Evsel atıklar: hangisi geri dönüşür, hangisi dönüşmez?
MEB 5. sınıf · Sürdürülebilir yaşam ve geri dönüşüm · Okuma 3 dk · 2 etkinlik
Önce hatırlaMadde nedir, katı, sıvı ve gazın tanecikleri nasıl hareket eder?Bağlantılı konudan (Madde ve ısı). Önce kendin cevapla, sonra aç.
Kütlesi ve hacmi olan her şey maddedir. Madde, aralarında boşluk bulunan, sürekli hareket eden küçük taneciklerden oluşur. Katının tanecikleri yalnız titreşir; sıvı ve gazın tanecikleri titreşir, döner ve yer değiştirir.
✎Konu anlatımı
Evsel atık nedir, hangi atıklar geri dönüştürülebilir?
Kısa cevap: Evde, okulda ve iş yerinde kullanıp artık işimize yaramayan maddelere evsel atık denir. Kâğıt, karton, cam, metal ve plastik atıklar geri dönüştürülebilir. Besin artıkları, kirli peçete ve yapıştırma bandı gibi atıklar geri dönüştürülemez.Bir günde evinizde kaç atık çıktığını hiç saydın mı? Kahvaltıdaki süt kutusundan akşamki meyve kabuklarına kadar liste uzar.
Evsel atık nedir?
Evde ve okulda kullandığımız, artık işimize yaramayan maddelere evsel atık denir. Madde ve ısı sayfasında maddenin hâllerini gördük. Evsel atıklar da katı ve sıvı olarak ikiye ayrılır.
Plastik şişe, cam kavanoz, gazete ve meyve kabuğu katı atıktır. Deterjanlı su ve kullanılmış kızartma yağı ise sıvı atıktır.
Geri dönüşüm
Bazı atıklar fabrikada işlenir ve ham madde olarak yeniden üretime girer. Buna geri dönüşüm denir. Eski gazeteler yeni kâğıda, ezilmiş içecek kutuları yeni metal eşyaya dönüşebilir.
Üzerinde birbirini kovalayan üç ok bulunan işarete geri dönüşüm sembolü denir. Bu sembolü taşıyan ürün geri dönüştürülebilir.
| Geri dönüştürülebilir | Geri dönüştürülemez |
|---|---|
| gazete, defter, karton kutu | besin artıkları, küflü yiyecek |
| cam şişe ve kavanoz | kullanılmış kâğıt havlu, peçete |
| metal içecek kutusu, konserve kutusu | yapıştırma bandı |
| temiz plastik şişe ve kap | yağa bulanmış kâğıt |
Geri dönüşmeyen ve hiçbir işe yaramayan atığa çöp denir. Ayırmadan çöpe attığımız her şişe ve kâğıt boşa gider.
Nasıl sorulurBir evin bir günlük atık listesi verilir; geri dönüştürülebilenleri ayırma ya da yanlış ayrılan atığı bulma istenir.
TuzakKirli ya da yağlı kâğıdı da geri dönüşüm kutusuna atmak.
İpucuÖnce atığın maddesine, sonra temiz olup olmadığına bak.
?Soru çöz öncüllü
Defne, doğum günü partisinden sonra masada kalan atıkları topluyor.
Defne bu atıklardan hangilerini geri dönüşüm kutularına atmalıdır?
▭Boşluk doldurma
Evde kullanılıp artık işimize yaramayan maddelere denir. Boş cam kavanoz geri bir atıktır. Hiçbir işe yaramayan, geri dönüşmeyen atığa ise denir.