Karışımlar: homojen ve heterojen, çözünme hızı, karışımların ayrılması
Limonatadaki şekeri göremezsin ama tadını alırsın. Karışımları sınıflandırmayı, şekerin neden sıcak çayda daha çabuk çözündüğünü ve karışımları ayırmayı öğren.
4 durak7. sınıf · 5. ünite
9 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 9tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
Bu sayfada
4 konu · okuma ≈ 14 dk · 9 etkinlik · sonda 10 soruluk karma tekrar. Bu sayfa şu sorulara cevap veriyor; sonunda kitabı kapatıp kendini deneyeceksin:
MEB 7. sınıf · Maddenin doğasına yolculuk · Okuma 3 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaMolekül nedir? Element ile bileşik arasındaki fark nedir?Bağlantılı konudan (Atom, element ve bileşik). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Molekül, aynı ya da farklı atomların belirli oranda birleşmesiyle oluşan gruptur. Tek cins atom içeren saf maddeye element, farklı cins atomların belirli oranda birleşmesiyle oluşan saf maddeye bileşik denir.
Karışım nedir, bileşikten farkı ne? Homojen ve heterojen karışım nasıl ayırt edilir?
Kısa cevap: Karışım, iki ya da daha fazla maddenin özelliklerini koruyarak bir araya gelmesidir; belirli bir oranı ve formülü yoktur. Her yerinde aynı özelliği gösteren karışım homojen, göstermeyen heterojendir. Homojen karışımlara çözelti denir; çözelti çözücü ve çözünenden oluşur.
Limonatadaki şekeri göremezsin ama her yudumda tadını alırsın. Meyve salatasında ise her kaşıkta başka bir meyve çıkar.
Karışım bileşik değildir
Atom, element ve bileşik sayfasında saf maddeleri gördük. İki ya da daha fazla maddenin kendi özelliklerini koruyarak bir araya gelmesiyle karışım oluşur. Karışım saf madde değildir.
Bileşik ile karışımı karşılaştır
Bileşik
Karışım
oran
belirli
istenen oranda
formül
var (H2O)
yok
bileşenlerin özelliği
kaybolur, yeni madde oluşur
korunur
erime ve kaynama noktası
belirli
belirli değil
Homojen ve heterojen
Her yerinde aynı özelliği gösteren karışıma homojen karışım denir. Şekerli su, tuzlu su, kolonya ve hava homojendir. Bileşenler gözle ayırt edilemez.
Her yerinde aynı özelliği göstermeyen karışıma heterojen karışım denir. Kum-su, zeytinyağı-su, talaş-su ve çerez karışımı heterojendir. Bileşenler çoğu zaman gözle seçilir.
Çözelti
Homojen karışımların özel adı çözeltidir. Çözeltide bir madde başka bir maddenin içinde her yere eşit dağılır. Genellikle miktarı az olan çözünen, çok olan çözücüdür. Suyla yapılan çözeltilerde çözücü sudur.
Çözünen madde yok olmaz, yalnız gözle göremeyeceğimiz kadar küçük taneciklere ayrılır. Tuz suda çözünürken sodyum ve klor iyonlarına ayrışır.
Nasıl sorulurSembollerle gösterilen tanecik kutuları ya da günlük karışım örnekleri verilir; hangilerinin karışım, hangilerinin homojen olduğu sorulur.
Tuzakİçi görünmediği için homojen karışımı saf madde sanmak.
İpucuKutuda birden fazla çeşit tanecik birbirine bağlanmadan duruyorsa karışımdır.
?Soru çöz sembollü model
Aşağıdaki kaplarda dört maddenin tanecik modelleri verilmiştir. Her farklı sembol farklı bir atomu gösterir; birbirine değen semboller birleşmiştir.
Birbirine değen semboller tek bir tanecik oluşturur.Görsel: Sınav Defteri
Buna göre hangi kaplardaki maddeler karışımdır?
