gösterme ve sayısal verilerden yararlanma nedir?Bağlantılı konudan (Düşünceyi geliştirme yolları). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Düşünceyi geliştirme yolları, yazarın düşüncesini açık ve inandırıcı kılmak için başvurduğu yollardır. Tanık gösterme, düşünceyi desteklemek için alanında tanınmış birinin sözünü aktarmaktır. Sayısal verilerden yararlanma ise düşünceyi oran, miktar, yüzde, tarih gibi sayılarla somutlaştırmaktır.
Kısa cevap: Grafik, sayısal bilgileri çizimle gösterir. Sütun grafiği miktarları karşılaştırır, çizgi grafiği bir şeyin zamanla nasıl değiştiğini gösterir, daire grafiği bir bütünün parçalarını gösterir. Grafik okurken önce başlığa, sonra eksenlerdeki adlara ve birimlere bakılır.
Hava durumu uygulamasında haftanın sıcaklıkları bir çizgiyle gösteriliyor. Çizginin aşağı indiği gün montunu yanına alırsın. Bir bakışta okuduğun bu çizim, bir çizgi grafiğidir.
Önce başlık ve eksenler
Başlık grafiğin neyi anlattığını söyler. Yatay eksen çoğu zaman günleri, ayları ya da grupları; dikey eksen miktarı gösterir. Birime dikkat et: kilogram mı, kişi mi, derece mi? Birimi okumadan yorum yapma.
Üç grafik, üç iş
Sütun grafiğinde uzun sütun çok, kısa sütun az demektir. Çizgi grafiğinde çizginin yükselmesi artışı, alçalması azalmayı, düz gitmesi değişmemeyi gösterir. Daire grafiğinde büyük dilim, bütünün büyük bir parçasıdır. Düşünceyi geliştirme yolları sayfasında gördüğün sayısal veri, grafikte resme dönüşür.
Grafik nedenini söylemez
Grafik yalnız ne olduğunu gösterir. Çarşamba sıcaklık düştüyse grafik bunun nedenini yazmaz. Seçenek “yağmur yağdığı için” diyorsa ve grafikte yağmur yoksa o seçenek grafikten çıkarılamaz.
Çizgi yükselirse sıcaklık artar, düz giderse değişmez.Görsel: Sınav Defteri
Örnek okuma
Yukarıdaki grafiğe göre haftanın en sıcak ve en soğuk günleri hangileri, sıcaklık hangi günler arasında değişmemiş?
Önce kendin dene → Çözümü göster
En yüksek noktayı bul: salı, 15 derece.
En alçak noktaları bul: çarşamba ve perşembe, 9 derece.
Düz çizgiyi ara: çarşamba ile perşembe arası düz; sıcaklık değişmemiş.
Cevap: En sıcak gün salı, en soğuk günler çarşamba ve perşembe; bu iki gün arasında sıcaklık aynı kalmış.
Akılda kalsın:Başlık → eksen → birim, sonra çizim. Sütun karşılaştırır, çizgi değişimi, daire parçaları gösterir. Grafikte olmayan nedeni seçme.
Burslulukta
Nasıl sorulurBir grafik verilir; ondan çıkarılabilecek ya da çıkarılamayacak yargı sorulur.
TuzakGrafikte gösterilmeyen bir nedeni ya da genellemeyi doğru saymak.
İpucuHer seçeneği grafikteki bir sütuna ya da noktaya götür; karşılığı yoksa ele.
?Soru çöz grafik
Okulumuzun geri dönüşüm kulübü, bir haftada kutularda toplanan atıkları tartıp aşağıdaki grafiği hazırladı.
Bir haftada toplanan atık (kg)Görsel: Sınav Defteri
Bu grafiğe göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
✓ C. Kâğıdın yarısı 7 kilogram eder, metal ise yalnız 2 kilogramdır. A en uzun sütunla, B 10'un 6'dan büyük olmasıyla, D 6'nın 2'nin üç katı olmasıyla doğrulanır. C'yi doğru sanan, sütunları ölçmeden göz kararı yorum yapmıştır.
⇄Görsel ve işi
Her görseli en iyi yaptığı işle eşleştir.
