İsim ve fiil: isimlerin türleri, niteleyen ve yerine geçen sözcükler

“Koşmak” bir iş anlatır, “koşu” bir şeyin adıdır. İsmi fiilden ayırmayı, ismi niteleyen ve onun yerine geçen sözcüklerin cümleye kattığı anlamı görüyorsun.

4 durak5. sınıf · Dil yapıları
10 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 10tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
DİL · İSİM

İsim ve fiil: varlığın adı mı, yapılan iş mi?

MEB 5. sınıf · Dil yapıları ve söz varlığı · Okuma 4 dk · 3 etkinlik

Önce hatırlaEş anlamlı, yakın anlamlı, zıt anlamlı ve eş sesli sözcükler nedir?Bağlantılı konudan (Sözcükte anlam). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Yazılışı farklı, anlamı aynı sözcükler eş anlamlıdır: cevap, yanıt. Anlamı benzer ama tam aynı olmayanlar yakın anlamlıdır. Anlamca karşıt olanlar zıt anlamlıdır: uzun, kısa. Yazılışı aynı, anlamı farklı olanlar ise eş seslidir.

Eş, yakın, zıt anlamlı ve eş sesli sözcükler

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İsim ile fiil nasıl ayırt edilir?

Kısa cevap: İsim, varlıklara, kavramlara ve duygulara verilen addır: kalem, sevgi, Elif. Fiil ise bir iş, oluş ya da hareket bildirir: koşmak, büyümek. Bir sözcüğü “-mak, -mek” ile söyleyebiliyorsan o sözcük fiildir.

“Koşu” bir yarışın adıdır, “koşmak” ise bacaklarınla yaptığın iştir. İki sözcük birbirine çok benziyor, ama biri ad, öbürü iş bildiriyor.

İsim

Varlıkları, kavramları ve duyguları karşılayan sözcüklere isim denir. Gördüğümüz varlıkların adları da (masa, kedi), göremediğimiz kavramlar da (sevgi, cesaret) isimdir. İsim “Ne?” ya da “Kim?” sorusuna cevap verir.

Fiil

Bir iş, oluş ya da hareket bildiren sözcüklere fiil denir: koşmak, yazmak, büyümek, uyumak. Fiil cümlede “Ne yaptı?” ya da “Ne oldu?” sorusuna cevap verir.

“-mak, -mek” denemesi

Sözcüğü “-mak, -mek” ile söylemeyi dene. “Yazıyor” sözcüğü “yazmak” olur; demek ki fiildir. “Kitap” sözcüğü “kitapmak” olmaz; demek ki isimdir. Sözcükte anlam sayfasındaki eş sesli “yaz” gibi, aynı yazılış hem isim hem fiil olabilir.

Ad bildiren sözcükler solda, iş bildirenler sağda.Görsel: Sınav Defteri
Örnek paragraf

Elif sabah erkenden uyandı. Penceresini açıp bahçeye baktı. Kuşlar ağaçlarda ötüyordu. Kahvaltısını yaptı, çantasını aldı ve okula koştu. Yolda arkadaşı Can'ı gördü, ona el salladı. Bu paragraftaki isimler ve fiiller hangileri?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. “-mak, -mek” dene: uyanmak, açmak, bakmak, ötmek, yapmak, almak, koşmak, görmek, sallamak; bunlar fiil.
  2. Kalanlarda varlık adlarını bul: Elif, sabah, pencere, bahçe, kuş, ağaç, kahvaltı, çanta, okul, yol, arkadaş, Can, el; bunlar isim.

Cevap: Dokuz fiil, on üç isim var.

Akılda kalsın: İsim ad verir, fiil iş bildirir. Şüphedeysen sözcüğü “-mak, -mek” ile söylemeyi dene.
Burslulukta

Nasıl sorulurBu yapılar sınavda ayrı soru olarak gelmez; cümleyi anlamana yardım eder. Okulda bir metindeki isimler ve fiiller sorulur.

Tuzak“yazı, uyku” gibi işten doğan adları fiil sanmak.

İpucu“yazımak” olmuyorsa “yazı” isimdir.

?Soru çöz fiil

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde koyu yazılan sözcük fiildir?

