Düşünceyi geliştirme yolları: tanımlama, örneklendirme, karşılaştırma, benzetme

Yazar bir düşünceyi anlatırken ona tanım, örnek ya da benzetmeyle destek olur. Bu dört yolu, paragraf türlerini ve paragrafın bölümlerini örneklerle ayırt ediyorsun.

4 durak5. sınıf · Paragraf
10 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 10tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
PARAGRAF · YAPI

Tanımlama ve örneklendirme: “Nedir?” ve “Mesela?”

MEB 5. sınıf · Okuma: anlama · Okuma 3 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaÖnce, ayrıca, örneğin, keşke gibi bağlantı ifadeleri ne işe yarar?Bağlantılı konudan (Cümlede anlam). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Bağlantı ifadeleri cümleleri ve düşünceleri birbirine bağlar. “Ayrıca, hatta” ekleme yapar. “Önce, ardından, son olarak” sırayı gösterir. “Örneğin, mesela” örnek getirir. “Keşke, neyse ki, maalesef” duygu katar.

Bağlantı ifadeleri

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Tanımlama ve örneklendirme nedir, nasıl ayırt edilir?

Kısa cevap: Düşünceyi geliştirme yolları, bir düşünceyi daha anlaşılır kılmak için kullanılır. Tanımlama bir kavramın ne olduğunu söyler: “… -dır, … denir.” Örneklendirme ise düşünceyi somut örneklerle açıklar: örneğin, mesela.

Kardeşin “Gökkuşağı ne?” diye sordu. “Yağmurdan sonra gökte görülen renkli yaydır.” dedin. Sonra “Geçen hafta tepenin üstünde gördüğümüz gibi.” diye ekledin.

Düşünceyi geliştirme yolları

Yazar, düşüncesini açık ve inandırıcı yapmak için bazı yollara başvurur. Bunlara düşünceyi geliştirme yolları denir. Bu sayfada dört yolu tanıyorsun.

Tanımlama

Bir kavramın ne olduğunu açıklamaya tanımlama denir. Tanım cümlesi “Bu nedir?” sorusuna cevap verir. Çoğu zaman “-dır, -dir” ya da “denir” ile biter.

Örneklendirme

Düşünceyi somut örneklerle açıklamaya örneklendirme denir. “Örneğin, mesela, gibi” sözleri örneği haber verir; bunları Cümlede anlam sayfasında bağlantı ifadesi olarak görmüştün.

İki yol, iki soru
YolCevapladığı soruİpucu
TanımlamaBu nedir?-dır, -dir, denir
ÖrneklendirmeMesela hangisi?örneğin, mesela, gibi
Örnek paragraf

Göçmen kuşlar, mevsim değiştikçe bir bölgeden başka bir bölgeye uçan kuşlardır. Soğuk aylarda sıcak yerlere gider, baharda geri dönerler. Örneğin leylekler her bahar Afrika'dan dönüp çoğu zaman eski yuvalarına yerleşir. Kırlangıçlar da saçak altlarındaki yuvalarını yeniden bulur. Bu paragrafta hangi yollar kullanılmış?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. “Nedir?” sorusunu cevaplayan cümleyi bul: ilk cümle göçmen kuşu tanımlıyor.
  2. “Örneğin” sözünü ve somut adları ara: leylek ve kırlangıç birer örnek.

Cevap: Tanımlama ve örneklendirme.

Akılda kalsın: Tanım “Bu nedir?” sorusunu, örnek “Mesela hangisi?” sorusunu cevaplar.
Burslulukta

Nasıl sorulurBir paragraf ya da cümleler verilir; hangi düşünceyi geliştirme yolunun kullanıldığı sorulur.

Tuzak“gibi” geçen her cümleyi benzetme sanmak; “kedi gibi hayvanlar” bir örnektir.

İpucuCümleye “Bu nedir?” ve “Mesela?” sorularını sor.

?Soru çöz kartlar · tanımlama

Selin bitki defterine dört kart yapıştırdı.

Hangi kartta tanımlama yapılmıştır?

