Işığın kırılması ve mercekler: kırılma kanunları, prizma, ince ve kalın kenarlı mercek

Bardaktaki kaşık neden kırık görünür, büyüteç güneş ışığını neden tek noktada toplar? Işığın ortam değiştirirken yön değiştirmesini ve mercekleri öğren.

4 durak7. sınıf · 4. ünite
10 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 10tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
KAVRAM · KIRILMA

Işığın kırılması: ortam değiştiren ışık yön değiştirir

MEB 7. sınıf · Işığın kırılması ve mercekler · Okuma 3 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaYansıma kanunları nelerdir? Gelme açısı ve yansıma açısı nasıl ölçülür?6. sınıftan (Işığın yansıması ve renkler). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Yüzeye gelen ışına gelen ışın, geri dönene yansıyan ışın denir. Işının çarptığı noktada yüzeye dik çizilen çizgi yüzey normalidir. Gelme açısı yansıma açısına eşittir ve gelen ışın, normal, yansıyan ışın aynı düzlemdedir. Bu kanunlar düzgün ve dağınık yansımada geçerlidir.

Yansıma kanunları

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Işığın kırılması nedir? Gelme açısı ve kırılma açısı nasıl bulunur?

Kısa cevap: Işık bir saydam ortamdan yoğunluğu farklı başka bir saydam ortama eğik geçerken yön değiştirir; buna kırılma denir. Yüzeye dik gelen ışık kırılmaz. Gelme ve kırılma açıları, ışınlarla normal arasındaki açılardır.

Su dolu bir bardağa pipet koy ve yandan bak. Pipet su yüzeyinde kırılmış gibi görünür ama elini sokunca dümdüz olduğunu anlarsın.

Işık neden yön değiştirir?

6. sınıfta ışığın aynalardan yansımasını öğrendin. Işık bir yüzeyden geri dönmeyip içinden geçtiğinde başka bir olay olur.

Işık havada, suda ve camda farklı hızlarla ilerler. Yoğun ortamda daha yavaştır. Işık bir saydam ortamdan yoğunluğu farklı başka bir saydam ortama eğik açıyla geçerken yönünü değiştirir. Buna ışığın kırılması denir.

Işık yüzeye dik gelirse yönü değişmez, yalnız hızı değişir. Yani dik gelen ışık kırılmaz.

Kırılmayı çizerken kullanılan adlar

İki ortamı ayıran yüzeye, ışının değdiği noktada dik çizilen kesikli çizgiye normal denir. Birinci ortamdan yüzeye gelen ışına gelen ışın, ikinci ortama geçen ışına kırılan ışın denir.

Gelen ışın ile normal arasındaki açı gelme açısıdır. Kırılan ışın ile normal arasındaki açı kırılma açısıdır. Açılar her zaman normalden ölçülür, yüzeyden değil.

Havadan suya geçen ışık normale yaklaşır; kırılma açısı gelme açısından küçüktür.Görsel: Sınav Defteri
Akılda kalsın: Eğik gelen kırılır, dik gelen kırılmaz. Açıları hep normalden ölç.
Burslulukta

Nasıl sorulurBir ışın şeması üzerinde açılar verilir; hangisinin gelme ya da kırılma açısı olduğu ya da hangi ışının kırılmadan geçtiği sorulur.

TuzakAçıyı yüzeyden ölçmek.

İpucuÖnce normali bul, sonra her ışının normalle yaptığı açıya bak.

⇄Kavram eşleştirme kırılma şeması

?Soru çöz açı okuma

Bir öğrenci havadan cama geçen bir ışını çizip üç açıyı ölçüyor.

Kesikli çizgi yüzeye diktir.Görsel: Sınav Defteri

Buna göre bu ışının kırılma açısı kaç derecedir?

