Işık ve gölge: ışığın yayılması, saydam ve opak maddeler, tam gölge
El fenerini duvara tutup ellerinle tavşan yapabilmenin sırrı ışığın düz yolda gitmesi. Işık ışınını çizmeyi, maddeleri sınıflandırmayı ve gölgenin boyunu öğren.
4 durak5. sınıf · 4. ünite
9 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 9tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
Bu sayfada
4 konu · okuma ≈ 14 dk · 9 etkinlik · sonda 10 soruluk karma tekrar. Bu sayfa şu sorulara cevap veriyor; sonunda kitabı kapatıp kendini deneyeceksin:
MEB 5. sınıf · Işığın dünyası · Okuma 4 dk · 3 etkinlik
Önce hatırlaAy'da ayak izi neden silinmez, Ay'ın hep aynı yüzünü neden görürüz?Bağlantılı konudan (Güneş, Dünya ve Ay). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Ay, Dünya'nın doğal uydusudur; kendi ışığı yoktur, Güneş ışığını yansıtır. İnce atmosferi yüzünden rüzgâr ve yağış olmaz, yüzeyi kraterlerle doludur. Dönme ve dolanma süreleri eşit olduğundan hep aynı yüzünü görürüz.
Kısa cevap: Bir ışık kaynağından çıkan ışık her yöne yayılır ve doğrusal bir yol izler. Işığın yolu, ışık ışını denen oklu doğrularla çizilir. Okun ucu ışığın gittiği yönü gösterir.
Sabah perdenin aralığından odaya giren ışık, havadaki tozları dümdüz bir şerit hâlinde aydınlatır.
Işık kaynakları
Kendiliğinden ışık yayan cisimlere ışık kaynağı dendiğini 4. sınıfta öğrendin. Güneş doğal, el feneri yapay bir ışık kaynağıdır.
Güneş, Dünya ve Ay sayfasında Ay'ın ışık kaynağı olmadığını gördük. Ay, Güneş'ten gelen ışığı yansıttığı için parlar.
Işık nasıl yayılır?
Odanın ortasındaki bir lamba odanın her köşesini aydınlatır. Çünkü ışık, kaynağından her yöne yayılır.
Işık yol boyunca eğilip bükülmez, düz bir çizgi üzerinde ilerler. Buna ışığın doğrusal yayılması denir. Deniz fenerinin ve araba farlarının ışığı da düz şeritler hâlinde uzanır.
Bir mum alevini görmen için alevden çıkan ışık gözüne ulaşmalıdır. Alevle gözün arasına bükülmüş bir boru koyarsan ışık sana ulaşamaz.
Işık ışını çizmek
Işığın izlediği yolu gösteren oklu doğruya ışık ışını denir. Işın, kaynaktan başlayarak cetvelle çizilir. Ok, ışığın ilerleme yönünü gösterir.
Işık kaynaktan her yöne, düz çizgiler boyunca yayılır.Görsel: Sınav Defteri
Bin yıl kadar önce İbnülheysem, küçük delikli karanlık bir kutuyla deneyler yaptı. Işığın düz bir çizgi boyunca ilerlediğini deneylerle gösterdi.
Akılda kalsın:Işık her yöne ve doğrusal yayılır. Işın çizerken kaynaktan başla, oku ışığın gittiği yöne koy.
Burslulukta
Nasıl sorulurDelikli levhalar, borular ya da ışın çizimleri verilir; ışığın hangi durumda göze ulaşacağı ya da hangi çizimin doğru olduğu sorulur.
TuzakIşının okunu kaynağa doğru çizmek.
İpucuDelikler ve boru aynı doğru üzerindeyse ışık geçer.
▭Boşluk doldurma
Tavandaki lamba odanın her köşesini aydınlatır; çünkü ışık yayılır. Işık düz bir yol izlediği için ışın cetvelle olarak çizilir. Işının ucundaki ışığın ilerleme yönünü gösterir.
