Besin zinciri ve su kaynakları: enerji akışı, ekoloji piramidi, su ayak izi

Bir bardak suyun da bir tişörtün de görünmez bir su faturası var. Enerjinin besin zincirinde nasıl aktığını ve Dünya'nın sınırlı tatlı suyunu korumayı öğren.

4 durak7. sınıf · 7. ünite
8 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 8tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
MODEL · BESİN AĞI

Besin zinciri ve besin ağı: kim kimi yer?

MEB 7. sınıf · Sürdürülebilir yaşam ve enerji · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Üretici, tüketici ve ayrıştırıcı nedir? Besin zinciri ile besin ağı arasındaki fark nedir?

Kısa cevap: Üreticiler kendi besinini üretir, tüketiciler başka canlılarla beslenir, ayrıştırıcılar ölü canlıları ve atıkları parçalar. Canlıların beslenme ilişkisini sırayla gösteren yapıya besin zinciri, birbirine bağlı birçok zincirin oluşturduğu yapıya besin ağı denir.

Öğle yemeğindeki pilavın pirinci, güneş ışığıyla büyüyen bir bitkiden geldi. Sen de bir besin zincirinin halkasısın.

Üç rol

Sindirim ve dolaşım sistemi sayfasında gördüğümüz gibi, canlıların yaşamak için gereksindiği enerjinin kaynağı besinlerdir. Bitkiler gibi güneş ışığının enerjisini kullanarak kendi besinini üreten canlılara üretici denir.

Besinini kendisi üretemeyen, başka canlılarla beslenen canlılara tüketici denir. Doğrudan bitkiyle beslenen otçullar birincil tüketicidir. Onları yiyen etçil ya da hepçil canlılar ikincil, üçüncül tüketicidir.

Ölü canlıları, dışkıları ve bitki artıklarını parçalayarak beslenen bakteri ve mantarlara ayrıştırıcı (çürükçül) denir. Ayrıştırıcılar her basamaktan beslendiği için zincirin yalnız sonunda değil, her yerinde iş görür. Topraktaki maddeleri yeniden bitkilere kazandırırlar.

Zincirden ağa

Canlıların kimin kimi yediğini sırayla gösteren yapıya besin zinciri denir. Oklar, besin olan canlıdan onu yiyen canlıya doğru çizilir: ot → çekirge → kurbağa → yılan.

Doğada bir canlı birden fazla canlıyla beslenir. Birbirine bağlı pek çok besin zincirinin oluşturduğu yapıya besin ağı denir. Bir canlının sayısı azalırsa ağdaki pek çok canlı etkilenir.

Besin zincirindeki roller
RolNasıl beslenir?Örnek
üreticikendi besinini üretirot, buğday, su yosunu
birincil tüketicibitkiyle beslenir (otçul)çekirge, tavşan, koyun
ikincil, üçüncül tüketicihayvanla ya da hem bitki hem hayvanla beslenir (etçil, hepçil)kurbağa, yılan, ayı
ayrıştırıcıölü canlı ve atıkları parçalarbazı bakteri ve mantarlar
Akılda kalsın: Ok, yenenden yiyene gider. Ayrıştırıcılar zincirin her halkasındaki atıkla beslenir.
Burslulukta

Nasıl sorulurBir besin ağı şeması verilir; bir canlının sayısı azalınca hangilerinin etkileneceği ya da canlıların rolleri sorulur.

TuzakOkun yönünü "kim kimi yer" diye ters okumak.

İpucuOkun ucundaki canlı, okun başındakini yer.

?Soru çöz öncüllü

Bir çayır ekosistemine ait besin ağı aşağıda verilmiştir. Oklar besin olan canlıdan onu yiyen canlıya doğrudur.

Tilki hem tavşanla hem yılanla beslenir.Görsel: Sınav Defteri

Buna göre,
I. Çekirgelerin sayısı azalırsa yılanlar da bundan etkilenebilir.
II. Tavşan birincil tüketicidir.
III. Tilki yalnız ikincil tüketicidir.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ A. Çekirge azalırsa kurbağa besinsiz kalır, kurbağayı yiyen yılan da etkilenir (I). Tavşan doğrudan otla beslenir (II). III yanlış: tilki tavşanı yerken ikincil, yılanı yerken daha üst basamakta bir tüketicidir. B ağdaki zincirleme etkiyi kaçırıyor; C ve D tilkiyi tek basamağa sıkıştırıyor.