✓ A. K kartı “Ayçiçeği nedir?” sorusunu cevaplar ve “-dir” ile biter. L'de “gibi” bir örnek listesi getirir; M iki çiçeği karşılaştırır; N papatyaları güneşe benzetir. B'yi seçen, “gibi” görünce yolu karıştırmıştır.

▭Kendin yaz iki yol

Seçenek yok, kendin yaz. “Sporun pek çok çeşidi vardır; yüzme, koşu ve voleybol.” “Ada, dört yanı suyla çevrili kara parçasıdır.” cümlesinde yapılmıştır. “Bozcaada ve Gökçeada, Ege'deki adalarımızdandır.” cümlesi ise ada kavramı için yapar.

PARAGRAF · YAPI

Karşılaştırma ve benzetme: yan yana koymak, benzetmek

MEB 5. sınıf · Okuma: anlama · Okuma 4 dk · 3 etkinlik

Önce hatırlaKarşılaştırma ve tahmin bildiren cümleler nasıl anlaşılır?Bağlantılı konudan (Cümlede anlam). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Karşılaştırma cümlesi iki ya da daha çok varlığı yan yana koyar: daha, en, kadar. “Gibi” benzerlik bildirir. Tahmin cümlesi ise kesin olmayan bir olasılığı söyler: belki, galiba, herhâlde, -mış olmalı.

Karşılaştırma ve tahmin bildiren cümleler

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Düşünceyi geliştirmede karşılaştırma ile benzetme arasındaki fark nedir?

Kısa cevap: Karşılaştırma, iki varlığın benzer ve farklı yönlerini gösterir: Kedi yalnız dolaşır, köpek ise insanın yanından ayrılmaz. Benzetme, bir düşünceyi bilinen başka bir şeye benzeterek açıklar: Kalp, kanı vücuda iten bir pompa gibidir.

Yeni bir top alırken iki topu yan yana koydun: Hangisi daha hafif, hangisi daha iyi zıplıyor? O anda bir karşılaştırma yaptın.

Karşılaştırma

İki ya da daha çok varlığın benzer ve farklı yönlerini göstermeye karşılaştırma denir. “Daha, en, ise, oysa, -e göre” bu yolun ipuçlarıdır. Cümlede anlam sayfasında bu sözleri görmüştük; burada bütün bir paragraf onlarla kurulur.

Benzetme

Bir düşünceyi daha iyi anlatmak için onu bilinen başka bir şeye benzetmeye benzetme denir. “Kalp bir pompa gibidir.” cümlesi kalbin işini tanıdık bir aletle açıklar. “Gibi, sanki, tıpkı” ipucudur.

“Gibi” tuzağı

“Gibi” her zaman benzetme değildir. “Kedi, köpek gibi hayvanlar” dersen örnek verirsin. Benzetmede iki ayrı şey arasında bir benzerlik kurulur.

Dört yol, dört soru
YolCevapladığı soruİpucu
TanımlamaBu nedir?-dır, denir
ÖrneklendirmeMesela hangisi?örneğin, mesela
KarşılaştırmaFarkı ya da benzerliği ne?daha, ise, oysa
BenzetmeNeye benziyor?gibi, sanki, tıpkı
Örnek paragraf

Yunus da köpek balığı da denizde yaşar ve ikisinin de yüzgeci vardır. Ama yunus, nefes almak için ara sıra su yüzüne çıkar. Köpek balığı ise suyun altından hiç çıkmadan nefes alabilir. Yunusun derisi kaygandır, köpek balığınınki ise zımpara gibi pürüzlüdür. Bu paragrafta hangi yollar kullanılmış?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Benzer ve farklı yönlere bak: “ikisinin de, ama, ise” iki hayvanı yan yana koyuyor.
  2. “Gibi” sözünü sına: deri, tanıdık bir şeye, zımparaya benzetiliyor.

Cevap: Paragrafın tamamında karşılaştırma, son cümlede benzetme var.

Akılda kalsın: Karşılaştırma iki şeyi yan yana koyar; benzetme bir şeyi tanıdık başka bir şeyle anlatır. “Gibi”den sonra bir örnek listesi geliyorsa örneklendirmedir.
Burslulukta

Nasıl sorulurCümleler verilir, yanlarına ayraç içinde düşünceyi geliştirme yolları yazılır; yanlış verilen yol sorulur.