?Soru çöz çizim değerlendir
Öğretmen, masadaki el fenerinden çıkan ışığın yolunu çizmelerini istiyor. Dört öğrencinin çizimi aşağıda.
Her kutuda fener soldadır.Görsel: Sınav Defteri
Buna göre hangi öğrencinin çizimi doğrudur?
✓ D. Işık fenerden çıkar ve düz bir yolla ilerler; ok, ışığın gittiği yöne bakmalıdır. A'da okların yönü ters. B dalgalı çizerek ışığın düz gitmediğini sanıyor. C'de ışığın yönü gösterilmemiş.
?Soru çöz düzenek oku
Defne karanlık bir odada yanan lambaya üç hortum parçasından sırayla bakıyor.
Her satırda soldaki lamba, sağdaki Defne'nin gözüdür.Görsel: Sınav Defteri
Buna göre, I. K'den bakınca lamba görülür. II. L'den bakınca lamba görülür. III. M'den bakınca lamba görülür. yargılarından hangileri doğrudur?
✓ A. Işık düz bir yolla ilerler; yalnız K'nin içinden lambaya düz bir yol açılır (I). L bükük olduğu için ışık hortumun duvarına çarpar. M düz ama lambaya bakmıyor. B ışığın bükülerek ilerlediğini sanıyor; C ve D hortumun yönünü gözden kaçırıyor.
SINIFLANDIRMA · IŞIK GEÇİRGENLİĞİ
Saydam, yarı saydam ve opak: ışığı kim geçirir?
MEB 5. sınıf · Işığın dünyası · Okuma 3 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaIşık nasıl yayılır, ışık ışını nasıl çizilir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.
Bir ışık kaynağından çıkan ışık her yöne yayılır ve doğrusal bir yol izler. Işığın yolu, ışık ışını denen oklu doğrularla çizilir. Okun ucu ışığın gittiği yönü gösterir.
Saydam, yarı saydam ve opak madde nedir, örnekleri nelerdir?
Kısa cevap: Işığı geçiren maddeler saydam, bir kısmını geçirenler yarı saydam, hiç geçirmeyenler saydam olmayan (opak) maddelerdir. Saydamın arkası net, yarı saydamın arkası bulanık görülür, opağın arkası görülmez. Kalınlık arttıkça ışık daha az geçer.
Evinizde gündüz tül, gece kalın perde çekilmesinin bir nedeni var: perdeler ışığı farklı geçirir.
Saydam maddeler
Önceki konuda ışığın düz bir yolla ilerlediğini gördük. Yoluna bir madde çıkınca ne olur? Işığın hemen hepsini geçiren maddelere saydam madde denir. Pencere camı, gözlük camı, hava ve su saydamdır. Saydam bir maddenin arkasındaki cisimler net görülür.
Yarı saydam maddeler
Işığın bir kısmını geçiren maddelere yarı saydam madde denir. Buzlu cam, tül perde ve yağlı kâğıt yarı saydamdır. Arkalarındaki cisimler bulanık görülür.
Saydam olmayan (opak) maddeler
Işığı hiç geçirmeyen maddelere saydam olmayan ya da opak madde denir. Tahta, tuğla, kitap ve alüminyum folyo opaktır. Arkalarındaki cisimler görülmez.
Maddeler ışığı nasıl geçirir?
Madde türü
Işık
Arkası
Örnek
saydam
geçer
net görülür
pencere camı, su
yarı saydam
bir kısmı geçer
bulanık görülür
buzlu cam, tül
opak
geçmez
görülmez
tahta, folyo
Kalınlık değişirse
Saydam ve yarı saydam maddeler kalınlaştıkça daha az ışık geçirir. Sisli havada yakındaki ağacı görürsün ama uzaktaki tepe kaybolur. Aradaki sis katmanı kalınlaştıkça daha az ışık sana ulaşır.
