Yeni kavramlar ve sayı yerleştirme: tanım sınama, toplamlı tablo, örüntü

Soruda ilk kez tanımlanan bir kavramı örnek ve karşı örnekle sınamayı, toplamları verilen tablolara sayı yerleştirmeyi ve örüntüden uzak terimi bulmayı öğren.

6 durakALES · DGS
12 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 12tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
SET · YENİ KAVRAM

Yeni kavram: tanımı örnekle kur, karşı örnekle sına

ALES · DGS · Kural ve işlem · Okuma 7 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTanımlı işlem kuralı yalnız örneklerle verildiğinde kural nasıl bulunur, aday kural nasıl sınanır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Tanımlı işlemler). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Kural sözle değil örneklerle verildiyse ilk örnekten birkaç aday kural yaz, adayları ikinci ve üçüncü örnekte sına, tutmayanları ele. Bütün örneklere uyan kural kalınca soruya uygulanır. Tek bir örneğe uyan kural kanıt değildir; çoğu set ilk örneğe uyan yanlış bir adayı bilerek bırakır.

Örnekten kural çıkarma

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

ALES ve DGS'de “… sayı denir” diye tanımlanan yeni kavram soruları nasıl çözülür, I, II, III öncülleri nasıl sınanır?

Kısa cevap: Soruda ilk kez tanımlanan kavram (“… sayıya öncü sayı denir”) önce sembolle yazılır, sonra bir örnek kurularak tanım denenir. “Kesinlikle doğrudur” öncülü bütün örneklerde tutmalıdır; tek karşı örnek onu düşürür. Sayım ve en büyük-en küçük sorularında tanım rakamlar arasında bir denkleme çevrilir, rakam sınırları (0–9, ilk rakam 0 değil) uygulanır.

Bir kütüphaneye yeni bir raf kuralı gelir: “Raf numarasının ilk rakamı öteki iki rakamın toplamıysa kitap öncelikli rafa konur.” Görevli kuralı ezberlemez; iki numara deneyip kuralı eline alır.

Sayısal testte bazı setler hiç duymadığın bir kavramla açılır: “öncü sayı”, “güçlü sayı”, “dengeli sayı”. Bu adlar matematikte yoktur; kavram o soruda tanımlanır ve senden ondan sonuç çıkarman istenir. Eski tam kitapçıklarda seyrek ama düzenli görülen bir tiptir; bağımsız sorular arasında tek soru olarak da çıkar. Tanımlı işlemler sayfasında gördüğümüz rakam kurallarından farkı, burada bir işlem değil bir özellik tanımlanmasıdır: sayı ya o özelliğe sahiptir ya değildir.

Yöntem: sembol, örnek, karşı örnek

  1. Tanımı sembolle yaz: “ABC üç basamaklı, A = B + C”. Sözle verilen tanım sembole çevrilince gizli koşullar görünür (A ≠ 0).
  2. Bir örnek kur, tanımı onunla doğrula: 523 için 5 = 2 + 3. Tanımı yanlış anladıysan bunu ilk örnekte fark edersin.
  3. Öncül için karşı örnek ara: uç rakamları (0, 1, 9) dene. Tek karşı örnek “kesinlikle” sözünü düşürür.
  4. Karşı örnek çıkmıyorsa nedenini yaz: birkaç örneğin tutması kanıt değildir; genel bir gerekçe (A = B + C ise toplam 2A) öncülü kesinleştirir.
Çözümlü set · sınav düzeyi · hedef süre ≈ 6 dk

1–3. soruları aşağıdaki bilgilere göre birbirinden bağımsız olarak cevaplayınız. Üç basamaklı ABC sayısında yüzler basamağındaki rakam, öteki iki rakamın toplamına eşitse (A = B + C) bu sayıya öncü sayı denir. Örneğin 523 ve 532 öncü sayıdır; 352 değildir (3 ≠ 5 + 2).

1. Rakamları toplamı 10 olan kaç tane öncü sayı vardır?

  1. Tanımı toplama yerleştir: A + (B + C) = A + A = 2A = 10 → A = 5.
  2. B + C = 5: B, 0'dan 5'e kadar her değeri alır, C = 5 − B. Sayılar 505, 514, 523, 532, 541, 550.

Cevap: 6

2. I. Her öncü sayının rakamları toplamı çifttir. II. Bir öncü sayının birler basamağındaki rakam, yüzler basamağındakinden büyük olamaz. III. Onlar basamağı 0 olan öncü sayı yoktur. ifadelerinden hangileri kesinlikle doğrudur?

  1. I: rakamlar toplamı her zaman 2A'dır, yani çifttir. Kesin.
  2. II: C = A − B ve B en az 0 olduğundan C, A'yı geçemez. Kesin.
  3. III: karşı örnek ara, 0'ı dene: B = 0 ise A = C; 101, 202, 303 öncü sayıdır. III düşer.

Cevap: I ve II

3. Rakamları birbirinden farklı öncü sayıların en büyüğü ile en küçüğü arasındaki fark kaçtır?

  1. En büyük: A = 9; 990'da 9 tekrar eder, onlar basamağını bir azalt: B = 8, C = 1 → 981.
  2. En küçük: A = 1 ve A = 2 için bütün öncü sayılarda tekrar var (101, 110, 202, 211, 220). A = 3: 303 tekrarlı, 312 uygun.
  3. 981 − 312 = 669. “Farklı” koşulunu atlayan 990 − 101 = 889 bulur.
  4. Denetim: tanıma geri koy: 9 = 8 + 1 ve 3 = 1 + 2; iki sayının da rakamları farklı.

Cevap: 669

Karşı örneğin gücü en çok genellemede görülür. 220, 330 ve 550 öncü sayıdır ve üçü de 11'e bölünür; ama “öncü sayılar 11'e bölünür” sonucu çıkmaz: 734 öncüdür (7 = 3 + 4), 11'e bölünmez. Üç örnek bir öncülü kanıtlamaz, bir karşı örnek düşürür.

✔ Doğru

  • Tanımı sembolle yaz, verilen örnekle dene.
  • “Kesin” öncülde önce karşı örnek ara: 0, 1, 9.
  • Genel gerekçeyi (toplam = 2A) bulunca öncülü kesinleştir.

