Hayatımızdaki ekonomi: kaynaklar, bütçe ve ilimizdeki ekonomik faaliyetler

Harçlığını nasıl harcadığın da ekonomidir. Kaynakları israf etmeden kullanmayı, gelir-gider dengesini kurmayı ve ilindeki insanların hangi işlerle geçindiğini öğren.

4 durak5. sınıf · 5. öğrenme alanı
10 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 10tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
EKONOMİ · KAYNAKLAR

Kaynaklarımız: toprak, su, orman ve madenleri verimli kullanmak

MEB 5. sınıf · Hayatımızdaki Ekonomi · Okuma 4 dk · 3 etkinlik

Önce hatırlaDoğal çevre ve beşerî çevre nedir? İlimizdeki çevre neden ve nasıl değişir?Bağlantılı konudan (İlimiz ve komşularımız). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Dağ, akarsu, orman gibi kendiliğinden oluşan unsurlar doğal çevredir. Yol, bina, köprü gibi insanların yaptıkları beşerî çevredir. Nüfus artışı, göç, yeni yapılar ve doğa olayları ikisini de değiştirir; sonuçlar olumlu ya da olumsuz olabilir.

Doğal ve beşerî çevredeki değişim

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Doğal kaynaklar nelerdir? Kaynakları verimli kullanmak doğayı ve insanı nasıl etkiler?

Kısa cevap: Kaynak, ihtiyaçlarımızı karşılamak ve üretim yapmak için kullandığımız her şeydir. Toprak, su, orman ve madenler doğal kaynaklarımızdır. Onları israf etmeden kullanırsak hem doğa korunur hem insanlar kazanır.

Dişini fırçalarken musluğu kapatmak küçük bir hareket gibi görünür. Milyonlarca insan aynısını yapınca barajlar daha geç boşalır.

Kaynak nedir?

İnsanın yaşamını sürdürmek ve üretim yapmak için yararlandığı her şeye kaynak denir. Yediğin ekmek de oturduğun sıra da bir kaynaktan gelir.

Doğada hazır bulunan kaynaklara doğal kaynak denir. Güneş ve rüzgâr gibi bazıları yenilenir. Kömür ve petrol gibi bazıları ise kullandıkça azalır.

Dört doğal kaynak ve kullanım alanları
KaynakNerede kullanırız?
topraktarım, tuğla, kiremit, seramik
suiçme, tarım, balıkçılık, barajlarda elektrik üretimi
ormankâğıt, mobilya, ilaç; oksijen ve hayvanlara yaşam alanı
madendemir çelik, otomobil, elektronik eşya; bordan deterjan ve cam

Verimli ve verimsiz kullanım

Bir kaynağı israf etmeden, gerektiği kadar kullanmaya verimli kullanım denir. Damla sulama suyu yalnız bitkinin köküne verir. Toprağın üstüne su salmak ise suyun çoğunu boşa harcar.

İlimiz ve komşularımız sayfasında ağaç kesiminin sel tehlikesini artırdığını gördük. Kaynaklar bilinçsizce tüketilirse doğal denge bozulur. Kuraklık artar, ormanlar azalır, bazı bitki ve hayvan türleri yok olabilir. İnsanlar da su kıtlığı ve yüksek faturalarla karşılaşır.

Akılda kalsın: Kaynaklar sınırsız değildir. Verimli kullanım gerektiği kadar kullanmaktır; kazanan hem doğa hem insandır.
Burslulukta

Nasıl sorulurBir kaynağın iki farklı kullanımı ya da bir öğrencinin gözlem notu verilir; verimli kullanımın doğaya ve insana etkisi sorulur.

TuzakMetinde yazmayan bir sonucu çıkarmak.

İpucuÖnce kaynağı, sonra kullanım biçimini, en son sonucu bul.

⇄Bilgi eşleştirme hangi kaynak?

?Soru çöz öncüllü

Ayşe'nin dedesi bahçesini eskiden hortumla, toprak göllenene kadar sularmış. Bu yıl damla sulamaya geçti; artık her fidenin dibine yalnız gereken su damlıyor. Kuyunun suyu yaz sonuna kadar yetti, domatesler de sağlıklı büyüdü.

