Hikâye unsurları ve söz sanatları: olay örgüsünden kişileştirmeye

Her hikâye birkaç soruya cevap verir: Ne oldu, kime, nerede, ne zaman? Hikâyenin parçalarını, şiirin dizelerini ve üç söz sanatını kendi örneklerimizle tanıyorsun.

4 durak5. sınıf · Metin türleri ve görsel okuma
10 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 10tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
METİN · HİKÂYE

Hikâye unsurları: ne oldu, kime, nerede, ne zaman?

MEB 5. sınıf · Okuma: metin türleri · Okuma 4 dk · 3 etkinlik

Önce hatırlaBetimleme, öyküleyici ve tanıtma paragrafı nasıl ayırt edilir?Bağlantılı konudan (Düşünceyi geliştirme yolları). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Betimleme paragrafı bir yeri ya da varlığı duyularla resim gibi anlatır. Öyküleyici paragraf bir olayı zaman sırasıyla anlatır. Tanıtma paragrafı ise bir kişiyi, yeri ya da nesneyi özellikleriyle okura tanıtır.

Paragraf türleri: betimleme, öyküleyici, tanıtma

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Hikâye unsurları nelerdir, bir metinde nasıl bulunur?

Kısa cevap: Hikâyeyi oluşturan temel parçalara hikâye unsurları denir: olay örgüsü, şahıs kadrosu (kişiler), mekân (yer) ve zaman. Olayı yaşayanlar her zaman insan değildir; bir hayvan ya da eşya da olabilir.

Arkadaşın “Dün çok komik bir şey oldu!” dedi. Hemen sorarsın: “Kime? Nerede? Ne zaman?” Bu sorular hikâyenin parçalarını arar.

Olay örgüsü

Hikâyede birbirine bağlı olarak gelişen olaylara olay örgüsü denir. Bir olay ötekine yol açar. Olay örgüsü “Ne oldu?” sorusunun cevabıdır. Düşünceyi geliştirme yolları sayfasında olay anlatan öyküleyici paragrafı tanımıştın; hikâye de böyle ilerler.

Şahıs kadrosu

Olayı yaşayanların tümüne şahıs kadrosu (kişiler) denir. Bunlar insan, hayvan ya da eşya olabilir. Kahraman bir hayvansa “varlık kadrosu” da denir.

Mekân ve zaman

Olayın geçtiği yere mekân denir: bir köy, bir okul bahçesi, bir gemi. Mekân her zaman bir şehir adı değildir.

Olayın ne zaman yaşandığını gösteren unsur zamandır. Saat ya da tarih olabileceği gibi “bir kış sabahı, tatilin son günü” gibi de verilir.

Her unsur bir sorunun cevabıdır.Görsel: Sınav Defteri

Bazı hikâyeler gerçek hayatta olabilecek olayları anlatır. Bazılarında ise hayvanlar konuşur; bunlar hayal ürünüdür.

Örnek paragraf

Bayram sabahı Mert ile dedesi köyün çeşmesinin başında buluştu. Dedesi, çeşmenin yanındaki yaşlı çınarı kendi dedesinin diktiğini anlattı. Mert ağacın gövdesine sarılmaya çalıştı ama kolları yetmedi. Dedesi gülerek “Bu çınarı sarmak için üç Mert lazım.” dedi. İkisi akşama kadar ağacın gölgesinde sohbet etti. Hikâye unsurları neler?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Kim? Mert ve dedesi. Nerede? Köy çeşmesinin başında.
  2. Ne zaman? Bayram sabahı, akşama kadar.
  3. Ne oldu? Dede, yaşlı çınarın hikâyesini anlattı.

Cevap: Dört unsurun dördü de var.

Akılda kalsın: Unsurları dört soruyla bul: Ne oldu? Kim? Nerede? Ne zaman? Zaman her zaman saat değildir; “bir kış sabahı” da zamandır.
Burslulukta

Nasıl sorulurKısa bir hikâye parçası verilir; hangi unsurun bulunmadığı sorulur.

TuzakZamanı yalnız saat ya da tarih sanmak; “her sabah, bir gün” de zamandır.