✓ C. R'de element molekülleri ile tek atomlar, T'de bileşik molekülleri ile tek atomlar birbirine bağlanmadan bir arada: ikisi de karışım. A saf maddeleri seçiyor: P element, S bileşik. B R'yi kaçırıyor. D, S'deki iki cins atomu karışım sanıyor; oysa atomlar birleşmiş, bileşik oluşmuş.
⇄Bilgi eşleştirme hangi madde?
DENEY · ÇÖZÜNME HIZI
Çözünme hızı: sıcaklık, karıştırma ve tanecik boyutu
MEB 7. sınıf · Maddenin doğasına yolculuk · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaKarışım nedir, bileşikten farkı ne? Homojen ve heterojen karışım nasıl ayırt edilir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.
Karışım, iki ya da daha fazla maddenin özelliklerini koruyarak bir araya gelmesidir; belirli bir oranı ve formülü yoktur. Her yerinde aynı özelliği gösteren karışım homojen, göstermeyen heterojendir. Homojen karışımlara çözelti denir; çözelti çözücü ve çözünenden oluşur.
Çözünme hızını hangi etkenler artırır? Karıştırmak daha çok şeker çözer mi?
Kısa cevap: Çözünme hızı, bir maddenin belli bir sürede ne kadarının çözündüğüdür. Çözücünün sıcaklığını artırmak, karıştırmak ve çözüneni küçük parçalara bölmek çözünme hızını artırır. Bu etkenler çözünmeyi hızlandırır ama çözünebilecek madde miktarını karıştırma değiştirmez.
Sıcak çaydaki şeker birkaç saniyede kaybolur. Aynı şeker buzlu limonatanın dibinde uzun süre bekler.
Çözünme hızı nedir?
Bir maddenin belirli bir sürede çözücüde ne kadarının çözündüğüne çözünme hızı denir. Madde ne kadar kısa sürede çözünürse çözünme hızı o kadar büyüktür.
Bir etkenin çözünme hızına etkisini sınarken yalnız o etkeni değiştiririz; bu bağımsız değişkendir. Ölçtüğümüz çözünme süresi bağımlı değişkendir. Su miktarı, çözünen miktarı gibi öteki her şey aynı tutulur; bunlar kontrol edilen değişkenlerdir.
Soru nasıl okunur?
Ali, aynı sıcaklıktaki eşit miktar suya bir bardakta toz şeker, öbüründe küp şeker atıp çözünme sürelerini ölçüyor. Bağımsız değişken nedir?
Anahtar: iki bardakta farklı olan tek şey şekerin tanecik boyutudur.
Eleme: su sıcaklığı ve miktarı aynı tutuldu, kontrol edilen değişkendir; ölçülen süre bağımlı değişkendir.
Cevap: şekerin tanecik boyutu
Hız başka, miktar başka
Karıştırmak şekerin daha çabuk çözünmesini sağlar ama aynı suya daha çok şeker çözülmesini sağlamaz. Bir bardak su ancak belli miktarda şekeri çözebilir; fazlası ne kadar karıştırırsan karıştır dipte kalır.
Akılda kalsın:Isıt, karıştır, ufala: çözünme hızlanır. Karıştırmak hızı değiştirir, çözünen miktarı değil.
Burslulukta
Nasıl sorulurFarklı sıcaklıkta, karıştırılan ya da karıştırılmayan, toz ya da parça çözünenli düzenekler verilir; değişkenler ya da en kısa süre sorulur.
TuzakAynı anda iki etkeni değiştiren düzenekleri karşılaştırmak.
İpucuİki düzenek arasında tek farkın ne olduğunu bul.
?Soru çöz deney düzeneği
Eda, üç özdeş bardağa eşit miktarda farklı sıcaklıkta su koyuyor. Her bardağa aynı büyüklükte birer akide şekeri atıyor ve hiçbirini karıştırmadan şekerin tamamen çözünme süresini ölçüyor.