Buna göre,
I. Damla sulama suyun verimli kullanılmasını sağlamıştır.
II. Verimli kullanım dedenin bahçesine de fayda sağlamıştır.
III. Damla sulamayla ürün miktarı azalmıştır.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ B. Su yalnız fidelere verildi (I); kuyu yaz boyu yetti, domatesler sağlıklı büyüdü (II). III yanlış: metinde ürünün azaldığına dair bilgi yok. A ikinci yargıyı kaçırıyor; C ve D metinde olmayan bir sonuca ulaşıyor.

?Soru çöz grafik

Bir okul, Aralık ayı başında bütün musluklara el yaklaşınca akan sensörlü başlıklar taktırdı. Grafik okulun üç aylık su tüketimini gösteriyor (sayılar temsilîdir).

Sütunların üstündeki sayılar o ay kullanılan suyun ton olarak miktarıdır.Görsel: Sınav Defteri

Grafiğe göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

✓ A. Kasım'da 90 ton olan tüketim, musluklar değişince 62 ve 60 tona indi; su daha verimli kullanıldı. B ve C grafikteki sayılarla çelişiyor. D'deki elektrik bilgisi grafikte yok; grafikte olmayanı sonuç sayıyor.
EKONOMİ · SIFIR ATIK

İsraf, geri dönüşüm ve Sıfır Atık: atığı azaltmanın yolları

MEB 5. sınıf · Hayatımızdaki Ekonomi · Okuma 4 dk · 3 etkinlik

Önce hatırlaDoğal kaynaklar nelerdir? Kaynakları verimli kullanmak doğayı ve insanı nasıl etkiler?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Kaynak, ihtiyaçlarımızı karşılamak ve üretim yapmak için kullandığımız her şeydir. Toprak, su, orman ve madenler doğal kaynaklarımızdır. Onları israf etmeden kullanırsak hem doğa korunur hem insanlar kazanır.

Kaynaklarımız ve verimli kullanım

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Geri dönüşüm ile yeniden kullanım arasındaki fark nedir? Sıfır Atık nedir?

Kısa cevap: İsraf, bir şeyi gereğinden fazla ya da boşuna harcamaktır. Geri dönüşümde atık işlenip yeni ürünün ham maddesi olur; yeniden kullanımda eşya işlenmeden tekrar kullanılır. Sıfır Atık projesi atığı azaltmayı ve kaynağında ayırmayı amaçlar.

Boş bir cam şişeyi çöpe atarsan iş biter. Geri dönüşüm kutusuna atarsan yeni bir şişeye dönüşebilir.

İsraf

Önceki konuda kaynakların sınırsız olmadığını gördün; atığı azaltmak da kaynakları korur. Bir şeyi gereğinden fazla ya da boşuna harcamaya israf denir. Tabakta yemek bırakmak, boş odada ışığı açık unutmak israftır.

Geri dönüşüm ve yeniden kullanım

Atıkların toplanıp işlenerek yeni ürünlere ham madde olmasına geri dönüşüm denir. Kâğıt, cam, plastik ve metal geri dönüştürülebilir. Pil ve elektronik atıklar ayrı kutularda toplanır.

Yeniden kullanımda eşya işlenmez. Küçülen montunu kardeşin giyer, boş kavanoz kalemlik olur. İkisi de atığı azaltır ama aynı şey değildir.

Sıfır Atık ve 5D

Sıfır Atık projesinin amacı israfı önlemek ve atığı kaynağında, yani oluştuğu yerde ayırmaktır. Projenin beş adımı 5D diye anılır:

  • Düşün: gerekmiyorsa alma.
  • Daha az tüket.
  • Değerlendir: eşyayı yeniden kullan.
  • Değiştir: eşyayı başka bir amaçla kullan.
  • Dönüştür: atığı ayırıp geri dönüşüme gönder.
Ek bilgi: Sıfır Atık nasıl başladı?

Sıfır Atık projesi 2017'de başlatıldı; bugün Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yürütüyor. Birleşmiş Milletler de 30 Mart'ı Uluslararası Sıfır Atık Günü ilan etti.

Akılda kalsın: Geri dönüşüm işler, yeniden kullanım işlemez. En iyi atık, hiç oluşmayan atıktır.
Burslulukta

Nasıl sorulurBir ailenin ya da okulun atık uygulamaları sıralanır; hangisinin geri dönüşüm, hangisinin yeniden kullanım olduğu sorulur.

TuzakKavanozu kalemlik yapmayı geri dönüşüm sanmak.

İpucuEşya bir fabrikada işleniyor mu, diye sor.