Tuzak“gibi” görünce her cümleyi benzetme sanmak.

İpucuCümle “nedir, mesela, farkı ne, neye benziyor” sorularından hangisini cevaplıyor, ona bak.

⇄Cümle ve yol

Her cümleyi kullanılan düşünceyi geliştirme yoluyla eşleştir.

?Soru çöz ayraç içi

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ayraç içinde verilen düşünceyi geliştirme yolu yanlıştır?

✓ D. Taşlar yumurtaya benzetilmiştir; bu bir benzetmedir, örneklendirme değil. A “Arı nedir?” sorusunu cevaplar. B kış uykusuna yatan hayvanlara örnek verir. C tilki ile kurdu yan yana koyar. D'yi doğru sanan, “gibi” sözünün her zaman örnek getirdiğini düşünür.

?Soru çöz tablo · benzetme

Mert, tren ve uçak yolculuğunu bir tabloda karşılaştırdı.

Mert'in tablosu
TrenUçak
Süre5 saat1 saat
Biletucuzpahalı
Penceredenköylerbulutlar

Mert'in tablodan yazdığı cümlelerden hangisinde benzetme vardır?

✓ C. Bulutlar tanıdık bir şeye, pamuğa benzetilir. A ve B “daha, -den” ile, D “ise” ile iki yolculuğu yan yana koyar; bunlar karşılaştırmadır.
PARAGRAF · TÜR

Paragraf türleri: resim çizen, olay anlatan, tanıtan

MEB 5. sınıf · Okuma: anlama · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaBir cümlenin hangi duyguyu anlattığını nasıl anlarım?Bağlantılı konudan (Cümlede anlam). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Bazı cümleler bir olayı değil, kişinin içinden geçeni anlatır: sevinç, korku, öfke, şaşkınlık, özlem ya da üzüntü. Duygu her zaman adıyla söylenmez. Kişinin davranışı ve yüz ifadesi de duyguyu gösterir.

Duygu bildiren cümleler

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Betimleme, öyküleyici ve tanıtma paragrafı nasıl ayırt edilir?

Kısa cevap: Betimleme paragrafı bir yeri ya da varlığı duyularla resim gibi anlatır. Öyküleyici paragraf bir olayı zaman sırasıyla anlatır. Tanıtma paragrafı ise bir kişiyi, yeri ya da nesneyi özellikleriyle okura tanıtır.

Bir arkadaşına okul gezini anlatıyorsun. “Müzenin tavanı camdandı.” dersen gösterirsin. “Önce otobüse bindik, sonra müzeye vardık.” dersen bir olay anlatırsın.

Betimleme

Bir varlığı ya da yeri okurun gözünde canlandırmaya betimleme denir. Betimlemede renk, ses, koku, tat ve dokunma ayrıntıları kullanılır. Okur, sanki o yerde duruyormuş gibi olur. Cümlede anlam sayfasında duygunun ipuçlarını aramıştın; burada duyuların ipuçlarını ararsın.

Öyküleyici

Bir olayı başından sonuna anlatan paragrafa öyküleyici paragraf denir. Olaylar zaman sırasıyla birbirini izler. Kişiler, yer ve zaman bellidir.

Tanıtma

Bir kişiyi, yeri, kitabı ya da ürünü özellikleriyle anlatan paragrafa tanıtma paragrafı denir. Amaç okura bilgi vermektir. Okur, tanıtılan şeyin ne olduğunu ve neye benzediğini öğrenir.

Üç paragraf türü
TürNe yapar?İpucu
BetimlemeGösterir, resim çizer.renk, ses, koku, dokunma
ÖyküleyiciBir olayı anlatır.önce, sonra; kişi, yer, zaman
TanıtmaBilgi verir, tanıtır.nerede, nasıl, ne işe yarar
Örnek paragraf

Ninemin mutfağı sabahları tarçın kokardı. Pencerenin önünde kırmızı sardunyalar dururdu. Ocakta çaydanlık hafif hafif fokurdardı. Tahta masanın üstünde dumanı tüten taze ekmek beklerdi. Duvardaki eski saat her saat başı tok bir sesle çalardı. Bu paragraf hangi türdedir?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Duyu ayrıntılarını ara: tarçın kokusu, kırmızı sardunya, fokurdayan çaydanlık, saatin sesi.
  2. Olay var mı diye bak: yok; mutfak bir resim gibi çiziliyor.