⇄Bilgi eşleştirme roller

MODEL · EKOLOJİ PİRAMİDİ

Ekoloji piramidi: enerji azalır, zehir birikir

MEB 7. sınıf · Sürdürülebilir yaşam ve enerji · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaÜretici, tüketici ve ayrıştırıcı nedir? Besin zinciri ile besin ağı arasındaki fark nedir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Üreticiler kendi besinini üretir, tüketiciler başka canlılarla beslenir, ayrıştırıcılar ölü canlıları ve atıkları parçalar. Canlıların beslenme ilişkisini sırayla gösteren yapıya besin zinciri, birbirine bağlı birçok zincirin oluşturduğu yapıya besin ağı denir.

Besin zinciri ve besin ağı

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Ekoloji piramidi nedir? Enerji besin zincirinde neden azalır? Biyolojik birikim nedir?

Kısa cevap: Ekoloji piramidi besin zincirindeki basamakları üreticiden tüketiciye doğru gösterir. Yukarı çıktıkça canlı sayısı ve aktarılan enerji azalır, çünkü her canlı aldığı enerjinin çoğunu kendi yaşamı için harcar. Bozulmayan zararlı maddeler ise yukarı doğru artarak birikir; buna biyolojik birikim denir.

Bir tarlada milyonlarca buğday sapı, binlerce fare ama yalnızca birkaç baykuş yaşar. Bu düzenin nedeni enerjidir.

Piramit neden sivri?

Bir önceki konuda gördüğün besin zincirinin basamaklarını alttan üste üst üste dizersek bir piramit elde ederiz. En altta üreticiler, üstlerinde birincil, ikincil ve üçüncül tüketiciler yer alır. Bu modele ekoloji piramidi denir.

Bir canlı yediği besinden aldığı enerjinin çok büyük kısmını hareket etmek, büyümek, ısınmak gibi yaşamsal işler için harcar. Bir sonraki basamağa enerjinin yalnız küçük bir kısmı geçer. Bu yüzden piramitte yukarı çıktıkça enerji azalır.

Az enerjiyle az canlı beslenebilir. Bu nedenle yukarı doğru canlı sayısı da genellikle azalır, canlıların vücut büyüklüğü ise genellikle artar.

Piramitte aşağıdan yukarı çıkınca
Ne değişir?Nasıl?
aktarılan enerjiazalır
canlı sayısıgenellikle azalır
vücut büyüklüğügenellikle artar
zararlı madde birikimiartar
Soru nasıl okunur?

Bir ekoloji piramidinde en az enerji hangi basamağa ulaşır?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Kök: "en az enerji" soruluyor; enerjinin basamaktan basamağa nasıl aktarıldığını düşün.
  2. Anahtar: her canlı aldığı enerjinin çoğunu kendi yaşamsal işlerine harcar, yukarıya az kısmı geçer.
  3. Eleme: en çok enerji üreticilerdedir; "tepedeki canlı büyük, enerjisi de çok" düşüncesi yanılgıdır.

Cevap: en üst basamaktaki tüketicilere

Biyolojik birikim

Bazı tarım ilaçları ve ağır metaller canlının vücudunda parçalanmaz, atılamaz. Bir küçük balık bu maddeyi azar azar alır. Büyük balık çok sayıda küçük balık yediği için daha çok madde biriktirir. En üstteki balıkçıl kuşta miktar en yüksektir. Zararlı maddelerin besin zinciri boyunca yukarı doğru artarak birikmesine biyolojik birikim denir.

Akılda kalsın: Yukarı çıktıkça enerji azalır, zehir artar. Piramidin tepesi en az enerjiyi ama en çok birikimi taşır.
Burslulukta

Nasıl sorulurBir ekoloji piramidi ya da basamaklardaki canlı sayıları verilir; enerji miktarı veya zararlı madde birikimi hangi basamakta en fazla diye sorulur.

TuzakPiramidin tepesinde enerjinin en fazla olduğunu sanmak.

İpucuEnerji alttan, birikim üstten büyür.