Akılda kalsın:Net: saydam, bulanık: yarı saydam, hiç: opak. Kalınlık arttıkça geçen ışık azalır.
Burslulukta
Nasıl sorulurFarklı maddelerin arkasındaki bir cismin nasıl göründüğünü gösteren bir tablo verilir; maddelerin türü sorulur.
TuzakBuzlu camı saydam saymak.
İpucuArkası net mi, bulanık mı, hiç görünmüyor mu, ona bak.
⇄Bilgi eşleştirme maddeyi sınıflandır
?Soru çöz öncüllü
Nehir, üç maddeyi sırayla gözünün önüne tutup arkasındaki saate bakıyor ve gördüklerini tabloya yazıyor.
Nehir'in gözlemleri
Madde
Saat nasıl görünüyor?
K
net
L
bulanık
M
görünmüyor
Buna göre, I. K saydam bir maddedir. II. L ışığın bir kısmını geçirir. III. M yerine iki kat kalın bir K konulursa saat görünmez. yargılarından hangileri kesinlikle doğrudur?
✓ B. Arkası net görünen K saydamdır (I); bulanık gösteren L ışığın bir kısmını geçirir (II). III kesin değil: kalınlık geçen ışığı azaltır ama iki kat kalın saydam madde opak olmaz, saat yine görülebilir. C ve D bu yanılgıya düşüyor; A, L'yi gözden kaçırıyor.
DENEY · GÖLGE
Tam gölge: ışığın ulaşamadığı karanlık bölge
MEB 5. sınıf · Işığın dünyası · Okuma 4 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaSaydam, yarı saydam ve opak madde nedir, örnekleri nelerdir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.
Işığı geçiren maddeler saydam, bir kısmını geçirenler yarı saydam, hiç geçirmeyenler saydam olmayan (opak) maddelerdir. Saydamın arkası net, yarı saydamın arkası bulanık görülür, opağın arkası görülmez. Kalınlık arttıkça ışık daha az geçer.
Kısa cevap: Opak bir cisim ışığın yolunu keser ve arkasında ışığın ulaşamadığı karanlık bir bölge oluşur. Bu bölgeye tam gölge denir. Gölgenin oluşması, ışığın doğrusal yayıldığının bir kanıtıdır.
El fenerini duvara tutup ellerinle bir kuş yaptığında duvarda kanat çırpan bir gölge belirir.
Gölge nasıl oluşur?
Önceki konuda gördüğün gibi ışık opak bir cismi geçemez. Cismin arkasında ışık gelmeyen karanlık bir bölge kalır. Bu bölgeye tam gölge denir.
Saydam cam ışığı geçirdiği için gölge yapmaz. Gölge için ışık kaynağı, opak bir cisim ve gölgenin düşeceği bir yüzey gerekir. Bu yüzeye ekran denir.
Gölgeyi ışınlarla çiz
Çok küçük, tek bir noktadan ışık yayan kaynağa noktasal ışık kaynağı denir. Kaynaktan cismin kenarlarına doğrular çizip ekrana kadar uzat. İki doğrunun arasında kalan karanlık alan tam gölgedir.
Cismin kenarlarından geçen ışınlar, gölgenin sınırını belirler.Görsel: Sınav Defteri
Gölgenin şekli, cismin ışığa bakan yüzünün şekline benzer. Kare bir kartonun gölgesi karedir, yuvarlak bir tabağınki yuvarlaktır.
Işık eğilip bükülerek ilerleseydi cismin arkasına da ulaşırdı. Keskin bir gölge oluşması, ışığın doğrusal yayıldığını gösterir.
Soru nasıl okunur?
Güneşli bir günde pencereden giren ışık yere düşüyor. Yerde camın koyu gölgesi yok, tahta çerçevenin gölgesi var. Bunun nedeni nedir?
Önce kendin dene → Çözümü göster
Kök: iki gölge arasındaki farkın nedeni soruluyor.