Cevap: Betimleme paragrafı.

Akılda kalsın: Betimleme gösterir, öyküleyici anlatır, tanıtma bilgi verir. Duyu ayrıntısı çoksa betimleme, olaylar sıralanıyorsa öyküleyicidir.
Burslulukta

Nasıl sorulurBir paragraf verilir; türü ya da hangi duyulardan yararlanıldığı sorulur.

Tuzakİçinde birkaç betimleme olan bir olay anlatımını betimleme paragrafı sanmak.

İpucuParagrafın çoğu ne yapıyor? Gösteriyorsa betimleme, olay sıralıyorsa öyküleyicidir.

?Soru çöz öncüllü

Pazar yeri sabahın erken saatinde kalabalıktı. Satıcıların bağırışları birbirine karışıyordu. Turuncu mandalinalar tezgâhlarda yığın yığın duruyordu. Havada taze kekik kokusu vardı.

Bu paragrafta,
I. görme,
II. işitme,
III. tatma
duyularından hangilerine ait ayrıntılar vardır?

✓ B. Turuncu mandalinalar görmeye, satıcıların bağırışları işitmeye aittir. Kekik bir koku ayrıntısıdır; hiçbir şeyin tadı anlatılmaz. A bağırışları kaçırır; C ve D kekiği tatma sanır.

?Soru çöz broşür · paragraf türü

Bir gezi broşüründe şu yazı var.

Bu yazı için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

✓ C. Paragraf Safranbolu'nun nerede olduğunu, neyle tanındığını ve ne alınabileceğini bildirir; amacı tanıtmaktır. A'yı seçen olmayan bir olay arar. B'de renk, ses, koku gibi ayrıntılar beklenirdi. D'de ikinci bir yer yoktur.
PARAGRAF · YAPI

Metnin bölümleri: giriş, gelişme, sonuç ve zaman sırası

MEB 5. sınıf · Okuma: anlama · Okuma 4 dk · 3 etkinlik

Önce hatırlaAna fikir nedir, yardımcı fikirden nasıl ayrılır?Bağlantılı konudan (Paragrafta konu ve ana fikir). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Ana fikir, yazarın okura vermek istediği asıl mesajdır ve bir yargı bildirir. Yardımcı fikirler ana fikri açıklar ve destekler. Bazı metinler mesaj yerine bir duygu aktarır; buna ana duygu denir.

Ana fikir, yardımcı fikir ve özet

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Bir metnin giriş, gelişme ve sonuç bölümleri nasıl bulunur?

Kısa cevap: Bilgi veren metinler üç bölümden oluşur. Girişte konu tanıtılır, gelişmede açıklanıp örneklenir, sonuçta toparlanır. Olayları ya da adımları oluş sırasıyla anlatan metinler ise “önce, sonra, en sonunda” gibi sözlerle ilerler.

Bir oyunun kurallarını anlatırken önce oyunun adını söylersin. Sonra nasıl oynandığını, en sonunda kimin kazandığını anlatırsın.

Üç bölüm

Bilgi veren metinler üç bölümden oluşur: giriş, gelişme, sonuç. İlk bölüme giriş denir; burada konu okura tanıtılır.

Gelişmede konu açıklanır, örneklerle desteklenir. Sonuçta düşünce toparlanır; metin çoğu zaman bir öneriyle biter.

Giriş tanıtır, gelişme açıklar, sonuç toparlar.Görsel: Sınav Defteri

Zaman sırası

Bazı metinler olayları ya da adımları oluş sırasına göre anlatır; buna zaman sırası (kronolojik sıra) denir. “Önce, sonra, ardından, en sonunda” sözleri sırayı gösterir. Bu sözleri Cümlede anlam sayfasında bağlantı ifadesi olarak tanımıştın.