İpucuDört soruyu sırayla sor, cevabı metinde olmayan unsuru seç.

⇄Cümle ve unsur

Bir hikâyeden alınan her cümleyi en çok gösterdiği unsurla eşleştir.

?Soru çöz eksik unsur

Geçen kış bir sabah Ayşe, kardeşinin doğum günü için pasta yapmaya karar verdi. Annesinden tarifi aldı, malzemeleri hazırladı. Pastayı süslerken kardeşi beklenenden erken geldi ve sürpriz bozuldu. İkisi de kahkahalarla güldü.

Bu metinde aşağıdaki hikâye unsurlarından hangisi yoktur?

✓ D. Olayın hangi evde, mutfakta ya da şehirde geçtiği söylenmez. Pasta yapılması ve sürprizin bozulması olaydır (A). Ayşe, annesi ve kardeşi kişilerdir (B). “Geçen kış bir sabah” zamandır (C); bunu seçen, zamanı yalnız saat sanmıştır.

?Soru çöz afiş · öncüllü

Okul panosunda bir tiyatro afişi var.

Afişteki oyun tanıtımında hikâyenin,
I. mekân,
II. zaman,
III. şahıs kadrosu
unsurlarından hangilerine ait bilgi vardır?

✓ D. Deniz feneri mekân, fırtınalı bir kış gecesi zaman, Hasan Dede ile kedisi şahıs kadrosudur. “Cuma 14.00” hikâyenin değil gösterinin saatidir. A, B ve C birer unsuru atlar.
METİN · HİKÂYE

Serim, düğüm, çözüm: hikâyenin üç basamağı

MEB 5. sınıf · Okuma: metin türleri · Okuma 3 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaBir metnin giriş, gelişme ve sonuç bölümleri nasıl bulunur?Bağlantılı konudan (Düşünceyi geliştirme yolları). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Bilgi veren metinler üç bölümden oluşur. Girişte konu tanıtılır, gelişmede açıklanıp örneklenir, sonuçta toparlanır. Olayları ya da adımları oluş sırasıyla anlatan metinler ise “önce, sonra, en sonunda” gibi sözlerle ilerler.

Giriş, gelişme, sonuç ve zaman sırası

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Hikâyede serim, düğüm ve çözüm bölümleri nelerdir?

Kısa cevap: Olay anlatan metinler üç bölümden oluşur. Serimde kişiler, yer ve zaman tanıtılır. Düğümde bir sorun çıkar ve merak artar. Çözümde sorun bir sonuca bağlanır ve merak sona erer.

Bir çizgi filmi düşün: Önce kahramanı tanırsın, sonra başına bir dert gelir, en sonunda dert çözülür. Hikâyelerin çoğu bu üç basamakla ilerler.

Serim

Hikâyenin başlangıç bölümüne serim denir. Burada kişiler, yer ve zaman tanıtılır. Düşünceyi geliştirme yolları sayfasındaki giriş, gelişme, sonuç gibi hikâye de üç basamaklıdır.

Düğüm

Olayların karıştığı, bir sorunun ortaya çıktığı bölüme düğüm denir. Merak en çok bu bölümde artar. Okur “Şimdi ne olacak?” diye sorar.

Çözüm

Sorunun bir sonuca bağlandığı son bölüme çözüm denir. Çözüm mutlu da olabilir, hüzünlü de.

Üç basamak
BölümNe olur?Okurun sorusu
SerimKişi, yer, zaman tanıtılır.Kim, nerede?
DüğümBir sorun çıkar.Şimdi ne olacak?
ÇözümSorun sonuca bağlanır.Nasıl bitti?
Örnek paragraf

(1) Elif'in en sevdiği oyuncak, kulağı yamalı bir tavşandı. Onu her yere götürürdü. (2) Bir pazar günü parktan dönünce tavşanın kayıp olduğunu fark etti. Gözleri doldu, bütün akşam onu düşündü. (3) Ertesi sabah kapı çaldı. Parkın bekçisi, elinde yamalı tavşanla kapıda duruyordu. Hangi bölüm hangisi?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Kişiyi ve oyuncağı tanıtan bölümü bul: (1) serimdir.
  2. Sorunun çıktığı bölümü bul: tavşanın kaybolması, (2) düğümdür.
  3. Sorunu kapatan bölümü bul: tavşanın geri gelmesi, (3) çözümdür.