▭Boşluk doldurma

Ekoloji piramidinin en altında bulunur. Yukarı çıktıkça aktarılan enerji . Parçalanmayan zararlı maddelerin tepeye doğru artarak toplanmasına biyolojik denir.

?Soru çöz tablo okuma

Bir gölde yapılan araştırmada, göle karışan ve vücutta parçalanmayan bir maddenin canlılardaki miktarı ölçülüyor.

Gölde ölçülen madde miktarı
CanlıBesin zincirindeki yeriMadde miktarı (birim)
su yosunuüretici1
küçük balıkbirincil tüketici12
büyük balıkikincil tüketici90
balıkçılüçüncül tüketici600

Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

✓ C. Enerji piramitte yukarı çıktıkça azalır; tepedeki balıkçıla ulaşan enerji üretici basamağından çok azdır. A söylenebilir: miktar 1'den 600'e çıktı. B söylenebilir: madde en çok balıkçılda birikmiş. D söylenebilir: artarak birikme, biyolojik birikimdir.
ÇEVRE · SU

Dünya'daki su: bol görünen, az olan tatlı su

MEB 7. sınıf · Sürdürülebilir yaşam ve enerji · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Dünya'daki suyun ne kadarı tatlı sudur? Tatlı su neden sınırlıdır?

Kısa cevap: Dünya'daki suyun yaklaşık %97,5'i okyanus ve denizlerdeki tuzlu sudur; yalnız %2,5'i tatlı sudur. Tatlı suyun da çoğu buzullarda ve yer altındadır, göl ve akarsulardaki pay çok küçüktür. Bu yüzden tatlı su sınırlı bir kaynaktır ve dikkatli kullanılmalıdır.

Uzaydan bakınca Dünya mavi bir top gibi görünür. Ama musluğundan akan suyun payı bu mavinin içinde çok küçüktür.

Suyun dağılımı

Solunum ve boşaltım sistemi sayfasında vücudun suyu terle ve idrarla attığını gördük; bu suyu yerine koymak için tatlı suya ihtiyacımız var. Dünya yüzeyinin büyük kısmı suyla kaplıdır. Bu suyun yaklaşık %97,5'i okyanus ve denizlerdeki tuzlu sudur. İçme, tarım ve sanayide kullanabileceğimiz tatlı su yalnız %2,5 kadardır.

Tatlı suyun yaklaşık %69'u buzullarda ve buz dağlarında donmuş hâldedir. Yaklaşık %30'u yer altındadır. Göller, akarsular ve bataklıklar gibi yüzey suları ise tatlı suyun yalnız %1'i kadardır.

Kolayca kullanabildiğimiz göl ve akarsu suyu, tatlı suyun yalnız %1'idir.Görsel: Sınav Defteri

Geçmişten bir ders

16. yüzyılda İstanbul'un su sorununu çözmek için Mimar Sinan kemerler, su yolları ve dağıtım depoları inşa etti. Şehrin suyu kuyular ve sarnıçlarla da karşılanırdı. Yağmur ve su yollarından gelen suyun biriktirildiği sarnıçlardan biri olan Yerebatan Sarnıcı bugün de ziyaret edilir.

Her yıl 22 Mart, suyun önemine dikkat çekmek için Dünya Su Günü olarak anılır.

Akılda kalsın: Her 100 damla suyun yalnız 2–3'ü tatlıdır. O tatlı suyun da çoğu buzda ve yer altındadır.
Burslulukta

Nasıl sorulurSuyun dağılımını gösteren bir grafik verilir; tatlı su kaynakları hakkında doğru yorum sorulur.

TuzakDünya'da su bol olduğu için tasarrufa gerek olmadığını düşünmek.

İpucuGrafikte kullanılabilir tatlı su dilimini bul ve diğerleriyle karşılaştır.

?Soru çöz tablo okuma

Bir sınıf panosunda Dünya'daki suyun dağılımı tabloyla özetlenmiştir.

Panodaki tablo
Bütün suOranTatlı suyun bulunduğu yerOran
tuzlu su%97,5buzullar%69
tatlı su%2,5yer altı%30
göl ve akarsular%1

Bu bilgilere göre,
I. Dünya'daki suyun çok büyük kısmı doğrudan içilemez.
II. Tatlı suyun en büyük kısmı göllerdedir.
III. Kolayca ulaşılabilen göl ve akarsu suyu, toplam suyun çok küçük bir bölümüdür.
yorumlarından hangileri doğrudur?