Örnek paragraf

(1) Su, canlıların yaşaması için en gerekli maddedir. (2) Vücudumuzun yarıdan fazlası sudan oluşur. (3) İnsan yemeksiz haftalarca dayanabilir, ama susuz yalnız birkaç gün yaşayabilir. (4) Bitkiler de suyu kökleriyle topraktan alır. (5) Bu yüzden suyu dikkatli kullanmalı, musluğu boşuna açık bırakmamalıyız. Bu metnin bölümleri nerede?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Konuyu tanıtan cümleyi bul: (1) giriştir.
  2. Açıklayan ve örnekleyenleri bul: (2), (3) ve (4) gelişmedir.
  3. Toparlayıp öneri vereni bul: (5) sonuçtur.

Cevap: Giriş (1), gelişme (2)–(4), sonuç (5).

Akılda kalsın: Giriş tanıtır, gelişme açıklar, sonuç toparlar. Zaman sırasında “önce, sonra, en sonunda” sözlerini izle.
Burslulukta

Nasıl sorulurKarışık verilen cümlelerin doğru sırası ya da metnin giriş cümlesi sorulur.

Tuzak“sonra, ardından” ile başlayan bir cümleyi başa koymak.

İpucuKonuyu ilk kez tanıtan cümleyi başa, öneriyle toparlayanı sona koy.

↕Sıralama zaman sırası

Kâğıttan uçak yapmanın adımlarını sırala.

  1. Ardından kâğıdı yeniden ikiye katlayıp kanatları oluştur.
  2. Önce kâğıdı uzun kenarından ikiye katlayıp aç.
  3. En sonunda uçağı hafifçe öne doğru fırlat.
  4. Sonra üst köşeleri ortadaki çizgiye doğru kıvır.

?Soru çöz numaralı cümle

(I) Fuar alanına girince önce haritaya bakıp çocuk kitapları bölümünü bulduk. (II) Akşam eve dönünce aldığım kitabın ilk bölümünü okudum. (III) Sabah erkenden sınıfça otobüse binip kitap fuarına doğru yola çıktık. (IV) O bölümde en sevdiğim yazarla tanışıp kitabımı imzalattım.

Numaralanmış cümleler oluş sırasına göre dizilirse sıralama aşağıdakilerden hangisi olur?

✓ A. “Sabah erkenden yola çıktık” ilk olaydır. “Fuar alanına girince” ikinci, “o bölümde” üçüncü, “akşam eve dönünce” son olaydır. B ve D fuara girmeyi yola çıkmadan önceye koyar. C, “o bölümde” sözünü gözden kaçırır.

?Soru çöz akış şeması

Limonata yapımının adımlarından biri silinmiş.

Boş kutuya aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

✓ D. “Ardından”, sıkmadan sonraki adımı bildirir ve karışım buzdan önce hazırlanır. A'daki “önce” ve B'deki “en sonunda” üçüncü adıma uymaz. C ilk adımı tekrarlar.

6. sınıfta bu konunun devamı 6. Sınıf Türkçe serisindeki Düşünceyi geliştirme yolları sayfasında.

Şunları yapabiliyor musun?

Kitabı kapat, yukarı bakma. Her soruyu önce kendi cümlelerinle cevapla, sonra “Kontrol et”e bas ve her maddeyi ayrı ayrı, dürüstçe işaretle. “Henüz değil” dediklerin tekrar listene eklenir.

  1. Tanımlama ve örneklendirme nedir, nasıl ayırt edilir?

    Kontrol et

    Düşünceyi geliştirme yolları, bir düşünceyi daha anlaşılır kılmak için kullanılır. Tanımlama bir kavramın ne olduğunu söyler: “… -dır, … denir.” Örneklendirme ise düşünceyi somut örneklerle açıklar: örneğin, mesela.

    Konuya dön: Tanımlama ve örneklendirme

    Yapabiliyor musun?
  2. Düşünceyi geliştirmede karşılaştırma ile benzetme arasındaki fark nedir?

    Kontrol et

    Karşılaştırma, iki varlığın benzer ve farklı yönlerini gösterir: Kedi yalnız dolaşır, köpek ise insanın yanından ayrılmaz. Benzetme, bir düşünceyi bilinen başka bir şeye benzeterek açıklar: Kalp, kanı vücuda iten bir pompa gibidir.