OKUMA · GRAFİK
Afiş, karikatür ve kroki: görselin söyledikleri
MEB 6. sınıf · Okuma: görsel ve medya · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaKarşıtlık ve abartma sanatı nedir, nasıl bulunur?Bağlantılı konudan (Söz sanatları ve hikâye). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Abartma, bir şeyi, bir olayı ya da bir durumu olduğundan çok daha büyük ya da küçük göstermektir: “Çantam bir ton çekiyor.” Karşıtlık, birbirine karşıt iki durumu, duyguyu ya da varlığı bir arada kullanmaktır: “Kimi güldü, kimi ağladı.” İkisi de anlatımı güçlendirir.
Afiş, karikatür ve krokide açık ve örtük ileti nasıl bulunur?
Kısa cevap: Afiş bir etkinliği ya da düşünceyi duyurur: başlık, görsel, tarih, yer ve slogan taşır. Karikatür abartılı çizimle bir durumu eleştirir ya da düşündürür. Kroki bir yerin ölçeksiz, basit çizimidir. Görselin açık iletisi görünendir; örtük iletisi görselin sezdirdiği düşüncedir.
Okul panosunda bir afiş gördün: kocaman bir uçurtma, bir tarih, bir park adı. Yazıyı okumadan bile bir şenlik olduğunu anladın. Görseller cümle kurmadan konuşur.
Afiş ve karikatür
Afişte en büyük yazı genellikle etkinliğin adıdır. Tarih, saat ve yer okura nereye ne zaman gideceğini söyler. Slogan ise kısa ve akılda kalan bir çağrıdır. Karikatürde çizer bir durumu abartarak çizer; Söz sanatları ve hikâye sayfasında gördüğün abartma burada çizgiyle yapılır. Amacı güldürmek kadar, okuru düşündürmektir.
Açık ve örtük ileti
Görselde gözle görülen her şey açık iletidir: kişiler, yazılar, tarih. Örtük ileti ise görselin söylemeden düşündürdüğüdür. Bir karikatürde herkes ekrana bakarken bir çocuk kitap okuyorsa, çizer ekran bağımlılığını eleştiriyor olabilir.
Kroki: bir yerin basit çizimi
Kroki, bir yeri ölçü kullanmadan, kuşbakışı çizer. Önemli binalar kutularla, yollar çizgilerle gösterilir. Kuzey oku yön bulmanı sağlar. Kroki okurken önce kuzey okunu bul, sonra yolu adım adım izle.
Krokide önce kuzey okunu bul, sonra yolu izle.Görsel: Sınav Defteri
Örnek okuma
Krokiye göre okul kapısından çıkıp caddeyi kuzeye doğru karşıdan karşıya geçen biri hangi yere varır? Okuldan sokağı doğuya doğru geçen biri hangi yere varır?
Önce kendin dene → Çözümü göster
Kuzey okunu bul: yukarısı kuzey, sağ taraf doğu.
Okuldan kuzeye geç: caddenin üstünde park var.
Okuldan doğuya geç: sokağın öbür yanında fırın var.
Cevap: Kuzeyde park, doğuda fırın.
Akılda kalsın: Görselde gördüğün açık, sezdirilen örtük iletidir. Afiş duyurur, karikatür düşündürür, kroki yolu gösterir. Krokide işe kuzey okuyla başla.
Burslulukta
Nasıl sorulurBir afiş, karikatür ya da kroki verilir; görselden hangi bilgilere ulaşılabileceği ya da görselin iletisi sorulur.
TuzakGörselde yazmayan bir bilgiyi, örneğin ücreti, varmış gibi kabul etmek.
İpucuHer seçeneğe “Bunu görselin neresinde gördüm?” diye sor.
?Soru çöz afiş · öncüllü
Mahalle muhtarlığının hazırladığı afiş aşağıdadır.
Mahalle şenliği afişiGörsel: Sınav Defteri
I. Şenlik hafta sonu yapılacaktır. II. Şenliğe katılmak ücretlidir. III. Afiş, çocukları ekran yerine oyuna yönlendirmek istemektedir. Bu afişten yukarıdakilerden hangilerine ulaşılabilir?
✓ A. “Cumartesi” şenliğin hafta sonu olduğunu gösterir; “Ekranı bırak, sokağa çık!” sloganı afişin örtük iletisidir. Afişte ücretle ilgili hiçbir bilgi yoktur, II'ye ulaşılamaz. B sloganı kaçırır; C ve D görselde olmayan ücret bilgisini varsayar.
▭Kendin yaz görselin adı
Seçenek yok: her görselin adını kendin yaz.