↕Sıralama 5D modeli

  1. Dönüştür: atığı ayırıp geri dönüşüme gönder.
  2. Düşün: gerekmiyorsa satın alma.
  3. Değiştir: eşyayı başka bir amaçla kullan.
  4. Daha az tüket.
  5. Değerlendir: eşyayı yeniden kullan.

?Soru çöz evdeki uygulamalar

Defne bir hafta boyunca yaptıklarını not etti: Yeni kalem almadan önce kalemliğine baktı, yeterli olduğunu görünce almadı. Küçülen montunu kuzenine verdi. Boş kavanozları baharatlık yaptı. Biten pilleri okuldaki pil kutusuna attı.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

✓ D. Kavanoz işlenmeden başka amaçla kullanıldı; bu yeniden kullanımdır (5D'de "Değiştir"). Geri dönüşüm için atığın fabrikada işlenmesi gerekir. A, B ve C nottan çıkan doğru bilgilerdir.

?Soru çöz atık köşesi

Deniz, okuldaki kahvaltıdan sonra boş süt kutusunu, gazeteyi ve kırılmamış reçel kavanozunu türlerine göre ayırıp şekildeki kutulara attı.

Her kutuya yalnız üstünde yazan türdeki atık atılır.Görsel: Sınav Defteri

Deniz'in yaptığı iş 5D'nin hangi adımına örnektir?

✓ C. Deniz atıkları kaynağında, türüne göre ayırıp geri dönüşüme gönderiyor; bu "Dönüştür" adımıdır. A gerekmeyeni almamak, B eşyayı yeniden kullanmak, D başka bir amaçla kullanmaktır; Deniz eşyaları kullanmıyor, ayırıp gönderiyor.
EKONOMİ · BÜTÇE

Bütçe ve tasarruf: gelirine göre harcamak

MEB 5. sınıf · Hayatımızdaki Ekonomi · Okuma 3 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaGeri dönüşüm ile yeniden kullanım arasındaki fark nedir? Sıfır Atık nedir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

İsraf, bir şeyi gereğinden fazla ya da boşuna harcamaktır. Geri dönüşümde atık işlenip yeni ürünün ham maddesi olur; yeniden kullanımda eşya işlenmeden tekrar kullanılır. Sıfır Atık projesi atığı azaltmayı ve kaynağında ayırmayı amaçlar.

İsraf, geri dönüşüm, Sıfır Atık

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Bütçe nedir? İhtiyaç ile istek arasındaki fark nedir?

Kısa cevap: Bütçe, belli bir süre için gelir ve giderleri önceden planlamaktır. Önce ihtiyaçlar, sonra istekler karşılanır; gider gelirden fazla olmamalıdır. Tasarruf, gereksiz harcamayı azaltıp bir kısmını biriktirmektir.

Bayram harçlığının hepsini ilk gün harcarsan haftanın geri kalanında kantinde bakakalırsın. Plan yapan, ay sonunu rahat getirir.

İhtiyaç mı, istek mi?

4. sınıfta istek ile ihtiyaç arasında bilinçli seçim yapmayı öğrenmiştin. Yaşamak için mutlaka karşılanması gerekenlere ihtiyaç denir: beslenme, barınma, giyim, sağlık. Olmasa da yaşayabildiğimiz ama bizi mutlu eden şeyler ise istektir.

İstekler kişiden kişiye değişir ve bitmez. Bu yüzden harcamada önce ihtiyaçlar sıraya konur.

Bütçe

Belli bir süre için gelir ve giderlerin önceden planlanmasına bütçe denir. Harçlık ve kumbaradaki para senin gelirindir. Kantin, kırtasiye ve oyuncak harcamaları giderindir.

Dengeli bütçede gelir ağır basar; artan para biriktirilir.Görsel: Sınav Defteri

Gider gelirden fazlaysa borç doğar. Dengeli bütçede gider gelirden azdır, artan para biriktirilir.

Tasarruf

Gereksiz harcamayı azaltıp bir kısmını biriktirmeye tasarruf denir. Tasarruf hiç harcamamak değildir; ihtiyacını karşılar, fazlasını saklarsın. Az enerji harcayan bir buzdolabı seçmek de tasarruftur.

Akılda kalsın: Önce ihtiyaç, sonra istek; gider gelirden az. Tasarruf hiç harcamamak değil, akıllıca harcamaktır.
Burslulukta

Nasıl sorulurBir öğrencinin harçlık tablosu ya da alışveriş listesi verilir; gelir-gider dengesi ya da ihtiyaç-istek ayrımı sorulur.