    Konuya dön: Karşılaştırma ve benzetme

    Yapabiliyor musun?
  3. Betimleme, öyküleyici ve tanıtma paragrafı nasıl ayırt edilir?

    Kontrol et

    Betimleme paragrafı bir yeri ya da varlığı duyularla resim gibi anlatır. Öyküleyici paragraf bir olayı zaman sırasıyla anlatır. Tanıtma paragrafı ise bir kişiyi, yeri ya da nesneyi özellikleriyle okura tanıtır.

    Konuya dön: Paragraf türleri: betimleme, öyküleyici, tanıtma

    Yapabiliyor musun?
  4. Bir metnin giriş, gelişme ve sonuç bölümleri nasıl bulunur?

    Kontrol et

    Bilgi veren metinler üç bölümden oluşur. Girişte konu tanıtılır, gelişmede açıklanıp örneklenir, sonuçta toparlanır. Olayları ya da adımları oluş sırasıyla anlatan metinler ise “önce, sonra, en sonunda” gibi sözlerle ilerler.

    Konuya dön: Giriş, gelişme, sonuç ve zaman sırası

    Yapabiliyor musun?

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Apartmanın kapısına şu ilan asıldı.

Bu ilana göre aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?

✓ B. İlanda kedinin daha önce kaçtığına dair hiçbir ipucu yoktur. A ilanı asmaktan, C kesik kulaktan, D Çınar Sokak bilgisinden çıkarılır. Bunları seçen, kökteki “çıkarılamaz” sözünü kaçırmıştır.Kaynak: Paragrafta konu ve ana fikir · Basit çıkarım: duygu, neden, kişilik

?Soru 2

I. Köprüden geçerken çayın sesini dinledik, sonra sıcak bir çay içtik.
II. Gemi karaya yanaştı; yolcuların çoğu kara mont giymişti.
III. Bu uzun yol bizi yordu, öteki yol daha kısa.

Bu cümlelerin hangilerinde koyu yazılan sözcükler eş seslidir?

✓ B. I'de ilk “çay” akarsu, ikincisi içecektir. II'de “kara” önce toprak parçası, sonra renktir. İkisinde de yazılış aynı, anlam başkadır. III'teki uzun ve kısa zıt anlamlıdır. A, II'yi gözden kaçırır; C ve D zıt anlamlıyı eş sesliyle karıştırır.Kaynak: Sözcükte anlam · Eş, yakın, zıt anlamlı ve eş sesli sözcükler

?Soru 3

I. Bu sınıf öteki sınıflardan daha aydınlık.
II. Kardeşim benim kadar hızlı koşamıyor.
III. Akşam belki sinemaya gideriz.

Bu cümlelerin hangilerinde karşılaştırma yapılmıştır?

✓ B. I'de sınıflar “daha” ile, II'de iki kardeş “kadar” ile karşılaştırılır. III bir tahmindir. A, “kadar” sözünü gözden kaçırır; C ve D tahmini karşılaştırma sanır.Kaynak: Cümlede anlam · Karşılaştırma ve tahmin bildiren cümleler

?Soru 4

Dört öğrenci “tutmak” ile cümle kurup anlamını yazdı.

“Tutmak” tablosu
ÖğrenciCümleAnlam
EceKardeşim düşmesin diye elini sıkıca tuttum.elle kavramak
MertBabam bu sabah gölde iki balık tuttu.yakalamak
KaanBayram gezisi için bir minibüs tuttuk.kiralamak
SelinAblam bana verdiği sözü tuttu.elinde taşımak

Buna göre hangi öğrenci, sözcüğe verdiği anlamı yanlış yazmıştır?

✓ D. Sözünü tutmak, verdiği sözü yerine getirmektir; elde taşımakla ilgisi yoktur. A, B ve C'de verilen anlam sözcüğün yerine konunca cümle bozulmaz: elini kavradım, iki balık yakaladı, bir minibüs kiraladık.Kaynak: Sözcükte anlam · Bağlamdan anlam ve çok anlamlı sözcükler

?Soru 5

Zeynep, babaannesinden örgü örmeyi öğrenmek istedi. İlk atkısının ilmekleri hep kaçtı. Örgüyü söküp baştan başladı. Her akşam yalnız on sıra ördü, hiç acele etmedi. Bir ay sonra bitirdiği atkıyı dedesinin boynuna sardı.