Bir yerin ölçü kullanılmadan yapılan basit çizimine denir. Bir durumu abartılı çizimle eleştiren görsel olarak adlandırılır. Bir şenliğin tarihini ve yerini duyuran görsel ise bir örneğidir.
OKUMA · GRAFİK
Medya metnini sorgulamak: kim, ne, neden?
MEB 6. sınıf · Okuma: görsel ve medya · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaÖznel ve nesnel yargı nasıl ayırt edilir, eleştiri nasıl yapılır?Bağlantılı konudan (Cümlede anlam). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Nesnel yargı, kanıtlanabilen ve kişiden kişiye değişmeyen bilgidir: “Kütüphane saat dokuzda açılır.” Öznel yargı, kişinin duygusunu, beğenisini ya da görüşünü bildirir ve tartışılabilir: “Kütüphane şehrin en güzel yeridir.” Eleştiri ise bir eseri belli ölçütlere göre değerlendirmektir.
Haberin ya da paylaşımın içeriği nasıl sorgulanır?
Kısa cevap: Medya metni gazete, televizyon, radyo ya da internet yoluyla çok kişiye ulaşan metindir: haber, reklam, duyuru, sosyal medya paylaşımı. İçeriği sorgularken üç soru sorulur: Kim söylüyor? Ne söylüyor? Neden söylüyor? Bilginin kaynağı ve kanıtı da kontrol edilir.
Telefonuna “Yarın bütün okullar tatil!” diye bir mesaj düştü. Sevinmeden önce bir dur: Bunu kim yazdı? Valilik mi, adını bilmediğin bir hesap mı?
Kim söylüyor?
Bilginin kaynağı güvenilir mi? Resmî bir kurumun sayfası, bilinen bir gazete ya da alanında uzman bir kişi güvenilir kaynaktır. Adı belirsiz bir hesap ise kanıt göstermeden her şeyi yazabilir.
Ne söylüyor, neden söylüyor?
Metin bir bilgi mi veriyor, yoksa bir görüş mü? Cümlede anlam sayfasında öznel ve nesnel yargıyı ayırmıştık; haberin dili nesnel olmalıdır. Sonra amacı sor: Metin seni bilgilendirmek mi, bir şey satmak mı, yalnız tıklatmak mı istiyor? “Şok!”, “Herkes bunu konuşuyor!” gibi abartılı başlıklar çoğu zaman tıklatmak içindir.
İki paylaşıma üç soru
Soru
Valilik duyurusu
Adı belirsiz hesap
Kim?
Resmî kurum
Bilinmiyor
Ne?
Tarih ve gerekçe veriyor
Kanıtsız iddia
Neden?
Bilgilendirmek
Paylaşılmak, tıklanmak
Örnek paylaşım
“ŞOK! Bu meyveyi her sabah yiyen hiç hastalanmıyor! Doktorlar bu sırrı sizden saklıyor. Herkes bunu konuşuyor, hemen paylaş!” Bu paylaşım güvenilir mi?
Önce kendin dene → Çözümü göster
Kim: paylaşımı yapan kişi ya da kurum belli değil.
Ne: “hiç hastalanmıyor” kanıtsız bir genelleme; hangi doktor, hangi araştırma, yazmıyor.
Neden: “Şok!” ve “hemen paylaş” paylaşılmak için yazıldığını gösteriyor.
Cevap: Güvenilir değil; kaynak yok, kanıt yok, amaç bilgi vermek değil.
Akılda kalsın: Her medya metnine üç soru: Kim? Ne? Neden? Kaynağı belirsiz, kanıtı olmayan, “hemen paylaş” diyen metne hemen inanma.
Burslulukta
Nasıl sorulurBir haber ya da paylaşım verilir; içeriğin nasıl sorgulanacağı ya da hangi cümlenin habere uymadığı sorulur.
TuzakÇok beğenilen paylaşımı doğru sanmak.
İpucuBeğeni sayısına değil, kaynağa ve kanıta bak.
?Soru çöz paylaşım · kaynak
Asya, sosyal medyada şu paylaşımı gördü. Paylaşan hesabın kime ait olduğu belli değildi.
Asya'nın bu bilginin doğru olup olmadığını anlamak için aşağıdakilerden hangisini yapması en uygun olur?