✓ A. Kırılma açısı, kırılan ışın ile normal arasındaki açıdır: 30°. B, 50° ile 90° arasındaki farkı alıyor; gelen ışın ile yüzey arası açıdır. C gelme açısıdır. D açıyı yüzeyden ölçüyor.
DENEY · KIRILMA

Kırılma kanunları: normale yaklaşmak, normalden uzaklaşmak

MEB 7. sınıf · Işığın kırılması ve mercekler · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaIşığın kırılması nedir? Gelme açısı ve kırılma açısı nasıl bulunur?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Işık bir saydam ortamdan yoğunluğu farklı başka bir saydam ortama eğik geçerken yön değiştirir; buna kırılma denir. Yüzeye dik gelen ışık kırılmaz. Gelme ve kırılma açıları, ışınlarla normal arasındaki açılardır.

Kırılma nedir?

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Işık havadan suya geçerken normale yaklaşır mı, uzaklaşır mı? Havuz neden sığ görünür?

Kısa cevap: Işık az yoğun ortamdan çok yoğun ortama geçerken normale yaklaşır, kırılma açısı gelme açısından küçük olur. Çok yoğun ortamdan az yoğun ortama geçerken normalden uzaklaşır. Gelen ışın, normal ve kırılan ışın aynı düzlemdedir.

Havuzun kenarından bakınca su beline gelecek kadar sığ görünür. İçine girince ayağın dibe zor değer.

Üç kural

Bir önceki konuda çizdiğin normal, bu kuralların anahtarıdır.

  1. Gelen ışın, normal ve kırılan ışın aynı düzlemdedir.
  2. Işık az yoğun ortamdan (hava) çok yoğun ortama (su, cam) geçerken normale yaklaşır. Kırılma açısı gelme açısından küçük olur.
  3. Işık çok yoğun ortamdan az yoğun ortama geçerken normalden uzaklaşır. Kırılma açısı gelme açısından büyük olur.

Su, havadan yoğundur; cam da sudan yoğundur. İki ortamın yoğunlukları birbirinden ne kadar farklıysa ışık o kadar çok kırılır.

Gözümüz nasıl yanılır?

Beynimiz ışığın göze hep dümdüz geldiğini varsayar. Sudaki bir cisimden gelen ışık havaya çıkarken normalden uzaklaşarak kırılır. Göz, ışını geriye doğru düz uzatır ve cismi olduğundan daha yukarıda görür.

Göz, kırılan ışını geriye doğru düz uzatır; dip olduğundan yukarıda, havuz sığ görünür.Görsel: Sınav Defteri

Bardaktaki pipetin kırık görünmesi de bundandır. Peki ışık ters yönde, havadan suya giderse?

Soru nasıl okunur?

Havuzun dibindeki dalgıç, kenarda duran arkadaşını nerede görür?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Kök: görüntünün yeri soruluyor; önce ışığın yolunu bul.
  2. Anahtar: ışık arkadaştan dalgıca gelir: havadan suya geçer, normale yaklaşır.
  3. Uzantı: göz ışını düz uzatır; uzantı arkadaşı olduğundan daha yukarıda gösterir. Dışarıdan bakana havuzun dibi ise daha yakın görünür.

Cevap: olduğundan daha yukarıda, yani yüzeyden daha uzakta

Akılda kalsın: Yoğuna girerken normale yaklaş, seyreğe çıkarken uzaklaş. Sudaki her şey olduğundan yukarıda görünür.
Burslulukta

Nasıl sorulurBir deneyin ölçümleri ya da ortamların yoğunluk sırası verilir; ışının yolu ya da açılar sorulur.

TuzakSudan havaya çıkan ışının da normale yaklaştığını sanmak.

İpucuIşın hangi ortamdan hangisine geçiyor, önce onu yaz.

?Soru çöz deney düzeneği

Kerem, el fenerinin camını ortasında ince bir aralık kalacak şekilde siyah bantla kapatıyor. Fenerden çıkan ince ışını havadan, su dolu saydam bir kabın üst yüzeyine farklı gelme açılarıyla gönderiyor. Kabın arkasındaki açı çizili kâğıttan kırılma açısını okuyor.