✘ Sık yapılan hata

  • Birkaç örnek tuttu diye öncülü kesin saymak.
  • “Rakamları farklı”, “üç basamaklı” koşulunu atlamak.
  • Tanımı ters okumak: A = B + C yerine B = A + C.
Akılda kalsın: Yeni kavramda bir örnek tanımı anlatır, bir karşı örnek öncülü düşürür. “Kesinlikle” gördüğünde önce karşı örnek ara; bulamazsan nedenini cebirle yaz.
Sınavda

Nasıl sorulur“… koşulunu sağlayan sayılara X sayı denir” tanımı ve bir örnek verilir; sorular “kaç tane X sayı vardır”, “en büyük X sayı kaçtır” ya da “I, II ve III'ten hangileri kesinlikle doğrudur” biçimindedir.

TuzakTanımdaki gizli koşulu (üç basamaklı, rakamları farklı) atlamak ve birkaç örneğe bakıp genelleme yapmaktır.

?Soru çöz

İki basamaklı AB sayısında rakamların çarpımı rakamların toplamından büyükse (A · B > A + B) bu sayıya güçlü sayı denir. Örneğin 34 güçlüdür (12 > 7), 22 değildir (4 = 4). Buna göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

✓ A. Rakamlardan biri 1 ise çarpım öteki rakama eşittir, toplam ondan 1 fazladır; çarpım toplamı hiç geçemez. B tek karşı örnekle düşer: 23 güçlüdür (6 > 5) ve tektir; C aynı 23'te 2 rakamı vardır; D 33 güçlüdür (9 > 6), 22'nin güçlü olmaması rakam tekrarından değil, 4 = 4 olmasındandır.

↕Çözüm adımlarını sırala tanım sınama

  1. Öncül için 0, 1, 9 gibi uç rakamlarla karşı örnek ara
  2. Tanımı sembolle yaz (ör. A = B + C)
  3. Karşı örnek yoksa genel gerekçeyi yazıp öncülü kesinleştir
  4. Bir örnek kurup tanımı onunla doğrula
YÖNTEM · TEK-ÇİFT

Tek-çift ve işaret: her koşulu tek bir bilgiye çevir

ALES · DGS · Kural ve işlem · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

x·y tek, x³·y < 0 gibi koşullar verilen sorularda tek-çift ve işaret nasıl bulunur, hangileri kesinlikle doğrudur nasıl çözülür?

Kısa cevap: Önce her koşulu tek bir bilgiye çevir: çarpım tekse çarpanların hepsi tektir, toplam tekse biri tek biri çifttir; çift kuvvet işareti siler ve yalnız “pozitif” bilgisi verir (y² > 0), tek kuvvet işareti korur (x³ ile x aynı işaretlidir). Bilgiler bir çizelgeye yazılınca öncüller tek tek sınanır; kesin olmayan öncül için iki zıt örnek yeter.

Bir muhasebeci, kasa defterindeki birkaç işaretten (borç mu alacak mı, adet tek mi çift mi) kalemlerin hepsini görmeden sonuç çıkarır. Bu sorular da sayıları göstermez, yalnız izlerini verir.

Son yıllarda ALES'in bağımsız soruları arasında tek-çift ve işaret çıkarımı düzenli görülür; kök çoğu zaman “hangileri kesinlikle doğrudur” ya da “hangisi her zaman tektir”dir. Kuralların kendisi Temel Matematik serisinin temel kavramlar anlatımında; burada onları bir çıkarım zincirine dizmeye bakıyoruz. İlk konudaki karşı örnek yöntemi aynen işler: kesin olmayanı göstermek için iki örnek, kesin olanı göstermek için bir gerekçe.

Koşuldan bilgiye
KoşulÇıkan bilgiNeden?
x · y tekx ve y tekTek bir çift çarpan, çarpımı çift yapar.
y + z tekbiri tek, öteki çiftTek + tek ve çift + çift her zaman çifttir.
y² · z > 0z > 0y² hep pozitiftir, işareti z belirler.
x³ · y < 0x ile y zıt işaretlix³, x ile aynı işaretlidir.
Çözümlü set · sınav düzeyi · hedef süre ≈ 6 dk

1–3. soruları aşağıdaki bilgilere göre birbirinden bağımsız olarak cevaplayınız. x, y ve z sıfırdan farklı tam sayılardır. x · y tek, y + z tek, x³ · y < 0 ve y² · z > 0 olduğu biliniyor.

Çözüme başlarken kurulan çizelge
SayıTek-çiftİşaret
xteky'nin tersi (bilinmiyor)
ytekx'in tersi (bilinmiyor)
zçiftpozitif

1. I. x + z II. x · z + y III. (x + y) · z ifadelerinden hangileri kesinlikle tek sayıdır?

  1. I: tek + çift = tek. Kesin.
  2. II: x · z çifttir (z çift), çift + tek = tek. Kesin.
  3. III: x + y iki tekin toplamı, çifttir; çarpım hep çift. III hiçbir zaman tek değildir.

Cevap: I ve II

2. I. x · y · z < 0 II. x + y < 0 III. x · z > 0 ifadelerinden hangileri kesinlikle doğrudur?

  1. I: x · y negatif (zıt işaret), z pozitif; çarpım negatif. Kesin.
  2. II: elimizde işaret var, büyüklük yok. x = 1, y = −3 iken toplam −2; x = −1, y = 3 iken 2. Kesin değil.
  3. III: x'in işareti bilinmiyor; x = 1 iken pozitif, x = −1 iken negatif. Kesin değil.

Cevap: Yalnız I

3. x > y olduğu biliniyorsa I. y · z < 0 II. x + z > 0 III. y − x çift sayıdır ifadelerinden hangileri kesinlikle doğrudur?

  1. Ek bilgi yalnız bu soru için: x ile y zıt işaretli ve x > y ise x pozitif, y negatiftir.
  2. I: negatif · pozitif < 0. II: iki pozitifin toplamı pozitif.
  3. III: tek − tek = çift; bu öncülün ek bilgiye bile ihtiyacı yok.

Cevap: I, II ve III

✔ Doğru

  • Her koşulu önce tek bilgiye çevir, çizelgeye yaz.
  • Çift kuvveti yalnız “pozitif” bilgisi olarak oku.
  • Kesin olmayanı iki zıt örnekle göster.