✓ B. Okul tatilini resmî olarak valilik duyurur; güvenilir kaynağa bakmak bilgiyi doğrular. A beğeni sayısını kanıt sanır; C doğrulanmamış bilgiyi yayar; D yazının biçimine bakar, içeriğin doğruluğunu sorgulamaz.
?Soru çöz numaralı cümle
(I) Belediye, Gül Mahallesi'ndeki eski pazar yerini çocuk parkına dönüştürdü. (II) Park dün düzenlenen bir törenle açıldı. (III) Belediye başkanı, parka küçük bir kütüphane de kurulacağını açıkladı. (IV) Bence bu park, şehrin en güzel parkı olmuş.
Bu haber metninde numaralanmış cümlelerden hangisi haber diline uymayan kişisel bir görüş bildirir?
✓ D. “Bence” ve “en güzel” sözleri yazarın beğenisini bildirir; haber ise doğrulanabilir bilgi vermelidir. A ve B denetlenebilir olaylardır. C bir açıklamayı aktarır; söylenen bir görüş olsa bile kimin söylediği belli olduğu için haber diline uyar.
YÖNTEM · TABLO
Sınıflandırma ve kurallı sıralama: ipuçlarını tabloya dökmek
MEB 6. sınıf · Okuma: görsel ve medya · Okuma 5 dk · 3 etkinlik
Önce hatırlaKurallı eşleştirme soruları tabloyla nasıl çözülür?5. sınıftan (Görsel okuma). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Sınıflandırma, varlıkları ortak bir özelliğe göre gruplamaktır; bu özelliğe ölçüt denir. Kurallı eşleştirmede kişiler ile seçenekler verilen kurallara göre eşleştirilir. En güvenli yol, bir tablo çizip kuralları tek tek işlemektir.
Kurallı sıralama ve eşleştirme soruları tabloyla nasıl çözülür?
Kısa cevap: Sınıflandırma, varlıkları ortak bir ölçüte göre gruplara ayırmaktır; ölçüt değişirse gruplar da değişir. Kurallı sıralama ve eşleştirme sorularında ipuçları bir tabloya ya da sıra çizgisine dökülür. Kesin bilgiler önce yazılır, “değil” bilgileri seçenekleri eler, kalan tek seçenek boşluğu doldurur.
Kitaplığını düzenlerken kitapları önce renge göre dizdin, sonra yazarlarına göre. Her seferinde raflar başka türlü doldu. Değişen tek şey ölçütündü.
Ölçüte göre sınıflandırma
Ölçüt, varlıkları ayırırken baktığın özelliktir. Yarasa, kartal, balina ve serçe “uçabilme” ölçütüne göre ayrılırsa yarasa, kartal ve serçe bir grupta, balina tek başına kalır. “Yavrusunu sütle besleme” ölçütü seçilirse bu kez yarasa ile balina aynı gruba girer. Düşünceyi geliştirme yolları sayfasında ölçütleri tabloya yazmıştın; burada da öyle yaparsın.
Kurallı sıralama: önce kesin bilgi
Sıralama sorusunda önce kesin bilgiyi yerleştir: “Tuna en son geldi.” Sonra iki kişiyi birbirine bağlayan ipucunu kullan: “Nur, Selim'den hemen önce.” En son “değil” ipuçlarıyla ele. Her adımda yalnız bir olasılık kalıyorsa doğru yoldasın.
Nöbet tablosu: hücreleri eleyerek doldur
Pzt
Salı
Çar
Per
Ceren
✓
✗
✗
✗
Arda
✗
✓
✗
✗
Duru
✗
✗
✓
✗
Bora
✗
✗
✗
✓
Örnek soru
Dört arkadaş sınıf nöbetini pazartesiden perşembeye paylaşacak. Ceren pazartesi nöbetçidir. Bora, Duru'dan hemen sonraki gün nöbet tutar. Arda perşembe nöbetçi değildir. Kim hangi gün nöbetçidir?
Önce kendin dene → Çözümü göster
Kesin bilgiyi yaz: pazartesi Ceren.
Bağlı ipucunu dene: Duru-Bora ya salı-çarşamba ya da çarşamba-perşembe olur.
“Değil” ile ele: Duru salı, Bora çarşamba olursa Arda perşembeye kalır; bu yasak. O hâlde Duru çarşamba, Bora perşembe, Arda salı.
Cevap: Pazartesi Ceren, salı Arda, çarşamba Duru, perşembe Bora. Tablo da bunu gösteriyor.