Anahtar: "cam" ve "tahta": ışık ve pencere aynı, değişen tek şey madde.
Eleme: ışık ikisine aynı geliyor, neden ışık olamaz. Cam saydamdır, ışığı geçirir; tahta opaktır, geçirmez.
Cevap: cam saydam, tahta çerçeve opak
Akılda kalsın:Kaynak + opak cisim + ekran = tam gölge. Gölgenin şekli cismin şekline benzer.
Burslulukta
Nasıl sorulurIşık kaynağı, cisim ve ekrandan oluşan bir düzenek verilir; gölgenin oluşup oluşmayacağı ya da şekli sorulur.
TuzakSaydam bir cismin de tam gölge yaptığını sanmak.
İpucuÖnce cismin opak olup olmadığına bak.
↕Sıralama gölge nasıl oluşur?
Opak cisme çarpan ışık cismi geçemez.
Işık, kaynaktan çıkar.
Ekranda cisme benzeyen karanlık bir şekil görülür.
Işık düz bir yol boyunca ilerler.
Cismin arkasında ışık ulaşmayan bir bölge kalır.
?Soru çöz düzenek değiştir
Ece, el feneri ile duvar arasına kartondan kesilmiş bir yıldız tutuyor.
Duvarda yıldız biçimli koyu bir gölge oluşuyor.Görsel: Sınav Defteri
Ece aşağıdakilerden hangisini yaparsa duvarda tam gölge oluşmaz?
✓ A. Saydam plastik ışığı geçirir; arkasında karanlık bölge kalmaz. B ve D yalnız gölgenin büyüklüğünü değiştirir, gölge yine oluşur. C'de tahta da opaktır; yıldız biçimli gölge yine görülür.
DENEY · GÖLGE BOYU
Gölgenin büyüklüğü: cisim ışığa yaklaşınca ne olur?
MEB 5. sınıf · Işığın dünyası · Okuma 3 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaTam gölge nedir, nasıl oluşur?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.
Opak bir cisim ışığın yolunu keser ve arkasında ışığın ulaşamadığı karanlık bir bölge oluşur. Bu bölgeye tam gölge denir. Gölgenin oluşması, ışığın doğrusal yayıldığının bir kanıtıdır.
Gölgenin boyu neye bağlıdır, cisim ışığa yaklaşınca gölge büyür mü?
Kısa cevap: Ekran yerinde dururken tam gölgenin büyüklüğü iki şeye bağlıdır: cismin büyüklüğüne ve ışık kaynağı ile cisim arasındaki uzaklığa. Cisim büyüdükçe ya da kaynak ile cisim birbirine yaklaştıkça gölge büyür.
Gölge tiyatrosunda kukla ışığa yaklaşınca perdede dev gibi büyür, uzaklaşınca küçülür.
Cismin büyüklüğü
Önceki konuda gölgeyi ışınlarla çizdik. Kaynağa eşit uzaklıktaki iki toptan büyük olanın gölgesi de büyüktür. Basketbol topu, pinpon topundan çok daha büyük bir gölge yapar.
Kaynak ile cisim arasındaki uzaklık
El feneri ve duvar yerinde dururken cismi fenere yaklaştır. Gölgesi büyür. Cismi fenerden uzaklaştırırsan gölge küçülür.
Cismi yerinde tutup feneri cisme yaklaştırırsan da gölge büyür. Feneri geri çekersen gölge küçülür. İkisinde de önemli olan, kaynak ile cisim arasındaki uzaklıktır.
Ekran yerinde dururken gölge büyüklüğü
Değişiklik
Gölge
daha büyük cisim
büyür
cisim kaynağa yaklaşır
büyür
kaynak cisme yaklaşır
büyür
cisim kaynaktan uzaklaşır
küçülür
Deneyde tek değişken
Gölge boyunu neyin değiştirdiğini bulmak için bir seferde yalnız bir şeyi değiştir. Uzaklığı değiştiriyorsan aynı cismi, aynı feneri ve aynı ekranı kullan. Ölçtüğün şey gölgenin boyudur.