✓ C. “Okur” sözcüğü “okumak” diye söylenebilir ve bir iş bildirir. A'daki “yazı” bir işin sonucudur, ama addır. B'deki “yaz” mevsimin adıdır; “yazmak” ile eş sesli olduğu için karıştırılır. D'deki “çınar” bir ağacın adıdır.

↕Sıralama isim mi, fiil mi?

Bir sözcüğün isim mi fiil mi olduğunu bulma adımlarını sırala.

  1. Anlamlı bir iş çıkıyorsa sözcük fiildir
  2. Cümlede incelenecek sözcüğün altını çiz
  3. Çıkmıyorsa “Ne? Kim?” diye sorup isim olup olmadığına bak
  4. Sözcüğü “-mak, -mek” ile söylemeyi dene

?Soru çöz sözcük kutuları

Ece sözcükleri iki kutuya ayırdı.

Ece hangi sözcüğü yanlış kutuya koymuştur?

✓ D. “Koş” sözcüğü “koşmak” diye söylenir ve bir iş bildirir; fiildir. “Uykumak” olmadığı için “uyku” isimdir; B'yi seçen, işten doğan adı fiil sanmıştır. Kalem bir varlığın, sevgi bir duygunun adıdır.
DİL · İSİM

İsimlerin türleri: kime verildiği ve kaç varlığı anlattığı

MEB 5. sınıf · Dil yapıları ve söz varlığı · Okuma 4 dk · 3 etkinlik

Önce hatırlaHangi sözcükler büyük harfle başlar?Bağlantılı konudan (Yazım ve noktalama). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Cümleler, dizeler ve özel adlar büyük harfle başlar. Kişi, hayvan, millet, dil, devlet, din ve gezegen adları özel addır. Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları, tabela yazıları ve başlıklar da büyük harfle yazılır.

Büyük harflerin kullanıldığı yerler

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Özel isim ile cins isim, tekil isim ile topluluk ismi nasıl ayrılır?

Kısa cevap: Tek bir varlığın adı özel isim, aynı türden bütün varlıkların adı cins isimdir: Fındık, köpek. Tek varlığı anlatan isim tekil, “-ler, -lar” alıp çok varlığı anlatan isim çoğuldur. Ek almadan topluluk anlatan isim ise topluluk ismidir: sürü.

Sokaktaki bütün köpeklere “köpek” dersin, ama kendi köpeğini “Fındık” diye çağırırsın. İlki herkesin kullandığı bir ad, ikincisi yalnız onun adı.

Özel isim

Tek bir varlığa verilen isme özel isim denir: Elif, Ankara, Fındık, Türkçe. Özel isimlerin büyük harfle başladığını Yazım ve noktalama sayfasında gördük.

Cins isim

Aynı türden bütün varlıklara verilen isme cins isim denir: köpek, şehir, çocuk, dil. Cins isimler cümle başında değilse küçük harfle yazılır.

Tekil ve çoğul

Tek bir varlığı anlatan isim tekildir: kitap, ağaç. “-ler, -lar” alıp birden çok varlığı anlatan isim ise çoğuldur: kitaplar, ağaçlar.

Topluluk ismi

Ek almadığı hâlde birçok varlığı birlikte anlatan isme topluluk ismi denir: sürü, ordu, takım, aile. “Sürü” tek bir sözcüktür, ama içinde birçok koyun vardır.

Dört isme iki soru
İsimKime verilmiş?Kaç varlık?
FındıkTek bir köpeğe: özelTek: tekil
köpeklerBütün köpeklere: cinsÇok, ekle: çoğul
sürüBütün sürülere: cinsÇok, eksiz: topluluk
AnkaraTek bir şehre: özelTek: tekil
Örnek paragraf

Yaz tatilinde dedemin köyüne gittik. Köyün adı Yeşilyurt'tu. Dedemin küçük bir koyun sürüsü vardı. Çoban köpeği Paşa, koyunların başında bekliyordu. Akşam bütün aile bahçede toplandı. Bu paragraftaki isimlerin türleri neler?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Tek bir varlığın adını bul: Yeşilyurt ve Paşa özel isimdir.
  2. “-ler, -lar” alanı bul: “koyunlar” çoğuldur.
  3. Eksiz topluluk anlatanı bul: “sürü” ve “aile” topluluk ismidir.