Cevap: Serim (1), düğüm (2), çözüm (3).

Akılda kalsın: Serim tanıtır, düğüm sorunu çıkarır, çözüm sonuca bağlar. Çözüm, düğümdeki sorunu kapatan bölümdür.
Burslulukta

Nasıl sorulurBir hikâyenin başı ve düğümü verilir; çözüm bölümüne uygun parça sorulur.

TuzakSorunu çözmeyen, yeni bir olay başlatan seçeneği seçmek.

İpucuDüğümdeki sorunu tek cümleyle yaz; o sorunu kapatan parça çözümdür.

↕Sıralama serim, düğüm, çözüm

Hikâyenin parçalarını sırala.

  1. Güvercin hiç yem yemiyordu; Kerem ne yapacağını bilemedi.
  2. Kerem, bahçeli bir evde yaşayan meraklı bir çocuktu.
  3. Veteriner güvercini tedavi etti; bir hafta sonra güvercin uçup gitti.
  4. Bir gün bahçede kanadı kırık bir güvercin buldu.

?Soru çöz hikâye kartları · çözüm

Bir hikâyenin ilk iki kartı yazıldı, üçüncüsü boş.

Üçüncü karta, yani çözüm bölümüne aşağıdakilerden hangisi yazılabilir?

✓ A. Sorun Benekli'nin kaybolmasıdır; A onun bulunduğunu söyleyerek sorunu kapatır. B geçmişe döner, serime uyar. C hikâyeyle ilgisi olmayan yeni bir olay başlatır. D aramayı sürdürür; sorun hâlâ çözülmemiştir.
ŞİİR · DİZE

Şiir: dizeler, dörtlükler ve tekrarlar

MEB 5. sınıf · Okuma: metin türleri · Okuma 3 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaÇağrışım, ikileme ve pekiştirme cümleye ne katar?Bağlantılı konudan (Sözcükte anlam). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Çağrışım, bir sözcüğün aklımıza getirdiği başka sözcüklerdir: kar, kardan adam, eldiven. İkileme, anlamı güçlendirmek için iki sözcüğün yan yana kullanılmasıdır: yavaş yavaş. Pekiştirme ise tek bir sözcüğün anlamını artırır: beyaz, bembeyaz.

Çağrışım, ikileme ve pekiştirme

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Şiirde dize ve dörtlük nedir, şiir düzyazıdan nasıl ayrılır?

Kısa cevap: Şiir, duygu ve düşüncelerin dizeler hâlinde anlatıldığı metindir. Şiirin her satırına dize, dört dizelik bölümüne dörtlük denir. Dize sonlarındaki ses benzerlikleri ve tekrarlar şiire kulağa hoş gelen bir uyum katar.

Bir ninniyi düşün. Sözleri satır satır söylenir, bazı sesler tekrar eder. Bu yüzden kolayca akılda kalır.

Dize

Şiirin her bir satırına dize denir. Bir dize bazen tam bir cümle, bazen de bir cümlenin parçasıdır. Dizeler alt alta yazılır. Sözcükte anlam sayfasında gördüğün “damla damla” gibi ikilemeler şiirde tekrar olarak çıkar.

Dörtlük

Dört dizeden oluşan şiir bölümüne dörtlük denir. Dörtlüklerin arasına bir satır boşluk bırakılır. Dörtlük dört cümle değil, dört satırdır.

Şiir ve düzyazı

Satır sonuna kadar yazılan, paragraflardan oluşan yazıya düzyazı denir. Şiir ise kısa dizelerle yazılır. Dize sonlarındaki ses benzerlikleri ve tekrarlanan sözler şiiri kulağa hoş getirir.