Tuzakİstek ile ihtiyacı karıştırmak.

İpucu"Bu olmasa yaşamım zorlaşır mı?" diye sor, sonra toplamları karşılaştır.

?Soru çöz harçlık tablosu

Emir, bir haftalık bütçesini tabloya yazdı.

Emir'in haftalık bütçesi
GelirGider
harçlık: 150 TLbeslenme: 70 TL
dedesinden: 50 TLdefter: 40 TL
oyun kartı: 30 TL

Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

✓ A. Gelir 150 + 50 = 200 lira, gider 70 + 40 + 30 = 140 liradır; gider gelirden azdır. B doğru. C doğru: oyun kartı olmadan da yaşanır. D doğru: 200 − 140 = 60 lira artar.

▭Boşluk doldurma

Beslenme ve barınma birer temel örneğidir. Yeni bir oyun konsolu ise bir örneğidir. Gelir ve giderlerin önceden planlanmasına denir.

EKONOMİ · FAALİYETLER

İlimizdeki ekonomik faaliyetler: birincilden beşincile

MEB 5. sınıf · Hayatımızdaki Ekonomi · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaGöreceli konum nedir? Bir ilin göreceli konumu nasıl anlatılır?Bağlantılı konudan (İlimiz ve komşularımız). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Göreceli konum, bir yerin çevresindeki başka yerlere göre nerede olduğudur. Bir ilin göreceli konumu; komşu illeri, dağları, denizleri, gölleri ve tarihî yerleriyle anlatılır. Bunu yaparken ana ve ara yönleri kullanırız.

Göreceli konum ve harita

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Ekonomik faaliyetler nelerdir? Birincil, ikincil, üçüncül, dördüncül ve beşincil ekonomik faaliyet ne demektir?

Kısa cevap: Ekonomik faaliyet, insanların ihtiyaçlarını karşılamak ve gelir elde etmek için yaptığı işlerdir. Bu işler birincil, ikincil, üçüncül, dördüncül ve beşincil olarak beş alana ayrılır. Bir ilin ekonomisini yer şekilleri, iklim ve kaynaklar belirler.

Kahvaltıdaki zeytin önce bir ağaçta yetişti, sonra fabrikada işlendi, en son markette satıldı. Bir zeytin tanesi bile birçok mesleği bir araya getirir.

Ekonomik faaliyet nedir?

İnsanların ihtiyaçlarını karşılamak ve gelir elde etmek için yaptığı işlere ekonomik faaliyet denir. Tarım, hayvancılık, madencilik, sanayi, ticaret, ulaşım ve turizm bunlardan bazılarıdır.

Beş alan

Ekonomik faaliyetlerin beş alanı
AlanNe yapılır?Örnek
birincildoğadan doğrudan ham madde alınırtarım, hayvancılık, ormancılık, madencilik
ikincilham madde işlenirsanayi, inşaat, enerji üretimi
üçüncülhizmet sunulureğitim, sağlık, ticaret, ulaşım, turizm
dördüncülbilgi toplanır, işlenir, yayılıraraştırma, grafik tasarım, reklam
beşincilkarar verilir, yönetilirbüyük şirket ve ülke yöneticiliği

Doktor ve öğretmen ürün üretmez, hizmet verir. Bu yüzden ikisi de üçüncül alandadır.

Soru nasıl okunur?

Un fabrikasında buğdayı öğütüp un yapan işçi hangi ekonomik faaliyet alanında çalışır?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Kök: alan soruluyor; iş doğadan almak mı, işlemek mi, hizmet vermek mi?
  2. Anahtar: "öğütüp un yapan": ham madde olan buğday işleniyor.
  3. Eleme: buğdayı tarladan toplamıyor, birincil değil; unu satmıyor, hizmet vermiyor, üçüncül değil.

Cevap: ikincil

İller neden farklı?

İlimiz ve komşularımız sayfasında ilini göreceli konumuyla anlatmıştık; şimdi ilin ekonomisine bakalım. Yer şekilleri, iklim, toprak, su ve madenler bir ilin ekonomisini belirler. Yağışlı Rize'de çay yetişir ve fabrikalarda işlenir. Zonguldak'ta taş kömürü çıkarılır. Nevşehir'de peri bacaları turizmi geliştirmiştir.