Her denemede yalnız gelme açısı değiştiriliyor.Görsel: Sınav Defteri
Kerem'in ölçümleri
Gelme açısı0°30°60°
Kırılma açısı0°22°41°

Bu deneyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ D. Gelme açısı 30°'den 60°'ye çıkınca kırılma açısı 22°'den 41°'ye büyüdü. A doğrudur: Kerem'in değiştirdiği gelme açısıdır. B doğrudur: 0° gelen ışının kırılma açısı da 0°. C doğrudur: her eğik denemede kırılma açısı gelme açısından küçük.

?Soru çöz öncüllü

Selin havuzun kenarında duruyor ve dipteki parlak bir anahtarlığa bakıyor. Anahtarlık ona olduğundan daha yukarıda görünüyor.

Buna göre,
I. Anahtarlıktan gelen ışık sudan havaya geçerken kırılmıştır.
II. Işık havaya geçerken normalden uzaklaşmıştır.
III. Havuz Selin'e olduğundan daha derin görünür.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ C. Işık çok yoğun sudan az yoğun havaya geçti (I) ve normalden uzaklaştı (II). III yanlış: dip yukarıda göründüğü için havuz sığ görünür. A II'yi kaçırıyor; B ve D havuzun derin göründüğünü sanıyor.
GÖZLEM · PRİZMA

Prizma ve gökkuşağı: beyaz ışığın içindeki renkler

MEB 7. sınıf · Işığın kırılması ve mercekler · Okuma 4 dk · 3 etkinlik

Önce hatırlaBeyaz ışık hangi renklerden oluşur? Cisimler neden farklı renklerde görünür?6. sınıftan (Işığın yansıması ve renkler). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Güneş ışığı beyaz ışıktır ve bütün ışık renklerinin birleşiminden oluşur. Işığın ana renkleri kırmızı, yeşil ve mavidir. Bir cisim, yansıttığı ışığın renginde görünür, diğer renkleri soğurur. Beyaz cisim bütün renkleri yansıtır, siyah cisim hepsini soğurur.

Beyaz ışık ve renkler

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Prizma beyaz ışığı nasıl renklere ayırır? Gökkuşağı nasıl oluşur?

Kısa cevap: Beyaz ışık bütün renklerin karışımıdır. Prizmadan geçen beyaz ışık iki kez kırılır ve kırmızı, turuncu, sarı, yeşil, mavi, lacivert, mor renklere ayrılır. Gökkuşağı, güneş ışığının yağmur damlalarında kırılmasıyla oluşur.

Yağmur dinip güneş açınca, güneşi arkana aldığında gökyüzünde renkli bir yay görebilirsin.

Beyaz ışık tek renk değil

6. sınıfta güneş ışığının beyaz ışık olduğunu ve renklerin karışımından oluştuğunu öğrendin. Bu karışımı ayırmanın bir yolu prizmadır.

Prizma, kenarları düz, genellikle üçgen biçimli saydam bir cam ya da plastik parçadır. Prizmanın yüzeyine eğik gelen ışık prizmaya girerken bir kez, çıkarken bir kez daha kırılır.

Her renk camda farklı miktarda kırılır. Bu yüzden prizmadan çıkan ışık renk şeridine dönüşür. Sıra hep aynıdır: kırmızı, turuncu, sarı, yeşil, mavi, lacivert, mor. En az kırılan kırmızı, en çok kırılan mordur.

Işık prizmaya girerken ve çıkarken kırılır; kırmızı en az, mor en çok kırılır.Görsel: Sınav Defteri

Gökyüzündeki prizmalar

Yağmurdan sonra havada milyonlarca su damlası kalır. Her damla küçük bir prizma gibi güneş ışığını kırar ve renklerine ayırır. Böylece gökkuşağı oluşur.

16. yüzyılda yaşamış Osmanlı bilim insanı Mîrim Çelebi, optik üzerine yazdığı eserde ışığın kırılmasını, renkleri ve gökkuşağının oluşumunu incelemişti.