Düzyazı mı, şiir mi?
DüzyazıŞiir
SatırSatır sonuna kadar yazılır.Kısa dizeler alt alta yazılır.
BölümParagrafDörtlük
SesSes benzerliği aranmaz.Dize sonlarında ses benzerliği, tekrarlar
Örnek şiir

Bulutlar gökte koşar,
Rüzgâr ardından uçar.
Yağmur damla damla iner,
Toprak kana kana içer.
Bu şiirin dize ve dörtlük sayısı, ses benzerlikleri ve tekrarları nedir?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Satırları say: dört dize, yani bir dörtlük.
  2. Dize sonlarına bak: “koşar, uçar” ve “iner, içer” birbirine benziyor.
  3. Tekrar ara: “damla damla” ve “kana kana” tekrarlanan sözler.

Cevap: Bir dörtlük, dört dize; iki ses benzerliği ve iki tekrar.

Akılda kalsın: Dize şiirin bir satırı, dörtlük dört dizelik bölümdür. Dize sonlarındaki ses benzerliği ve tekrarlar şiiri kulağa hoş getirir.
Burslulukta

Nasıl sorulurKısa bir şiir verilir; dize ve dörtlük sayısı, tekrarlanan söz ya da şiirin iletisi sorulur.

TuzakDörtlüğü dört cümle sanmak; bir cümle iki dizeye yayılabilir.

İpucuCümleleri değil, satırları say.

?Soru çöz şiir kartı · öncüllü

Sınıf panosundaki şiir kartı:

Bu şiirle ilgili,
I. İki dörtlükten oluşur.
II. Sekiz dizesi vardır.
III. Her dizesi ayrı bir cümledir.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ C. Şiir dört dizelik iki bölümden, toplam sekiz dizeden oluşur. Üçüncü ve dördüncü dizeler tek bir cümledir; bu yüzden III yanlıştır. A dize sayısını gözden kaçırır; B ve D her satırı bir cümle sanır.

▭Kendin yaz şiir terimleri

Seçenek yok, kendin yaz. Şiirin her satırına denir. Dört dizeden oluşan bölüme denir. Satır sonuna kadar yazılan, paragraflardan oluşan yazıya ise denir.

SANAT · BENZETME

Söz sanatları: kişileştirme, konuşturma, benzetme

MEB 5. sınıf · Okuma: metin türleri · Okuma 4 dk · 3 etkinlik

Önce hatırlaDüşünceyi geliştirmede karşılaştırma ile benzetme arasındaki fark nedir?Bağlantılı konudan (Düşünceyi geliştirme yolları). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Karşılaştırma, iki varlığın benzer ve farklı yönlerini gösterir: Kedi yalnız dolaşır, köpek ise insanın yanından ayrılmaz. Benzetme, bir düşünceyi bilinen başka bir şeye benzeterek açıklar: Kalp, kanı vücuda iten bir pompa gibidir.

Karşılaştırma ve benzetme

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Kişileştirme, konuşturma ve benzetme sanatları nasıl ayırt edilir?

Kısa cevap: Söz sanatları anlatımı etkili kılar. Kişileştirmede insan dışındaki bir varlığa insana özgü bir davranış verilir. Konuşturmada bu varlık konuşur. Benzetmede bir varlık, ortak bir özelliği yüzünden başka bir varlığa benzetilir.

“Güneş bize gülümsedi.” Güneşin dudakları yok, ama cümleyi okuyunca içini bir sıcaklık kaplar.

Söz sanatı

Anlatımı güzel ve etkili yapmak için kullanılan özel söyleyişlere söz sanatı denir. Şiirlerde, masallarda ve hikâyelerde sık görülür. Bu sayfada üçünü tanıyorsun.

Kişileştirme

İnsan dışındaki bir varlığa insana özgü bir özellik ya da davranış vermeye kişileştirme denir. “Rüzgâr kapıyı öfkeyle çaldı.” Rüzgâr öfkelenemez, ama burada bir insan gibi davranıyor.

Konuşturma

İnsan dışındaki bir varlığın konuşmasına konuşturma denir. “Ağaç, ‘Dallarımı kırma.’ dedi.” cümlesinde ağaç konuşuyor. Konuşan varlık aynı zamanda kişileştirilmiş olur.

Benzetme

Bir varlığı, ortak bir özelliği yüzünden başka bir varlığa benzetmeye benzetme denir: “Gözleri yıldız gibi parlıyordu.” Düşünceyi geliştirme yolları sayfasında benzetmeyi bir açıklama yolu olarak görmüştük; şiirde ise anlatımı süsler.

