Karma set provası: süre tutarak tam blok çalışması

Serinin bütün set tiplerini karışık sırayla, süre tutarak çöz; hangi seti önce açacağına ve ne zaman geçeceğine karar vermeyi, hatalarını türüne göre ayırmayı öğren.

7 durakALES · DGS
14 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 14tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
STRATEJİ · SÜRE

Prova kuralları: 17 soru, 30 dakika, bir tarama kartı

ALES · DGS · Karma prova · Okuma 8 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaALES ve DGS'de net nasıl hesaplanır, 4 yanlış 1 doğruyu götürürken boş bırakmak mı işaretlemek mi kazandırır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Sayısal testin haritası). Önce kendin cevapla, sonra aç.

ALES ve DGS'de ham puan (net) doğru sayısından yanlış sayısının dörtte birinin çıkarılmasıyla bulunur: net = D − Y/4; boş bırakılan soru puanı değiştirmez. Beş şıktan hiçbiri elenemiyorsa rastgele işaretlemenin beklenen kazancı sıfırdır. Bir şık bile kesin elenebiliyorsa işaretlemek ortalamada net kazandırır.

Net hesabı ve boş bırakma

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

ALES ve DGS mantık setleri için süre tutarak deneme nasıl yapılır, hangi set önce çözülür, hangi soru boş bırakılır?

Kısa cevap: Karma provada DGS'nin set bölümü kadar bir blok (7 set, 17 soru) saat açıkken çözülür: DGS adayı 30, ALES adayı aynı hızla 32 dakika tutar. İlk dakikada bütün bilgi kutuları taranır, her sete tip ve tahmini süre yazılır; setler dakika başına soruya göre sıralanır, en pahalı set sona kalır. Hiç şık elenemeyen soru boş bırakılır.

Yüzme antrenörü her stili ayrı ayrı çalıştırır; yarıştan önceki son antrenmanda ise hepsini karışık sırayla, kronometre açıkken yüzdürür.

Bu sayfa yeni yöntem öğretmiyor. Önceki sayfalar birer tipe odaklandı; sınavda ise tipler karışık gelir ve asıl beceri, bilgi kutusuna bakıp “hangi tip, hangi yöntem, kaç dakika?” sorusunu birkaç saniyede cevaplamaktır. Aşağıdaki blok DGS'nin set bölümüyle aynı boydadır: dört tane 2 soruluk, üç tane 3 soruluk set (ALES'te 8 set, 21 soru vardır). Sayısal testin haritası sayfasında gördüğümüz örnek planlar set bölümüne DGS'de 30, ALES'te 40 dakika ayırıyordu; ALES adayı 17 soruyu aynı hızla 40 ÷ 21 × 17 ≈ 32 dakikada çözmelidir.

Süre iki testin toplamıdır. Sözel testin son 8 sorusu için aynı provayı Sözel Mantık serisinin karma setleriyle yap; koşulu sembole çevirmek, olası düzenleri yazmak ve karşı örnekle elemek orada da ortak yöntemdir.

Prova kuralları

  1. Saati baştan kur: DGS 30, ALES 32 dakika. Süresiz çözülen set, sınavdaki hızın hakkında bilgi vermez.
  2. Bir dakika tara: her bilgi kutusuna bak, tipini adlandır, tahmini dakikasını yaz. Tipin adı hangi yöntemi çağıracağını söyler.
  3. Dakika başına soruya göre sırala: en düşük oranlı set sona. Süre biterse kaybettiğin, en pahalı sorular olur.
  4. 3 dakika kuralı: bir soruda 3 dakikayı geçtiysen işaretle, geç; takılan soru sonraki setin kolay sorularını da yer.
  5. Son dakikada boş bırakma kararı: kesin elediğin şık varsa işaretle, yoksa boş bırak (net = D − Y/4).
  6. Hata kaydı tut: her yanlışın türünü yaz; son konudaki tablo hangi sayfaya döneceğini söyler.
Çözümlü set · tarama kartı

1–3. soruları aşağıdaki bilgilere göre birbirinden bağımsız olarak cevaplayınız. Bir DGS adayı bu sayfadaki bloğu çözmeden önce bir dakikada bilgi kutularını taramış ve tahminlerini tabloya yazmıştır. Aday set bölümüne toplam 30 dakika ayırmıştır.

Tarama kartı: bilgi kutusuna ilk bakış
Set (soru no)İlk görünenTipSoruTahmin (dk)
1 (26–27)raf numarasını koda çeviren iki adımlı kuralşifreleme24
2 (28–29)boş hücreli biniş tablosutablo23
3 (30–31)açılıp kapanan fıskiyeperiyot24
4 (32–33)ürün dağılımı, daire grafiğigrafik23
5 (34–36)rakamlarla tanımlanan “ağırlık”tanımlı işlem35
6 (37–39)üç maddelik kurye ücret kuralıuzun kural39
7 (40–42)“… dengeli sayı denir”yeni kavram36
Toplam1734

1. Tahminlere göre blok, taramadan sonra kalan süreyi kaç dakika aşar?

  1. Taramadan sonra kalan: 30 − 1 = 29 dk.
  2. Tahminlerin toplamı 34 dk; açık 34 − 29 = 5 dk. Bloğun tamamı sığmaz, bir set sona kalacaktır.

Cevap: 5 dakika

2. Aday setleri dakika başına soruya göre sıralarsa hangi set sona kalır ve o sete başlarken kaç dakikası olur?

  1. Oranlar: Set 2 ve 4 2 ÷ 3 ≈ 0,67; Set 5 0,6; Set 1, 3, 7 0,5; Set 6 3 ÷ 9 ≈ 0,33.
  2. Sıra 2, 4, 5, 1, 3, 7, 6; birikimli süre 3, 6, 11, 15, 19, 25 dk. Set 6'ya başlarken 29 − 25 = 4 dk kalır.
  3. Denetim: 29 dakikaya tam set olarak en çok 14 soru sığar.
  4. Set 5 ya da Set 7'yi dışarıda bırakmak da 14 soru verir ama artan süre 0 ya da 1 dakikadır; Set 6'yı sona bırakmak 4 dakika artırır ve bu süre onun ilk sorusuna yeter.

Cevap: Set 6 (uzun kural); 4 dakika

3. Aday 37. soruyu 3 dakikada çözmüştür. Kalan 1 dakikada 38. soruda beş şıktan ikisini kesin elemiş, 39. soruyu okuyamamıştır. Ne yapmalıdır?

  1. 38: kalan üç şıktan biri işaretlenirse beklenen net 1/3 − 2/3 · 1/4 = +1/6; sıfırdan büyük, işaretle.
  2. 39: hiç şık elenmedi; beş şıkta rastgele işaretin beklenen kazancı sıfırdır, boş bırak. Bu hesabı Sayısal testin haritası sayfasında gördük.

Cevap: 38'i işaretle, 39'u boş bırak

Tarama (T) bir dakika; altı set 25. dakikada biter. Kesik çizgili uzun kural seti için kalan 4 dakika yalnız ilk soruya yeter.Görsel: Sınav Defteri

✔ Doğru

  • Tarama kartını kitapçığın kenarına kısaltmayla yaz: T (tablo), G (grafik), K (kural)…
  • Her set bitince saate bak, plandan sapmayı not et.
  • Sona kalan setin ilk sorusunu dene; ilk soru çoğu zaman kuralı doğrudan uygular.