Akılda kalsın: Kırmızı en az, mor en çok kırılır. Prizma iki kez kırar; damla da küçük bir prizmadır.
Burslulukta

Nasıl sorulurPrizmaya gönderilen beyaz ışığın şeması ya da gökkuşağı gözlemi verilir; renklerin sırası ya da olayın hangi ışık olayıyla açıklandığı sorulur.

TuzakGökkuşağını yalnız yansımayla ya da renklerin prizmada üretildiğiyle açıklamak.

İpucuRenkler beyaz ışığın içinde zaten vardır, prizma yalnız ayırır.

↕Sıralama en az kırılandan en çoğa

  1. yeşil
  2. mor
  3. kırmızı
  4. mavi
  5. sarı
  6. lacivert
  7. turuncu

?Soru çöz gözlem

Bir güneşli öğleden sonra Doruk, bahçeyi hortumla sularken suyun ince damlalar hâlinde saçıldığı yerde renkli bir yay görüyor. Güneş Doruk'un arkasındadır.

Doruk'un gözlemini en iyi açıklayan ifade hangisidir?

✓ B. Her damla küçük bir prizma gibi beyaz ışığı kırar ve renklerine ayırır; gökkuşağıyla aynı olaydır. A renklerin üretildiğini sanıyor; renkler beyaz ışıkta zaten vardır. C yanlış: su renksizdir. D yanlış: güneş ışığı tek renk değil, renklerin karışımıdır.

?Soru çöz deney düzeneği

Elif, karanlık odada bir prizmaya beyaz ışık gönderiyor. Perdede yukarıdan aşağı 1'den 7'ye numaralanan renk bantları oluşuyor.

Bantlar yukarıdan aşağı 1'den 7'ye numaralı.Görsel: Sınav Defteri

Buna göre,
I. 1 numaralı bant kırmızıdır.
II. Işık prizmaya girerken ve çıkarken kırılmıştır.
III. Renkler beyaz ışığın içinde vardır, prizma onları yalnız ayırmıştır.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ D. En üstteki bant en az kırılan renktir, yani kırmızıdır (I). Işık iki yüzde iki kez kırılır (II). Prizma renk üretmez, beyaz ışıktaki renkleri ayırır (III). A II ile III'ü, B III'ü kaçırıyor; C en az kırılan rengin en üstte olduğunu bilmiyor.
UYGULAMA · MERCEKLER

Mercekler: ışığı toplayan ve dağıtan camlar

MEB 7. sınıf · Işığın kırılması ve mercekler · Okuma 4 dk · 3 etkinlik

Önce hatırlaIşık havadan suya geçerken normale yaklaşır mı, uzaklaşır mı? Havuz neden sığ görünür?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Işık az yoğun ortamdan çok yoğun ortama geçerken normale yaklaşır, kırılma açısı gelme açısından küçük olur. Çok yoğun ortamdan az yoğun ortama geçerken normalden uzaklaşır. Gelen ışın, normal ve kırılan ışın aynı düzlemdedir.

Kırılma kanunları

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İnce kenarlı ve kalın kenarlı mercek arasındaki fark nedir? Mercekler nerelerde kullanılır?

Kısa cevap: Mercek, ışığı kırarak toplayan ya da dağıtan saydam cisimdir. Ortası kalın ince kenarlı mercek ışığı odak noktasında toplar, yakındaki cismi büyük gösterir. Kenarları kalın kalın kenarlı mercek ışığı dağıtır, cisimleri küçük gösterir.

Kapıdaki dürbünden baktığında bütün koridoru küçük ama geniş görürsün. Büyüteçle ise karıncanın bacaklarını sayabilirsin.

İki çeşit mercek

Işığı kırarak toplayan ya da dağıtan, en az bir yüzü eğri olan saydam cisimlere mercek denir. Prizmada gördüğün gibi ışık merceğe girerken ve çıkarken iki kez kırılır.

Ortası kalın, kenarları ince olan merceğe ince kenarlı mercek (yakınsak mercek) denir. Bu mercek paralel gelen ışınları bir noktada toplar. Işınların toplandığı noktaya odak denir.