Akılda kalsın: Sınıflandırmada ölçüt grubu belirler. Sıralamada kesin bilgi → bağlı ipucu → “değil”. Tablodaki her satırda ve sütunda yalnız bir ✓ olur.
Burslulukta
Nasıl sorulurBirkaç kişi ve birkaç seçenekle ilgili kurallar verilir; “Buna göre…” diye bir kişinin yeri ya da eşleşmesi sorulur.
Tuzakİpuçlarını kafadan çözmeye çalışıp birini atlamak.
İpucuHemen bir tablo çiz, her ipucunu bir ✓ ya da ✗ olarak işle.
?Soru çöz kurallı eşleştirme
Melek, Can, Ozan ve Lale; resim, müzik, drama ve bilim kulüplerinden birer tanesine yazılmıştır. Her kulüpte bu dört arkadaştan yalnız biri vardır.
• Lale bilim kulübündedir. • Can resim ya da müzik kulübündedir. • Ozan müzik kulübünde değildir. • Melek ne resim ne de drama kulübündedir. Buna göre Ozan hangi kulüptedir?
✓ C. Lale bilimde. Melek resim ve dramada olmadığına göre müziktedir. Can resim ya da müzikteydi, müzik dolduğu için resimdedir. Ozan'a drama kalır. B Melek'in yerini, D Lale'nin yerini görmez; A Can'ın resme yerleştiğini atlar.
?Soru çöz tablo · sınıflandırma
Okul kütüphanesine gelen yeni kitaplar türlerine göre rafa dizilecek.
Yeni gelen kitaplar
Kitap
Tür
Sayfa
Deniz Feneri
roman
180
Kuşların Göçü
bilgi kitabı
96
Dedemin Bahçesi
şiir
64
Uzayda Bir Gün
bilgi kitabı
120
Kayıp Pusula
roman
240
Kitaplar türlerine göre gruplandırılırsa aşağıdakilerden hangisi doğru olur?
✓ B. Bilgi grubunda Kuşların Göçü (96) ve Uzayda Bir Gün (120) var; 120 daha büyük. A yanlış: romanlar iki tane. C yanlış: şiirde tek kitap var. D yanlış: en kalın kitap 240 sayfalık Kayıp Pusula'dır, o da roman grubundadır.
↕Otobüse biniş sırası
Gezi otobüsüne dört arkadaş sırayla bindi. Tuna en son bindi. Nur, Selim'den hemen önce bindi. Arın ilk binen değildi. Arkadaşları biniş sırasına koy.
Kitabı kapat, yukarı bakma. Her soruyu önce kendi cümlelerinle cevapla, sonra “Kontrol et”e bas ve her maddeyi ayrı ayrı, dürüstçe işaretle. “Henüz değil” dediklerin tekrar listene eklenir.
Sütun, çizgi ve daire grafiği nasıl okunur?
Kontrol et
Grafik, sayısal bilgileri çizimle gösterir. Sütun grafiği miktarları karşılaştırır, çizgi grafiği bir şeyin zamanla nasıl değiştiğini gösterir, daire grafiği bir bütünün parçalarını gösterir. Grafik okurken önce başlığa, sonra eksenlerdeki adlara ve birimlere bakılır.
Afiş, karikatür ve krokide açık ve örtük ileti nasıl bulunur?
Kontrol et
Afiş bir etkinliği ya da düşünceyi duyurur: başlık, görsel, tarih, yer ve slogan taşır. Karikatür abartılı çizimle bir durumu eleştirir ya da düşündürür. Kroki bir yerin ölçeksiz, basit çizimidir. Görselin açık iletisi görünendir; örtük iletisi görselin sezdirdiği düşüncedir.
Haberin ya da paylaşımın içeriği nasıl sorgulanır?
Kontrol et
Medya metni gazete, televizyon, radyo ya da internet yoluyla çok kişiye ulaşan metindir: haber, reklam, duyuru, sosyal medya paylaşımı. İçeriği sorgularken üç soru sorulur: Kim söylüyor? Ne söylüyor? Neden söylüyor? Bilginin kaynağı ve kanıtı da kontrol edilir.
Kurallı sıralama ve eşleştirme soruları tabloyla nasıl çözülür?