Üç söz sanatı
SanatNe olur?Örnek
KişileştirmeVarlık insan gibi davranır.Ay bulutların arkasına saklandı.
KonuşturmaVarlık konuşur.Kedi, “Bana da süt ver.” dedi.
BenzetmeVarlık başka bir şeye benzetilir.Deniz ayna gibi durgundu.
Örnek paragraf

Sabah olunca pencereme bir serçe kondu. Camı gagasıyla tıklatıp “Uyan uykucu, kahvaltı hazır!” dedi. Bahçedeki çiçekler başlarını kaldırıp güneşe gülümsüyordu. Gökyüzü pamuk gibi bulutlarla doluydu. Bu paragrafta hangi söz sanatları var?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Konuşan varlık ara: serçe konuşuyor, bu konuşturmadır.
  2. İnsan davranışı ara: çiçekler gülümsüyor, bu kişileştirmedir.
  3. “Gibi” ile kurulan benzerliği bul: bulutlar pamuğa benzetiliyor.

Cevap: Konuşturma, kişileştirme ve benzetme.

Akılda kalsın: Varlık konuşuyorsa konuşturma, insan gibi davranıyorsa kişileştirme, başka bir şeye benzetiliyorsa benzetmedir. Konuşturmada kişileştirme de vardır.
Burslulukta

Nasıl sorulurBirkaç kısa şiir ya da dize verilir; iki sanatın birlikte kullanıldığı ya da bir sanatın bulunduğu seçenek sorulur.

TuzakKonuşturmayı kişileştirmeyle karıştırmak.

İpucuÖnce konuşan bir varlık var mı diye bak, sonra insan davranışı ara.

?Soru çöz iki sanat

Aşağıdaki dizelerin hangisinde konuşturma ve kişileştirme birlikte kullanılmıştır?

✓ B. Rüzgâr konuşuyor (konuşturma) ve pencereye vuran bir insan gibi davranıyor (kişileştirme). A'da yalnız benzetme vardır. C'de söz sanatı yoktur. D'de dağlar uyur ve şapka giyer ama konuşmaz; konuşturma yoktur.

?Soru çöz numaralı cümle

(I) Akşam olunca sokak lambaları birer birer yandı. (II) Yorgun ay, bulutların arkasına saklandı. (III) Yıldızlar inci taneleri gibi parlıyordu. (IV) Rüzgâr kulağıma bir ninni fısıldadı.

Numaralanmış cümlelerin hangisinde benzetme vardır?

✓ C. Yıldızlar, parlaklıkları yüzünden inci tanelerine benzetilmiştir. B'de yorulup saklanan ay, D'de ninni fısıldayan rüzgâr kişileştirilmiştir; bunları seçen, kişileştirmeyi benzetmeyle karıştırır. A'da söz sanatı yoktur.

?Soru çöz pano · öncüllü

Sınıfın şiir panosuna üç dize asıldı.

Bu dizelerin hangilerinde kişileştirme vardır?

✓ B. Şarkı söyleyen dere ve konuşan söğüt insan gibi davranır; konuşturmada kişileştirme de vardır. II'de kar yorgana benzetilir. A, III'teki kişileştirmeyi kaçırır; C ve D benzetmeyi kişileştirme sanır.

6. sınıfta bu konunun devamı 6. Sınıf Türkçe serisindeki Söz sanatları ve hikâye sayfasında.

Şunları yapabiliyor musun?

Kitabı kapat, yukarı bakma. Her soruyu önce kendi cümlelerinle cevapla, sonra “Kontrol et”e bas ve her maddeyi ayrı ayrı, dürüstçe işaretle. “Henüz değil” dediklerin tekrar listene eklenir.

  1. Hikâye unsurları nelerdir, bir metinde nasıl bulunur?

    Kontrol et

    Hikâyeyi oluşturan temel parçalara hikâye unsurları denir: olay örgüsü, şahıs kadrosu (kişiler), mekân (yer) ve zaman. Olayı yaşayanlar her zaman insan değildir; bir hayvan ya da eşya da olabilir.