Kenarları kalın, ortası ince olan merceğe kalın kenarlı mercek (ıraksak mercek) denir. Bu mercek ışınları birbirinden uzaklaştırarak dağıtır. Dağılan ışınları geriye doğru uzatırsan uzantılar merceğin önünde tek noktada kesişir; bu nokta kalın kenarlı merceğin odağıdır.

İnce kenarlı mercek toplar. Kalın kenarlı mercek dağıtır; kesikli uzantılar odakta kesişir.Görsel: Sınav Defteri

Merceklerin kullanıldığı yerler

Hangi araçta hangi mercek?
İnce kenarlı mercekKalın kenarlı mercek
büyüteç, okuma gözlüğü, gözümüzdeki göz merceğiuzağı göremeyenlerin gözlüğü
mikroskop, teleskop, fotoğraf makinesi, projeksiyon cihazı (görüntüyü büyütüp perdeye düşürür)kapı dürbünü (geniş alanı küçülterek gösterir)

TÜBİTAK UZAY, uydu kameraları ve teleskoplar için hassas optik parçaları yurt içinde geliştirip üretmektedir.

Ormanda unutulan şişe

Su dolu pet şişe ve cam kırıkları ince kenarlı mercek gibi davranabilir. Güneş ışığını bir noktada toplayıp kuru otları tutuşturabilir. Bu yüzden doğaya şişe ve cam bırakmamalıyız. Mercekle ya da dürbünle asla doğrudan Güneş'e bakma; göz kalıcı olarak zarar görebilir.

Akılda kalsın: İnce kenar toplar ve büyütür, kalın kenar dağıtır ve küçültür. Doğaya bırakılan şişe bir büyüteç gibi yangın çıkarabilir.
Burslulukta

Nasıl sorulurMerceğe gelen ve çıkan ışınların çizimi ya da bir aracın görevi verilir; mercek türü ya da kullanım yeri sorulur.

Tuzakİnce kenarlı merceğin ışığı dağıttığını sanmak.

İpucuIşınlar bir noktada buluşuyorsa mercek ince kenarlıdır.

?Soru çöz öncüllü

Bir kamp alanının girişinde şu uyarı asılı: "Su dolu pet şişeleri ve cam kavanozları çevreye bırakmayınız."

Bu uyarıyla ilgili,
I. Su dolu şişe ince kenarlı mercek gibi güneş ışığını bir noktada toplayabilir.
II. Işığın toplandığı noktada kuru ot ısınarak tutuşabilir.
III. Şişe kalın kenarlı mercek gibi davranıp ışığı dağıttığı için tehlikelidir.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ A. Su dolu şişe ortası şişkin bir mercek gibi ışığı toplar (I); toplanan ışık noktayı ısıtıp otu tutuşturabilir (II). III yanlış: dağıtan mercek yangın çıkarmaz. B ve C mercek türünü karıştırıyor; D tutuşmayı gözden kaçırıyor.

▭Boşluk doldurma

Kapı dürbününde kenarlı mercek kullanılır. Mikroskopta ise kenarlı mercek bulunur. İnce kenarlı merceğin ışınları topladığı noktaya denir.

?Soru çöz çizim okuma

K ve L kapalı kutularında birer mercek var. Kutulara gönderilen paralel ışınlar şekildeki gibi çıkıyor.

Kutuların içi görünmüyor.Görsel: Sınav Defteri

Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ B. L ışığı dağıtıyor, kalın kenarlıdır; uzantılar odakta kesişir. A ve C yanlış: ışığı toplayan K ince kenarlıdır. D'de ışığı toplayan K'dir.

Şunları yapabiliyor musun?

Kitabı kapat, yukarı bakma. Her soruyu önce kendi cümlelerinle cevapla, sonra “Kontrol et”e bas ve her maddeyi ayrı ayrı, dürüstçe işaretle. “Henüz değil” dediklerin tekrar listene eklenir.