Kontrol et
Sınıflandırma, varlıkları ortak bir ölçüte göre gruplara ayırmaktır; ölçüt değişirse gruplar da değişir. Kurallı sıralama ve eşleştirme sorularında ipuçları bir tabloya ya da sıra çizgisine dökülür. Kesin bilgiler önce yazılır, “değil” bilgileri seçenekleri eler, kalan tek seçenek boşluğu doldurur.
Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.
?Soru 1
Ece, bir dörtlüğün dizelerindeki heceleri sayıp tabloya yazdı.
Ece'nin hece tablosu
Dize
Ece'nin saydığı
1. Yayla yolu uzundur
7
2. Çoban kaval çalar
7
3. Kuzular koşup gelir
7
4. Dereler türkü söyler
7
Ece'nin tablosuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
✓ B. Ço-ban-ka-val-ça-lar: altı ünlü, altı hece. Öbür üç dizede yedi hece var, yani dörtlük eşit heceli değildir. A ikinci dizeyi saymadan onaylar; C “Dereler”i dört hece sanır; D sözcük sayısını hece sayısıyla karıştırır.Kaynak: Söz sanatları ve hikâye · Dize, dörtlük, hece ölçüsü
?Soru 2
Erzurum'daki okulumuz, kış aylarında altıncı sınıflara Palandöken'de kayak dersi veriyor. Dersler cumartesi sabahları yapılıyor ve iki saat sürüyor. Kayak takımlarını belediye ödünç veriyor, bu yüzden ailelerin bir şey satın alması gerekmiyor. Dönem sonunda çoğumuz pistin yarısına kadar hiç düşmeden inebiliyorduk.
Bu metinde aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?
✓ D. Öğrenci sayısı metinde geçmez. A “cumartesi sabahları”, B “belediye ödünç veriyor”, C “pistin yarısına kadar” sözüyle karşılanır. B'yi seçen, “malzeme” yerine “takım” yazıldığı için bilgiyi görmemiştir.Kaynak: Paragrafta ana fikir ve çıkarım · Değinilen bilgi ve çıkarım
✓ A. (V) metnin vardığı yargıdır; öbür cümleler dönüşümün adımlarıdır. B yalnız (IV)'ten bütün kermeslere genelleme yapar; C metinde olmayan bir öğüttür; D'deki “çok kolay” yargısı metinde yoktur.Kaynak: Paragrafta ana fikir ve çıkarım · Ana fikir, yardımcı fikir, özet
?Soru 4
Okul gazetesinin mizah köşesinde şu karikatür yayımlandı.
Karikatürde aşağıdaki söz sanatlarından hangileri birlikte kullanılmıştır?
✓ A. Saat konuşur: konuşturma. “Bin kere” ile çalma sayısı gerçeğin çok ötesine taşınır: abartma. Karikatürde benzetme ya da karşıt iki durum yoktur. C'yi seçen, abartmayı görüp konuşan saati kaçırmıştır; D, saatin konuşmasını görüp abartmayı atlamıştır.Kaynak: Söz sanatları ve hikâye · Beş sanat bir arada
?Soru 5
Bir şiir defterinden alınan dizeler aşağıda verilmiştir.
Bu dizelerin hangisinde karşıtlık sanatı kullanılmıştır?
✓ B. Gündüz ile gece, yanmak ile donmak karşıt durumlardır ve aynı dizede yan yana gelmiştir. A gözyaşını ırmak kadar büyüten bir abartmadır; C rüzgâra insan gibi davranış verir, kişileştirmedir; D gölü aynaya benzetir.Kaynak: Söz sanatları ve hikâye · Karşıtlık ve abartma
?Soru 6
Cumartesi sabahı Melis, mahallenin parkındaki eski bankları boyamaya gönüllü olarak gitti. Gelenlerin çoğu fırçayı ilk kez tutuyordu. Melis, boyanın nasıl inceltileceğini herkese tek tek gösterdi. Akşam eve döndüğünde ellerinde ve saçlarında yeşil lekeler vardı, ama yüzündeki gülümseme hiç eksilmiyordu.
I. Melis boya yapmayı bilen biriydi. II. Melis o günden memnun döndü. III. Parka gelen gönüllülerin hiçbiri daha önce boya yapmamıştı. Bu metinden yukarıdakilerin hangileri çıkarılabilir?
