Atıklar ve geri dönüşüm: evsel atıklar, sıfır atık hiyerarşisi, ileri dönüşüm

Çöp kutusuna attığın her şey gerçekten çöp mü? Atıkları ayırmayı, geri dönüşümle ileri dönüşüm arasındaki farkı ve sıfır atığın ilk basamağını öğren.

4 durak5. sınıf · 7. ünite
8 etkinlikeşleştir · sırala · doldur · çöz
0 / 8tamamlanan etkinlik
Sorularuygulamaya ekleniyor
ÇEVRE · ATIK

Evsel atıklar: hangisi geri dönüşür, hangisi dönüşmez?

MEB 5. sınıf · Sürdürülebilir yaşam ve geri dönüşüm · Okuma 3 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaMadde nedir, katı, sıvı ve gazın tanecikleri nasıl hareket eder?Bağlantılı konudan (Madde ve ısı). Önce kendin cevapla, sonra aç.

Kütlesi ve hacmi olan her şey maddedir. Madde, aralarında boşluk bulunan, sürekli hareket eden küçük taneciklerden oluşur. Katının tanecikleri yalnız titreşir; sıvı ve gazın tanecikleri titreşir, döner ve yer değiştirir.

Tanecikli yapı ve hâller

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Evsel atık nedir, hangi atıklar geri dönüştürülebilir?

Kısa cevap: Evde, okulda ve iş yerinde kullanıp artık işimize yaramayan maddelere evsel atık denir. Kâğıt, karton, cam, metal ve plastik atıklar geri dönüştürülebilir. Besin artıkları, kirli peçete ve yapıştırma bandı gibi atıklar geri dönüştürülemez.

Bir günde evinizde kaç atık çıktığını hiç saydın mı? Kahvaltıdaki süt kutusundan akşamki meyve kabuklarına kadar liste uzar.

Evsel atık nedir?

Evde ve okulda kullandığımız, artık işimize yaramayan maddelere evsel atık denir. Madde ve ısı sayfasında maddenin hâllerini gördük. Evsel atıklar da katı ve sıvı olarak ikiye ayrılır.

Plastik şişe, cam kavanoz, gazete ve meyve kabuğu katı atıktır. Deterjanlı su ve kullanılmış kızartma yağı ise sıvı atıktır.

Geri dönüşüm

Bazı atıklar fabrikada işlenir ve ham madde olarak yeniden üretime girer. Buna geri dönüşüm denir. Eski gazeteler yeni kâğıda, ezilmiş içecek kutuları yeni metal eşyaya dönüşebilir.

Üzerinde birbirini kovalayan üç ok bulunan işarete geri dönüşüm sembolü denir. Bu sembolü taşıyan ürün geri dönüştürülebilir.

Evsel atıkları ayır
Geri dönüştürülebilirGeri dönüştürülemez
gazete, defter, karton kutubesin artıkları, küflü yiyecek
cam şişe ve kavanozkullanılmış kâğıt havlu, peçete
metal içecek kutusu, konserve kutusuyapıştırma bandı
temiz plastik şişe ve kapyağa bulanmış kâğıt

Geri dönüşmeyen ve hiçbir işe yaramayan atığa çöp denir. Ayırmadan çöpe attığımız her şişe ve kâğıt boşa gider.

Akılda kalsın: Kâğıt, cam, metal, plastik dönüşür; yemek artığı ve kirli kâğıt dönüşmez. Üç oklu sembol "beni ayır" demektir.
Burslulukta

Nasıl sorulurBir evin bir günlük atık listesi verilir; geri dönüştürülebilenleri ayırma ya da yanlış ayrılan atığı bulma istenir.

TuzakKirli ya da yağlı kâğıdı da geri dönüşüm kutusuna atmak.

İpucuÖnce atığın maddesine, sonra temiz olup olmadığına bak.

?Soru çöz öncüllü

Defne, doğum günü partisinden sonra masada kalan atıkları topluyor.