Çözünme süreleri: K 26 dk, L 15 dk, M 8 dk.Görsel: Sınav Defteri
Bu deneyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
✓ A. En sıcak suda (M) şeker en kısa sürede çözündü; çözünme hızı en büyüktü. B tersini söylüyor: sıcaklık bağımsız, süre bağımlı değişkendir. C yanlış: hiçbir bardak karıştırılmadı, karıştırma değiştirilmedi. D yanlış: şeker büyüklüğü kontrol edilen değişkendir; değişirse iki etken birden değişir.
▭Boşluk doldurma
Ayranı karıştırmak tuzun artırır. Ancak bir bardak suyun çözebileceği tuz değiştirmez. Toz tuz, kaya tuzundan daha çözünür.
MEB 7. sınıf · Maddenin doğasına yolculuk · Okuma 4 dk · 3 etkinlik
✎Konu anlatımı
Karışımlar hangi yöntemlerle ayrılır? Zeytinyağı-su ve tuzlu su nasıl ayrılır?
Kısa cevap: Karışımlar, bileşenlerinin farklı özelliklerinden yararlanılarak ayrılır. Tanecik boyutu farkı eleme ve süzmeyle, mıknatısa çekilme farkı mıknatısla, yoğunluk farkı ayırma hunisiyle ayrılır. Çözeltideki katı, sıvının buharlaştırılmasıyla elde edilir.
Tuz Gölü'nde yazın su buharlaşır ve geriye bembeyaz bir tuz tabakası kalır. Doğa da karışım ayırır.
Farklılıktan yararlan
Karışımdaki maddeler özelliklerini koruduğu için birbirinden ayrılabilir. Ayırırken maddelerin farklı olan özelliğini kullanırız: tanecik boyutu, mıknatısa çekilme, yoğunluk ya da kaynama noktası.
Önceden bildiklerin
Eleme, süzme ve mıknatısla ayırmayı önceki yıllarda tanıdın. Un ile kepek elekle ayrılır. Kum-su karışımı süzgeç kâğıdından geçirilince kum kâğıtta kalır. Demir tozu, mıknatısla kükürt tozundan ayrılabilir.
Yoğunluk farkı: ayırma hunisi
6. sınıfta yoğunluğu öğrendin. Birbiri içinde çözünmeyen iki sıvı, yoğunluk farkı nedeniyle üst üste katmanlar oluşturur. Zeytinyağı sudan az yoğundur ve üstte toplanır.
Bu sıvılar ayırma hunisine konur. Alttaki musluk açılınca yoğun olan su akar; yağ katmanına gelince musluk kapatılır.
Buharlaştırma
Tuzlu su süzgeçten geçirilirse tuz da kâğıttan geçer, çünkü çözünmüştür. Tuzu almak için suyu ısıtıp buharlaştırırız. Sıvının uçurulup katının geride bırakıldığı bu yönteme buharlaştırma denir. Deniz suyundan tuz böyle elde edilir.
Hangi karışım, hangi yöntem?
Karışım
Yararlanılan fark
Yöntem
un-kepek
tanecik boyutu
eleme
kum-su
tanecik boyutu, çözünme
süzme
demir tozu-kum
mıknatısa çekilme
mıknatısla ayırma
zeytinyağı-su
yoğunluk
ayırma hunisi
tuzlu su (tuzu almak)
sıvının buharlaşması
buharlaştırma
Akılda kalsın:Hangi özellikleri farklıysa oradan ayır. Çözünen katı süzgeçte kalmaz; onu buharlaştırma ayırır.
Burslulukta
Nasıl sorulurBirkaç karışım ve ayırma düzeneği verilir; hangi karışımın hangi yöntemle, hangi farka dayanarak ayrılacağı sorulur.
TuzakTuzlu suyu süzerek ayırmayı denemek.
İpucuÖnce karışımın homojen mi heterojen mi olduğuna bak.
?Soru çöz öncüllü
Fen kulübündeki üç öğrenci farklı karışımları ayırmak için şu yöntemleri öneriyor:
I. Arda: "Zeytinyağı-su karışımını ayırma hunisiyle ayırırım." II. Burcu: "Şekerli sudaki şekeri süzgeç kâğıdıyla ayırırım." III. Can: "Talaş-demir tozu karışımını mıknatısla ayırırım."