Kendi ilini öğrenmek için valiliğin ve il tarım ve orman müdürlüğünün resmî sitelerine bakabilirsin.

Bu faaliyetler gelecek kuşaklar için de sürmelidir. Kaynağı tüketmeden kullanmaya sürdürülebilirlik denir: kesilen ağacın yerine yenisini dikmek gibi.

Akılda kalsın: Doğadan al → birincil, işle → ikincil, hizmet ver → üçüncül, bilgi üret → dördüncül, yönet → beşincil.
Burslulukta

Nasıl sorulurBir ilin tanıtım kartı ya da harita verilir; faaliyetlerin hangi alana girdiği sorulur.

TuzakHizmet veren meslekleri birincil saymak.

İpucuKişinin işi doğadan mı alıyor, işliyor mu, hizmet mi veriyor, diye sor.

⇄Bilgi eşleştirme zeytinin yolculuğu

?Soru çöz harita

Haritada üç il numarayla gösterilmiştir.

1: çay tarımı ve çay fabrikaları · 2: taş kömürü madenciliği · 3: peri bacalarını görmeye gelen turistlerGörsel: Sınav Defteri

Buna göre,
I. 1 numaralı ilde hem birincil hem ikincil ekonomik faaliyet görülür.
II. 2 numaralı ildeki faaliyet, doğadan doğrudan ham madde almaya dayanır.
III. 3 numaralı il Karadeniz kıyısındadır.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ C. Çay yetiştirmek birincil, fabrikada işlemek ikincil faaliyettir (I). Kömür çıkarmak madenciliktir, doğrudan doğaya bağlıdır (II). III yanlış: haritada 3 numara ülkenin ortasında, kıyıdan uzaktadır. B ve D haritayı yanlış okuyor; A ikinci yargıyı kaçırıyor.

6. sınıfta bu konunun devamı 6. Sınıf Sosyal Bilgiler serisindeki Hayatımızdaki ekonomi sayfasında.

Şunları yapabiliyor musun?

Kitabı kapat, yukarı bakma. Her soruyu önce kendi cümlelerinle cevapla, sonra “Kontrol et”e bas ve her maddeyi ayrı ayrı, dürüstçe işaretle. “Henüz değil” dediklerin tekrar listene eklenir.

  1. Kaynaklarımız ve verimli kullanım

    1. Doğal kaynaklar nelerdir?

      Yapabiliyor musun?
    2. Kaynakları verimli kullanmak doğayı ve insanı nasıl etkiler?

      Yapabiliyor musun?
    Kontrol et

    Kaynak, ihtiyaçlarımızı karşılamak ve üretim yapmak için kullandığımız her şeydir. Toprak, su, orman ve madenler doğal kaynaklarımızdır. Onları israf etmeden kullanırsak hem doğa korunur hem insanlar kazanır.

    Konuya dön: Kaynaklarımız ve verimli kullanım

  2. İsraf, geri dönüşüm, Sıfır Atık

    1. Geri dönüşüm ile yeniden kullanım arasındaki fark nedir?

      Yapabiliyor musun?
    2. Sıfır Atık nedir?

      Yapabiliyor musun?
    Kontrol et

    İsraf, bir şeyi gereğinden fazla ya da boşuna harcamaktır. Geri dönüşümde atık işlenip yeni ürünün ham maddesi olur; yeniden kullanımda eşya işlenmeden tekrar kullanılır. Sıfır Atık projesi atığı azaltmayı ve kaynağında ayırmayı amaçlar.

    Konuya dön: İsraf, geri dönüşüm, Sıfır Atık

  3. Bütçe ve tasarruf

    1. Bütçe nedir?

      Yapabiliyor musun?
    2. İhtiyaç ile istek arasındaki fark nedir?

      Yapabiliyor musun?
    Kontrol et

    Bütçe, belli bir süre için gelir ve giderleri önceden planlamaktır. Önce ihtiyaçlar, sonra istekler karşılanır; gider gelirden fazla olmamalıdır. Tasarruf, gereksiz harcamayı azaltıp bir kısmını biriktirmektir.

    Konuya dön: Bütçe ve tasarruf

  4. İlimizdeki ekonomik faaliyetler

    1. Ekonomik faaliyetler nelerdir?

      Yapabiliyor musun?
    2. Birincil, ikincil, üçüncül, dördüncül ve beşincil ekonomik faaliyet ne demektir?