✘ Sık yapılan hata

  • x² · y < 0'dan x'in negatif olduğunu çıkarmak.
  • İşaret bilgisinden büyüklük çıkarmak (x + y < 0 sanmak).
  • “Sıfırdan farklı” yazmıyorsa 0'ı örnek olarak denememek.
Akılda kalsın: Tek-çift: çarpımda bir çift yeter, toplamda tek sayıların adedine bak (tek adet tek → toplam tek). İşaret: çift kuvvet susar, tek kuvvet konuşur.
Sınavda

Nasıl sorulurİki üç koşul (çarpım tek, toplam çift, bir kuvvetin işareti) verilir; kök “I, II ve III'ten hangileri kesinlikle doğrudur”, “aşağıdakilerden hangisi her zaman tektir” ya da “… biliniyorsa hangisi kesinlikle pozitiftir” biçimindedir.

TuzakÇift kuvvetten işaret çıkarmak ve işaret bilgisinden toplamın işaretini kestirmektir.

?Soru çöz

a, b ve c tam sayılardır. a · b çift, a + c tek ve b · c tektir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

✓ C. b · c tek → b ve c tek; a + c tek ve c tek → a çift. a · c çift, üstüne tek b eklenince tek. A çift + tek her zaman tektir; B iki tek sayının toplamı çifttir; D çift − tek tektir. a · b çift bilgisi tek başına a'yı söylemez, a'yı a + c verir.

⇄Bilgi eşleştirme koşul → bilgi

YÖNTEM · UÇ ÖRNEK

En büyük ve en küçük örnek: basamakları soldan doldur

ALES · DGS · Kural ve işlem · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Koşulu sağlayan en büyük ve en küçük sayı nasıl bulunur, rakam kısıtlı sorularda basamaklar hangi sırayla seçilir?

Kısa cevap: En büyük sayı için en soldaki basamağa koşulun izin verdiği en büyük rakam, sonra sırayla öteki basamaklara yine en büyük uygun rakam yazılır; en küçükte tersi yapılır, ama ilk basamak 0 olamaz. Rakamlar toplamı sabitken iki rakam arasındaki farkı küçültmek için rakamlar birbirine yaklaştırılır, büyütmek için uçlara itilir.

Bir otopark görevlisi kayıt defterinden en yüksek ve en düşük kart numarasını çıkarırken numaraları baştan sona okumaz: önce en soldaki rakama bakar, çünkü orada bir birimlik fark bütün sağ tarafı yener.

Yeni kavram setlerinin bir sorusu çoğu zaman “en büyük”, “en küçük” ya da “en az-en çok kaç” biçimindedir. Bütün sayıları yazmak gerekmez; basamak değerinin mantığı yeter: soldaki basamakta 1 artış, sağdaki bütün basamakların toplam artışından büyüktür. Bu yüzden soldan sağa her basamağa en iyi rakam seçilir ve her adımda koşulun hâlâ sağlanabildiği denetlenir. Basamak değerinin kendisi Temel Matematik serisinin sayı basamakları anlatımında.

Hedefe göre rakam seçimi
HedefNe yap?Neden işe yarar?
En büyük sayıSoldan sağa, her basamağa izin verilen en büyük rakamSol basamağın değeri sağdakilerin toplamından büyüktür.
En küçük sayıİlk basamağa 0 olmayan en küçük rakam, sonra en küçüklerİlk rakam 0 olursa sayı bir basamak kısalır.
Toplam sabit, fark en azRakamları birbirine yaklaştırToplam eşit paylaşılınca en büyük ile en küçük birbirine yaklaşır.
Toplam sabit, fark en çokBir rakamı 9'a it, kalanı küçültFark, iki ucu birbirinden uzaklaştırınca büyür.
Çözümlü set · sınav düzeyi · hedef süre ≈ 6 dk

1–3. soruları aşağıdaki bilgilere göre birbirinden bağımsız olarak cevaplayınız. Bir sayının en büyük rakamı ile en küçük rakamı arasındaki farka o sayının açıklığı denir. Örneğin 3708'in açıklığı 8 − 0 = 8, 555'in açıklığı 0'dır.

1. Açıklığı 3 olan üç basamaklı en büyük sayı ile en küçük sayının farkı kaçtır?

  1. En büyük: yüzler 9; açıklık 3 için en küçük rakam 6 olmalı. Onlara yine 9, birlere 6: 996.
  2. En küçük: yüzler 1 (0 olamaz); en küçük rakam 0 olursa en büyük rakam 3 olmalı: 103.
  3. Daha küçükleri dene: 100 ve 101'in açıklığı 1, 102'ninki 2.
  4. 996 − 103 = 893.

Cevap: 893

2. Rakamları toplamı 20 olan üç basamaklı bir sayının açıklığı en az kaç, en çok kaçtır?

  1. En az: rakamları yaklaştır; 20 ÷ 3 ≈ 6,7 → 6, 7, 7 (677), açıklık 1. Açıklık 0 olamaz: üç eşit rakamın toplamı 3'ün katıdır, 20 değil.
  2. En çok: bir rakamı 9 yap; kalan iki rakamın toplamı 11, biri en çok 9 olduğundan öteki en az 2: 299, açıklık 7.
  3. Uç durumu dene: en küçük rakam 1 olsaydı en büyük toplam 1 + 9 + 9 = 19 olurdu, 20'ye yetmez.

Cevap: en az 1, en çok 7

3. Rakamları birbirinden farklı ve açıklığı 2 olan kaç tane üç basamaklı sayı vardır?

  1. Üç farklı rakamın en büyüğü en küçüğünden 2 fazlaysa rakamlar ardışıktır: {k, k + 1, k + 2}.
  2. k = 1'den 7'ye: 7 küme, her biri 3 · 2 · 1 = 6 farklı sıralanır → 42.
  3. k = 0: {0, 1, 2}. Tanımlı işlemler sayfasında gördüğümüz gizli kısıt burada da var: ilk rakam 0 olamaz. 102, 120, 201, 210 → 4.
  4. 42 + 4 = 46. 0'lı kümeyi de 6 sayan 48 bulur.