Cevap: İki özel isim, bir çoğul isim, iki topluluk ismi.

Akılda kalsın: Özel isim tek bir varlığın, cins isim bütün bir türün adıdır. Topluluk ismi ek almadan birçok varlığı anlatır: sürü, ordu, takım.
Burslulukta

Nasıl sorulurBu yapılar sınavda ayrı soru olarak gelmez; okulda bir metindeki isimlerin türü sorulur.

Tuzak“-ler” almadığı için “sürü”yü tek bir varlık sanmak.

İpucu“Bu isim kaç varlığı anlatıyor?” diye sor; eksiz birçok varlık anlatıyorsa topluluk ismidir.

⇄İsim ve tür

Her ismi, onu en iyi anlatan açıklamayla eşleştir.

?Soru çöz öncüllü

I. ordu
II. kalemler
III. takım

Bu isimlerden hangileri topluluk ismidir?

✓ D. “Ordu” birçok askeri, “takım” birçok oyuncuyu ek almadan anlatır. “Kalemler” çokluğu “-ler” ekiyle bildirir; çoğul isimdir. B ve C çoğul ismi topluluk ismiyle karıştırır; A, III'ü gözden kaçırır.

?Soru çöz tablo · hata bul

Selin dört ismi bir tabloda inceledi.

Selin'in isim tablosu
SatırİsimKime verilmiş?Kaç varlık?
1Karabaşözeltekil
2arılarcinstopluluk
3ailecinstopluluk
4Türkçeözeltekil

Selin hangi satırda yanlışlık yapmıştır?

✓ B. “Arılar” çokluğu “-lar” ekiyle anlatır; topluluk değil çoğul isimdir. C'deki “aile” ek almadan birçok kişiyi anlatır; C'yi seçen, topluluk ismini çoğul sanmıştır. Karabaş ve Türkçe tek bir varlığın adıdır.
DİL · NİTELEME

İsimleri niteleyen sözcükler: nasıl, kaç, hangi?

MEB 5. sınıf · Dil yapıları ve söz varlığı · Okuma 3 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaBetimleme, öyküleyici ve tanıtma paragrafı nasıl ayırt edilir?Bağlantılı konudan (Düşünceyi geliştirme yolları). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Betimleme paragrafı bir yeri ya da varlığı duyularla resim gibi anlatır. Öyküleyici paragraf bir olayı zaman sırasıyla anlatır. Tanıtma paragrafı ise bir kişiyi, yeri ya da nesneyi özellikleriyle okura tanıtır.

Paragraf türleri: betimleme, öyküleyici, tanıtma

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İsimleri niteleyen ve belirten sözcükler cümleye ne katar?

Kısa cevap: Bazı sözcükler ismin önüne gelip onun rengini, biçimini, sayısını ya da yerini bildirir: mor üzüm, üç kalem, bu kitap. Bunlar isimleri niteleyen ve belirten sözcüklerdir. Betimlemeyi canlı ve açık yaparlar.

“Bir kedi gördüm.” dersen arkadaşın bir şey canlandıramaz. “Tüyleri kabarık, sarı bir kedi gördüm.” dersen kedi gözünün önüne gelir.

Niteleyen sözcükler

İsmin nasıl olduğunu bildiren sözcüklere isimleri niteleyen sözcükler (sıfat) denir: sarı kedi, yuvarlak tepsi, uzun yol. Bunları bulmak için isme “Nasıl?” diye sorarsın. Düşünceyi geliştirme yolları sayfasındaki betimleme paragrafları bu sözcüklerle kurulur.

Belirten sözcükler

Bazı sözcükler ismin sayısını ya da yerini göstererek onu belirtir: üç kalem, birkaç arkadaş, bu kitap, şu bina. Bunlar “Kaç?” ya da “Hangi?” sorusunu cevaplar.

Betimleyen fiiller

Bazı fiiller de ismin önüne geçip onu betimler: koşan çocuk, uçan balon, kırılmış vazo. “Koşan” sözcüğü çocuğun ne yaptığını göstererek onu tanıtır.