Buna göre hangi öğrencilerin önerisi uygundur?
✓ D. Yağ ve su yoğunluk farkıyla hunide ayrılır (I); demir mıknatısa çekilir, talaş çekilmez (III). II uygun değil: şeker suda çözündüğü için süzgeçten geçer; buharlaştırma gerekir. A Can'ı kaçırıyor; B ve C çözünmüş maddeyi süzmeye çalışıyor.
⇄Bilgi eşleştirme yöntem seç
?Soru çöz deney düzeneği
Selin, birbirine karışmayan K ve L sıvılarını ayırma hunisine koyup bekliyor. Sıvılar iki katman oluşturuyor.
Musluk henüz kapalı.Görsel: Sınav Defteri
Buna göre, I. Musluk açılınca önce L akar. II. K'nin yoğunluğu L'ninkinden büyüktür. III. K ile L birbiri içinde çözünmeyen sıvılardır. yargılarından hangileri doğrudur?
✓ C. Altta duran L daha yoğundur; musluk açılınca önce o akar (I). Katman oluşması sıvıların birbirinde çözünmediğini gösterir (III). II yanlış: üstte kalan K az yoğundur. A III'ü kaçırıyor; B ve D yoğunluğu ters okuyor.
YÖNTEM · DAMITMA
Damıtma: kaynama noktası farkıyla ayırmak
MEB 7. sınıf · Maddenin doğasına yolculuk · Okuma 3 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaKarışımlar hangi yöntemlerle ayrılır? Zeytinyağı-su ve tuzlu su nasıl ayrılır?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.
Karışımlar, bileşenlerinin farklı özelliklerinden yararlanılarak ayrılır. Tanecik boyutu farkı eleme ve süzmeyle, mıknatısa çekilme farkı mıknatısla, yoğunluk farkı ayırma hunisiyle ayrılır. Çözeltideki katı, sıvının buharlaştırılmasıyla elde edilir.
Damıtma nedir, hangi karışımlar damıtmayla ayrılır?
Kısa cevap: Damıtma, kaynama noktaları farklı maddelerden oluşan sıvı karışımları ayırma yöntemidir. Karışım ısıtılır, önce kaynayan madde buhar olur, soğutulunca yeniden sıvıya döner ve ayrı bir kapta toplanır. Damıtma imbiğini Câbir bin Hayyân geliştirmiştir.
Deniz kenarındaki bazı tesislerde deniz suyu içme suyuna dönüştürülür. Bunun yollarından biri damıtmadır.
Buharı yakalamak
6. sınıfta kaynama noktasının maddeleri ayırt ettiğini öğrendin. Buharlaştırmada sıvı havaya karışır ve kaybolur. Sıvıyı da geri almak istersek buharı yakalamamız gerekir.
Karışım ısıtılınca kaynama noktası düşük olan madde önce kaynar ve buhar olur. Buhar, çevresinden soğuk su geçen bir borudan geçerken soğur ve yeniden sıvı olur. Bu sıvı ayrı bir kapta toplanır. Bu yönteme damıtma denir.
Buhar soğutucuda yoğuşur, saf sıvı ayrı kapta toplanır.Görsel: Sınav Defteri
Nerede kullanılır?
Tuzlu sudan saf su elde etmek için damıtma kullanılabilir: su buharlaşıp toplanır, tuz balonda kalır. Su ile etil alkol gibi birbirinde çözünen iki sıvı da kaynama noktaları farklı olduğu için damıtmayla ayrılır.
Damıtma yüksek sıcaklık ve cam düzenek gerektirir; yalnız laboratuvarda öğretmen gözetiminde yapılır, evde denenmez.
Câbir bin Hayyân
8. yüzyılda yaşayan Câbir bin Hayyân, deneyi bilginin temeli sayan ilk kimyacılardandır. Damıtmada kullanılan imbiği geliştirmiş, ilk kimya laboratuvarını kurduğu kabul edilir.
Akılda kalsın:Buharlaştırma sıvıyı kaybeder, damıtma sıvıyı da kurtarır. Damıtmanın anahtarı kaynama noktası farkıdır.