Akılda kalsın:Işığa yakın cisim, büyük gölge. Deneyde bir şeyi değiştir, gölge boyunu ölç, gerisini aynı tut.
Burslulukta
Nasıl sorulurBir gölge deneyinin ölçüm tablosu ya da düzeneğin değiştirilmiş hâlleri verilir; gölgenin nasıl değiştiği I-II-III yargılarla sorulur.
Bir öğrenci el fenerini ve ekranı sabitliyor. Aynı karton üçgeni fenerden farklı uzaklıklara koyup ekrandaki gölgenin boyunu ölçüyor.
Ölçüm sonuçları
Fener ile üçgen arası
Gölgenin boyu
10 cm
24 cm
20 cm
12 cm
30 cm
8 cm
Buna göre, I. Deneyde değiştirilen şey, fener ile üçgen arasındaki uzaklıktır. II. Üçgen fenerden uzaklaştıkça gölgesi küçülmüştür. III. Deneyde fener ile ekran arasındaki uzaklık da değiştirilmiştir. yargılarından hangileri doğrudur?
✓ C. Öğrenci yalnız üçgenin fenere uzaklığını değiştirdi (I); uzaklık 10 cm'den 30 cm'ye çıkınca gölge 24 cm'den 8 cm'ye indi (II). III yanlış: fener ve ekran sabit tutuldu. A ve B yargılardan birini eksik bırakıyor; D aynı tutulan değişkeni değişmiş sanıyor.
▭Boşluk doldurma
Gölge tiyatrosunda kukla fenere yaklaşınca gölgesi . Kukla fenerden uzaklaşınca gölgesi . Aynı yerde daha büyük bir kukla tutulursa gölge .
Kitabı kapat, yukarı bakma. Her soruyu önce kendi cümlelerinle cevapla, sonra “Kontrol et”e bas ve her maddeyi ayrı ayrı, dürüstçe işaretle. “Henüz değil” dediklerin tekrar listene eklenir.
Işık nasıl yayılır, ışık ışını nasıl çizilir?
Kontrol et
Bir ışık kaynağından çıkan ışık her yöne yayılır ve doğrusal bir yol izler. Işığın yolu, ışık ışını denen oklu doğrularla çizilir. Okun ucu ışığın gittiği yönü gösterir.
Saydam, yarı saydam ve opak madde nedir, örnekleri nelerdir?
Kontrol et
Işığı geçiren maddeler saydam, bir kısmını geçirenler yarı saydam, hiç geçirmeyenler saydam olmayan (opak) maddelerdir. Saydamın arkası net, yarı saydamın arkası bulanık görülür, opağın arkası görülmez. Kalınlık arttıkça ışık daha az geçer.
Opak bir cisim ışığın yolunu keser ve arkasında ışığın ulaşamadığı karanlık bir bölge oluşur. Bu bölgeye tam gölge denir. Gölgenin oluşması, ışığın doğrusal yayıldığının bir kanıtıdır.
Gölgenin boyu neye bağlıdır, cisim ışığa yaklaşınca gölge büyür mü?
Kontrol et
Ekran yerinde dururken tam gölgenin büyüklüğü iki şeye bağlıdır: cismin büyüklüğüne ve ışık kaynağı ile cisim arasındaki uzaklığa. Cisim büyüdükçe ya da kaynak ile cisim birbirine yaklaştıkça gölge büyür.
Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.
?Soru 1
Arda, ıspanak yaprağından hazırlanmış bir örneği mikroskoba koyuyor. Aynı örneğe iki farklı objektifle bakıp iki çizim yapıyor.