✘ Sık yapılan hata

  • Taramadan 26. sorudan başlayıp numara sırasıyla gitmek.
  • Tahmini süre yazmadan “nasılsa yetişir” demek.
  • Süre bitince kalan bütün soruları körlemesine işaretlemek.
Akılda kalsın: Provanın üç kararı: tara (1 dk; tip + dakika), sırala (dakika başına soru; en pahalı set sona), bırak (elenen şık yoksa boş). Saat açık değilse prova değil, alıştırmadır.
Sınavda

Nasıl sorulurSüre planı soru olarak gelmez ama netini belirler: DGS'de 26–42, ALES'te 23–43 arası sorular yalnız “birbirinden bağımsız olarak cevaplayınız” yönergesiyle ayrılır; kitapçık setin tipini yazmaz, tipi senin adlandırman gerekir.

TuzakKitapçıktaki sırayı çözme sırası sanmak ve uzun kurallı bir sete erken girip kısa tablo ve grafik setlerini süresiz bırakmaktır.

⇄Bilgi eşleştirme ilk görünen → ilk hamle

?Soru çöz son 8 dakika

Bir adayın set bölümünde 8 dakikası kalmıştır ve üç set açılmamıştır: K tablo (2 soru, tahmini 3 dk), L kibrit şekli (2 soru, tahmini 6 dk), M tanımlı işlem (3 soru, tahmini 5 dk). En çok soruyu çözmek için hangi setleri seçmelidir?

✓ B. K + M: 3 + 5 = 8 dakika, 2 + 3 = 5 soru; başka hiçbir ikili 8 dakikaya sığmaz. A 9 dakikadır, şekilli setin süresini küçümsemektir; C 3 soruda kalır ve 3 dakika boşa gider; D 11 dakikadır, en çok soruyu veren seti alıp süreyi sınamamaktır.
PROVA · ŞİFRE VE TABLO

Set 1 ve 2: şifre geri çözülür, tablo zincirle dolar

ALES · DGS · Karma prova · Okuma 7 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaALES'te şifreleme ve kodlama soruları nasıl çözülür, şifrelenmiş sayıdan asıl sayıya nasıl dönülür, hangi kod olamaz nasıl bulunur?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Algoritma ve kodlama). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Şifreleme setinde bir kural sayıyı koda çevirir: rakamlara konumuna göre ekleme, rakam kaydırma, sırayı ters çevirme ya da asal çarpanların üslerini yazma. Önce kural verilen örnekle denenir; koddan sayıya dönerken adımlar ters sırayla ve ters işlemle uygulanır. “Hangisi kod olamaz” sorusunda sayının gizli kısıtı (ilk rakam 0 değil) koda taşınarak aranır.

Şifreleme: sayıdan koda, koddan sayıya

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

ALES ve DGS'de şifreleme seti ile tablo seti aynı blokta gelince nasıl çözülür, hangisine önce başlanır?

Kısa cevap: Şifreleme setinde kural ileri uygulanır; koddan sayıya dönerken adımlar tersten ve ters işlemle geri alınır, “olamaz” sorusunda sayının yasağı (ilk rakam 0 olamaz) koda çevrilir. Tablo setinde tek bilinmeyenli satırdan başlanır, bulunan her hücre zinciri sürdürür; yüzdenin tabanı kökteki “… içinde” denen gruptur.

Depo görevlisi raf etiketinden ürünün yerini bulur; otobüs hattının sorumlusu yarım kalmış biniş tablosunu toplamlardan tamamlar. İkisi de birkaç dakikalık iştir, yeter ki kuralı doğru yönde işletesin.

Tarama kartında Set 2 ilk sıradaydı: kısa tablo, dakika başına en çok soru. Set 1'in kuralı iki adımdır ve örneği vardır; dördüncü sıraya yazılmıştı. Kitapçıkta Set 1 önce gelse de çözüm Set 2'den başlar; aşağıda kitapçık sırasıyla veriliyor.

Karar kutusu · Set 1 (26–27)
Tipi tanıSayıyı koda çeviren adımlı kural ve bir örnek: şifreleme
YöntemAlgoritma ve kodlama sayfasında gördüğümüz gidiş-dönüş: ileri uygula, geri çözerken adımları tersten al
Süre ve sıra2 soru · 4 dk · dördüncü
Set 1 · şifreleme · hedef süre ≈ 4 dk

26–27. soruları aşağıdaki bilgilere göre birbirinden bağımsız olarak cevaplayınız. Bir depoda her rafın üç basamaklı bir numarası vardır. Numara etikete iki adımda kodlanır: önce rakamların sırası ters çevrilir, sonra her rakama 3 eklenir; toplam 10 ya da daha büyükse yalnız birler basamağı yazılır. Örnek: 162 → 261 → 594.

26. Etiketinde 952 yazan rafın numarası kaçtır?

  1. Son yapılan adım ilk geri alınır: her rakamdan 3 çıkar (2 için 12 − 3): 9 → 6, 5 → 2, 2 → 9; 629.
  2. Sonra ilk adımı geri al, sırayı ters çevir: 629 → 926.
  3. Denetim: 926 → 629 → 952. Kod tutuyor.

Cevap: 926

27. Bir etiket kodunun son rakamı hangisi olamaz?

  1. Ters çevirme yüzünden kodun son rakamı, raf numarasının ilk rakamından gelir.
  2. İlk rakam 1–9'dur; 3 eklenince 4, 5, 6, 7, 8, 9, 0, 1, 2 çıkar.
  3. 3 için ilk rakamın 0 olması gerekirdi: üç basamaklı sayıda yasak. Tanımlı işlemler sayfasında gördüğümüz gizli kısıt burada koda taşınmıştır.

Cevap: 3

Karar kutusu · Set 2 (28–29)
Tipi tanıBoş hücreli çapraz tablo ve toplamlar: tablo
YöntemTablo yorumlama sayfasında gördük: tek bilinmeyenli satırdan zincir, yüzdede taban kökten
Süre ve sıra2 soru · 3 dk · birinci
Set 2 · tablo · hedef süre ≈ 3 dk

28–29. soruları aşağıdaki bilgilere göre birbirinden bağımsız olarak cevaplayınız. Bir otobüs hattında bir günde biniş yapan 1000 yolcunun sefer saatine ve kart türüne göre dağılımı tabloda verilmiş, bazı hücreler boş bırakılmıştır.

Biniş sayısı (yolcu)
SeferTamİndirimliToplam
Sabah220?400
Öğle?70250
Akşam???
Toplam640?1000

28. İndirimli kart kullanan yolcuların yüzde kaçı sabah seferlerinde binmiştir?

  1. Kök “indirimli kart kullananların” diyor: taban İndirimli sütununun toplamı, 1000 − 640 = 360.
  2. Sabah indirimli 400 − 220 = 180; 180 ÷ 360 = %50. Sabah toplamına bölmek %45 verir; o, sabah yolcularının içindeki paydır.

Cevap: %50

29. Akşam seferlerinde indirimli kartla kaç yolcu binmiştir?

  1. Akşam satırında üç bilinmeyen var; zinciri öğleden başlat: Öğle tam 250 − 70 = 180.
  2. Tam sütunu artık tek bilinmeyenli: Akşam tam 640 − 220 − 180 = 240.
  3. Akşam toplam 1000 − 400 − 250 = 350.
  4. Akşam indirimli 350 − 240 = 110.
  5. Denetim: 180 + 70 + 110 = 360, İndirimli sütununun toplamı.