  1. Kırılma nedir?

    1. Işığın kırılması nedir?

      Yapabiliyor musun?
    2. Gelme açısı ve kırılma açısı nasıl bulunur?

      Yapabiliyor musun?
    Kontrol et

    Işık bir saydam ortamdan yoğunluğu farklı başka bir saydam ortama eğik geçerken yön değiştirir; buna kırılma denir. Yüzeye dik gelen ışık kırılmaz. Gelme ve kırılma açıları, ışınlarla normal arasındaki açılardır.

    Konuya dön: Kırılma nedir?

  2. Kırılma kanunları

    1. Işık havadan suya geçerken normale yaklaşır mı, uzaklaşır mı?

      Yapabiliyor musun?
    2. Havuz neden sığ görünür?

      Yapabiliyor musun?
    Kontrol et

    Işık az yoğun ortamdan çok yoğun ortama geçerken normale yaklaşır, kırılma açısı gelme açısından küçük olur. Çok yoğun ortamdan az yoğun ortama geçerken normalden uzaklaşır. Gelen ışın, normal ve kırılan ışın aynı düzlemdedir.

    Konuya dön: Kırılma kanunları

  3. Prizma ve gökkuşağı

    1. Prizma beyaz ışığı nasıl renklere ayırır?

      Yapabiliyor musun?
    2. Gökkuşağı nasıl oluşur?

      Yapabiliyor musun?
    Kontrol et

    Beyaz ışık bütün renklerin karışımıdır. Prizmadan geçen beyaz ışık iki kez kırılır ve kırmızı, turuncu, sarı, yeşil, mavi, lacivert, mor renklere ayrılır. Gökkuşağı, güneş ışığının yağmur damlalarında kırılmasıyla oluşur.

    Konuya dön: Prizma ve gökkuşağı

  4. İnce ve kalın kenarlı mercek

    1. İnce kenarlı ve kalın kenarlı mercek arasındaki fark nedir?

      Yapabiliyor musun?
    2. Mercekler nerelerde kullanılır?

      Yapabiliyor musun?
    Kontrol et

    Mercek, ışığı kırarak toplayan ya da dağıtan saydam cisimdir. Ortası kalın ince kenarlı mercek ışığı odak noktasında toplar, yakındaki cismi büyük gösterir. Kenarları kalın kalın kenarlı mercek ışığı dağıtır, cisimleri küçük gösterir.

    Konuya dön: İnce ve kalın kenarlı mercek

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Zeynep, eşit kütlede iki bisküvi alıyor. Birini bütün bırakıyor, ötekini havanda toz hâline getiriyor. İki bardağa aynı sıcaklıkta eşit miktar su koyuyor ve bisküvilerin suda tamamen dağılma süresini ölçüyor.

Bütün bisküvi 9 dakikada, ezilmiş bisküvi 2 dakikada tamamen dağılıyor.Görsel: Sınav Defteri

Bu deney, sindirimle ilgili hangi bilgiyi en iyi destekler?

✓ A. Toz hâlindeki bisküvinin suya değen yüzeyi büyüktü, çabuk dağıldı; çiğneme de besini böyle hazırlar. B deneyle ilgisizdir ve yanlıştır: kimyasal sindirim midede ve ince bağırsakta sürer. C ezmeyi kimyasal değişim sanıyor. D değişkenleri karıştırıyor: parça büyüklüğü değiştirilen, dağılma süresi ölçülendir.Kaynak: Sindirim ve dolaşım sistemi · Fiziksel ve kimyasal sindirim

?Soru 2

Emre, iki farklı günde içtiği su ile idrar miktarını not ediyor. İki gün de aynı yemekleri yiyor ve aynı sürede bisiklet sürüyor.

