Tanımlama ve örneklendirme: “Nedir?” ve “Mesela?”
MEB 5. sınıf · Okuma: anlama · Okuma 3 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaÖnce, ayrıca, örneğin, keşke gibi bağlantı ifadeleri ne işe yarar?Bağlantılı konudan (Cümlede anlam). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Bağlantı ifadeleri cümleleri ve düşünceleri birbirine bağlar. “Ayrıca, hatta” ekleme yapar. “Önce, ardından, son olarak” sırayı gösterir. “Örneğin, mesela” örnek getirir. “Keşke, neyse ki, maalesef” duygu katar.
✎Konu anlatımı
Tanımlama ve örneklendirme nedir, nasıl ayırt edilir?
Kısa cevap: Düşünceyi geliştirme yolları, bir düşünceyi daha anlaşılır kılmak için kullanılır. Tanımlama bir kavramın ne olduğunu söyler: “… -dır, … denir.” Örneklendirme ise düşünceyi somut örneklerle açıklar: örneğin, mesela.Kardeşin “Gökkuşağı ne?” diye sordu. “Yağmurdan sonra gökte görülen renkli yaydır.” dedin. Sonra “Geçen hafta tepenin üstünde gördüğümüz gibi.” diye ekledin.
Düşünceyi geliştirme yolları
Yazar, düşüncesini açık ve inandırıcı yapmak için bazı yollara başvurur. Bunlara düşünceyi geliştirme yolları denir. Bu sayfada dört yolu tanıyorsun.
Tanımlama
Bir kavramın ne olduğunu açıklamaya tanımlama denir. Tanım cümlesi “Bu nedir?” sorusuna cevap verir. Çoğu zaman “-dır, -dir” ya da “denir” ile biter.
Örneklendirme
Düşünceyi somut örneklerle açıklamaya örneklendirme denir. “Örneğin, mesela, gibi” sözleri örneği haber verir; bunları Cümlede anlam sayfasında bağlantı ifadesi olarak görmüştün.
| Yol | Cevapladığı soru | İpucu |
|---|---|---|
| Tanımlama | Bu nedir? | -dır, -dir, denir |
| Örneklendirme | Mesela hangisi? | örneğin, mesela, gibi |
Göçmen kuşlar, mevsim değiştikçe bir bölgeden başka bir bölgeye uçan kuşlardır. Soğuk aylarda sıcak yerlere gider, baharda geri dönerler. Örneğin leylekler her bahar Afrika'dan dönüp çoğu zaman eski yuvalarına yerleşir. Kırlangıçlar da saçak altlarındaki yuvalarını yeniden bulur. Bu paragrafta hangi yollar kullanılmış?
Önce kendin dene → Çözümü göster
- “Nedir?” sorusunu cevaplayan cümleyi bul: ilk cümle göçmen kuşu tanımlıyor.
- “Örneğin” sözünü ve somut adları ara: leylek ve kırlangıç birer örnek.
Cevap: Tanımlama ve örneklendirme.
Nasıl sorulurBir paragraf ya da cümleler verilir; hangi düşünceyi geliştirme yolunun kullanıldığı sorulur.
Tuzak“gibi” geçen her cümleyi benzetme sanmak; “kedi gibi hayvanlar” bir örnektir.
İpucuCümleye “Bu nedir?” ve “Mesela?” sorularını sor.
?Soru çöz kartlar · tanımlama
Selin bitki defterine dört kart yapıştırdı.
Hangi kartta tanımlama yapılmıştır?
▭Kendin yaz iki yol
Seçenek yok, kendin yaz. “Sporun pek çok çeşidi vardır; yüzme, koşu ve voleybol.” “Ada, dört yanı suyla çevrili kara parçasıdır.” cümlesinde yapılmıştır. “Bozcaada ve Gökçeada, Ege'deki adalarımızdandır.” cümlesi ise ada kavramı için yapar.