✓ B. Suyun %97,5'i tuzludur, içilemez (I). Göl ve akarsular tatlı suyun %1'i, tatlı su da bütün suyun %2,5'i; toplamın çok küçük bir parçası (III). II yanlış: tatlı suyun çoğu buzullardadır. A III'ü kaçırıyor; C ve D tatlı suyun çoğunu göllerde sanıyor.

↕Sıralama en büyük paydan en küçüğe

  1. yer altındaki tatlı su
  2. okyanus ve denizlerdeki tuzlu su
  3. göl ve akarsulardaki tatlı su
  4. buzullardaki tatlı su
ÇEVRE · SU AYAK İZİ

Atık su ve su ayak izi: görünmeyen su faturası

MEB 7. sınıf · Sürdürülebilir yaşam ve enerji · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaKarışımlar hangi yöntemlerle ayrılır? Zeytinyağı-su ve tuzlu su nasıl ayrılır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Karışımlar). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Karışımlar, bileşenlerinin farklı özelliklerinden yararlanılarak ayrılır. Tanecik boyutu farkı eleme ve süzmeyle, mıknatısa çekilme farkı mıknatısla, yoğunluk farkı ayırma hunisiyle ayrılır. Çözeltideki katı, sıvının buharlaştırılmasıyla elde edilir.

Ayırma yöntemleri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Atık su nedir, nasıl temizlenir? Su ayak izi nedir ve nasıl küçültülür?

Kısa cevap: Evde, fabrikada ve tarımda kullanılıp kirlenen suya atık su denir; doğaya dönmeden önce arıtma tesisinde temizlenmelidir. Su ayak izi, bir kişi ya da ürün için harcanan görünen ve görünmeyen suyun toplamıdır. Tasarruf ve az kirletme su ayak izini küçültür.

Bir bardak su içersin ama giydiğin tişörtün pamuğu tarlada binlerce litre suyla büyüdü. Bu suyu hiç görmezsin.

Atık su

Kullanılırken kirlenen ve özelliği değişen suya atık su denir. Evlerde banyo ve mutfaktan çıkan evsel, fabrikalardan çıkan endüstriyel, tarlalardan ilaç ve gübreyle karışan tarımsal atık sular vardır.

Atık su, akarsuya ya da denize karışmadan önce arıtma tesislerinde temizlenir; Karışımlar sayfasında gördüğün süzme gibi ayırma yöntemleri burada da kullanılır. Kullanılmış kızartma yağını lavaboya dökmek, suyun temizlenmesini çok zorlaştırır. Yağ soğuduktan sonra bir şişede biriktirilip toplama noktasına verilmelidir.

Su ayak izi

Bir insan günde yaklaşık 2 litre su içer. Banyo, tuvalet, bulaşık gibi işlerde ise günde ortalama 150–200 litre kullanır. Yediğimiz ekmek, giydiğimiz tişört, kullandığımız defter de üretilirken su harcanır.

Bir kişinin, ürünün ya da ülkenin doğrudan ve dolaylı olarak kullandığı toplam suya su ayak izi denir. Ürünlerin içinde saklı bu suyla birlikte bir kişinin günlük su tüketimi ortalama 7000 litreyi bulabilir.

Su ayak izini küçültmek
DavranışNeden işe yarar?
diş fırçalarken musluğu kapatmakdoğrudan kullanılan suyu azaltır
bulaşık makinesini tam doluyken çalıştırmakbir yıkamada daha çok iş görülür
yemeği israf etmemek, eşyayı uzun kullanmakürünlerdeki görünmeyen suyu korur
atık yağı lavaboya dökmemeksuyun kirlenmesini ve arıtma yükünü azaltır

Kaynakları, gelecek nesillerin ihtiyacını da düşünerek kullanmaya sürdürülebilir yaşam denir. Su ayak izini küçültmek bunun en somut adımlarından biridir.

Akılda kalsın: Su ayak izi, görünen ve görünmeyen suyun toplamıdır. Az kullan, az kirlet.
Burslulukta

Nasıl sorulurBir ailenin günlük davranışları ya da bir arıtma modeli deneyi verilir; su ayak izini küçülten davranış ya da deneyin değişkenleri sorulur.