Burslulukta
Nasıl sorulurBir damıtma düzeneği şeması ya da kaynama noktaları tablosu verilir; önce hangi maddenin toplanacağı ya da hangi karışımın bu yolla ayrılacağı sorulur.
TuzakZeytinyağı-su gibi çözünmeyen sıvıları damıtma gerektiren karışım saymak.
İpucuÖnce kaynama noktası düşük olanın ayrılacağını hatırla.
↕Sıralama demir tozu + kum + tuz
Karışımı süzgeç kâğıdından geçirip kumu ayır.
Mıknatısı gezdirip demir tozunu topla.
Süzülen sıvıyı ısıtıp suyu buharlaştır, tuzu al.
Kalan kum-tuz karışımına su ekleyip tuzu çözündür.
?Soru çöz tablo okuma
Bir laboratuvarda X ve Y sıvılarından oluşan homojen bir karışım damıtılacaktır.
Sıvıların kaynama noktaları
Sıvı
Kaynama noktası
X
78 °C
Y
100 °C
Buna göre, I. Toplama kabında önce X birikir. II. Damıtma, sıvıların kaynama noktası farkından yararlanır. III. Bu karışım ayırma hunisiyle de ayrılabilir. yargılarından hangileri doğrudur?
✓ B. Kaynama noktası düşük olan X önce kaynar, buharı soğutucuda sıvıya döner ve toplanır (I); yöntemin dayandığı fark kaynama noktasıdır (II). III yanlış: karışım homojen, katman oluşmaz; huni kullanılamaz. A II'yi kaçırıyor; C ve D homojen karışımı huniyle ayırmaya çalışıyor.
Kitabı kapat, yukarı bakma. Her soruyu önce kendi cümlelerinle cevapla, sonra “Kontrol et”e bas ve her maddeyi ayrı ayrı, dürüstçe işaretle. “Henüz değil” dediklerin tekrar listene eklenir.
Homojen ve heterojen karışım
Karışım nedir, bileşikten farkı ne?
Yapabiliyor musun?
Homojen ve heterojen karışım nasıl ayırt edilir?
Yapabiliyor musun?
Kontrol et
Karışım, iki ya da daha fazla maddenin özelliklerini koruyarak bir araya gelmesidir; belirli bir oranı ve formülü yoktur. Her yerinde aynı özelliği gösteren karışım homojen, göstermeyen heterojendir. Homojen karışımlara çözelti denir; çözelti çözücü ve çözünenden oluşur.
Çözünme hızı, bir maddenin belli bir sürede ne kadarının çözündüğüdür. Çözücünün sıcaklığını artırmak, karıştırmak ve çözüneni küçük parçalara bölmek çözünme hızını artırır. Bu etkenler çözünmeyi hızlandırır ama çözünebilecek madde miktarını karıştırma değiştirmez.
Karışımlar, bileşenlerinin farklı özelliklerinden yararlanılarak ayrılır. Tanecik boyutu farkı eleme ve süzmeyle, mıknatısa çekilme farkı mıknatısla, yoğunluk farkı ayırma hunisiyle ayrılır. Çözeltideki katı, sıvının buharlaştırılmasıyla elde edilir.
Damıtma nedir, hangi karışımlar damıtmayla ayrılır?
Kontrol et
Damıtma, kaynama noktaları farklı maddelerden oluşan sıvı karışımları ayırma yöntemidir. Karışım ısıtılır, önce kaynayan madde buhar olur, soğutulunca yeniden sıvıya döner ve ayrı bir kapta toplanır. Damıtma imbiğini Câbir bin Hayyân geliştirmiştir.
Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.
?Soru 1
Bir öğrenci defterine element sembollerini şöyle yazmış:
Öğrencinin defteri
Element
Yazdığı sembol
I
magnezyum
Mg
II
klor
CL
III
kükürt
K
IV
bakır
Cu
Buna göre hangi semboller doğru yazılmıştır?