Emre'nin kayıtları
GünHava sıcaklığıİçilen suİdrar
Pazartesi12 °C2 L1,5 L
Cumartesi34 °C2 L0,8 L

Buna göre,
I. Cumartesi günü Emre'nin derisinden terle atılan su daha fazladır.
II. İçilen suyun tamamı idrarla atılır.
III. İki gün arasında değiştirilen değişken hava sıcaklığıdır.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ A. Su aynı, idrar azaldı; eksik su sıcakta terle atıldı (I). Yiyecek ve hareket aynı tutuldu, farklı olan sıcaklıktı (III). II yanlış: su ter ve soluk verme yoluyla da çıkar; idrar içilen sudan azdır. B III'ü kaçırıyor; C ve D yalnız böbreği atık yolu sayıyor.Kaynak: Solunum ve boşaltım sistemi · Boşaltım organları

?Soru 3

Nehir, bir tenis topunu 120 cm yükseklikten serbest bırakıyor ve topun her sekişte çıktığı yüksekliği telefonundaki video ile ölçüyor.

Nehir'in ölçümleri
Sekme1.2.3.
Çıktığı yükseklik84 cm59 cm41 cm

Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ C. Yükseklik azaldığı için topun hareket ve konum enerjisi azaldı; eksilen kısım ısı ve sese dönüştü. A korunumu çiğniyor: enerji yok olmaz. B tersini söylüyor: 41 cm, 120 cm'den alçaktır. D yanlış: sürtünmesiz durumda top en çok bırakıldığı yüksekliğe çıkabilirdi, daha yükseğe değil.Kaynak: İş ve enerji · Sürtünme ve ısı enerjisi

?Soru 4

Fen kulübü, tabanı kesilmiş bir pet şişeyle akciğer modeli kuruyor. Şişenin ağzına Y biçimli bir pipet, pipetin iki ucuna birer küçük balon takılıyor. Şişenin altı lastik bir zarla kapatılıyor. Öğrenciler zarı aşağı çekince balonların şiştiğini görüyor.

Zar aşağı çekilince şişenin içindeki boşluk genişliyor.Görsel: Sınav Defteri

Bu modelle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

✓ B. Zarın aşağı inmesi, diyaframın kasılıp düzleşmesine benzer; bu soluk almadır, balonlara hava dolar. A doğrudur: zar diyaframın yerindedir. C doğrudur: pipetin iki kolu bronşlar gibi havayı balonlara dağıtır. D doğrudur: balonlarda kas yoktur, şişe içi genişleyince dolarlar.Kaynak: Solunum ve boşaltım sistemi · Soluk alıp verme

?Soru 5

Okulun sağlık kulübü, kan bağışı kampanyası için panoya kartlar hazırlıyor. Kulüp başkanı kartları kontrol ediyor.

Panodaki kartlar
KartYazan bilgi
IBağışlanan kan, hastanın kaybettiği alyuvar, akyuvar ve kan pulcuklarını yerine koyabilir.
IIKan, ihtiyaç olduğunda fabrikada kolayca üretilebilir.
IIIKan bağışı, toplumsal dayanışmanın bir örneğidir.

Buna göre hangi kartlardaki bilgiler doğrudur?

✓ D. Bağışlanan kan, kan hücrelerini ve plazmayı hastaya aktarır (I); bağış bir yardımlaşma örneğidir (III). II yanlış: kan yapay olarak üretilemez, bu yüzden bağış gerekir. A I'i gözden kaçırıyor; B ve C kanın üretilebildiğini sanıyor.Kaynak: Sindirim ve dolaşım sistemi · Kan, kan bağışı, sağlık

?Soru 6

Soğuk bir kış sabahı Ela, okula yürürken ağzından nefes alıyor. Öğretmeni ona burnundan nefes almasını öneriyor.

Öğretmenin bu önerisinin gerekçesi olarak,
I. Burnun iç yüzeyi soğuk havayı ısıtır ve nemlendirir.
II. Burundaki kıllar ve sıvı tozu ve mikropları tutar.
III. Oksijen burunda kana geçer.
ifadelerinden hangileri söylenebilir?