TuzakSu ayak izini yalnız içilen su sanmak.

İpucuDavranışın doğrudan mı, ürün yoluyla mı su harcadığını düşün.

?Soru çöz deney düzeneği

Bulut, bir arıtma modeli için tabanı kesilmiş üç pet şişeyi ağzı aşağı gelecek şekilde asıyor. Şişelere farklı katmanlar koyuyor ve her birine aynı miktarda çamurlu su döküyor. Süzülen suyun bulanıklığını, bardağın altındaki yazının okunabildiği su yüksekliğiyle ölçüyor.

Yazının okunabildiği su yüksekliği: K 3 cm, L 8 cm, M 14 cm.Görsel: Sınav Defteri

Bu deneyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ D. Süzme gözle görülen tanecikleri tutar ama mikropları ve çözünmüş maddeleri temizlemez; bu su içilmez. A doğrudur: değiştirilen katmanlardır. B doğrudur: her şişeye aynı miktar su döküldü. C doğrudur: yazı en derin M'de okundu.

▭Boşluk doldurma

Fabrikalardan çıkan kirli suya atık su denir. Bir kişinin doğrudan ve dolaylı kullandığı toplam suya su denir. Kullanılmış kızartma yağı dökülmemelidir.

endüstriyelevselayak izidöngüsülavaboya

8. sınıfta bu konunun devamı LGS Fen Bilimleri serisindeki Madde döngüleri ve sürdürülebilirlik sayfasında.

Şunları yapabiliyor musun?

Kitabı kapat, yukarı bakma. Her soruyu önce kendi cümlelerinle cevapla, sonra “Kontrol et”e bas ve her maddeyi ayrı ayrı, dürüstçe işaretle. “Henüz değil” dediklerin tekrar listene eklenir.

  1. Besin zinciri ve besin ağı

    1. Üretici, tüketici ve ayrıştırıcı nedir?

      Yapabiliyor musun?
    2. Besin zinciri ile besin ağı arasındaki fark nedir?

      Yapabiliyor musun?
    Kontrol et

    Üreticiler kendi besinini üretir, tüketiciler başka canlılarla beslenir, ayrıştırıcılar ölü canlıları ve atıkları parçalar. Canlıların beslenme ilişkisini sırayla gösteren yapıya besin zinciri, birbirine bağlı birçok zincirin oluşturduğu yapıya besin ağı denir.

    Konuya dön: Besin zinciri ve besin ağı

  2. Ekoloji piramidi ve biyolojik birikim

    1. Ekoloji piramidi nedir?

      Yapabiliyor musun?
    2. Enerji besin zincirinde neden azalır?

      Yapabiliyor musun?
    3. Biyolojik birikim nedir?

      Yapabiliyor musun?
    Kontrol et

    Ekoloji piramidi besin zincirindeki basamakları üreticiden tüketiciye doğru gösterir. Yukarı çıktıkça canlı sayısı ve aktarılan enerji azalır, çünkü her canlı aldığı enerjinin çoğunu kendi yaşamı için harcar. Bozulmayan zararlı maddeler ise yukarı doğru artarak birikir; buna biyolojik birikim denir.

    Konuya dön: Ekoloji piramidi ve biyolojik birikim

  3. Dünya'daki su ve tatlı su

    1. Dünya'daki suyun ne kadarı tatlı sudur?

      Yapabiliyor musun?
    2. Tatlı su neden sınırlıdır?

      Yapabiliyor musun?
    Kontrol et

    Dünya'daki suyun yaklaşık %97,5'i okyanus ve denizlerdeki tuzlu sudur; yalnız %2,5'i tatlı sudur. Tatlı suyun da çoğu buzullarda ve yer altındadır, göl ve akarsulardaki pay çok küçüktür. Bu yüzden tatlı su sınırlı bir kaynaktır ve dikkatli kullanılmalıdır.

    Konuya dön: Dünya'daki su ve tatlı su

  4. Atık su ve su ayak izi

    1. Atık su nedir, nasıl temizlenir?

      Yapabiliyor musun?
    2. Su ayak izi nedir ve nasıl küçültülür?