Bu metne göre Zeynep'in en belirgin kişilik özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

✓ C. Örgüyü söküp baştan başlaması ve hiç acele etmeden bir ay çalışması sabrını gösterir. A yalnız sondaki hediyeye dayanır. B ve D için metinde kanıt yoktur.Kaynak: Paragrafta konu ve ana fikir · Basit çıkarım: duygu, neden, kişilik

?Soru 6

(I) Kardeşim ilk kez patenle kaymayı denerken defalarca düştü. (II) Her düşüşte dizlerini silkeleyip yeniden ayağa kalktı. (III) Bir hafta sonra parkın bir ucundan öbür ucuna tek başına kaydı. (IV) Pes etmeyen kişi, zor görünen işleri de sonunda başarır.

Numaralanmış cümlelerden hangisi metnin ana fikrini bildirir?

✓ D. (IV) olaylardan bir yargı çıkarır ve bütün metni kapsar. A ve B düşüp kalkmayı, C başarıyı anlatan olaylardır. Bu seçenekleri seçen, bir yardımcı fikri ana fikir sanmıştır.Kaynak: Paragrafta konu ve ana fikir · Ana fikir, yardımcı fikir ve özet

?Soru 7

Simit, Türkiye'nin hemen her şehrinde sevilen bir yiyecektir. Halka biçimindeki hamur pekmezli suya batırılır, sonra susama bulanır. Fırında pişince dışı çıtır, içi yumuşak olur. Sabahları çayla, öğleden sonra peynirle yenir. Satıcılar onu tablalarında taşıyarak sokak sokak satar.

Bu metinde simitle ilgili aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

✓ A. Metinde simidin tarihinden hiç söz edilmez. B pekmez ve susamla, C çay ve peynirle, D tablada taşınmasıyla karşılanır. B'yi seçen, “malzeme” sözcüğü metinde geçmediği için bilgiyi yok sanmıştır.Kaynak: Paragrafta konu ve ana fikir · Metinde yazan bilgiler: değinilmiş mi?

?Soru 8

Ayşe'nin sınav haftası aşağıdaki çizelgededir.

Bu çizelgede anlatılanlara en uygun atasözü aşağıdakilerden hangisidir?

✓ A. Ayşe tekrarı her gün erteledi ve son geceye sıkıştı; atasözü de işi ertelememeyi öğütler. B küçük yaşta eğitimi, C komşuların birbirine ihtiyacını, D gereksiz görüneni saklamayı anlatır.Kaynak: Sözcükte anlam · Deyim, atasözü ve kalıp söz

?Soru 9

Defne, müze gezisinden sonra arkadaşına bu mesajı gönderdi.

Mesajda numaralanmış yerlere sırasıyla hangileri getirilmelidir?

✓ A. (1) ve (2) gezinin adımlarını sıralar; bahçeyi gezememek ise üzücüdür. B ve D “örneğin, keşke” ile ilk cümleyi bozar. C sırayı tersine çevirir ve kötü habere “neyse ki” der.Kaynak: Cümlede anlam · Bağlantı ifadeleri

?Soru 10

• Merak
• Öfke
• Üzüntü

Aşağıdaki cümlelerden hangisi bu duygulardan herhangi biriyle eşleştirilemez?

✓ C. Zıplayarak koşmak sevinci gösterir; sevinç listede yoktur. A sesi öğrenmek isteyen bir merakı, B bağırıp çıkan bir öfkeyi, D boynu bükük oturan birinin üzüntüsünü anlatır. Bunları seçen, cümledeki davranışa bakmamıştır.Kaynak: Cümlede anlam · Duygu bildiren cümleler
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?5. Sınıf Türkçe soruları hazırlanıyor. Şimdilik bu sayfadaki etkinlikler ve sondaki karma tekrarla kendini dene.
Soru çöz →