Cevap: 46

✔ Doğru

  • Soldaki basamaktan başla, her adımda koşulun hâlâ sağlanabildiğine bak.
  • Bulduğun uç sayıyı tanımla bir kez dene.
  • 0 içeren rakam kümesini ayrı say.

✘ Sık yapılan hata

  • En küçük sayıda ilk basamağa 0 yazmak.
  • En büyükte yalnız ilk basamağı 9 yapıp kalanını denetlememek.
  • Açıklığın 0 olabileceğini toplamın 3'e bölünmesine bakmadan kabul etmek.
Akılda kalsın: Basamak değerinde sol her zaman kazanır: en büyükte sola en büyük, en küçükte 0 olmayan en küçük rakam. Toplam sabitken yakın rakamlar küçük fark, uzak rakamlar büyük fark verir.
Sınavda

Nasıl sorulurTanımlanan kavramla “koşulu sağlayan en büyük sayı kaçtır”, “en büyük ile en küçük sayının farkı kaçtır” ya da “açıklığı en az kaç olabilir” diye sorulur; şıklarda kısıtı atlayanın bulacağı değer de durur.

Tuzakİlk basamağa 0 yazmak, “rakamları farklı” koşulunu unutmak ve uç değeri denemeden işaretlemektir.

▭Sen çöz yeni mini set

Rakamlarının çarpımı 24 olan üç basamaklı en büyük sayı , en küçük sayı olur.

⇄Bilgi eşleştirme koşul → en küçük üç basamaklı

SET · SAYI YERLEŞTİRME

Toplamlı tablo: uç toplamlar kümeyi kilitler

ALES · DGS · Kural ve işlem · Okuma 7 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTabloda eksik hücre nasıl bulunur, satır ve sütun toplamı verilen tabloda bilinmeyen değer nasıl hesaplanır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Tablo yorumlama). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Satır ve sütun toplamları verilen tabloda eksik hücre, tek bilinmeyeni olan bir satır ya da sütundan bulunur: toplamdan bilinen hücreler çıkarılır. Bulunan değer tabloya yazılınca başka bir satır ya da sütun tek bilinmeyenli kalır ve zincir sürer. Bilgi yetmiyorsa hücre tek bir sayı değil bir aralıktır; soru “en az, en çok” ya da ek bilgiyle gelir.

Eksik hücre: satır ve sütun toplamı

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

1'den 9'a kadar sayıların satır ve sütun toplamları verilen tabloya yerleştirildiği sorular nasıl çözülür?

Kısa cevap: Satır ve sütun toplamları verilen tabloya sayı yerleştirirken önce uç toplamlara bakılır: 1–9 rakamlarından üç farklısının toplamı 6 ise küme yalnız {1, 2, 3}, 24 ise yalnız {7, 8, 9} olabilir. Kilitlenen satırlar sütun toplamlarıyla kesiştirilir; birden çok düzen kalırsa “olabilir” ve “kesin” öncülleri bu düzenlerin listesiyle sınanır.

Bir kongre düzenleyicisi dokuz konuşmacıyı üç oturuma ve üç salona dağıtır; her oturumun ve her salonun toplam süresi bellidir. İşe en kısa ve en uzun oturumdan başlar, çünkü onlara uyan konuşmacı grubu tektir.

Bu tip, tablo yorumlama sayfasında gördüğümüz eksik hücre zincirinin akrabasıdır; fark, hücrelere yazılacak sayıların bir havuzdan (1–9, her biri bir kez) gelmesidir. Toplam denklemleri tek başına yetmez: 9 bilinmeyene karşı 6 denklem vardır. Çözümü havuzun kısıtı getirir: en küçük ve en büyük toplamlar tek bir üçlüye izin verir. Önce onları kilitle, sonra sütunlara geç.

  1. Uç toplamları bul: üç farklı rakamla en küçük toplam 1 + 2 + 3 = 6, en büyük 7 + 8 + 9 = 24. Bunlara bir yakın toplamlar da tek kümedir (7 → {1, 2, 4}).
  2. Kilitli satırla sütunu kesiştir: hücre, iki kümenin ortak elemanından seçilir.
  3. Kalan esnekliği yaz: birden çok düzen varsa hepsini listele; sayıları azdır.
  4. Öncülü listeyle sına: “olabilir” için bir düzen yeter, “kesin” için hepsinde tutmalı.
Çözümlü set · sınav düzeyi · hedef süre ≈ 6 dk

1–3. soruları aşağıdaki bilgilere göre birbirinden bağımsız olarak cevaplayınız. 1'den 9'a kadar sayıların her biri, 3 × 3'lük bir tablonun karelerine birer kez yazılacaktır. Satır toplamları yukarıdan aşağıya 6, 15 ve 24; sütun toplamları soldan sağa 13, 18 ve 14'tür.

Uç satır toplamları kümeleri kilitler; orta sütunun 18'i, her satırın en büyüğünün toplamıdır, bu yüzden 3, 6, 9 kesin yerindedir.Görsel: Sınav Defteri

1. Tablonun ortasındaki kareye hangi sayı yazılır?

  1. 1. satır 6 → {1, 2, 3}; 3. satır 24 → {7, 8, 9}; 2. satır kalan {4, 5, 6} (toplamı 15, tutarlı).
  2. Orta sütun her satırdan bir sayı alır; alabileceği en büyük toplam 3 + 6 + 9 = 18. Toplam tavana dayandığı için orta sütun her satırın en büyüğüdür.

Cevap: 6

2. I. Sol üst kareye 2 yazılabilir. II. Sağ alt kareye 9 yazılabilir. III. Sol sütunda 5 bulunabilir. ifadelerinden hangileri olabilir?