İsme dört soru
SoruNe bildirir?Örnek
Nasıl?Renk, biçim, durummor üzüm, yuvarlak tepsi
Kaç?Sayı, miktarüç kalem, birkaç arkadaş
Hangi?İşaret, yerbu kitap, şu bina
Ne yapan?İş, hareketkoşan çocuk, uçan balon
Örnek paragraf

Kasabanın küçük meydanında yaşlı bir çınar vardı. Çınarın altında iki tahta bank dururdu. Bu banklarda akşamları neşeli dedeler otururdu. Aralarında çay taşıyan bir çocuk dolaşırdı. Hepsinin üstüne sıcak bir akşam ışığı düşerdi. Bu paragrafta isimleri niteleyen ve belirten sözcükler hangileri?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. “Nasıl?” diye sor: küçük, yaşlı, tahta, neşeli, sıcak.
  2. “Kaç? Hangi?” diye sor: iki bank, bu banklar.
  3. “Ne yapan?” diye sor: çay taşıyan çocuk.

Cevap: “Nasıl?” sorusuna küçük, yaşlı, tahta, neşeli, sıcak; “Kaç? Hangi?” sorusuna iki ve bu; “Ne yapan?” sorusuna taşıyan cevap verir.

Akılda kalsın: İsme Nasıl? Kaç? Hangi? diye sor; cevap veren sözcük ismi niteliyor ya da belirtiyordur. “Koşan çocuk”ta “koşan” da çocuğu betimler.
Burslulukta

Nasıl sorulurBu yapılar sınavda ayrı soru olarak gelmez; betimleme paragraflarını anlamana yardım eder.

Tuzak“hızlı koştu”daki “hızlı”yı ismi niteliyor sanmak.

İpucuSözcüğün hemen arkasında bir isim var mı, bak.

?Soru çöz resimli kareler

Bir resimli öykünün dört karesi:

Hangi karenin yazısında bir ismin rengi bildirilmiştir?

✓ B. “Kırmızı” uçurtma isminin önüne gelip onun rengini bildirir. A, C ve D'de bir ismi niteleyen renk sözcüğü yoktur. D'deki “sevinçle” bağırmanın nasıl olduğunu anlatır, bir ismi nitelemez.

▭Kendin yaz ne bildiriyor?

Seçenek yok, kendin yaz. “Mor üzüm” sözünde “mor”, üzümün bildirir. “Üç kalem” sözünde “üç”, kalemlerin bildirir. “Bu kitap” sözünde “bu”, kitabı yoluyla belirtir.

DİL · İSİM

İsmin yerine geçen sözcükler: ben, sen, o, bu, şu

MEB 5. sınıf · Dil yapıları ve söz varlığı · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaHikâye unsurları nelerdir, bir metinde nasıl bulunur?Bağlantılı konudan (Hikâye unsurları ve söz sanatları). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Hikâyeyi oluşturan temel parçalara hikâye unsurları denir: olay örgüsü, şahıs kadrosu (kişiler), mekân (yer) ve zaman. Olayı yaşayanlar her zaman insan değildir; bir hayvan ya da eşya da olabilir.

Hikâye unsurları: olay, kişi, yer, zaman

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

İsimlerin yerine kullanılan sözcükler nelerdir, ne işe yarar?

Kısa cevap: Bazı sözcükler bir ismin yerine geçerek onun tekrarlanmasını önler. Ben, sen, o, biz, siz, onlar kişilerin; bu, şu, o ise işaret yoluyla varlıkların yerini tutar. Bu sözcükler anlatımı kısaltır ve akıcı yapar.

“Elif kitabı aldı. Elif kitabı okudu. Elif kitabı çok sevdi.” Sıkıcı, değil mi? “Elif kitabı aldı, okudu ve onu çok sevdi.” demek daha akıcıdır.

Kişilerin yerine

Bir ismin yerini tutan sözcüklere isimlerin yerine kullanılan sözcükler (zamir) denir. Hikâye unsurları sayfasında bulduğun kişilerin yerini de bu sözcükler tutar. Ben, sen, o, biz, siz, onlar kişilerin yerine geçer. “Can geldi, o da bizimle oynayacak.” cümlesinde “o”, Can'ın yerine kullanılmıştır.