      Yapabiliyor musun?
    Kontrol et

    Ekonomik faaliyet, insanların ihtiyaçlarını karşılamak ve gelir elde etmek için yaptığı işlerdir. Bu işler birincil, ikincil, üçüncül, dördüncül ve beşincil olarak beş alana ayrılır. Bir ilin ekonomisini yer şekilleri, iklim ve kaynaklar belirler.

    Konuya dön: İlimizdeki ekonomik faaliyetler

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Şekilde bir vadinin 30 yıl önceki ve bugünkü hâli gösterilmiştir.

Ağaçlar yeşil alanı, küçük kareler evleri gösteriyor.Görsel: Sınav Defteri

Şekle göre,
I. Dere üzerine baraj yapılmıştır.
II. Yerleşim alanı genişlemiştir.
III. Ormanlık alan küçülmüştür.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ D. Derenin önüne set çekilmiş, yerinde baraj gölü var (I). İki ev sekize çıkmış (II). Sekiz ağaçtan ikisi kalmış (III). Baraj, yol ve evler beşerî çevreye eklenmiş, orman ise doğal çevreden eksilmiştir. A, B ve C değişimin bir kısmını gözden kaçırıyor.Kaynak: İlimiz ve komşularımız · Doğal ve beşerî çevredeki değişim

?Soru 2

Bir höyük kazısında üç katman ve içlerinden çıkan eşyalar:

Höyüğün içinden alınmış bir kesit: her katman ayrı bir dönemin kalıntısıdır.Görsel: Sınav Defteri

Şekle göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

✓ B. En alttaki katman en eskisidir: taş aletler en altta, para en üstte. A sıralamayı ters okuyor; C üç katmanı, D çanak çömleğin yerini gözden kaçırıyor.Kaynak: Ortak mirasımız · Zamanı ölçmek ve arkeoloji

?Soru 3

Bir arkeoloğun kazı defterinden: "Evler kerpiçten yapılmış. Bir odada yanmış buğday ve arpa taneleri bulduk. Avlu gibi bir yerde koyun ve keçi kemikleri var. Yakındaki ovada eski bir dere yatağı görülüyor."

Bu notlara göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

✓ A. Notlarda "ilk" ya da "şehir" diye bir bilgi yok; kaynakta olmayan genellemedir. B buğday ve arpa tanelerinden, C dere yatağından, D kerpiç evlerden çıkarılabilir.Kaynak: Ortak mirasımız · Çayönü, Çatalhöyük, Hacılar

?Soru 4

Haritada Türkiye'nin dört kara sınırı komşusunun yeri numaralarla gösterilmiştir.

Numaralar komşu ülkelerin Türkiye'ye göre yerini gösteriyor.Görsel: Sınav Defteri

Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

✓ C. 3 güneydeki Suriye'dir ve Akdeniz'de deniz sınırımız vardır. A doğru: kuzeybatıdaki 1 Bulgaristan'dır. B doğru: 2 Gürcistan'dır. D doğru: 4 Yunanistan'dır. Haritada gösterilen dört ülkenin hepsiyle deniz sınırımız da vardır.Kaynak: İlimiz ve komşularımız · Kara sınırı komşularımız

?Soru 5

Ali Bey'in mahallesinde okul önündeki yaya geçidinin çizgileri silinmişti. Ali Bey durumu muhtara anlattı, belediyeye de yazılı başvuru yaptı. Birkaç hafta sonra çizgiler yenilendi.

Buna göre,
I. Ali Bey çevresindeki bir soruna duyarlı davranmıştır.
II. Ali Bey sorunu ilgili kurumlara bildirmiştir.
III. Ali Bey'in davranışı çocukların güvenliğine katkı sağlamıştır.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ D. Ali Bey sorunu fark etti (I), muhtara ve belediyeye bildirdi (II); çizgiler yenilenince okul yolu güvenli oldu (III). A, B ve C etkin vatandaşın topluma katkısını eksik görüyor.Kaynak: Yaşayan demokrasimiz · Etkin vatandaş

?Soru 6

Kaan, "Mahallemizin sorunları" adlı bir bilgi kartı hazırladı.