  1. Sol ve sağ sütunlara her satırdan kalan ikili düşer: {1, 2}, {4, 5}, {7, 8}.
  2. Sol sütun 13: 1 + 4 + 8, 1 + 5 + 7, 2 + 4 + 7. Üç olası düzen var (çizelge).
  3. I: 3. düzende sol üst 2. Olabilir.
  4. III: 2. düzende sol sütunda 5. Olabilir.
  5. II: 9 orta sütunda kilitli; sağ alta gidemez.
Çözüm çizelgesi: üç olası düzen (satırlar soldan sağa)
Düzen1. satır2. satır3. satırSol sütun
11 · 3 · 24 · 6 · 58 · 9 · 71, 4, 8
21 · 3 · 25 · 6 · 47 · 9 · 81, 5, 7
32 · 3 · 14 · 6 · 57 · 9 · 82, 4, 7

Cevap: I ve III

3. Sol sütunda 8 bulunduğu biliniyorsa sağ sütundaki sayıların çarpımı kaçtır?

  1. Ek bilgi listeyi süzer: sol sütunda 8 yalnız 1. düzende var. Sağ sütun 2, 5, 7 (toplam 14, tutarlı).
  2. 2 · 5 · 7 = 70.

Cevap: 70

Ek bilgi: sihirli kare bağlantısı

1–9 sayılarından toplamı 15 olan tam 8 farklı üçlü vardır. Her satırı, sütunu ve köşegeni 15 olan 3 × 3'lük sihirli karede de tam 8 doğru (3 satır, 3 sütun, 2 köşegen) bulunur; bu yüzden üçlülerin her biri bir kez kullanılır ve merkeze, en çok üçlüde geçen 5 gelir.

✔ Doğru

  • Önce 6 ve 24 gibi uç toplamlarla kümeleri kilitle.
  • Kalan düzenleri tek tek yazıp listele.
  • Ek bilgiyle yalnız o sorunun listesini süz.

✘ Sık yapılan hata

  • Altı toplam denklemini cebirle çözmeye çalışmak.
  • Bir düzen bulunca tek sanıp “kesin” demek.
  • Bir sayıyı satır kümesine bakmadan istenen kareye koymak.
Akılda kalsın: Havuzlu tabloda uç toplam tek küme demektir: üç rakamla 6 ve 7 alttan, 23 ve 24 üstten kilitlenir. Bir sütunun toplamı tavana dayanıyorsa o sütun her satırın en büyüğünü alır.
Sınavda

Nasıl sorulurBelli sayıların bir tabloya birer kez yazıldığı, satır ve sütun toplamlarının verildiği bir düzen gelir; sorular “ortadaki kareye hangi sayı yazılır”, “hangileri olabilir” ya da “… biliniyorsa çarpım kaçtır” biçimindedir.

TuzakBulunan ilk düzeni tek sanmak ve kesin olmayan bir hücreyi kesin diye işaretlemektir.

?Soru çöz

1'den 6'ya kadar sayıların her biri, 2 satır ve 3 sütunluk bir tablonun karelerine birer kez yazılıyor. Satır toplamları üstte 9, altta 12; sütun toplamları soldan sağa 3, 7 ve 11'dir. Üst satırdaki sayıların çarpımı kaçtır?

✓ B. Uç sütunlar kilitlenir: 3 → {1, 2}, 11 → {5, 6}; orta sütun kalan {3, 4}. Üst satır 9, her sütunun küçüğüdür: 1 + 3 + 5; çarpım 15. A 48, alt satırın (2, 4, 6) çarpımıdır; C 9, çarpım yerine toplamı yazmaktır; D 20, orta sütunun 4'ünü üste koymaktır (1 · 4 · 5): üst satır toplamı 10 olur, 9 değil.

⇄Bilgi eşleştirme toplam → tek küme

SET · KURALLI TABLO

Toplam piramidi: ortadaki kutular üç kez sayılır

ALES · DGS · Kural ve işlem · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaTanımlı işlemde sonuç verilip sayı sorulduğunda nasıl geri gidilir, birden çok çözüm çıkınca ne yapılır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Tanımlı işlemler). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Sonuç verilip sayı sorulduğunda kural çözümlemeyle sadeleştirilir (ör. ABC − CBA = 99(A − C)), sonuç bu sade biçime eşitlenir ve rakam sınırları içinde bütün olası rakam çiftleri listelenir. Tek cevap çıkmıyorsa sorunun ek koşulu (en küçük, rakam toplamı, farklı rakam) listeyi süzer.

Ters işlem: sonuçtan rakama

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Her kutunun altındaki iki kutunun toplamı olduğu sayı piramidi soruları nasıl çözülür, tepedeki sayı nasıl hesaplanır?

Kısa cevap: Her kutunun altındaki iki kutunun toplamı olduğu piramitte tepe, alt sıradaki sayıların ağırlıklı toplamıdır. Alt sıra a, b, c, d ise tepe a + 3b + 3c + d olur: ortadaki kutular tepeye üç yoldan, kenarlar tek yoldan ulaşır. Bilinmeyen bu formülle bulunur; en büyük tepe için büyük sayılar ortaya yazılır.

Bir şirketin satış raporunda bölge toplamları il toplamlarından, il toplamları ilçe toplamlarından oluşur. Bir ilçedeki küçük bir değişiklik, yukarı çıktıkça kaç toplamın içine girdiğine göre büyür.

Kurallı tablo setlerinde kural hücreler arasındadır: “her kutu, altındaki iki kutunun toplamıdır” gibi. Bu kuralı her soruda sayılarla baştan uygulamak yerine bir kez harflerle yürütmek bütün soruların anahtarını verir. Bu, tanımlı işlemler sayfasında gördüğümüz çözümlemenin aynı fikridir: kuralı bir kez sadeleştir, sonra her soruya uygula.

Kural bir kez harflerle yürütülünce katsayılar görünür: 1, 3, 3, 1. Her katsayı, o kutudan tepeye giden yolların sayısıdır.Görsel: Sınav Defteri
tepe = a + 3b + 3c + d tepe = (a + b + c + d) + 2 · (b + c)İkinci yazılış en büyük-en küçük sorularını kısaltır: taban toplamı sabitse tepeyi ortadaki iki sayı belirler.
Çözümlü set · sınav düzeyi · hedef süre ≈ 6 dk

1–3. soruları aşağıdaki bilgilere göre birbirinden bağımsız olarak cevaplayınız. Dört katlı bir sayı piramidinin en alt sırasında dört kutu vardır; öteki her kutuya, hemen altındaki iki kutudaki sayıların toplamı yazılır.