Cevap: 110

✔ Doğru

  • Kodu geri çözerken önce son adımı (+3) geri al, sonra ilk adımı (ters çevirme).
  • Üç bilinmeyenli satırı bırak; tek bilinmeyenli satır ya da sütun ara.

✘ Sık yapılan hata

  • Yalnız 3 çıkarıp ters çevirmeyi unutmak: 629.
  • Yüzdeyi sorulan grubun değil, satırın toplamına bölmek: %45.
Akılda kalsın: Şifrede dönüş yolu ters sıradır: son yapılan ilk geri alınır. Tabloda dönüş yolu zincirdir: tek bilinmeyen → yaz → sıradaki. İkisinde de cevabı kurala geri koyup denetle.
Sınavda

Nasıl sorulurŞifreleme setinde bir soru kodlar, öteki kodu çözer ya da “hangisi bir kod olamaz” diye sorar; tablo setinde biri yüzde, öteki eksik hücre zinciridir. İki set birlikte 7–8 dakikada biter.

TuzakŞifrede adımları aynı sırayla geri almak ve tabloda yüzdenin tabanını satırdan almaktır.

?Soru çöz yeni mini set · algoritma

Bir algoritma A = 1 ve B = 0 ile başlar ve şu iki adımı sırayla tekrarlar: 1) B'ye A'yı ekle; 2) A'yı 2 ile çarp. Her turun sonunda B ≥ 63 ise durur ve A'yı yazar. Algoritmanın yazdığı sayı kaçtır?

✓ D. Turların sonunda (B, A): (1, 2), (3, 4), (7, 8), (15, 16), (31, 32), (63, 64); B = 63 olunca durur ve o turda A zaten 64 olmuştur. A 32, A'yı ikiye katlamadan durmaktır (adım sırası); B 128, “≥” yerine “>” okuyup bir tur geç durmaktır; C 63, istenen A yerine B'yi yazmaktır.

▭Sen çöz yeni mini set · tablo

Bir fotokopi merkezi pazartesi ve salı günleri yalnız siyah-beyaz ve renkli çıktı almıştır. Pazartesi alınan 180 çıktının 150'si siyah-beyazdır; salı 45 renkli çıktı alınmıştır; iki günde toplam 400 çıktı alınmıştır. Salı günü siyah-beyaz çıktı alınmıştır; iki günün renkli çıktılarının yüzde 'ı salı günü alınmıştır.

PROVA · PERİYOT VE GRAFİK

Set 3 ve 4: döngüde ilk anı say, dairede dereceyi toplama çevir

ALES · DGS · Karma prova · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaPeriyodik döngü sorularında başlangıç günü sayılır mı, “n gün sonra” ile “n. gün” arasındaki fark nedir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Uzamsal mantık ve döngüler). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Döngü sorularında hata çoğu zaman bölmede değil başlangıçtadır. “n gün sonra” sorusunda ilerleme n'dir; “n. gün” ya da “n. nöbet” sorusunda başlangıç birinci sayıldığı için ilerleme n − 1'dir. İki uç dahil bir aralıkta olay sayısı fark ÷ periyot + 1'dir. İki döngü ilk ortak andan sonra EKOK kadar arayla buluşur.

Periyot: ilk an sayılır mı?

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Periyot ve daire grafiği soruları ALES ve DGS'de nasıl hızlı çözülür, ilk an ve derece tuzağı nedir?

Kısa cevap: Periyot setinde önce döngünün uzunluğu bulunur, geçen süre bu uzunluğa bölünür; kalan, döngünün neresinde olunduğunu söyler. Bir aralıktaki olayları sayarken ilk anın sayılıp sayılmadığına bakılır. Daire grafiğinde 360° toplamın tamamıdır: miktar = derece ÷ 360 × toplam; toplam değişirse aynı miktarın derecesi de değişir.

Parktaki fıskiye ile kooperatifin yıllık raporu aynı kitapçıkta yan yana gelebilir: biri saate, öteki pastaya bakar, ikisi de tek bir bölmeyle çözülür.

Tarama kartında Set 4 ikinci, Set 3 beşinci sıradaydı. Grafik setinin bilgi kutusu tek bir şekildir, bir dakikada okunur. Periyot setinde ise ilk an tuzağı vardır; acele edilmez, iki ucu ayrı ayrı sorulur.

Karar kutusu · Set 3 (30–31)
Tipi tanıTekrarlayan açık-kapalı döngüsü ve saat: periyot
YöntemUzamsal mantık ve döngüler sayfasında gördük: periyodu bul, böl, kalanla oku; çit direği kuralı
Süre ve sıra2 soru · 4 dk · beşinci
Set 3 · periyot · hedef süre ≈ 4 dk

30–31. soruları aşağıdaki bilgilere göre birbirinden bağımsız olarak cevaplayınız. Bir parktaki fıskiye her gün saat 08.00'de açılır; 4 dakika açık kalır, 2 dakika kapalı kalır ve bu döngü gün boyu sürer.

30. Fıskiye 08.00 ile 09.00 arasında (iki an da dahil) kaç kez açılır?

  1. Döngü 4 + 2 = 6 dakika; açılışlar 08.00, 08.06, 08.12, …
  2. 60 ÷ 6 = 10 aralık eder; aralık sayısı açılış sayısı değildir. 08.00 ilk açılıştır ve sayılır, 09.00'da da açılış vardır: 10 aralık, 11 açılış.

Cevap: 11

31. Parka ikinci bir fıskiye konmuştur; o da 08.00'de açılır, 3 dakika açık, 1 dakika kapalı kalır. İki fıskiye 08.00'den sonra ilk kez hangi saatte aynı anda açılır?

  1. Birinci fıskiye 6, ikinci 4 dakikada bir açılır; ortak açılış iki döngünün ortak katındadır: EKOK(6, 4) = 12.
  2. 08.01'de ikisi de açıktır ama bu “açık olmak”tır, “açılmak” değil. Ek bilgi yalnız bu soruya aittir; 30. sorunun cevabını değiştirmez.

Cevap: 08.12

Dolu kutular açık kaldığı dakikalardır. Birinci fıskiyenin 08.00–09.00 arasındaki açılışları da aynı adımla sayılır: 0, 6, …, 60 → 11 açılış.Görsel: Sınav Defteri
Karar kutusu · Set 4 (32–33)
Tipi tanıDerecelerle verilmiş daire ve bir toplam: grafik
YöntemGrafik yorumlama sayfasında gördük: 360° = %100, miktar için toplamla çarp
Süre ve sıra2 soru · 3 dk · ikinci
Set 4 · daire grafiği · hedef süre ≈ 3 dk

32–33. soruları aşağıdaki bilgilere göre birbirinden bağımsız olarak cevaplayınız. Bir tarım kooperatifinin bir yılda ürettiği 2400 ton ürünün türlere göre dağılımı daire grafiğinde verilmiştir.

Dilimler saat yönünde, en üstten başlayarak: fındık, çay, mısır, ayçiçeği.Görsel: Sınav Defteri

32. Kooperatif bu yıl kaç ton çay üretmiştir?

  1. 108 ÷ 360 = 0,3, yani %30.
  2. 0,3 × 2400 = 720 ton. Dereceyi yüzde sanmak 108 ÷ 100 × 2400 = 2592 verir; toplamdan büyük çıkması hatayı ele verir.