İşaret yoluyla

“Bu, şu, o” bir varlığı göstererek onun yerini tutabilir: “Bunu kim getirdi?” Yakındaki için “bu”, biraz uzaktaki için “şu”, uzaktaki için “o” kullanılır.

Belirten mi, yerine geçen mi?

“Bu kitap” sözünde “bu” isimden önce gelir ve onu belirtir. “Bunu oku.” cümlesinde ise “bu” ismin kendisinin yerine geçer. Yanında isim varsa belirtir, yoksa yerine geçer.

Örnek paragraf

Annem ve babam pazar günü bizi pikniğe götürdü. Onlar ağacın gölgesine bir örtü serdi. Ben topumu aldım, kardeşim de uçurtmasını. Uçurtma havalanınca kardeşim “Şuna bak, ne kadar yükseldi!” diye bağırdı. Biz de ona alkış tuttuk. Bu paragrafta hangi sözcükler bir ismin yerine kullanılmış?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Kişilerin yerine geçenleri bul: onlar, ben, biz, ona.
  2. İşaret yoluyla yer tutanı bul: “şuna”, uçurtmanın yerine geçiyor.

Cevap: Aşağıdaki tabloda.

Piknik paragrafı
SözcükKimin ya da neyin yerine?
onlarannem ve babam
benanlatan çocuk
şunauçurtma
biz, onabütün aile; kardeşim
Akılda kalsın: Yanında isim varsa “bu, şu, o” ismi belirtir; yoksa ismin yerine geçer. Ben, sen, o, biz, siz, onlar kişilerin yerini tutar.
Burslulukta

Nasıl sorulurBu yapılar sınavda ayrı soru olarak gelmez; ama paragrafta “o, onlar” sözlerinin kimi anlattığını bilmek çıkarım sorularında işe yarar.

Tuzak“o” sözünü yanlış kişiye bağlamak.

İpucuÖnceki cümlelerde adı geçen kişileri sırayla dene.

?Soru çöz resimli öykü · kimin yerine?

Bir resimli öykünün üç karesi:

Üçüncü karedeki “o” sözcüğü kimin yerine kullanılmıştır?

✓ A. Düşen Mert'tir; arkadaşının yanına koşup onu kaldıran öbür çocuk, yani Ayşe'dir. B, “o”yu en son adı geçen kişiye bağlar. C iki kişiyi birden anlatır, oysa “o” tek kişidir. D'de metinde adı geçmeyen birini ekler.

?Soru çöz öncüllü

I. Bu çanta çok ağır.
II. Bunu sen mi yaptın?
III. Şu ağacın altında oturalım.

Bu cümlelerin hangilerinde “bu, şu” sözcükleri bir ismin yerine kullanılmıştır?

✓ B. II'de “bunu” sözcüğünün yanında isim yoktur; gösterilen varlığın yerine geçer. I'de “bu” çantayı, III'te “şu” ağacı belirtir; ikisinin de yanında isim vardır. A ve C belirten sözcüğü yerine geçen sanır; D, III'te aynı hatayı yapar.

6. sınıfta bu konunun devamı 6. Sınıf Türkçe serisindeki Kök, ek ve ses olayları sayfasında.

Şunları yapabiliyor musun?

Kitabı kapat, yukarı bakma. Her soruyu önce kendi cümlelerinle cevapla, sonra “Kontrol et”e bas ve her maddeyi ayrı ayrı, dürüstçe işaretle. “Henüz değil” dediklerin tekrar listene eklenir.

  1. İsim ile fiil nasıl ayırt edilir?

    Kontrol et

    İsim, varlıklara, kavramlara ve duygulara verilen addır: kalem, sevgi, Elif. Fiil ise bir iş, oluş ya da hareket bildirir: koşmak, büyümek. Bir sözcüğü “-mak, -mek” ile söyleyebiliyorsan o sözcük fiildir.

    Konuya dön: İsim ve fiil ayrımı

    Yapabiliyor musun?
  2. Özel isim ile cins isim, tekil isim ile topluluk ismi nasıl ayrılır?