1. En alt sırada soldan sağa 2, b, 4 ve 1 yazılıdır. Tepedeki sayı 36 ise b kaçtır?

  1. Formül: 2 + 3b + 3 · 4 + 1 = 36 → 3b = 21 → b = 7.
  2. Piramidi kurarak denetle: 9, 11, 5 → 20, 16 → 36.

Cevap: 7

2. En alt sıraya 1, 2, 3 ve 4 sayıları birer kez yazılacaktır. Tepedeki sayının alabileceği en büyük değer ile en küçük değer arasındaki fark kaçtır?

  1. Taban toplamı her düzende 10: tepe = 10 + 2 · (b + c).
  2. En büyük: ortaya 3 ve 4 → 10 + 14 = 24. En küçük: ortaya 1 ve 2 → 10 + 6 = 16.
  3. 24 − 16 = 8.

Cevap: 8

3. En alt sıraya soldan sağa ardışık dört tam sayı yazılırsa tepedeki sayı için I. 4'ün katıdır. II. Çifttir. III. 8'in katıdır. ifadelerinden hangileri kesinlikle doğrudur?

  1. Sayılar a, a + 1, a + 2, a + 3: tepe a + 3(a + 1) + 3(a + 2) + (a + 3) = 8a + 12 = 4 · (2a + 3).
  2. I kesin; II kesin, çünkü 4'ün katı çifttir.
  3. III: 2a + 3 tektir, 4 ile bir tek sayının çarpımı 8'e bölünmez. Örnek: a = 1 için tepe 20.

Cevap: I ve II

Katsayılar alt sıradaki kutu sayısıyla değişir: üç kutuda 1, 2, 1; beş kutuda 1, 4, 6, 4, 1 olur. Sınavda tablo daha büyükse formülü ezberlemek yerine bir kez harflerle yürüt.

✔ Doğru

  • Kuralı bir kez harflerle yürüt, katsayıları bul.
  • En büyük tepe için büyük sayıları ortaya koy.
  • Bulduğun değeri piramidi kurarak denetle.

✘ Sık yapılan hata

  • Tepeyi alt sıranın düz toplamı sanmak.
  • Kenar kutuları önemli sanıp büyük sayıları kenara yazmak.
  • Katsayıları bir kat eksik yürütmek.
Akılda kalsın: Piramitte orta ağırdır: dört kutulu tabanda katsayılar 1, 3, 3, 1. Tepe = taban toplamı + 2 × (ortadaki iki sayı).
Sınavda

Nasıl sorulurKutular arasındaki toplama ya da fark kuralı ve bazı kutuları dolu bir piramit veya tablo verilir; sorular bir bilinmeyeni, tepenin alabileceği en büyük ya da en küçük değeri, ya da “ardışık sayılar yazılırsa hangileri kesinlikle doğrudur” sorusunu sorar.

TuzakTepeyi taban toplamı sanmak ve büyük sayıları kenara koymaktır.

▭Sen çöz yeni mini set

Dört katlı bir sayı piramidinde her kutuya altındaki iki kutunun toplamı yazılıyor. En alt sıra soldan sağa 3, 5, 1, 6'dır. İkinci sıranın ortasındaki kutuya , tepeye yazılır.

?Soru çöz

Dört katlı bir sayı piramidinde her kutuya altındaki iki kutunun toplamı yazılıyor. En alt sıra soldan sağa 10, 2, 2, 10 ise tepedeki sayı kaçtır?

✓ D. Tepe = 10 + 3 · 2 + 3 · 2 + 10 = 32 (sıralar: 12, 4, 12 → 16, 16 → 32). A 24, alt sıranın düz toplamıdır; B 28, ortadaki kutuları üç değil iki kez saymaktır (1, 2, 2, 1); C 64, ağırlığı kenarlara vermektir (3, 1, 1, 3). Kenarlar büyük olsa da tepeyi asıl ortadaki sayılar büyütür.
YÖNTEM · ÖRÜNTÜ

Rakam şeridi: n. rakamı bloklarla bul

ALES · DGS · Kural ve işlem · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Sayılar yan yana yazılınca oluşan rakam dizisinde n. rakam nasıl bulunur, ilk kez hangi sırada görüldüğü nasıl hesaplanır?

Kısa cevap: Sayılar yan yana yazılarak oluşan şeritte n. rakamı bulmak için şerit basamak sayısına göre bloklara ayrılır: tek basamaklılar birer, iki basamaklılar ikişer, üç basamaklılar üçer rakam kaplar. Önce n'nin hangi blokta olduğu bulunur; blok içindeki sıra basamak sayısına bölünür: bölüm kaç sayının bittiğini, kalan sıradaki sayının kaçıncı rakamı olduğunu söyler.

Bir matbaa bilet koçanlarına 1'den başlayarak numara basar ve kaç rakam dizildiğini bilmek ister, çünkü her rakam ayrı bir döküm harfidir. 9'dan 10'a geçince bir numara artık iki harf yer.

Basamak örüntüsü setlerinde tek sayılar, 3'ün katları ya da kuvvetler art arda yazılır ve şeridin belli bir rakamı sorulur. Örüntü kurmanın genel yolu Temel Matematik serisinin rutin olmayan problemler anlatımında; buradaki fark, örüntünün sayılarda değil rakamlarda sayılmasıdır. Blokların uzunluğu farklı olduğu için tek bir formül işlemez; blok blok ilerlenir.

  1. Blokları say: kaç tek basamaklı, kaç iki basamaklı sayı var; her blok kaç rakam tutar.
  2. n'yi bloklardan düş: önceki blokların rakam sayısını çıkar, blok içindeki sırayı bul.
  3. Böl: blok içi sıra ÷ basamak sayısı. Kalan r ≠ 0 ise (bölüm + 1). sayının r. rakamı; kalan 0 ise bölüm. sayının son rakamı.
  4. Sayıyı yaz: blokta k. sayı = ilk sayı + (k − 1) · adım; rakamı oku.
Şerit üç bloğa ayrılınca 50., 97. ve 100. rakamın yeri tek bölmeyle bulunur; ortadaki blok 90 rakamdır.Görsel: Sınav Defteri
Çözümlü set · sınav düzeyi · hedef süre ≈ 6 dk

1–3. soruları aşağıdaki bilgilere göre birbirinden bağımsız olarak cevaplayınız. Pozitif tek sayılar küçükten büyüğe, aralarında boşluk bırakılmadan yan yana yazılarak 13579111315… biçiminde bir rakam şeridi oluşturuluyor.