Cevap: 720 ton

33. Ertesi yıl fındık miktarı değişmemiş, toplam üretim 3200 tona çıkmıştır. Ertesi yılın daire grafiğinde fındık dilimi kaç derece olur?

  1. Fındık bu yıl 144 ÷ 360 × 2400 = 960 ton.
  2. Ertesi yıl 960 ÷ 3200 = 0,3; 0,3 × 360 = 108°. Miktar aynı, taban büyüdü: dilim küçülür, 144° kalmaz.

Cevap: 108°

✔ Doğru

  • İki uç da olay anıysa aralık sayısına 1 ekle.
  • Dereceden miktara: ÷ 360, × toplam.

✘ Sık yapılan hata

  • 60 ÷ 6 = 10 deyip 08.00'deki açılışı saymamak.
  • Toplam değişince dilimi aynı derecede bırakmak (144°).
Akılda kalsın: Döngü: periyot → böl → kalan; aralıkta olay sayarken iki ucu sor. Daire: derece bir paydır; miktar için toplama dön, toplam değişirse dereceyi yeniden hesapla.
Sınavda

Nasıl sorulurPeriyot setinde “kaç kez”, “hangi saatte”, “o an açık mı” kökleri gelir; ek bilgiyle ikinci bir döngü eklenir. Daire grafiğinde miktar, iki dilimin farkı ya da toplam değişince yeni derece sorulur.

TuzakAralık sayısını olay sayısı sanmak ve dereceyi doğrudan yüzde okumaktır.

▭Sen çöz yeni mini set · uzamsal

Eş kibrit çöpleriyle 2 satır ve 5 sütundan oluşan kareli bir ızgara (10 kare) yapılıyor; komşu karelerin ortak kenarı tek çöptür. Bu ızgara için çöp gerekir. Aynı biçimde 2 satırlı bir ızgara 47 çöple yapıldıysa ızgara sütunludur.

?Soru çöz yeni mini set · grafik

Bir pazar tezgâhının dört haftada sattığı kasa sayısı sırasıyla 20, 30, 42 ve 56'dır. Satışın bir önceki haftaya göre artış oranı en büyük olan geçiş hangisidir?

✓ A. 20'den 30'a artış 10, oranı 10 ÷ 20 = %50; sonra 12 ÷ 30 = %40 ve 14 ÷ 42 ≈ %33. B %40 ile ikinci sıradadır; C artış miktarı en büyük (14) olan geçiştir ama paydası büyüdüğü için oranı en küçüktür; D birbirine yakın artış miktarlarını eşit oran sanmaktır.
PROVA · TANIMLI İŞLEM

Set 5: tanımlı işlemde düz hesap, uç değer ve sayım

ALES · DGS · Karma prova · Okuma 5 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaALES'te rakamlarla tanımlanan işlem soruları nasıl çözülür, tanımlı işlem setinde sorular hangi sırayla gelir?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Tanımlı işlemler). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Tanımlı işlem setlerinde kural çoğunlukla bir sayının rakamlarına uygulanır: “yüzler ile birler basamağının çarpımından onlar basamağı çıkarılır” gibi. Önce verilen örneği kuralla kendin hesapla, sonra soruya geç. Set içinde sorular genellikle düz hesap, sonuçtan rakama geri gitme ve “kaç tane” sayımı sırasıyla gelir.

Rakam fonksiyonu seti

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Tanımlı işlem setinde düz hesap, en büyük değer ve kaç tane soruları sınavda nasıl sırayla çözülür?

Kısa cevap: Tanımlı işlem seti çoğunlukla üç sorudur: düz hesap, bir uç değer (en büyük ya da en küçük) ve “kaç tane” sayımı. Önce kutudaki örnek yeniden hesaplanır, sonra rakamların sınırları yazılır: ilk rakam 1–9, ötekiler 0–9. “Farklı rakam” gibi gizli kısıtlar sayımdan önce işaretlenir; şıklar çoğu zaman bu kısıtın unutulmasından kurulur.

Bir telefon oyunu her seviyeye üç rakamlık bir şifre verir ve ekranda şifrenin “ağırlığını” gösterir; en ağır şifreyi arayan oyuncu kuralı çözmek zorundadır.

Tarama kartında Set 5 üçüncü sıradaydı: 3 soru, 5 dakika. Kural tek satırdır ve iki örneği vardır; bu da seti kısa tutar. Tanımlı işlemler sayfasında gördüğümüz set sırası burada da işler: düz hesap, sonra uç değer, en son sayım.

Karar kutusu · Set 5 (34–36)
Tipi tanıRakamlarla tanımlı bir sembol ⟨ABC⟩ ve örnekler: tanımlı işlem
YöntemRolleri harfle yaz, örneği yeniden hesapla, sınırları koy; uçta zorla, sayımda durumlara ayır
Süre ve sıra3 soru · 5 dk · üçüncü
Set 5 · tanımlı işlem · hedef süre ≈ 5 dk

34–36. soruları aşağıdaki bilgilere göre birbirinden bağımsız olarak cevaplayınız. Rakamları A, B, C olan üç basamaklı ABC sayısının ağırlığı ⟨ABC⟩ = 2 · B − (A + C) biçiminde tanımlanıyor. Örnek: ⟨253⟩ = 2 · 5 − (2 + 3) = 5; ⟨916⟩ = 2 · 1 − (9 + 6) = −13.

34. ⟨482⟩ + ⟨707⟩ toplamı kaçtır?

  1. ⟨482⟩ = 16 − 6 = 10; ⟨707⟩ = 0 − 14 = −14.
  2. Toplam 10 + (−14) = −4. Eksi işaretini kaybetmek 24 verir.

Cevap: −4

35. Ağırlığı en büyük olan üç basamaklı sayı kaçtır?

  1. Ağırlık büyüsün diye B en büyük (9), A + C en küçük olmalı.
  2. A ilk rakamdır, en az 1; C en az 0: 2 · 9 − (1 + 0) = 17, sayı 190. A = 0 alınsaydı 090 üç basamaklı olmazdı; 18 ağırlığı yoktur.

Cevap: 190 (ağırlığı 17)

36. Rakamları birbirinden farklı, ortadaki rakamı 4 ve ağırlığı 0 olan kaç üç basamaklı sayı vardır?

  1. 2 · 4 − (A + C) = 0 → A + C = 8. Bütün çiftleri yaz, sonra ele (çizelge).
  2. (0, 8) ilk rakam 0 olduğu için, (4, 4) rakamlar farklı olmadığı için düşer. C = 0 serbesttir: 840 geçerlidir.
Çözüm çizelgesi: A + C = 8, B = 4
(A, C)SayıDurum
(1, 7) (7, 1)147, 741✓ ✓
(2, 6) (6, 2)246, 642✓ ✓
(3, 5) (5, 3)345, 543✓ ✓
(8, 0) (0, 8)840, 048✓ ✗ ilk rakam 0
(4, 4)444✗ rakamlar aynı

Cevap: 7

✔ Doğru

  • Kutudaki örneği bir kez kendin hesapla; kuralı yanlış okuduysan orada yakalarsın.
  • Sayımdan önce “ilk rakam 0 değil” ve “farklı rakam” şartlarını yaz.