✓ A. Mg ve Cu yazım kuralına uygun ve doğrudur. II yanlış: klorun sembolü Cl'dir; ikinci harf küçük yazılır. III yanlış: kükürdün sembolü S'dir. B ikinci harfin büyük yazılabileceğini sanıyor; C ve D sembolü Türkçe adın ilk harfinden türetiyor.Kaynak: Atom, element ve bileşik · Element sembolleri
?Soru 2
X, Y ve Z atomlarının katman modelleri aşağıdadır.
Buna göre, I. X ve Y aynı gruptadır. II. Y ve Z aynı periyottadır. III. Z'nin atom numarası 10'dur. yargılarından hangileri doğrudur?
✓ C. X ve Y'nin son katmanında 5 elektron var: ikisi de 5A (I). Y ve Z'nin 3 katmanı var: ikisi de 3. periyot (II). III yanlış: Z'nin elektron sayısı 2 + 8 + 2 = 12, nötr atomda proton sayısı da 12'dir. A ve B birer yargıyı kaçırıyor; D yalnız ilk iki katmanı topluyor.Kaynak: Atom, element ve bileşik · Periyodik tablo, grup ve periyot
?Soru 3
Aşağıdaki kutularda dört saf maddenin tanecik modelleri verilmiştir. Her farklı sembol farklı bir atomu gösterir.
Her farklı sembol farklı bir atomu gösterir.Görsel: Sınav Defteri
Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
✓ D. K ve L'de tek çeşit sembol var: ikisi de element (L molekül yapılı element). M ve N'de iki çeşit sembol birleşmiş: bileşik. A, molekül yapılı L'yi element saymıyor. B molekülü bileşiğe özel sanıyor. C sembolleri saymıyor.Kaynak: Atom, element ve bileşik · Molekül, element, bileşik
?Soru 4
Kerem, el fenerinin camını ortasında ince bir aralık kalacak şekilde siyah bantla kapatıyor. Fenerden çıkan ince ışını havadan, su dolu saydam bir kabın üst yüzeyine farklı gelme açılarıyla gönderiyor. Kabın arkasındaki açı çizili kâğıttan kırılma açısını okuyor.
Her denemede yalnız gelme açısı değiştiriliyor.Görsel: Sınav Defteri
Kerem'in ölçümleri
Gelme açısı
0°
30°
60°
Kırılma açısı
0°
22°
41°
Bu deneyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
✓ D. Gelme açısı 30°'den 60°'ye çıkınca kırılma açısı 22°'den 41°'ye büyüdü. A doğrudur: Kerem'in değiştirdiği gelme açısıdır. B doğrudur: 0° gelen ışının kırılma açısı da 0°. C doğrudur: her eğik denemede kırılma açısı gelme açısından küçük.Kaynak: Işığın kırılması ve mercekler · Kırılma kanunları
?Soru 5
Beden eğitimi dersinde Ayaz, dinlenirken ve farklı sürelerde ip atladıktan hemen sonra bir dakikadaki soluk alıp verme sayısını ve nabzını ölçüyor.
Ayaz'ın ölçümleri
Durum
Soluk sayısı (1 dk)
Nabız (1 dk)
dinlenirken
18
80
2 dk ip atlayınca
30
115
4 dk ip atlayınca
38
140
Buna göre aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?
✓ D. Tabloda idrarla ilgili hiçbir ölçüm yok; bu yargı verilerden çıkarılamaz. A çıkarılabilir: soluk ve nabız artışı daha çok oksijen ihtiyacını gösterir. B çıkarılabilir: iki değer birlikte arttı. C çıkarılabilir: Ayaz'ın değiştirdiği şey ip atlama süresidir.Kaynak: Solunum ve boşaltım sistemi · Sağlık ve sistemlerin iş birliği
?Soru 6
Öğretmen, masanın üstüne bir karton kapak yerleştiriyor; kapağın altına öğrencilerin göremediği bir cisim saklıyor. Öğrenciler kapağın altına farklı yerlerden bilye yuvarlıyor ve bilyenin dümdüz mü çıktığını, sekip mi döndüğünü kaydediyor.