Masada kalan dört tür atık.Görsel: Sınav Defteri

Defne bu atıklardan hangilerini geri dönüşüm kutularına atmalıdır?

✓ C. Cam şişe (I) ve karton (III) geri dönüştürülebilir. A yanlış: pasta artığı besin atığıdır. B iki dönüşemeyen atığı seçiyor. D yanlış: yağa bulanmış peçete kâğıt olsa da geri dönüştürülemez.

▭Boşluk doldurma

Evde kullanılıp artık işimize yaramayan maddelere denir. Boş cam kavanoz geri bir atıktır. Hiçbir işe yaramayan, geri dönüşmeyen atığa ise denir.

ÇEVRE · AYRIŞTIRMA

Atıkları ayırmak: kutular, atık pil ve atık yağ

MEB 5. sınıf · Sürdürülebilir yaşam ve geri dönüşüm · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaEvsel atık nedir, hangi atıklar geri dönüştürülebilir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Evde, okulda ve iş yerinde kullanıp artık işimize yaramayan maddelere evsel atık denir. Kâğıt, karton, cam, metal ve plastik atıklar geri dönüştürülebilir. Besin artıkları, kirli peçete ve yapıştırma bandı gibi atıklar geri dönüştürülemez.

Evsel atıklar

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Atıklar neden kaynağında ayrıştırılır, atık pil ve atık yağ nereye atılır?

Kısa cevap: Geri dönüşümün işe yaraması için atıklar oluştukları yerde türlerine göre ayrılmalıdır. Kâğıt, plastik, cam ve metal ayrı kutulara atılır. Atık piller atık pil kutusuna, kullanılmış yağlar atık yağ toplama noktalarına götürülür; ikisi de çöpe ya da lavaboya atılmaz.

Okul bahçesindeki farklı renkli kutulara dikkat ettin mi? Her biri başka bir atığı bekliyor.

Kaynağında ayır

Atığı oluştuğu yerde, yani evde ya da okulda türüne göre ayırmaya kaynağında ayrıştırma denir. Karışık atılan atıklar birbirini kirletir. Ayırmak için daha çok emek ve enerji harcanır.

Geri dönüşüm kutuları
Kutu rengiNe atılır?
mavikâğıt ve karton
sarıplastik
yeşilcam
grimetal

Atık piller

Elektrik devresi sayfasında kullandığımız piller bitince çöp olmaz. Pillerin içinde toprağa ve suya karışırsa zarar veren maddeler vardır. Biten pilleri okulda ya da markette bulunan atık pil kutusuna at.

Atık yağ

Kızartmadan kalan yağ lavaboya dökülmez; suları kirletir. Yağ soğuyunca kapaklı bir şişede biriktirilir. Dolunca atık yağ toplama kumbarasına ya da noktasına götürülür.

Ülkemizde pek çok apartmanda ve okulda atık toplama noktaları kuruluyor. Temizliğe ve elindekinin değerini bilmeye önem veren kültürümüz bu işin en güçlü dayanağıdır.

Soru nasıl okunur?

Can biten kumanda pilini, dışı metal olduğu için metal kutusuna atıyor. Can doğru mu yapıyor?

Önce kendin dene → Çözümü göster
  1. Kök: bir davranışın doğru olup olmadığı soruluyor.
  2. Anahtar: "biten pil": pilin içinde toprağa ve suya zarar veren maddeler var.
  3. Eleme: dışının metal olması pili sıradan metal atığı yapmaz. Pil ne metal kutusuna ne çöpe gider.

Cevap: hayır; pil atık pil kutusuna atılır

Akılda kalsın: Ayırmadan atılan atık, geri dönüşümü zorlaştırır. Pil kutuya, yağ şişeye; ikisi de çöpe ya da lavaboya gitmez.
Burslulukta

Nasıl sorulurBir öğrencinin atıkları kutulara dağıtması anlatılır; hangi davranışın yanlış olduğu sorulur.

TuzakBiten pili ya da kızartma yağını sıradan çöp sanmak.