✘ Sık yapılan hata

  • En büyük değerde A = 0 alıp 18 bulmak.
  • Sayımda 444'ü saymak (8) ya da 840'ı “0 olmaz” diye atmak (6).
Akılda kalsın: Tanımlı işlemin sınır sözlüğü: ilk rakam 1–9, öteki rakamlar 0–9, “farklı” yazıyorsa tekrar yok. Uç değerde sınırları zorla, sayımda sınırlarla ele.
Sınavda

Nasıl sorulurBilgi kutusu bir tanım ve iki örnekle gelir; sorular “kaçtır”, “en büyük kaçtır”, “kaç tane vardır”, “hangisi olamaz” köklerini kullanır.

TuzakÖrnekte görünmeyen kısıtı unutmaktır: ilk rakamın 0 olamayacağı ve “farklı rakam” şartı sayımı bir iki sayı değiştirir, şıklar da tam bu farklardan kurulur.

?Soru çöz yeni mini set · olamaz

İki basamaklı AB sayısı için AB* = A · B + A + B tanımlanıyor (ör. 34* = 12 + 3 + 4 = 19). Buna göre AB* aşağıdakilerden hangisi olamaz?

✓ B. AB* + 1 = (A + 1)(B + 1) olur; 12 için (A + 1)(B + 1) = 13 gerekir, 13 asaldır ve A + 1 en az 2, en çok 10 olduğundan bu çarpım kurulamaz. A 11, 15* ile olur (5 + 1 + 5); C 14, 24* ile (8 + 2 + 4); D 20, 26* ile (12 + 2 + 6). Üç örnek bulununca dördüncü şıkta çelişki aranır.

⇄Bilgi eşleştirme kök → ilk hamle

PROVA · UZUN KURAL

Set 6: uzun kural metni, sona bırakılan set

ALES · DGS · Karma prova · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaToplam tutar ya da toplam puan verilip parçalar sorulan senaryo sorularında olası durumlar nasıl bulunur?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Senaryo ve kural problemleri). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Kural ve sonuç verilip girdi sorulduğunda kural sondan başa geri alınır: önce en son uygulanan adım (indirim, sabit ücret) kaldırılır, sonra kalan denklem çözülür. İki bilinmeyen tek denklemdeyse tam sayı çözümler bir tabloda listelenir; soru bu listeden “en az”, “en çok” ya da “kaç farklı” cevabı ister.

Tersine kurgu: toplamdan parçaya

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

ALES ve DGS'de uzun kurallı ücret seti neden sona bırakılır, her başlayan kilogram ve indirim kuralı nasıl uygulanır?

Kısa cevap: Uzun kurallı senaryo setinde önce kural maddelere ayrılır ve yuvarlama ya da istisna sözcükleri (“her başlayan”, “en çok”, “ucuz olana”) işaretlenir; sonra her soru modele çevrilir. Okuması uzun olduğu için dakika başına en az soruyu veren set budur: provada sona kalır, ama ilk sorusu çoğu zaman en kısasıdır ve kalan birkaç dakikaya sığar.

Bir kurye firmasının fiyat listesi üç satırdır ama her satırında bir istisna saklıdır; müşteri hizmetleri bütün sorulara bu üç satırla cevap verir.

Tarama kartında Set 6 sona yazılmıştı: 3 soru için 9 dakika, dakika başına 0,33 soru. Sona kalmak atlanmak demek değildir; kalan dört dakika ilk soruya yeter. Senaryo ve kural problemleri sayfasında gördüğümüz iki araç burada birlikte çalışır: kuralı modele çevirmek ve en az maliyeti uç durumları deneyerek bulmak; son soru da oradaki tersine kurgudur.

Karar kutusu · Set 6 (37–39)
Tipi tanıMadde madde ücret kuralı, sınır ve indirim: senaryo ve kural
YöntemSınırı, yuvarlamayı ve istisnayı işaretle; en az maliyette bölünmeleri dene; tersinde son giren ilk çıkar
Süre ve sıra3 soru · 9 dk · yedinci (son)
Set 6 · uzun kural · hedef süre ≈ 9 dk

37–39. soruları aşağıdaki bilgilere göre birbirinden bağımsız olarak cevaplayınız. Bir kurye firmasının paket ücret kuralları şunlardır:

  • 5 kg'a kadar (5 kg dahil) bir paket 60 TL'dir.
  • 5 kg'ı aşan pakette, aşan her başlayan kilogram için 60 TL'ye 12 TL eklenir.
  • Aynı anda aynı adrese iki paket gönderilirse ücreti düşük olan pakete %25 indirim yapılır.

37. 8,4 kg'lık tek bir paketin ücreti kaç TL'dir?

  1. Aşan kısım 3,4 kg; “her başlayan kilogram” 4 kilogram sayılır.
  2. 60 + 4 · 12 = 108. 3,4 · 12 ile hesaplamak 100,8 verir: “başlayan” sözcüğü atlanmıştır.

Cevap: 108 TL

38. 12 kg'lık bir ürün aynı adrese en çok iki pakete bölünerek gönderilecektir; paketlerin ağırlıkları tam sayı kilogramdır. En az ücret kaç TL'dir?

  1. Tek paket: 60 + 7 · 12 = 144.
  2. İki pakette indirim ucuz olana gelir; bölünmeleri dene (çizelge). En az 6 + 6: 72 + 0,75 · 72 = 126.
Çözüm çizelgesi: 12 kg'ı bölmek
BölünmeÜcretler (TL)İndirimli toplam
12 (tek)144144
9 + 3108 ve 60108 + 45 = 153
8 + 496 ve 6096 + 45 = 141
7 + 584 ve 6084 + 45 = 129
6 + 672 ve 7272 + 54 = 126

Cevap: 126 TL

39. İki paketi aynı adrese gönderen bir müşteri toplam 153 TL ödemiştir. Paketlerden biri 5 kg'dan hafiftir. Ağır paket en çok kaç kg'dır?

  1. Hafif paket 60 TL. Öteki de 60 TL olsaydı toplam 60 + 45 = 105 olurdu; demek ki ağır paket pahalıdır ve indirim hafif pakete gelir: 45 TL.
  2. Ağır paket 153 − 45 = 108 TL; 60 + 12 · k = 108 → k = 4 başlayan kilogram: ağırlık 8 kg'dan fazla, en çok 9 kg.
  3. Denetim: 9 kg → aşan 4 kg → 108 TL; 9,1 kg olsaydı 5 başlayan kilogram, 120 TL olurdu.

Cevap: 9 kg

✔ Doğru

  • “Her başlayan” gördüğünde yukarı yuvarla.
  • İndirimin hangi pakete gittiğini her soruda yeniden kontrol et.

✘ Sık yapılan hata

  • Kesirli kilogramı olduğu gibi çarpmak: 100,8.
  • İndirimi pahalı pakete uygulamak: 7 + 5'te 63 + 60 = 123 bulup kurala aykırı bir “en az” yazmak.
Akılda kalsın: Uzun kuralda üç işaret: sınır (5 kg dahil), yuvarlama (her başlayan), istisna (ucuz olana %25). Bunları kutuda daire içine al; soruların hepsi bu üç sözcükten birinde düğümlenir.
Sınavda

Nasıl sorulurÜcret, tarife ya da kampanya kuralı üç dört maddeyle verilir; sorular “kaç TL”, “en az kaç TL”, “toplam X ise en çok kaç” biçimindedir.

TuzakYuvarlama sözcüğünü atlamak ve tersten sorulan soruda indirimin hangi pakete uygulandığını kontrol etmemektir.