      Yapabiliyor musun?
    Kontrol et

    Evde, fabrikada ve tarımda kullanılıp kirlenen suya atık su denir; doğaya dönmeden önce arıtma tesisinde temizlenmelidir. Su ayak izi, bir kişi ya da ürün için harcanan görünen ve görünmeyen suyun toplamıdır. Tasarruf ve az kirletme su ayak izini küçültür.

    Konuya dön: Atık su ve su ayak izi

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

İpe asılı X, Y ve Z küreleri ikişer ikişer yaklaştırılıyor. X'in negatif yüklü olduğu biliniyor.

Solda X ile Y, sağda Y ile Z yaklaştırılmış.Görsel: Sınav Defteri

Buna göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

✓ B. X ile Y birbirini ittiği için aynı cins yüklüdür; X negatif olduğuna göre Y de negatiftir. A ve C kesin değil: Y'yi çeken Z, pozitif de olabilir nötr de. D yanlış: Z pozitifse X'i çeker, nötrse yine çeker; iki durumda da itme olmaz.Kaynak: Elektriklenme · Yüklerin itme ve çekmesi

?Soru 2

X, Y ve Z atomlarının katman modelleri aşağıdadır.

Halkalar katmanları, noktalar elektronları gösterir.Görsel: Sınav Defteri

Buna göre,
I. X ve Y aynı gruptadır.
II. Y ve Z aynı periyottadır.
III. Z'nin atom numarası 10'dur.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ C. X ve Y'nin son katmanında 5 elektron var: ikisi de 5A (I). Y ve Z'nin 3 katmanı var: ikisi de 3. periyot (II). III yanlış: Z'nin elektron sayısı 2 + 8 + 2 = 12, nötr atomda proton sayısı da 12'dir. A ve B birer yargıyı kaçırıyor; D yalnız ilk iki katmanı topluyor.Kaynak: Atom, element ve bileşik · Periyodik tablo, grup ve periyot

?Soru 3

Fen kulübündeki üç öğrenci farklı karışımları ayırmak için şu yöntemleri öneriyor:

I. Arda: "Zeytinyağı-su karışımını ayırma hunisiyle ayırırım."
II. Burcu: "Şekerli sudaki şekeri süzgeç kâğıdıyla ayırırım."
III. Can: "Talaş-demir tozu karışımını mıknatısla ayırırım."

Buna göre hangi öğrencilerin önerisi uygundur?

✓ D. Yağ ve su yoğunluk farkıyla hunide ayrılır (I); demir mıknatısa çekilir, talaş çekilmez (III). II uygun değil: şeker suda çözündüğü için süzgeçten geçer; buharlaştırma gerekir. A Can'ı kaçırıyor; B ve C çözünmüş maddeyi süzmeye çalışıyor.Kaynak: Karışımlar · Ayırma yöntemleri

?Soru 4

Selin, birbirine karışmayan K ve L sıvılarını ayırma hunisine koyup bekliyor. Sıvılar iki katman oluşturuyor.

Musluk henüz kapalı.Görsel: Sınav Defteri

Buna göre,
I. Musluk açılınca önce L akar.
II. K'nin yoğunluğu L'ninkinden büyüktür.
III. K ile L birbiri içinde çözünmeyen sıvılardır.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ C. Altta duran L daha yoğundur; musluk açılınca önce o akar (I). Katman oluşması sıvıların birbirinde çözünmediğini gösterir (III). II yanlış: üstte kalan K az yoğundur. A III'ü kaçırıyor; B ve D yoğunluğu ters okuyor.Kaynak: Karışımlar · Ayırma yöntemleri

?Soru 5

Yiğit, aynı balonu her denemede yün bir atkıya farklı sayıda sürtüyor. Sonra balonu, masadaki aynı büyüklükte kesilmiş kâğıt parçalarına her seferinde 3 cm yukarıdan yaklaştırıp kaç parçanın balona yapıştığını sayıyor.