Mahallemizin sorunları
SorunBaşvurulan yer
Parktaki çöp kutuları günlerdir boşaltılmıyor.belediye
Yeni taşınan bir aile, mahalleyle ilgili belge istiyor.muhtarlık
Satın alınan saat bozuk çıktı, mağaza değiştirmiyor.tüketici hakem heyeti
Sokak hayvanları için kış barınağı yok.belediye ve bir hayvan dostu derneği

Kaan kartı sınıfta anlatırken hangisini söylerse yanlış bilgi vermiş olur?

✓ C. Tüketici hakem heyeti satın alınan ürün ve hizmete bakar; kamu kurumlarıyla ilgili şikâyetler Kamu Denetçiliği Kurumuna gider. A, B ve D karttaki eşleşmelerle uyumludur.Kaynak: Yaşayan demokrasimiz · Sorunlarımızın çözümünde kurumlar

?Soru 7

Deniz, bir hafta boyunca mahallesinde gördüklerini defterine yazdı.

Deniz'in gözlem defteri
1Ece, parktaki kırık salıncağın fotoğrafını çekip belediyeye bildirdi.
2Ayla Hanım, apartman toplantısında düşüncesini saygıyla söyledi.
3Bora, araç gelmiyor diye kırmızı ışıkta karşıya geçti.
4Can, sınıf başkanlığı seçiminde "Nasılsa biri kazanır." deyip oy vermedi.

Defterdeki kişilerden hangileri etkin vatandaş davranışı göstermiştir?

✓ A. Ece sorunu ilgili kuruma bildirdi (1), Ayla Hanım fikrini saygıyla söyledi (2). Bora kurala uymadı (3), Can oy kullanma görevini yapmadı (4). B "araç yoktu" bahanesini, C ve D katılmamayı önemsiz sanıyor.Kaynak: Yaşayan demokrasimiz · Etkin vatandaş

?Soru 8

Ada, yaşadığı ilin haritasını çizip sınıfta göreceli konumunu anlatıyor.

Lejant: ● il merkezi · ▲ dağ · kalın çizgi akarsu · oval göl · kesik çizgi il sınırı. Haritadaki il adları hayalîdir.Görsel: Sınav Defteri

Ada aşağıdakilerden hangisini söylerse yanlış bilgi vermiş olur?

✓ C. Yön okuna göre Çamlı ili haritanın solunda, yani batıdadır. A doğru: deniz üst kenarda, kuzeyde. B doğru: dağlar sağda, doğuda. D doğru: göl il merkezinin altında, güneyde. C'yi doğru sanan, yönü haritanın kendi sağına göre değil, ters okumuştur.Kaynak: İlimiz ve komşularımız · Göreceli konum ve harita

?Soru 9

Öğretmen, Efes Antik Kenti gezisinde gördüklerini not etti.

Öğretmenin gezi notu
IDeniz, rehberi dinleyip eserlerin fotoğrafını çekti.
IIKaan, eski bir sütunun üstüne adını kazıdı.
IIIAyla, yerde bulduğu küçük bir mozaik taşını hatıra diye cebine koydu.

Bu öğrencilerden hangilerinin davranışı ortak mirası korumaya uygundur?

✓ A. Deniz esere dokunmadan öğreniyor (I). Kaan sütuna zarar veriyor (II), Ayla eserden parça alıyor (III). B, C ve D bu zararları önemsiz sanıyor.Kaynak: Ortak mirasımız · Ortak miras ve UNESCO

?Soru 10

Okul meclisi başkanlığı seçiminde 30 öğrenci oy kullandı; her öğrencinin bir oyu vardı. Grafik adayların aldığı oyları gösteriyor.

Sütunların üstündeki sayılar adayın aldığı oy sayısıdır.Görsel: Sınav Defteri

Buna göre,
I. Seçimde birden çok aday yarışmıştır.
II. Seçimi kazanan aday bütün oyları almıştır.
III. Seçimde her öğrencinin oyu eşit değerdedir.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

✓ B. Üç aday yarıştı; bu çoğulculuktur (I). Herkesin tek oyu vardı; bu eşitliktir (III). II yanlış: Ece 30 oyun 14'ünü aldı, 16 öğrenci başka adaylara oy verdi. A eşitliği kaçırıyor; C ve D grafiği yanlış okuyor.Kaynak: Yaşayan demokrasimiz · Demokrasinin nitelikleri
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?5. Sınıf Sosyal Bilgiler soruları hazırlanıyor. Şimdilik bu sayfadaki etkinlikler ve sondaki karma tekrarla kendini dene.
Soru çöz →