▭Sen çöz yeni mini set · kural

Bir tekne kiralama işletmesi ilk saat için 300 TL, sonraki her başlayan yarım saat için 100 TL alır; günlük ücret en çok 1500 TL'dir. 2 saat 20 dakika kiralayan TL, 8 saat kiralayan TL öder.

↕Çözüm adımlarını sırala uzun kural

  1. Soruyu modele çevir: ne biliniyor, ne isteniyor
  2. Kuralı maddelere ayır; sınır, yuvarlama ve istisna sözcüklerini işaretle
  3. Bulduğun cevabı kurala geri koyup denetle
  4. Kutudaki örneği kendin yeniden hesapla
PROVA · YENİ KAVRAM

Set 7: yeni kavramı örnekle kur, karşı örnekle ele

ALES · DGS · Karma prova · Okuma 6 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaALES ve DGS'de “… sayı denir” diye tanımlanan yeni kavram soruları nasıl çözülür, I, II, III öncülleri nasıl sınanır?Bu konunun bağlandığı sayfadan (Yeni kavramlar ve sayı yerleştirme). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Soruda ilk kez tanımlanan kavram (“… sayıya öncü sayı denir”) önce sembolle yazılır, sonra bir örnek kurularak tanım denenir. “Kesinlikle doğrudur” öncülü bütün örneklerde tutmalıdır; tek karşı örnek onu düşürür. Sayım ve en büyük-en küçük sorularında tanım rakamlar arasında bir denkleme çevrilir, rakam sınırları (0–9, ilk rakam 0 değil) uygulanır.

Yeni kavram: tanımı sınama

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

ALES ve DGS'de “… sayı denir” diye başlayan yeni kavram setleri nasıl çözülür, I-II-III sorularında ne yapılır?

Kısa cevap: Yeni kavram setinde tanım önce verilen örnekle doğrulanır, sonra şıklar ya da öncüller tek tek tanıma sokulur. “Kaç tane” sorusunda tanım bir eşitliğe çevrilir ve rakam sınırlarıyla daraltılır; I-II-III sorusunda doğru görünen her öncül için karşı örnek aranır. Tanım, sınırlarıyla (basamak sayısı, 0 rakamı) birlikte okunur.

Bir bulmaca dergisi her sayıda okurlarına yeni bir sayı türü tanıtır; o sayının bütün bulmacaları yalnız o tanımla çözülür.

Tarama kartında Set 7 altıncı sıradaydı: 3 soru, 6 dakika. Tanımı okumak bir dakika sürer, ardından sorular hızlanır. Yeni kavramlar ve sayı yerleştirme sayfasında gördüğümüz iki hamle yeter: örnekle kur, karşı örnekle ele.

Karar kutusu · Set 7 (40–42)
Tipi tanı“… sayı denir” cümlesi ve örnekler: yeni kavram
YöntemTanımı örnekte dene; öncülde karşı örnek ara; sayımda eşitliği küçük rakamlardan sınırla
Süre ve sıra3 soru · 6 dk · altıncı
Set 7 · yeni kavram · hedef süre ≈ 6 dk

40–42. soruları aşağıdaki bilgilere göre birbirinden bağımsız olarak cevaplayınız. En az iki basamaklı bir doğal sayının rakamları toplamı, rakamları çarpımına eşitse bu sayıya dengeli sayı denir. Örnek: 22 (2 + 2 = 2 · 2) ve 123 (1 + 2 + 3 = 1 · 2 · 3) dengeli sayılardır.

40. I. 132   II. 1124   III. 44 sayılarından hangileri dengeli sayıdır?

  1. I: toplam 6, çarpım 6 ✓. II: toplam 8, çarpım 8 ✓.
  2. III: toplam 8, çarpım 16 ✗. “22 dengeli, 44 de benzer” demek benzetmedir, sınama değil.

Cevap: I ve II

41. İki basamaklı kaç dengeli sayı vardır?

  1. AB için A + B = A · B. Hiçbir rakam 0 olamaz: çarpım 0 olur, toplam olmaz.
  2. A = 1: 1 + B = B, olmaz.
  3. A = 2: 2 + B = 2B → B = 2.
  4. A ≥ 3: B = A ÷ (A − 1), 1 ile 2 arasında kalır, rakam değildir.

Cevap: 1 (yalnız 22)

42. Üç basamaklı kaç dengeli sayı vardır?

  1. 0 yine yasak. Rakamların hepsi 2 ya da büyükse ve en büyüğü c ise toplam en çok 3c, çarpım en az 4c: eşit olamaz. Demek ki en az bir rakam 1.
  2. İki rakam 1 ise 2 + c = c, olmaz.
  3. Tam bir 1 varsa, öteki rakamlar b ≤ c: b = 2 için 3 + c = 2c → c = 3.
  4. b = 3 için 4 + c = 3c → c = 2, b'den küçük, yeni değil. Rakamlar 1, 2, 3.
  5. Bu üç rakamın dizilişleri: 123, 132, 213, 231, 312, 321.

Cevap: 6

✔ Doğru

  • Tanımın sınırını oku: “en az iki basamaklı” tek basamaklıları dışarıda bırakır.
  • Bir rakam kümesi bulunca dizilişlerini say.

✘ Sık yapılan hata

  • 44'ü 22'ye benzetip sınamadan dengeli saymak.
  • Üç basamaklıda 123'ü bulup cevabı 1 yazmak.
Akılda kalsın: Yeni kavramda iki hamle: örnekle kur (tanımı bir sayıda dene), karşı örnekle ele (öncülü düşüren tek sayı yeter). “Kaç tane”de tanımı eşitliğe çevir, küçük rakamlardan daralt, en sonda dizilişleri say.
Sınavda

Nasıl sorulurBilgi kutusu “… sayı denir” tanımı ve bir iki örnekle açılır; sorular “hangileri … sayıdır”, “kaç tane vardır”, “en büyüğü kaçtır” ya da I-II-III “kesinlikle doğrudur” biçimindedir.

TuzakTanımdaki sınırı (basamak sayısı, 0 rakamı) atlamak ve bulunan bir rakam kümesinin dizilişlerini saymamaktır.

?Soru çöz yeni mini set · I-II-III

En az iki basamaklı ve rakamları soldan sağa doğru kesin artan sayılara merdiven sayı denir (ör. 1358). Buna göre I. Hiçbir merdiven sayı 0 rakamını içermez. II. İki merdiven sayının toplamı da merdiven sayıdır. III. Bir merdiven sayının son rakamı, basamak sayısından küçük olamaz. ifadelerinden hangileri kesinlikle doğrudur?

✓ C. I: 0 ancak en solda durabilirdi, orada da ilk rakam olamaz. III: k basamaklı merdiven sayının rakamları en az 1, 2, …, k diye artar, son rakam en az k'dir. II karşı örnekle düşer: 19 + 23 = 42, rakamlar azalıyor. A III'ü sınamadan bırakmaktır; B ve D, II'yi tek uyan örnekle (12 + 13 = 25) kesin saymaktır.

▭Sen çöz yeni mini set · örüntü

1, 2, 2, 3, 3, 3, 4, 4, 4, 4, … dizisinde her n sayısı art arda n kez yazılıyor. Dizinin 30. terimi 'dir; 8 sayısı dizide ilk kez . sırada yazılır.

PROVA · HATA ÇÖZÜMLEMESİ

Hata çözümlemesi: yanlışı türüne göre ayır, sayfasına dön

ALES · DGS · Karma prova · Okuma 7 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

ALES ve DGS denemesinde yapılan yanlışlar nasıl çözümlenir, mantık setlerinde en sık hata türleri nelerdir?