✓ B. I'in ipucu, Melis'in inceltmeyi herkese göstermesi; II'nin ipucu, eksilmeyen gülümseme. III çıkarılamaz: metin “çoğu” diyor, “hiçbiri” değil. A gülümsemeyi kaçırır; C ve D “çoğu”yu “hiçbiri” yapar.Kaynak: Paragrafta ana fikir ve çıkarım · Değinilen bilgi ve çıkarım
?Soru 7
Okul dergisinin “Bilgi Köşesi” için hazırlanan cümlelerin yanına, kullanılan düşünceyi geliştirme yolu ayraç içinde yazılmıştır.
Bu cümlelerin hangisinde ayraç içindeki bilgi yanlıştır?
✓ C. Kütüphane, bir yönden daha güçlü olan “kalp”e benzetilmiştir; bu benzetmedir. Karşılaştırmada iki varlığın benzer ve farklı yönleri yan yana konur. A “nedir” sorusunu cevaplar; B düşünceyi Atatürk'ün sözüyle destekler; D bilgiyi sayıyla verir.Kaynak: Düşünceyi geliştirme yolları · Tanık gösterme ve sayısal veri
?Soru 8
Sude, kedi ile köpeği karşılaştıran bir metin yazmadan önce şu planı hazırladı.
Sude'nin planı
Ölçüt
Kedi
Köpek
Temizlik
Kendini yalayarak temizler.
Çoğu zaman sahibi yıkar.
Renk
Bizim kedimiz Pamuk bembeyazdır.
—
Ses
Miyavlar.
Havlar.
Uyku
Günün büyük kısmını uyuyarak geçirir.
O da çok uyur.
Bu plandaki satırlardan hangisi karşılaştırma-zıtlık metni için düzeltilmelidir?
✓ B. Renk satırında köpek sütunu boş; üstelik bilgi bütün kedileri değil, yalnız Pamuk'u anlatıyor. Karşılaştırmada aynı ölçüt iki varlık için de kullanılır. A ve C'de iki varlık farklı yönüyle, D'de benzer yönüyle yan yana konmuştur; D'yi seçen, benzerliğin de karşılaştırma olduğunu unutmuştur.Kaynak: Düşünceyi geliştirme yolları · Karşılaştırma-zıtlık metin yapısı
?Soru 9
Ocak ayında Kars ile Antalya iki ayrı dünyaya benzer. Kars'ta gece sıcaklığı sıfırın altında yirmi dereceye kadar düşebilir; oysa Antalya'da gündüzleri termometre çoğu zaman on beş dereceyi gösterir. Kars'ta yağış kar olarak gelir. Antalya'da ise kışın yağmur yağar, kar yalnız yüksek dağlarda görülür. Yine de iki şehrin ortak bir yanı vardır. Her ikisi de kayak yapmak isteyenleri ağırlar: Kars'ta Sarıkamış, Antalya'da Saklıkent pistleri açılır.
I. İki şehir sıcaklık bakımından karşılaştırılmıştır. II. Şehirlerin benzer bir yönüne de değinilmiştir. III. Bir uzmanın sözüyle tanık gösterilmiştir. Bu metinle ilgili yukarıdakilerden hangileri doğrudur?
✓ A. “Sıfırın altında yirmi” ile “on beş derece” sıcaklık karşılaştırmasıdır; “her ikisi de kayak yapmak isteyenleri ağırlar” benzerliktir. Metinde kimsenin sözü aktarılmaz, III yanlıştır. B benzerliği kaçırır; C ve D tanık gösterme olmadığını görmez.Kaynak: Düşünceyi geliştirme yolları · Karşılaştırma-zıtlık metin yapısı
?Soru 10
Bodrum'daki küçük balıkçı barınağında Nil, dedesinin teknesini boyamaya yardım ediyordu. Bir ara boya kutusu devrildi ve iskeleye mavi bir göl yayıldı. Nil ne yapacağını bilemedi. Dedesi gülümseyip ona bir bez uzattı: “Biraz iskele de mavi olsun, tekneye yetecek kadar boya kaldı.”
Bu hikâyede aşağıdaki unsurlardan hangisine yer verilmemiştir?
✓ C. Hikâyede olayın hangi gün, hangi mevsim ya da saatte geçtiği söylenmez. A Nil ve dedesiyle, B Bodrum'daki balıkçı barınağıyla, D devrilen boya kutusuyla karşılanır. “Bir ara” sözü zaman bildirmez, yalnız olayın sırasını gösterir.Kaynak: Söz sanatları ve hikâye · Hikâye unsurları ve olay örgüsü