    Konuya dön: Hikâye unsurları: olay, kişi, yer, zaman

    Yapabiliyor musun?
  2. Hikâyede serim, düğüm ve çözüm bölümleri nelerdir?

    Kontrol et

    Olay anlatan metinler üç bölümden oluşur. Serimde kişiler, yer ve zaman tanıtılır. Düğümde bir sorun çıkar ve merak artar. Çözümde sorun bir sonuca bağlanır ve merak sona erer.

    Konuya dön: Serim, düğüm, çözüm

    Yapabiliyor musun?
  3. Şiirde dize ve dörtlük nedir, şiir düzyazıdan nasıl ayrılır?

    Kontrol et

    Şiir, duygu ve düşüncelerin dizeler hâlinde anlatıldığı metindir. Şiirin her satırına dize, dört dizelik bölümüne dörtlük denir. Dize sonlarındaki ses benzerlikleri ve tekrarlar şiire kulağa hoş gelen bir uyum katar.

    Konuya dön: Şiir: dize, dörtlük ve ses benzerliği

    Yapabiliyor musun?
  4. Kişileştirme, konuşturma ve benzetme sanatları nasıl ayırt edilir?

    Kontrol et

    Söz sanatları anlatımı etkili kılar. Kişileştirmede insan dışındaki bir varlığa insana özgü bir davranış verilir. Konuşturmada bu varlık konuşur. Benzetmede bir varlık, ortak bir özelliği yüzünden başka bir varlığa benzetilir.

    Konuya dön: Kişileştirme, konuşturma ve benzetme

    Yapabiliyor musun?

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Apartmanın kapısına şu ilan asıldı.

Bu ilana göre aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?

✓ B. İlanda kedinin daha önce kaçtığına dair hiçbir ipucu yoktur. A ilanı asmaktan, C kesik kulaktan, D Çınar Sokak bilgisinden çıkarılır. Bunları seçen, kökteki “çıkarılamaz” sözünü kaçırmıştır.Kaynak: Paragrafta konu ve ana fikir · Basit çıkarım: duygu, neden, kişilik

?Soru 2

(I) Kardeşim ilk kez patenle kaymayı denerken defalarca düştü. (II) Her düşüşte dizlerini silkeleyip yeniden ayağa kalktı. (III) Bir hafta sonra parkın bir ucundan öbür ucuna tek başına kaydı. (IV) Pes etmeyen kişi, zor görünen işleri de sonunda başarır.

Numaralanmış cümlelerden hangisi metnin ana fikrini bildirir?

✓ D. (IV) olaylardan bir yargı çıkarır ve bütün metni kapsar. A ve B düşüp kalkmayı, C başarıyı anlatan olaylardır. Bu seçenekleri seçen, bir yardımcı fikri ana fikir sanmıştır.Kaynak: Paragrafta konu ve ana fikir · Ana fikir, yardımcı fikir ve özet

?Soru 3

Selin bitki defterine dört kart yapıştırdı.

Hangi kartta tanımlama yapılmıştır?

✓ A. K kartı “Ayçiçeği nedir?” sorusunu cevaplar ve “-dir” ile biter. L'de “gibi” bir örnek listesi getirir; M iki çiçeği karşılaştırır; N papatyaları güneşe benzetir. B'yi seçen, “gibi” görünce yolu karıştırmıştır.Kaynak: Düşünceyi geliştirme yolları · Tanımlama ve örneklendirme

?Soru 4

• Merak
• Öfke
• Üzüntü

Aşağıdaki cümlelerden hangisi bu duygulardan herhangi biriyle eşleştirilemez?

✓ C. Zıplayarak koşmak sevinci gösterir; sevinç listede yoktur. A sesi öğrenmek isteyen bir merakı, B bağırıp çıkan bir öfkeyi, D boynu bükük oturan birinin üzüntüsünü anlatır. Bunları seçen, cümledeki davranışa bakmamıştır.Kaynak: Cümlede anlam · Duygu bildiren cümleler

?Soru 5

Mert, tren ve uçak yolculuğunu bir tabloda karşılaştırdı.