Kısa cevap: Prova bitince her yanlış, setin tipine göre değil hata türüne göre sınıflandırılır: okuma (taban, kök), birim, uç durum ve yuvarlama, taşınan ek bilgi, ters işlem sırası, döngü sınırı, gizli kısıt, karşı örneksiz “kesin”. Aynı tür birkaç sette tekrar ediyorsa çalışılacak şey, o türün anlatıldığı sayfadır.

Bir pilot her uçuştan sonra kayıt defterine yalnız “indi” yazmaz; hangi aşamada ne sapma olduğunu da not eder. Sonraki uçuşu o not korur.

Mantık setlerindeki yanlışların çoğu bilgi eksiğinden değil süreçten çıkar: kural bilinir ama bir sözcük atlanır, bir adım ters sırayla yapılır. “Şifre setinde kötüyüm” demek az bilgi verir; “geri çözerken adım sırasını karıştırıyorum” demek ne çalışacağını söyler. Aşağıdaki tablo bu provadaki her tuzağı türüne ve anlatıldığı sayfaya bağlar.

Hata türleri: bu provada nerede, nereye dönülür
Hata türüNasıl görünürBu provadaDönülecek sayfa
Okuma: taban ve kökyüzdeyi yanlış toplama bölmek; “olamaz”ı “olabilir” okumak28 (%45)Tablo yorumlama
Birim ve ölçekdereceyi yüzde, bini adet okumak32 (2592 ton)Grafik yorumlama
Uç durum ve yuvarlama“her başlayan”, üst sınır, ilk rakamı 0 almak37 (100,8), 35 (18)Senaryo ve kural problemleri
Taşınan ek bilgibir sorunun “… ise” bilgisini sonrakinde kullanmak31'in ikinci fıskiyesini 30'a katmakSayısal testin haritası
Ters işlem sırasıgeri çözerken adımları aynı sırayla almak26 (629)Algoritma ve kodlama
Döngü sınırı ve ilk anaralık sayısını olay sayısı sanmak; ≥ ile > farkı30 (10)Uzamsal mantık ve döngüler
Gizli kısıt“farklı rakam”, ilk rakam 0 değil36 (8), 27Tanımlı işlemler
Karşı örneksiz “kesin”tek uyan örnekle öncülü doğru saymak40 (44)Yeni kavramlar ve sayı yerleştirme
Çözümlü set · bir prova kâğıdından üç yanlış

1–3. soruları aşağıdaki bilgilere göre birbirinden bağımsız olarak cevaplayınız. Tarama kartını kullanan aday provayı bitirmiştir; üç sorudaki işlemi ve cevabı tabloda verilmiştir.

Adayın kâğıdı
SoruAdayın işlemiCevabı
30 (fıskiye, 08.00–09.00)60 ÷ 6 = 1010
26 (etiket 952)9 − 3, 5 − 3, 12 − 3 → 6, 2, 9629
37 (8,4 kg paket)60 + 3,4 · 12100,8

1. 30. sorudaki hata hangi türdendir, doğru cevap kaçtır?

  1. Aday aralıkları saymış; 08.00'deki ilk açılış sayılmamış.
  2. Tür: döngü sınırı ve ilk an. Doğrusu 10 aralık + 1 = 11.

Cevap: döngü sınırı · 11

2. 26. sorudaki hata hangi türdendir, doğru cevap kaçtır?

  1. Son adım (+3) doğru geri alınmış, ilk adım (ters çevirme) hiç geri alınmamış.
  2. Tür: ters işlem sırası. Doğrusu 926. Aday kendi cevabını kodlasaydı 629 → 926 → 259 bulurdu, 952 değil: cevabı kurala geri koymak hatayı yakalardı.

Cevap: ters işlem sırası · 926

3. 37. sorudaki hata hangi türdendir, doğru cevap kaçtır?

  1. “Her başlayan kilogram” sözcüğü atlanmış, 3,4 kg olduğu gibi çarpılmış.
  2. Tür: uç durum ve yuvarlama. Doğrusu 60 + 4 · 12 = 108.

Cevap: uç durum ve yuvarlama · 108

Prova sonrası öz değerlendirme

  • Tarama bir dakikada bitti mi; her sete tip ve dakika yazdım mı?
  • Hangi sette tahminimi 2 dakikadan fazla aştım; neden?
  • İşaretleyip geçtiğim sorulara geri dönebildim mi?
  • Boş bıraktığım sorularda gerçekten hiç şık eleyemedim mi?
  • Her yanlışın türünü yazdım mı; aynı tür iki kez çıktı mı?
  • Netim (D − Y/4) kaç; okuma ve yuvarlama hataları düzelseydi kaç olurdu?
  • Aynı provayı bir hafta sonra yeni setlerle tekrar edeceğim gün belli mi?

✔ Doğru

  • Yanlışın yanına türünü yaz; sette değil türde say.
  • Her cevabı 30 saniyede kurala geri koy.

✘ Sık yapılan hata

  • Yanlışı yalnız doğru cevabı okuyarak kapatmak.
  • Tek provadan “bu tip zor” sonucu çıkarmak; türün tekrar edip etmediğine iki üç provada bakılır.
Akılda kalsın: Yanlışın adı tipi değil türüdür. En sık üç tür: taban (neyin içinde?), yuvarlama (her başlayan, en çok), sınır (ilk an, ilk rakam). Cevabı kurala geri koymak çoğunu 30 saniyede yakalar.
Sınavda

Nasıl sorulurÇeldiriciler çoğu zaman tam bu hata türlerinden kurulur: yanlış tabana bölünmüş yüzde, bir eksik ya da bir fazla sayılmış döngü, yuvarlanmamış ücret, ters sırayla çözülmüş kod. Kendi hatalı sonucun şıklar arasında görünebilir; bu bir doğrulama değil, uyarıdır.

TuzakŞıkta kendi sonucunu görünce denetimi atlamaktır.

⇄Bilgi eşleştirme belirti → hata türü

?Soru çöz net hesabı

Bir aday 17 soruluk provada 12 doğru, 3 yanlış yapmış, 2 soruyu boş bırakmıştır. Yanlışlarından ikisi okuma hatasıdır. Bu iki soruyu doğru cevaplasaydı neti ne kadar artardı? (Net = D − Y/4)

✓ A. Önce 12 − 3/4 = 11,25; sonra 14 − 1/4 = 13,75; fark 2,5. Düzelen her yanlış +1 doğru ve kalkan 1/4 ceza demektir: 1,25. B yalnız doğru artışını sayıp cezanın kalkmasını unutmaktır; C yalnız kalkan cezadır; D iki doğruya tek bir yanlışın cezasını eklemektir.

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Eş çubuklarla kurulan düzgün altıgenler tek sıra hâlinde diziliyor; her altıgen bir öncekiyle bir kenarı ortaktır. 10 altıgenlik sıra için kaç çubuk gerekir?

✓ D. İlk altıgen 6 çubuk; sonraki 9 altıgenin her biri ortak kenarı ödünç alır, 5'er çubuk ekler: 6 + 9 · 5 = 51. A 60 ortak kenarları iki kez saymaktır (10 · 6); B 50 her altıgene 5 verip ilk altıgenin altıncı kenarını unutmaktır; C 56 ilk altıgeni hem 6 hem 5 çubukla, iki kez saymaktır (6 + 10 · 5).Kaynak: Uzamsal mantık ve döngüler · Çubuk ve kibrit şekilleri

?Soru 2

Bir düzeneğin ekranında başlangıçta 1 yazar. Her tuşa basışta ekrandaki sayı 5'ten küçükse 2 katına çıkar, değilse 3 azalır. 100. basıştan sonra ekranda hangi sayı yazar?