1. Şeridin 50. rakamı kaçtır?

  1. Tek basamaklılar 1, 3, 5, 7, 9: 5 rakam. 50 − 5 = 45: iki basamaklı blokta 45. rakam.
  2. 45 ÷ 2 = 22, kalan 1: 22 sayı bitmiş, 23. sayının 1. rakamı.
  3. 23. iki basamaklı tek sayı 11 + 22 · 2 = 55.
  4. Denetim: 55'in ilk rakamı şeritte 5 + 22 · 2 + 1 = 50. sıradadır.

Cevap: 5

2. Şeridin 100. rakamı kaçtır?

  1. İki basamaklı tekler 11'den 99'a 45 sayı, 90 rakam; 99 bitince 5 + 90 = 95 rakam yazılmıştır.
  2. 100 − 95 = 5: üç basamaklı blokta 5. rakam; 5 ÷ 3 = 1, kalan 2 → 2. sayının 2. rakamı.
  3. 2. sayı 103; 2. rakamı 0.

Cevap: 0

3. Şeritte 0 rakamı ilk kez kaçıncı sırada yer alır?

  1. Tek sayının birler basamağı 0 olamaz; 0 ancak üç basamaklıların onlar basamağında görünür. İlk aday 101.
  2. 101, şeridin 96., 97. ve 98. rakamlarıdır; 0 ortadaki.

Cevap: 97

Şerit sayıların kendisinden değil bir işlemin sonucundan oluşuyorsa iki basamaklı değerlere dikkat. 1'den başlayarak her sayının rakamları toplamı yazılırsa (1, 2, …, 9, 1, 2, …) 19'un rakamları toplamı 10'dur ve şeritte iki yer kaplar: 19. rakam 1, 20. rakam 0'dır. 10'u tek rakam sayan 20. rakamı 2 bulur. Kuralı adım adım işleten düzenekleri Algoritma ve kodlama sayfasında göreceğiz.

✔ Doğru

  • Önce blokları say, sonra blok içinde böl.
  • Kalan 0 ise bölüm. sayının son rakamını al.
  • Yöntemi küçük bir sırayla dene: 6. rakam 11'in 1'i.

✘ Sık yapılan hata

  • Tek basamaklı bloğu çıkarmayı unutmak.
  • Kalanı yanlış yorumlamak: kalan 1'i sayının ikinci rakamı sanmak.
  • İki basamaklı bir değeri şeritte tek rakam saymak.
Akılda kalsın: Şeritte önce blok, sonra bölme: bölüm kaç sayının bittiğini, kalan sıradaki sayının kaçıncı rakamı olduğunu söyler. Kalan 0 ise cevap, biten son sayının son rakamıdır.
Sınavda

Nasıl sorulurBelli bir kurala uyan sayılar (tekler, bir sayının katları, kuvvetler) boşluksuz yan yana yazılır; sorular “n. rakam kaçtır”, “k rakamı ilk kez kaçıncı sıradadır” ya da “n. rakama kadar kaç tane 1 yazılmıştır” biçimindedir.

TuzakTek basamaklı bloğu atlamak ve bölmede kalanı bir kaydırmaktır.

?Soru çöz

3'ün pozitif katları küçükten büyüğe, aralarında boşluk bırakılmadan yan yana yazılarak 36912151821… biçiminde bir rakam şeridi oluşturuluyor. Bu şeridin 30. rakamı kaçtır?

✓ C. Tek basamaklı katlar 3, 6, 9: 3 rakam. 30 − 3 = 27; 27 ÷ 2 = 13, kalan 1 → 14. iki basamaklı katın 1. rakamı: 12 + 13 · 3 = 51 → 5. A 4, tek basamaklı katları unutup saymaya 12'den başlamaktır; B 8, kalanı yok sayıp 13. katın (48) son rakamını almaktır; D 1, 9'u atlayıp tek basamaklı bloğu 2 rakam saymaktır.

↕Çözüm adımlarını sırala n. rakam

  1. Bölüm ve kalandan kaçıncı sayının kaçıncı rakamı olduğunu belirle
  2. Önceki blokların rakam sayısını n'den çıkar
  3. Sayıyı ilk sayı + (sıra − 1) · adım ile yazıp rakamı oku
  4. Blok içindeki sırayı sayının basamak sayısına böl

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

İki basamaklı AB sayısının yansıması, rakamları yer değiştirerek yazılan BA sayısıdır; baştaki sıfır atılır (40'ın yansıması 4'tür). Yansıması kendisinden 27 küçük olan kaç tane iki basamaklı sayı vardır?

✓ B. AB − BA = 9(A − B) = 27 → A − B = 3: 30, 41, 52, 63, 74, 85, 96 (30 − 3 = 27). A 6, birler basamağı 0 olan 30'u “yansıması iki basamaklı değil” diye atmaktır; tanım baştaki sıfırı atıyor. C 13, farkın iki yönünü de saymaktır (yansıması 27 büyük olanlar dahil); D 3, rakam farkını cevap sanmaktır.Kaynak: Tanımlı işlemler · Gizli kısıtlar: sıfır, farklı rakam

?Soru 2

Bir bisiklet kiralama noktası 30 TL açılış ücreti ve saat başına 12 TL alır; ücret tam saat üzerinden hesaplanır. Aşağıdakilerden hangisi bir müşterinin ödediği tutar olamaz?

✓ C. Tutar − 30, 12'nin katı olmalı: 160 − 30 = 130, 12'ye bölünmez. A 114 olabilir: 84 ÷ 12 = 7 saat; B 150 olabilir: 120 ÷ 12 = 10 saat; D 186 olabilir: 156 ÷ 12 = 13 saat. Açılış ücretini çıkarmadan 12'ye bölmek, 114 ve 186'yı yanlışlıkla eler.Kaynak: Tanımlı işlemler · “Hangisi olamaz” ve değer kümesi

?Soru 3

Bir kooperatifin süt teslimatı grafikte 2022'de 238 ton, 2024'te 415 ton olarak okunuyor. Teslimat 2022'den 2024'e yaklaşık yüzde kaç artmıştır?