    Kontrol et

    Tek bir varlığın adı özel isim, aynı türden bütün varlıkların adı cins isimdir: Fındık, köpek. Tek varlığı anlatan isim tekil, “-ler, -lar” alıp çok varlığı anlatan isim çoğuldur. Ek almadan topluluk anlatan isim ise topluluk ismidir: sürü.

    Konuya dön: İsimlerin türleri: özel, cins, tekil, çoğul, topluluk

    Yapabiliyor musun?
  3. İsimleri niteleyen ve belirten sözcükler cümleye ne katar?

    Kontrol et

    Bazı sözcükler ismin önüne gelip onun rengini, biçimini, sayısını ya da yerini bildirir: mor üzüm, üç kalem, bu kitap. Bunlar isimleri niteleyen ve belirten sözcüklerdir. Betimlemeyi canlı ve açık yaparlar.

    Konuya dön: İsimleri niteleyen ve belirten sözcükler

    Yapabiliyor musun?
  4. İsimlerin yerine kullanılan sözcükler nelerdir, ne işe yarar?

    Kontrol et

    Bazı sözcükler bir ismin yerine geçerek onun tekrarlanmasını önler. Ben, sen, o, biz, siz, onlar kişilerin; bu, şu, o ise işaret yoluyla varlıkların yerini tutar. Bu sözcükler anlatımı kısaltır ve akıcı yapar.

    Konuya dön: İsimlerin yerine kullanılan sözcükler

    Yapabiliyor musun?

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Virgül;
1. eş görevli sözcükleri ayırmak,
2. tekrarlanan sözcükleri ayırmak,
3. hitap sözlerinden sonra
kullanılır.

Konuşma balonundaki metinde virgülün numaralanmış görevlerinden hangilerine örnek vardır?

✓ B. “Çocuklar,” bir hitaptır (3). Mont, atkı ve eldiven eş görevli sözcüklerdir (1). Metinde tekrarlanan sözcük yoktur. A ve C hitabı ya da listeyi kaçırır; D, olmayan tekrarı ekler.Kaynak: Yazım ve noktalama · Nokta, virgül, soru işareti ve ünlem

?Soru 2

Ece, Fırat, Gül ve Hakan dört farklı sınıf görevi alacak. Sınıf başkanı bilinen kuralları çizelgeye işledi.

Görev çizelgesi (✓ yapacak, ✗ yapmayacak)
SulamaTahtaPanoKitaplık
Ece✗✗
Fırat
Gül✗
Hakan✓

Çizelge tamamlanınca aşağıdakilerden hangisi doğru olur?

✓ D. Hakan sulamada. Ece'ye tahta ve pano yasak, sulama dolu; kitaplık kalır. Gül'e pano yasak; tahta kalır. Fırat'a pano düşer. A ve B, Ece ile Gül'ün görevlerini değiştirir; C Hakan'ın ✓'ünü unutur.Kaynak: Görsel okuma · Sınıflandırma ve kurallı eşleştirme

?Soru 3

Mahallede dört tabela fotoğrafladık.

Hangi tabelada kesme işareti yanlış kullanılmıştır?

✓ B. Kütüphane bir özel ad değildir; ek ayrılmaz: kütüphaneye. A'da unvanla kullanılan kişi adı, C'de bir parkın özel adı, D'de sayı vardır; üçünde de ek kesmeyle ayrılır.Kaynak: Yazım ve noktalama · Kesme işareti, tırnak, uzun çizgi ve üç nokta

?Soru 4

Bir öğrenci defterinde satıra sığmayan üç sözcüğü böldü.

Bu bölmelerden hangileri doğrudur?

✓ C. Ka-lem-lik ve pen-ce-re hecelerinin arasından bölünmüştür. Öğretmen ise öğ-ret-men diye hecelenir; “öğr-” bir hece değildir. A, II'yi gözden kaçırır; B ve D, III'teki hatalı bölmeyi doğru sanır.Kaynak: Yazım ve noktalama · Hece, satır sonu ve sayıların yazımı

?Soru 5

Bir hikâyenin ilk iki kartı yazıldı, üçüncüsü boş.

Üçüncü karta, yani çözüm bölümüne aşağıdakilerden hangisi yazılabilir?