Mert'in tablosu
TrenUçak
Süre5 saat1 saat
Biletucuzpahalı
Penceredenköylerbulutlar

Mert'in tablodan yazdığı cümlelerden hangisinde benzetme vardır?

✓ C. Bulutlar tanıdık bir şeye, pamuğa benzetilir. A ve B “daha, -den” ile, D “ise” ile iki yolculuğu yan yana koyar; bunlar karşılaştırmadır.Kaynak: Düşünceyi geliştirme yolları · Karşılaştırma ve benzetme

?Soru 6

Kütüphanedeki bir hayvan kartı:

Bu kartta imparator pengueninin,
I. neyle beslendiğine,
II. ne kadar yaşadığına,
III. yumurtasının nasıl korunduğuna
özelliklerinden hangilerine değinilmiştir?

✓ C. Beslenme kartta açıkça yazar (I). Babanın yumurtayı ısıtması onu korumaktır; bilgi başka sözcükle verilmiştir (III). Ömürden hiç söz edilmez (II). A, başka sözcükle verilen III'ü yok sayar; B ve D kartta olmayan ömrü seçer.Kaynak: Paragrafta konu ve ana fikir · Metinde yazan bilgiler: değinilmiş mi?

?Soru 7

Defne, müze gezisinden sonra arkadaşına bu mesajı gönderdi.

Mesajda numaralanmış yerlere sırasıyla hangileri getirilmelidir?

✓ A. (1) ve (2) gezinin adımlarını sıralar; bahçeyi gezememek ise üzücüdür. B ve D “örneğin, keşke” ile ilk cümleyi bozar. C sırayı tersine çevirir ve kötü habere “neyse ki” der.Kaynak: Cümlede anlam · Bağlantı ifadeleri

?Soru 8

Pazar yeri sabahın erken saatinde kalabalıktı. Satıcıların bağırışları birbirine karışıyordu. Turuncu mandalinalar tezgâhlarda yığın yığın duruyordu. Havada taze kekik kokusu vardı.

Bu paragrafta,
I. görme,
II. işitme,
III. tatma
duyularından hangilerine ait ayrıntılar vardır?

✓ B. Turuncu mandalinalar görmeye, satıcıların bağırışları işitmeye aittir. Kekik bir koku ayrıntısıdır; hiçbir şeyin tadı anlatılmaz. A bağırışları kaçırır; C ve D kekiği tatma sanır.Kaynak: Düşünceyi geliştirme yolları · Paragraf türleri: betimleme, öyküleyici, tanıtma

?Soru 9

(I) Fuar alanına girince önce haritaya bakıp çocuk kitapları bölümünü bulduk. (II) Akşam eve dönünce aldığım kitabın ilk bölümünü okudum. (III) Sabah erkenden sınıfça otobüse binip kitap fuarına doğru yola çıktık. (IV) O bölümde en sevdiğim yazarla tanışıp kitabımı imzalattım.

Numaralanmış cümleler oluş sırasına göre dizilirse sıralama aşağıdakilerden hangisi olur?

✓ A. “Sabah erkenden yola çıktık” ilk olaydır. “Fuar alanına girince” ikinci, “o bölümde” üçüncü, “akşam eve dönünce” son olaydır. B ve D fuara girmeyi yola çıkmadan önceye koyar. C, “o bölümde” sözünü gözden kaçırır.Kaynak: Düşünceyi geliştirme yolları · Giriş, gelişme, sonuç ve zaman sırası

?Soru 10

Grafikte üç arkadaşın bir haftada okuduğu sayfa sayısı var.

Bu grafiğe göre aşağıdaki karşılaştırmalardan hangisi yanlıştır?

✓ C. Bora ile Cem'in sütunları eşittir; doğrusu “kadar” olmalıdır. A “en”, B “kadar”, D “daha az” ile grafiği doğru karşılaştırır. Bunları seçen, kökteki “yanlıştır” sözünü kaçırmıştır.Kaynak: Cümlede anlam · Karşılaştırma ve tahmin bildiren cümleler
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?5. Sınıf Türkçe soruları hazırlanıyor. Şimdilik bu sayfadaki etkinlikler ve sondaki karma tekrarla kendini dene.
Soru çöz →