Balon, kumaş ve kâğıtlar her denemede aynı.Görsel: Sınav Defteri
Yiğit'in sonuçları
Sürtme sayısı51020
Yapışan kâğıt parçası3715

Bu deneyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ A. Değiştirilen sürtme sayısı arttıkça yapışan kâğıt sayısı arttı; balon daha çok yük kazandı. B yanlış: kâğıtlar başta nötrdür; yüklü balon nötr cismi çeker. C yanlış: uzaklık 3 cm'de sabit tutuldu, kontrol edilen değişkendir. D yanlış: sürtünmede cisimler zıt cins yükle yüklenir.Kaynak: Elektriklenme · Elektriklenme çeşitleri

?Soru 6

Eda, üç özdeş bardağa eşit miktarda farklı sıcaklıkta su koyuyor. Her bardağa aynı büyüklükte birer akide şekeri atıyor ve hiçbirini karıştırmadan şekerin tamamen çözünme süresini ölçüyor.

Çözünme süreleri: K 26 dk, L 15 dk, M 8 dk.Görsel: Sınav Defteri

Bu deneyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ A. En sıcak suda (M) şeker en kısa sürede çözündü; çözünme hızı en büyüktü. B tersini söylüyor: sıcaklık bağımsız, süre bağımlı değişkendir. C yanlış: hiçbir bardak karıştırılmadı, karıştırma değiştirilmedi. D yanlış: şeker büyüklüğü kontrol edilen değişkendir; değişirse iki etken birden değişir.Kaynak: Karışımlar · Çözünme hızı

?Soru 7

Bir öğrenci defterine element sembollerini şöyle yazmış:

Öğrencinin defteri
ElementYazdığı sembol
ImagnezyumMg
IIklorCL
IIIkükürtK
IVbakırCu

Buna göre hangi semboller doğru yazılmıştır?

✓ A. Mg ve Cu yazım kuralına uygun ve doğrudur. II yanlış: klorun sembolü Cl'dir; ikinci harf küçük yazılır. III yanlış: kükürdün sembolü S'dir. B ikinci harfin büyük yazılabileceğini sanıyor; C ve D sembolü Türkçe adın ilk harfinden türetiyor.Kaynak: Atom, element ve bileşik · Element sembolleri

?Soru 8

Bir öğretmen, üç cismin taşıdığı yük sayılarını tahtaya yazıyor:

Cisimlerin yük sayıları
CisimPozitif yükNegatif yük
K88
L85
M69

Buna göre,
I. K yüksüz bir cisimdir.
II. L elektron kaybederek yüklenmiştir.
III. M negatif yüklüdür.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ D. L'nin negatif yükü pozitifinden az: elektron kaybetmiş, pozitif yüklüdür (II). M'nin negatif yükü fazla: negatif yüklüdür (III). I yanlış: K'nin yükleri eşit, yani nötrdür; yüksüz değildir. A, B ve C nötrü yüksüz sanıyor.Kaynak: Elektriklenme · Pozitif, negatif ve nötr cisim

?Soru 9

Bir bilim dergisi elektrostatik baca filtresini şöyle anlatıyor: dumandaki kül ve toz tanecikleri önce yüklenir, sonra zıt yüklü metal levhalara tutunur.

Tanecikler levhalara tutunur, yukarı temiz hava çıkar.Görsel: Sınav Defteri

Buna göre,
I. Filtre, zıt yüklerin birbirini çekmesinden yararlanır.
II. Bu teknoloji hava kirliliğini azaltmaya yardım eder.
III. Levhalar ile tanecikler aynı cins yükle yüklüdür.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ C. Tanecikler zıt yüklü levhalara çekilir (I); tutulan kül havaya karışmaz, kirlilik azalır (II). III yanlış: aynı cins yükler birbirini iter, tanecikler levhaya tutunamazdı. A II'yi kaçırıyor; B ve D itme ile çekmeyi karıştırıyor.Kaynak: Elektriklenme · Teknoloji, şimşek ve elektroskop

?Soru 10

Fen panosuna üç formül kartı asılmış.

Küçük sayılar alt simgedir.Görsel: Sınav Defteri

Bu kartlarla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ B. H2SO4'te hidrojen, kükürt ve oksijen var: 2 + 1 + 4 = 7 atom. A'daki 3, hidrojenin sayısıdır. C bileşiği karışım sanıyor. D yanlış: amonyakta oksijen yoktur.Kaynak: Atom, element ve bileşik · İyon ve bileşik formülleri
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?7. Sınıf Fen Bilimleri soruları hazırlanıyor. Şimdilik bu sayfadaki etkinlikler ve sondaki karma tekrarla kendini dene.
Soru çöz →