Önce en az, sonra daha çok büyüten objektifle bakıldı.Görsel: Sınav Defteri
Bu çalışmayla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
✓ B. Arda yalnız objektifi değiştirdi, ıspanak örneği aynı kaldı. A yanlış: örnek değişmedi. C yanlış: hücreler gerçekte büyümez, yalnız daha büyük görünür. D tersini söylüyor: incelemeye en az büyüten objektifle başlanır.Kaynak: Hücre ve destek-hareket sistemi · Mikroskop ve hücre
?Soru 2
Zeynep bir kartta hücreden başlayan basamakları yazmış.
Son basamak boş bırakılmış.Görsel: Sınav Defteri
Buna göre, I. Boş basamağa "insan" yazılabilir. II. Kalp, farklı dokulardan oluşan bir organdır. III. Dolaşım sistemi, kalpten daha basit bir yapıdır. yargılarından hangileri doğrudur?
✓ A. Sistemden sonra gelen basamak organizmadır; insan bir organizmadır (I). Kalp, birçok dokudan oluşan bir organdır (II). III yanlış: sistem, organdan daha karmaşıktır. B ve D sıralamayı tersine çeviriyor; C organizma basamağını gözden kaçırıyor.Kaynak: Hücre ve destek-hareket sistemi · Hücreden organizmaya
?Soru 3
Emre, Güneş, Dünya ve Ay modeli için şekildeki cisimleri seçiyor. Modelini sınıfta anlatırken şunları söylüyor:
Emre'nin model için seçtiği üç cisim.Görsel: Sınav Defteri
I. Plaj topu Güneş'i, nohut Ay'ı temsil ediyor. II. Portakal kendi etrafında dönerken plaj topunun çevresinde de dolanmalı. III. Plaj topu, portakalın çevresinde dolanmalı.
Buna göre Emre'nin söylediklerinden hangileri doğrudur?
✓ B. En büyük cisim Güneş'i, en küçük cisim Ay'ı temsil etmeli (I). Dünya hem döner hem Güneş'in çevresinde dolanır (II). III yanlış: Güneş, Dünya'nın çevresinde dolanmaz. A, Dünya'nın hareketlerini eksik bırakıyor; C ve D, Güneş'i Dünya'nın çevresinde döndürüyor.Kaynak: Güneş, Dünya ve Ay · Güneş, Dünya ve Ay modeli
?Soru 4
Mert, tahtanın yüzeyini sırayla üç malzemeyle kaplıyor. Aynı silgiyi koyup tahtanın ucunu silgi kayana kadar kaldırıyor ve yüksekliği ölçüyor.
Silgi kayana kadar tahtanın ucu yavaşça kaldırılıyor.Görsel: Sınav Defteri
Mert'in ölçümleri
Tahtanın kaplaması
Silgi kaymaya başladığında yükseklik
zımpara kâğıdı
18 cm
karton
10 cm
alüminyum folyo
6 cm
Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
✓ B. Silgi en pürüzlü zımparada en geç, 18 cm'de kaydı; pürüzlülük arttıkça sürtünme arttı. A yanlış: silgi aynı tutuldu, değişen kaplamadır. C yanlış: ölçülen, kaymanın başladığı yüksekliktir. D tersini söylüyor: folyoda sürtünme en azdır.Kaynak: Kuvvet ve sürtünme · Sürtünme kuvveti
?Soru 5
Bir öğretmen tahtaya bir hücrenin bazı özelliklerini yazıyor:
Hücrenin özellikleri
hücre duvarı
yok
koful
küçük ve çok sayıda
sentrozom
var
Buna göre bu hücreyle ilgili, I. Bir hayvana aittir. II. Mitokondrisi yoktur. III. Kloroplast bulundurmaz. yargılarından hangileri doğrudur?