✓ C. Tahmin: 240'tan 420'ye çıkış +180 ton, 180 ÷ 240 = %75 civarı; şıklardan yalnız C buna yakın. Tam hesap (415 − 238) ÷ 238 = 177 ÷ 238 ≈ %74. A %43, farkı yeni değere (415) bölmektir; B %174, 415 ÷ 238 ≈ 1,74 katı artış oranı sanmaktır (1,74 kat = %74 artış); D %37, iki yıllık artışı ikiye bölüp yıllık oran yazmaktır, oysa soru 2022'den 2024'e toplam artışı soruyor.Kaynak: Grafik yorumlama · Tahminle eleme, grafik ve tablo

?Soru 4

Bir tiyatroda tam bilet 180 TL, öğrenci bileti 120 TL'dir. Cuma gösterisinin satış tablosunda tam bilet sayısı 40, toplam gelir 10 800 TL yazıyor; öğrenci bileti hücresi boş bırakılmış. Cuma günü kaç öğrenci bileti satılmıştır?

✓ C. Tam biletlerin geliri 40 · 180 = 7 200 TL; kalan 10 800 − 7 200 = 3 600 TL; 3 600 ÷ 120 = 30. A 90, bütün geliri öğrenci biletine bölmektir; B 36, geliri iki fiyatın toplamına bölmektir (10 800 ÷ 300); D 60, kalanı fiyat farkına bölmektir (3 600 ÷ 60).Kaynak: Senaryo ve kural problemleri · Tersine kurgu: toplamdan parçaya

?Soru 5

İki basamaklı AB sayısı için K(AB) = A · B + B olarak tanımlanıyor. K(AB) = 24 eşitliğini sağlayan kaç tane iki basamaklı sayı vardır?

✓ D. Sadeleştir: B · (A + 1) = 24; A + 1 en az 2, en çok 10, B en çok 9. A + 1 = 3, 4, 6, 8 → B = 8, 6, 4, 3: 28, 36, 54, 73. A 5, A + 1 = 2'yi de saymaktır (B = 12 rakam değil); B 8, 24'ün bütün çarpan çiftlerini saymaktır; C 3, çiftlerden birini (ör. 73) atlamaktır.Kaynak: Tanımlı işlemler · Ters işlem: sonuçtan rakama

?Soru 6

Bir şehirde A taksisi 40 TL açılış ücreti ve kilometre başına 25 TL, B taksisi 100 TL açılış ücreti ve kilometre başına 19 TL alır. Yol tam kilometre olarak ölçülürse B taksisinin daha ucuz olduğu en kısa yolculuk kaç kilometredir?

✓ C. Eşitlik: 40 + 25k = 100 + 19k → k = 10; 10 km'de ikisi de 290 TL, 11 km'de A 315, B 309 TL. A 10, eşitlik noktasını “daha ucuz” sanmaktır; B 6, kilometre başı ücret farkını (25 − 19) cevap sanmaktır; D 4, B'nin açılışını A'nın km ücretine bölmektir (100 ÷ 25).Kaynak: Senaryo ve kural problemleri · Tarife karşılaştırma, kırılma noktası

?Soru 7

Bir şirket 4 şubesine toplam 30 yeni bilgisayar dağıtacaktır. Her şube en az 4 bilgisayar alacak, hiçbir iki şube aynı sayıda bilgisayar almayacaktır. En çok bilgisayar alan şube en az kaç bilgisayar almış olabilir?

✓ B. Değerleri ardışık yap: 6 + 7 + 8 + 9 = 30, en büyük 9. 8 olsaydı en çok 8 + 7 + 6 + 5 = 26 dağıtılırdı. A 8, ortalamayı (7,5) yukarı yuvarlayıp farklılığı atlamaktır; C 15, en çok alanın alabileceği en çok değerdir (4 + 5 + 6 + 15); D 7, ortalamayı aşağı yuvarlamaktır.Kaynak: Senaryo ve kural problemleri · Koşullu dağılım: en az, en çok

?Soru 8

Bir okulun öğrencilerinin %60'ı lisede, %40'ı ortaokuldadır. Lisedeki öğrencilerin %25'i, ortaokuldaki öğrencilerin %50'si okul servisini kullanmaktadır. Okulun bütün öğrencilerinin yüzde kaçı servis kullanır?

✓ D. 100 öğrenci düşün: lisede 60'ın %25'i 15, ortaokulda 40'ın %50'si 20; 15 + 20 = 35, yani %35. A %37,5, iki oranın düz ortalamasıdır (gruplar eşit büyüklükte değil); B %75, oranları toplamaktır; C %15, yalnız lisedeki servis kullananları saymaktır.Kaynak: Grafik yorumlama · İki grafiği birleştirme

?Soru 9

Bir kafe bir sürahi limonata için 5 limon, 0,5 kg şeker ve 2,5 litre su kullanır. Depoda 60 limon, 9 kg şeker ve 40 litre su vardır. Bu stokla en çok kaç sürahi limonata yapılabilir?

✓ D. Bölümler: limon 60 ÷ 5 = 12, şeker 9 ÷ 0,5 = 18, su 40 ÷ 2,5 = 16; en küçüğü 12, darboğaz limon. A 9, sayıca en küçük stoğu (9 kg şeker) cevap sanmaktır; B 16, suyun bölümüdür, limon daha önce biter; C 18, en büyük bölümü almaktır.Kaynak: Senaryo ve kural problemleri · Karışım ve üretim seti

?Soru 10

Üç basamaklı ABC sayısı için T(ABC), AB ve BC iki basamaklı sayılarının toplamıdır. Örnek: T(358) = 35 + 58 = 93. Buna göre T(472) − T(274) kaçtır?

✓ B. T(472) = 47 + 72 = 119, T(274) = 27 + 74 = 101; fark 18. A 198, kuralı uygulamadan sayıların kendisini çıkarmaktır (472 − 274); C 0, AB ve BC'yi rakam toplamı gibi okumaktır (her ikisinde 4 + 7 + 7 + 2 = 20); D 119, ikinci değeri hesaplamadan durmaktır.Kaynak: Tanımlı işlemler · Rakam fonksiyonu seti
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Sayısal Mantık soruları hazırlanıyor. Şimdilik bu sayfadaki etkinlikler ve sondaki karma tekrarla kendini dene.
Soru çöz →