✓ B. İzleme tablosu: basışlar 2, 4, 8, 5, 2, 4, 8, 5 … verir; başlangıçtaki 1 bir daha gelmez, çevrim 1. basışta başlar ve 4 adımdır. 100. basış çevrimin (100 − 1) ÷ 4 kalanı 3 → dördüncü elemanı, 5. A 2, 100 ÷ 4 kalanı 0 bulup çevrimin ilk elemanını almaktır; C 8, başlangıçtaki 1'i ilk basış saymaktır (99. basışın sonucu); D 1, sayının başlangıç değerine döndüğünü sanmaktır.Kaynak: Uzamsal mantık ve döngüler · Periyot: ilk an sayılır mı?

?Soru 3

3 × 3 bölmeli şeffaf bir kartta (konumlar 1-2-3 / 4-5-6 / 7-8-9) 1, 5 ve 6 numaralı bölmeler boyalıdır. Kart saat yönünün tersine 90° döndürülürse boyalı bölmeler hangi konumlarda olur?

✓ B. Ters yönde halkalar geri döner: köşe 1 → 7, kenar ortası 6 → 2, merkez 5 yerinde. A 3, 5, 8 saat yönünde döndürmektir; C 4, 5, 9 180° döndürmedir; D 3, 4, 5 sağ-sol ters çevirmedir.Kaynak: Uzamsal mantık ve döngüler · Döndürme ve yansıma: şeffaf kart

?Soru 4

Bir makine, girilen sayıya o sayının rakamları toplamını ekler (örneğin 27 → 27 + 9 = 36). Bir sayı bu makineden art arda iki kez geçirildiğinde 50 elde ediliyor. Makineye girilen sayı kaçtır?

✓ A. Geri git: 50'yi veren sayı 40'larda olmalı; 43 + 7 = 50 tek aday. 43'ü veren: 35 + 8 = 43. B 43, yalnız bir geçiş geri gitmektir; C 40, 50'nin rakam toplamını iki kez çıkarmaktır (40 → 44 → 52); D 36, her adımda çıktının rakam toplamını çıkarmaktır (36 → 45 → 54).Kaynak: Algoritma ve kodlama · Çıktıdan girdiye: geri ağaç

?Soru 5

a, b ve c tam sayılardır. a · b çift, a + c tek ve b · c tektir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

✓ C. b · c tek → b ve c tek; a + c tek ve c tek → a çift. a · c çift, üstüne tek b eklenince tek. A çift + tek her zaman tektir; B iki tek sayının toplamı çifttir; D çift − tek tektir. a · b çift bilgisi tek başına a'yı söylemez, a'yı a + c verir.Kaynak: Yeni kavramlar ve sayı yerleştirme · Tek-çift ve işaret çıkarımı

?Soru 6

Dört katlı bir sayı piramidinde her kutuya altındaki iki kutunun toplamı yazılıyor. En alt sıra soldan sağa 10, 2, 2, 10 ise tepedeki sayı kaçtır?

✓ D. Tepe = 10 + 3 · 2 + 3 · 2 + 10 = 32 (sıralar: 12, 4, 12 → 16, 16 → 32). A 24, alt sıranın düz toplamıdır; B 28, ortadaki kutuları üç değil iki kez saymaktır (1, 2, 2, 1); C 64, ağırlığı kenarlara vermektir (3, 1, 1, 3). Kenarlar büyük olsa da tepeyi asıl ortadaki sayılar büyütür.Kaynak: Yeni kavramlar ve sayı yerleştirme · Kurallı tablo: toplam piramidi

?Soru 7

Bir sayaç P = 1 ve G = 0 ile başlar. Her turda P 3 ile çarpılır ve G 1 artırılır; tur sonunda durma koşulu sağlanıyorsa G yazılır ve sayaç durur. Durma koşulu “P ≥ 243” iken çıktı a, “P > 243” iken çıktı b'dir. Buna göre a + b kaçtır?

✓ D. P sırasıyla 3, 9, 27, 81, 243. “≥” ile 243'te durur: a = 5. “>” ile 243 yetmez, bir tur daha: P = 729, b = 6; toplam 11. A 10, iki koşulu aynı sanmaktır (5 + 5); B 12, ikisinde de bir tur fazla saymaktır (6 + 6); C 9, “≥” koşulunda 243'e ulaşılan turu saymayıp a'yı 4 almaktır.Kaynak: Algoritma ve kodlama · Döngünün durma koşulu

?Soru 8

Saat farkı UTC+3 olan bir şehirden yerel saatle 23.00'te kalkan bir uçak, 4 saat 30 dakika sonra saat farkı UTC+1 olan bir şehre iniyor. İniş, varış şehrinin saatiyle ne zamandır?

✓ C. Kalkış UTC 20.00; 4 saat 30 dakika sonra UTC 00.30 (ertesi gün); varış şehri UTC'den 1 saat ileride: 01.30. A 03.30 saat farkını hiç uygulamamaktır; B 05.30 farkı ters yönde, 2 saat ileri almaktır; D 21.00 yalnız saat farkını uygulayıp uçuş süresini eklemeyi unutmaktır.Kaynak: Uzamsal mantık ve döngüler · Saat dilimi ve uçuş süresi

?Soru 9

Bir düzenekte X düğmesi L1 ve L2, Y düğmesi L2 ve L3, Z düğmesi L1 ve L3 lambalarının durumunu değiştirir (yanığı söndürür, sönüğü yakar). Başta üç lamba da sönüktür. Düğmelere toplam 7 kez basıldığına göre aşağıdakilerden hangisi olamaz?

✓ C. Her basış tam iki lambayı değiştirir; yanık lamba sayısı her basışta 2 artar, 2 azalır ya da aynı kalır, hep çifttir: 3 olamaz. A olur: X'e 7 kez (tek sayıda X); B olur: X, Y, Z'ye birer kez, X ve Y'ye ikişer kez daha (her lamba çift kez değişir); D olur: Y'ye 7 kez.Kaynak: Algoritma ve kodlama · Anahtar ve lamba düzenekleri

?Soru 10

İki basamaklı AB sayısında rakamların çarpımı rakamların toplamından büyükse (A · B > A + B) bu sayıya güçlü sayı denir. Örneğin 34 güçlüdür (12 > 7), 22 değildir (4 = 4). Buna göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

✓ A. Rakamlardan biri 1 ise çarpım öteki rakama eşittir, toplam ondan 1 fazladır; çarpım toplamı hiç geçemez. B tek karşı örnekle düşer: 23 güçlüdür (6 > 5) ve tektir; C aynı 23'te 2 rakamı vardır; D 33 güçlüdür (9 > 6), 22'nin güçlü olmaması rakam tekrarından değil, 4 = 4 olmasındandır.Kaynak: Yeni kavramlar ve sayı yerleştirme · Yeni kavram: tanımı sınama
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?Sayısal Mantık soruları hazırlanıyor. Şimdilik bu sayfadaki etkinlikler ve sondaki karma tekrarla kendini dene.
Soru çöz →