Yirmi bilyeden on dokuzu düz geçti, yalnız biri geri döndü.Görsel: Sınav Defteri
Bu model deneyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
✓ B. Öğrenciler cismi görmedi; bilyelerin davranışından çıkarım yaptılar. A söylenebilir: bilyelerin çoğu bir şeye çarpmadan geçti. C söylenebilir: atom modelleri de böyle dolaylı kanıtlarla kuruldu. D söylenebilir: kaydedilen şey bilyenin geçip geçmediğidir.Kaynak: Atom, element ve bileşik · Atomun yapısı ve modeller
?Soru 7
Fen kulübü, tabanı kesilmiş bir pet şişeyle akciğer modeli kuruyor. Şişenin ağzına Y biçimli bir pipet, pipetin iki ucuna birer küçük balon takılıyor. Şişenin altı lastik bir zarla kapatılıyor. Öğrenciler zarı aşağı çekince balonların şiştiğini görüyor.
Zar aşağı çekilince şişenin içindeki boşluk genişliyor.Görsel: Sınav Defteri
Bu modelle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
✓ B. Zarın aşağı inmesi, diyaframın kasılıp düzleşmesine benzer; bu soluk almadır, balonlara hava dolar. A doğrudur: zar diyaframın yerindedir. C doğrudur: pipetin iki kolu bronşlar gibi havayı balonlara dağıtır. D doğrudur: balonlarda kas yoktur, şişe içi genişleyince dolarlar.Kaynak: Solunum ve boşaltım sistemi · Soluk alıp verme
?Soru 8
Bir öğrenci havadan cama geçen bir ışını çizip üç açıyı ölçüyor.
Kesikli çizgi yüzeye diktir.Görsel: Sınav Defteri
Buna göre bu ışının kırılma açısı kaç derecedir?
✓ A. Kırılma açısı, kırılan ışın ile normal arasındaki açıdır: 30°. B, 50° ile 90° arasındaki farkı alıyor; gelen ışın ile yüzey arası açıdır. C gelme açısıdır. D açıyı yüzeyden ölçüyor.Kaynak: Işığın kırılması ve mercekler · Kırılma nedir?
?Soru 9
Elif, karanlık odada bir prizmaya beyaz ışık gönderiyor. Perdede yukarıdan aşağı 1'den 7'ye numaralanan renk bantları oluşuyor.
Bantlar yukarıdan aşağı 1'den 7'ye numaralı.Görsel: Sınav Defteri
Buna göre, I. 1 numaralı bant kırmızıdır. II. Işık prizmaya girerken ve çıkarken kırılmıştır. III. Renkler beyaz ışığın içinde vardır, prizma onları yalnız ayırmıştır. yargılarından hangileri doğrudur?
✓ D. En üstteki bant en az kırılan renktir, yani kırmızıdır (I). Işık iki yüzde iki kez kırılır (II). Prizma renk üretmez, beyaz ışıktaki renkleri ayırır (III). A II ile III'ü, B III'ü kaçırıyor; C en az kırılan rengin en üstte olduğunu bilmiyor.Kaynak: Işığın kırılması ve mercekler · Prizma ve gökkuşağı
?Soru 10
Şemada bir alveol ile onu saran kılcal damar arasında geçen iki gaz K ve L ile gösterilmiştir.
Kesikli ok kanın akış yönünü gösterir.Görsel: Sınav Defteri
Buna göre, I. K oksijendir. II. L karbondioksittir. III. Kılcal damardan kalbe giden kanın oksijeni artmıştır. yargılarından hangileri doğrudur?
✓ D. Alveoldeki havanın oksijeni kana geçer: K oksijendir (I). Kandaki karbondioksit alveole geçer ve soluk verirken atılır: L karbondioksittir (II). Oksijen alan kan kalbe döner (III); bu küçük kan dolaşımıdır. A ve B kanın oksijenlendiğini, C K'nin oksijen olduğunu kaçırıyor.Kaynak: Solunum ve boşaltım sistemi · Solunum organları