İpucuAtığın çevreye zarar verip vermeyeceğini düşün.

⇄Bilgi eşleştirme nereye atılır?

?Soru çöz deney düzeneği

Bir öğretmen iki gruba aynı 30 atığı veriyor. Birinci gruba atıklar türlerine göre ayrılmış poşetlerde, ikinci gruba hepsi tek bir poşette karışık veriliyor. İki grup atıkları kutulara dağıtıyor ve süreleri ölçülüyor.

Dağıtma süreleri
GrupAtıklarSüre
1. grupönceden ayrılmış2 dakika
2. grupkarışık9 dakika

Bu deneyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ D. Öğretmen yalnız atıkların ayrılmış ya da karışık olmasını değiştirdi. A yanlış: atık sayısı 30'da aynı tutuldu, kontrol edilen değişkendir. B yanlış: ölçülen şey süredir, bağımlı değişken odur. C tersini söylüyor: karışık atık 9 dakika sürdü.
ÇEVRE · KAYNAK

Geri dönüşüm neden önemli? Kaynakları korumak

MEB 5. sınıf · Sürdürülebilir yaşam ve geri dönüşüm · Okuma 3 dk · 2 etkinlik

✎Konu anlatımı

Geri dönüşüm kaynakları nasıl korur, neden önemlidir?

Kısa cevap: Her ürün doğadan alınan ham maddeyle yapılır ve bu kaynaklar sınırsız değildir. Geri dönüşüm ağaçların, madenlerin ve petrolün daha az kullanılmasını sağlar. Böylece enerji tasarrufu yapılır, çöp azalır ve ülke ekonomisi kazanır.

Defterinin kâğıdı bir ağaçtan, kalem kutun petrolden, içecek kutun bir madenden geldi.

Ürünler nereden gelir?

Önceki konuda atıkları türlerine göre ayırdık. Ürünlerin yapıldığı, doğadan alınan maddelere ham madde denir. Kâğıt ağaçtan, cam kumdan, plastik petrolden, alüminyum kutu bir madenden üretilir.

Bu kaynakların çoğu bir gün tükenebilir. Ağaç yeniden büyür ama yıllar alır. Madenler ve petrol ise yeniden oluşmaz.

Geri dönüşümün kazançları

Atık kâğıt yeni kâğıda dönüşünce daha az ağaç kesilir. Eski cam ve metal eritilip yeniden kullanılınca yeni maden ve kum daha az çıkarılır.

Atıktan üretmek çoğu zaman sıfırdan üretmekten daha az enerji ister. Çöp alanlarına giden atık azalır. Para ve emek de ülke içinde kalır.

Geri dönüşüm neyi korur?
AtıkKorunan kaynak
kâğıt, kartonağaçlar, ormanlar
camkum ve enerji
alüminyum kutumaden
plastikpetrol

Depozito

Bazı ürünlerin fiyatına küçük bir ek ücret konur. Ambalajı geri getirene bu ücret iade edilir. Buna depozito denir; insanların şişeleri doğaya atmak yerine geri getirmesini sağlar.

Geri dönüşüm yalnız belediyelerin değil, her vatandaşın görevidir.

Akılda kalsın: Geri dönüşen her atık, doğadan alınmayan bir ham maddedir. Kâğıt ormanı, cam kumu, metal madeni, plastik petrolü korur.
Burslulukta

Nasıl sorulurBir okulun ya da şehrin topladığı atık miktarlarını gösteren bir tablo, grafik ya da afiş verilir; hangi kaynağın korunduğu ya da verinin yorumu sorulur.

TuzakGeri dönüşümü yalnız temizlik için sanmak.

İpucuAtığın hangi ham maddeden yapıldığını düşün.

?Soru çöz tablo yorumla

Bir okulun iki ayda geri dönüşüm kutularında topladığı atıklar tabloda verilmiştir.

