Duygu bildiren cümleler: cümledeki duyguyu yakalamak
MEB 5. sınıf · Okuma: anlama · Okuma 4 dk · 3 etkinlik
Önce hatırlaDeyim, atasözü ve kalıp söz arasındaki fark nedir?Bağlantılı konudan (Sözcükte anlam). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Deyim, sözcüklerin kendi anlamından ayrılan kalıplaşmış bir sözdür: eli açık. Atasözü, deneyimden doğmuş, öğüt veren kısa bir cümledir. Kalıp söz ise belli durumlarda hep aynı biçimde söylenir: Geçmiş olsun.
✎Konu anlatımı
Bir cümlenin hangi duyguyu anlattığını nasıl anlarım?
Kısa cevap: Bazı cümleler bir olayı değil, kişinin içinden geçeni anlatır: sevinç, korku, öfke, şaşkınlık, özlem ya da üzüntü. Duygu her zaman adıyla söylenmez. Kişinin davranışı ve yüz ifadesi de duyguyu gösterir.Kardeşin karnesini alıp eve koştu, kapıdan girer girmez sana sarıldı. “Sevindim.” demedi, ama sevincini hemen anladın.
Duygu adıyla ya da işaretle
Duygu bazen adıyla söylenir: “Çok korktum.” Bazen de bir işaretle gösterilir: “Elleri titriyordu.” İkinci cümlede “korku” sözcüğü yok, ama duygu aynıdır.
Duygunun ipuçları
Yüz ifadesi, beden hareketi ve söylenen söz duyguyu ele verir. Kaşlarını çatan biri öfkelidir, ağzı açık kalan biri şaşkındır. Sözcükte anlam sayfasında gördüğün deyimler de çoğu zaman bir duygu taşır.
| Duygu | İpucu | Örnek cümle |
|---|---|---|
| Sevinç | gülmek, zıplamak | Mektubu okuyunca yerinde duramadı. |
| Korku | titremek, saklanmak | Karanlık koridorda elleri titredi. |
| Öfke | kaş çatmak, bağırmak | Kalemi kırılınca kaşlarını çattı. |
| Şaşkınlık | ağzı açık kalmak | Sınıfa giren kediyi görünce ağzı açık kaldı. |
| Özlem | birini sık sık anmak | Dedesinin fotoğrafına uzun uzun baktı. |
Yarıyıl tatilinde köydeki babaannemi göremedim. Her akşam telefonda sesini dinledim. Sonunda yaz geldi ve otobüs köyün meydanında durdu. Babaannem kapının önünde beni bekliyordu. Onu görünce koşup boynuna sarıldım. O da beni uzun süre bırakmadı. Bu paragrafta hangi duygular anlatılıyor?
Önce kendin dene → Çözümü göster
- Uzun süre görememek ve her akşam sesini dinlemek: özlem.
- Koşup sarılmak ve bırakmamak: kavuşmanın sevinci.
Cevap: Önce özlem, sonra sevinç anlatılıyor.
Nasıl sorulurBirkaç duygu adı verilir; hangi cümlenin bu duygulardan biriyle eşleşmediği sorulur.
TuzakCümlede “duygu” sözcüğü arayıp davranışı gözden kaçırmak.
İpucuKişinin ne yaptığına bak ve “Bu davranış hangi duyguyu gösterir?” diye sor.
⇄Cümle ve duygu
Her cümleyi anlattığı duyguyla eşleştir.
?Soru çöz duygu
• Merak
• Öfke
• Üzüntü
Aşağıdaki cümlelerden hangisi bu duygulardan herhangi biriyle eşleştirilemez?
?Soru çöz resimli öykü
Mert'in bir gününden üç kare:
Bu karelerde Mert'in duyguları sırasıyla hangi seçenekte verilmiştir?