✓ A. Sorun Benekli'nin kaybolmasıdır; A onun bulunduğunu söyleyerek sorunu kapatır. B geçmişe döner, serime uyar. C hikâyeyle ilgisi olmayan yeni bir olay başlatır. D aramayı sürdürür; sorun hâlâ çözülmemiştir.Kaynak: Hikâye unsurları ve söz sanatları · Serim, düğüm, çözüm

?Soru 6

Aşağıdaki grafik, 24 kişilik bir sınıfın öğrencilerinin okula nasıl geldiğini gösteriyor.

24 öğrencinin okula geliş yolu.Görsel: Sınav Defteri

Grafiğe göre,
I. Öğrencilerin yarısı okula yürüyerek gelir.
II. Servisle gelenler, otobüsle gelenlerin iki katıdır.
III. Arabayla gelenler, servisle gelenlerden fazladır.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ B. Yürüyerek gelen 12 öğrenci, 24'ün yarısıdır; dilim de dairenin yarısıdır (I). Servis 6, otobüs 3; 6, 3'ün iki katıdır (II). Araba 3, servis 6; III yanlıştır. A, II'yi kaçırır; C ve D küçük dilimi büyük sanır.Kaynak: Görsel okuma · Sütun grafik, pasta grafik ve simgeler

?Soru 7

Okul panosunda bir tiyatro afişi var.

Afişteki oyun tanıtımında hikâyenin,
I. mekân,
II. zaman,
III. şahıs kadrosu
unsurlarından hangilerine ait bilgi vardır?

✓ D. Deniz feneri mekân, fırtınalı bir kış gecesi zaman, Hasan Dede ile kedisi şahıs kadrosudur. “Cuma 14.00” hikâyenin değil gösterinin saatidir. A, B ve C birer unsuru atlar.Kaynak: Hikâye unsurları ve söz sanatları · Hikâye unsurları: olay, kişi, yer, zaman

?Soru 8

(I) Akşam olunca sokak lambaları birer birer yandı. (II) Yorgun ay, bulutların arkasına saklandı. (III) Yıldızlar inci taneleri gibi parlıyordu. (IV) Rüzgâr kulağıma bir ninni fısıldadı.

Numaralanmış cümlelerin hangisinde benzetme vardır?

✓ C. Yıldızlar, parlaklıkları yüzünden inci tanelerine benzetilmiştir. B'de yorulup saklanan ay, D'de ninni fısıldayan rüzgâr kişileştirilmiştir; bunları seçen, kişileştirmeyi benzetmeyle karıştırır. A'da söz sanatı yoktur.Kaynak: Hikâye unsurları ve söz sanatları · Kişileştirme, konuşturma ve benzetme

?Soru 9

Bir öğrenci, sınıf panosundaki karikatürü şöyle anlatıyor: (I) Resimde bir aile akşam yemeği masasında oturuyor. (II) Herkesin elinde bir telefon var ve kimse konuşmuyor. (III) Masanın ortasındaki tencereden dumanlar tütüyor. (IV) Karikatür, ekranların aile sohbetini elimizden aldığını düşündürüyor.

Numaralanmış cümlelerden hangisi karikatürün örtük iletisini anlatır?

✓ D. (IV) resimde çizilmeyen, ama resmin düşündürdüğü yargıyı söyler. A, B ve C resimde görünenleri anlatır; bunlar açık iletidir. B'yi seçen, telefonların görünmesini iletinin kendisi sanmıştır.Kaynak: Görsel okuma · Afiş, resim ve karikatür okuma

?Soru 10

Ece, arkadaşı Selin'e bir e-posta yazdı.

Bu e-postadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde büyük harflerin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

✓ D. “Dedem” cümle başında değildir ve bir adla birlikte kullanılmamıştır; akrabalık sözü olarak küçük yazılmalıydı. B'deki tabela yazısı büyük yazılır. C'de Duman bir kedinin adıdır. A'da büyük harf yanlışı yoktur.Kaynak: Yazım ve noktalama · Büyük harflerin kullanıldığı yerler
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?5. Sınıf Türkçe soruları hazırlanıyor. Şimdilik bu sayfadaki etkinlikler ve sondaki karma tekrarla kendini dene.
Soru çöz →