✓ C. Burun havayı ısıtıp nemlendirir (I) ve süzer (II); soğuk, kuru ve tozlu hava boğazı tahriş eder. III yanlış: gaz değişimi burunda değil, alveollerde olur. A süzme görevini kaçırıyor; B ve D gaz değişimini buruna veriyor.Kaynak: Solunum ve boşaltım sistemi · Solunum organları

?Soru 7

Şemada bir alveol ile onu saran kılcal damar arasında geçen iki gaz K ve L ile gösterilmiştir.

Kesikli ok kanın akış yönünü gösterir.Görsel: Sınav Defteri

Buna göre,
I. K oksijendir.
II. L karbondioksittir.
III. Kılcal damardan kalbe giden kanın oksijeni artmıştır.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ D. Alveoldeki havanın oksijeni kana geçer: K oksijendir (I). Kandaki karbondioksit alveole geçer ve soluk verirken atılır: L karbondioksittir (II). Oksijen alan kan kalbe döner (III); bu küçük kan dolaşımıdır. A ve B kanın oksijenlendiğini, C K'nin oksijen olduğunu kaçırıyor.Kaynak: Solunum ve boşaltım sistemi · Solunum organları

?Soru 8

Bir öğretmen, sindirim sistemindeki üç yapının özelliklerini tahtaya tablo olarak yazıyor:

Tahtadaki tablo
YapıBesin içinden geçer mi?Burada ne olur?
Khayırsalgısı yağları küçük damlacıklara ayırır
Levetfiziksel ve kimyasal sindirim; besinler kana geçer
Mevetsindirim olmaz

Buna göre,
I. K karaciğerdir.
II. L midedir.
III. M yemek borusu olabilir.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ C. Safra üreten ve besinin geçmediği yardımcı organ karaciğerdir (I). Besinin geçtiği ama sindirilmediği yer yemek borusu olabilir (III). II yanlış: emilim midede değil, ince bağırsakta olur; L ince bağırsaktır. A III'ü gözden kaçırıyor; B ve D emilimi mideye veriyor.Kaynak: Sindirim ve dolaşım sistemi · Sindirim organları

?Soru 9

Bora, kütleleri farklı üç oyuncak kamyonu aynı rampanın aynı noktasından serbest bırakıyor. Rampanın sonundaki boş kibrit kutusu her çarpışmada bir miktar kayıyor; Bora kutunun kaydığı yolu ölçüyor.

Her denemede kamyon aynı noktadan bırakılıyor.Görsel: Sınav Defteri
Bora'nın ölçümleri
KamyonKütleKutunun kaydığı yol
K100 g8 cm
L200 g15 cm
M300 g23 cm

Bu deneyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

✓ D. Kamyonlar aynı yükseklikten bırakıldı; değişen yalnız kütleydi. Deney süratin değil, kütlenin etkisini gösterir. A doğrudur: değiştirilen kütledir. B doğrudur: yükseklik aynı tutuldu. C doğrudur: kutuyu en uzağa M itti, yani en çok enerjiyi o aktardı.Kaynak: İş ve enerji · Kinetik ve potansiyel enerji

?Soru 10

Vagon, şekildeki hız treni rayının K noktasından serbest bırakılıyor; sürtünme ihmal ediliyor.

M tepesi K’den alçaktır.Görsel: Sınav Defteri

Buna göre,
I. Vagonun kinetik enerjisi en çok L noktasındadır.
II. K'den L'ye inerken potansiyel enerji kinetik enerjiye dönüşür.
III. M noktasında vagonun kinetik enerjisi sıfırdır.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ A. L en alçak nokta olduğu için kinetik enerji orada en büyüktür (I). İnerken yükseklik azalır, sürat artar (II). III yanlış: M, K'den alçaktır; vagon M'ye ulaştığında hâlâ hareket eder. B I'i kaçırıyor; C ve D her tepede vagonun durduğunu sanıyor.Kaynak: İş ve enerji · Enerji dönüşümü ve korunumu
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?7. Sınıf Fen Bilimleri soruları hazırlanıyor. Şimdilik bu sayfadaki etkinlikler ve sondaki karma tekrarla kendini dene.
Soru çöz →