✓ D. Duvarın olmaması, küçük kofullar ve sentrozom hayvan hücresini gösterir (I); hayvan hücresinde kloroplast bulunmaz (III). II yanlış: mitokondri hem bitki hem hayvan hücresinde vardır. A, kloroplast bilgisini kaçırıyor; B ve C mitokondriyi yok sayıyor.Kaynak: Hücre ve destek-hareket sistemi · Organeller, bitki ve hayvan hücresi
?Soru 6
Kerem bir gününü tabloya yazıyor.
Kerem'in günü
kahvaltıda süt içiyor
çantasını tek omzuna asıyor
yaşına uygun antrenman yapıyor
yere düşen kitabını dizlerini bükerek alıyor
Buna göre Kerem'in hangi davranışı destek ve hareket sisteminin sağlığına zarar verebilir?
Bahçede büyük topu tutan Can 20 adım, küçük topu tutan Ela 2 adım uzakta duruyor. İşaretli noktadaki Deniz, küçük topu daha büyük görüyor.
Can'ın topu, Ela'nın topundan çok daha büyüktür.Görsel: Sınav Defteri
Bu etkinlik Güneş'le ilgili hangi durumu açıklamak için yapılmış olabilir?
✓ C. Uzaktaki büyük top küçük göründü; Güneş de çok uzakta olduğu için küçük görünür. A ve B lekeler ve dönmeyle ilgili; etkinlikte ikisi de yok. D Güneş'in yapısıyla ilgili; toplar bunu göstermez.Kaynak: Güneş, Dünya ve Ay · Güneş'in yapısı ve dönmesi
?Soru 8
Selin karanlık odada lambayla (Güneş), beyaz topla (Ay) ve kendi başıyla (Dünya) bir model kuruyor. Topu şekildeki dört yere taşıyıp her seferinde topun aydınlık kısmını çiziyor.
Bu deneyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
✓ D. Selin yalnız topun yerini değiştirdi; her konumda aydınlık kısmın görünüşünü çizdi. A yanlış: lamba aynı tutuldu. B tersini söylüyor: top lamba ile baş arasındayken yeni ay gibi karanlık görünür. C, evreleri Dünya'nın gölgesine bağlayan yanılgıdır.Kaynak: Güneş, Dünya ve Ay · Ay'ın evreleri
?Soru 9
Ece, 2 kg kütleli oyuncak robotunu deniz kenarında ve yüksek bir dağın zirvesinde ölçüyor. İki yerde de eşit kollu terazi ve dinamometre kullanıyor.
Aynı robot iki yerde de terazi ve dinamometreyle ölçülüyor.Görsel: Sınav Defteri
Buna göre, I. Terazide bulunan değer iki yerde de aynıdır. II. Dinamometrede okunan değer zirvede biraz daha küçüktür. III. Robotun deniz kenarındaki ağırlığı yaklaşık 20 kg'dır. yargılarından hangileri doğrudur?
✓ C. Terazi kütleyi ölçer; kütle yer değiştirince değişmez (I). Zirvede yer çekimi azalır, ağırlık biraz düşer (II). III yanlış: ağırlık yaklaşık 20 N'dir; kilogram kütle birimidir. A zirvedeki değişimi kaçırıyor; B ve D birimleri karıştırıyor.Kaynak: Kuvvet ve sürtünme · Kütle ve ağırlık
?Soru 10
Ali, aynı oyuncak tekneye sırayla üç farklı burun takıyor. Tekneyi her seferinde leğendeki suda aynı kuvvetle itiyor ve aldığı yolu ölçüyor.
Kesikli çizgi, teknenin itildikten sonra aldığı yoldur.Görsel: Sınav Defteri
Buna göre bu deneyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
✓ A. Sivri burun suyu kolay yardı; tekne en uzağa gitti. B yanlış: itme kuvveti aynı tutuldu, değişen burun biçimidir. C tersini söylüyor: düz burun suya geniş yüzle çarptı, direnç en fazlaydı. D yanlış: aldığı yol ölçülen değerdir.Kaynak: Kuvvet ve sürtünme · Su ve hava direnci