Toplanan atıklar (kg)
AtıkEkimKasım
kâğıt4065
plastik2530
cam1512

Buna göre,
I. Kasım'da en çok toplanan atık ormanların korunmasına katkı sağlar.
II. Ekim'den Kasım'a toplanan cam miktarı artmıştır.
III. Toplanan camın geri dönüşümü petrolün korunmasına katkı sağlar.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ A. Kasım'da en çok kâğıt toplandı; kâğıdın geri dönüşümü ağaçları korur (I). II yanlış: cam 15 kg'dan 12 kg'a azaldı. III yanlış: cam kumdan yapılır, petrolden yapılan plastiktir. B ve C ham maddeleri karıştırıyor; D, cam satırını yanlış okuyor.

▭Boşluk doldurma

Kâğıdın ham maddesi . Plastiğin ham maddesi ise . Şişeyi geri getirene iade edilen ek ücrete denir.

kumağaçdepozitopetrolvergi
ÇEVRE · SIFIR ATIK

Sıfır atık: önce önle, sonra dönüştür

MEB 5. sınıf · Sürdürülebilir yaşam ve geri dönüşüm · Okuma 4 dk · 2 etkinlik

Önce hatırlaGeri dönüşüm kaynakları nasıl korur, neden önemlidir?Bu sayfanın başından. Önce kendin cevapla, sonra aç.

Her ürün doğadan alınan ham maddeyle yapılır ve bu kaynaklar sınırsız değildir. Geri dönüşüm ağaçların, madenlerin ve petrolün daha az kullanılmasını sağlar. Böylece enerji tasarrufu yapılır, çöp azalır ve ülke ekonomisi kazanır.

Geri dönüşüm ve kaynaklar

Hatırladın mı?

✎Konu anlatımı

Sıfır atık nedir, geri dönüşüm, geri kazanım, yeniden kullanım ve ileri dönüşüm arasındaki fark nedir?

Kısa cevap: Sıfır atık, israfı önleyip atığı en aza indirmeyi amaçlar. İlk adım atık oluşmasını önlemektir. Yeniden kullanımda atık aynı işte tekrar kullanılır, ileri dönüşümde daha değerli bir ürüne çevrilir, geri dönüşümde ise fabrikada ham maddeye dönüştürülür.

En iyi atık hiç oluşmayan atıktır. Pazara bez torbayla giden biri, daha poşeti almadan atığı önlemiş olur.

Sıfır atık basamakları

Önceki konuda geri dönüşümün kaynakları koruduğunu gördük. İsrafı önlemeyi, kaynakları verimli kullanmayı ve atığı azaltmayı amaçlayan yaklaşıma sıfır atık denir. Sıfır atıkta işler bir sırayla düşünülür.

Üstteki basamak en iyisidir; en alttaki son çaredir.Görsel: Sınav Defteri

Önce atığı önle: bez torba ve matara kullan. Sonra azalt: ihtiyacın kadar al. Hiçbir şekilde değerlendirilemeyen atık, en son çevreye zarar vermeden uzaklaştırılır.

Dört kavramı karıştırma

Bir atığı aynı amaçla tekrar kullanmaya yeniden kullanım denir; cam kavanozu yıkayıp yine reçel koymak gibi.

Atığı daha değerli yeni bir ürüne çevirmeye ileri dönüşüm denir; eski kot pantolondan çanta dikmek gibi.

Geri dönüşümde atık fabrikada işlenip ham madde olarak yeniden üretime girer. Atığın işlenip ikinci kez kullanılacak bir ham maddeye çevrilerek ekonomiye kazandırılmasına geri kazanım denir.

Bir atığa dört farklı yol
KavramNe olur?Örnek
yeniden kullanımaynı işte tekrar kullanılırkavanoza yine reçel
ileri dönüşümdaha değerli yeni ürün olurkottan çanta
geri dönüşümfabrikada ham maddeye dönergazeteden yeni kâğıt
geri kazanımişlenip ikincil ham madde olurplastik atıktan kumaş ipliği

İleri dönüşüm sanatta da yer bulur. Sanatçılar şişe kapaklarından, eski metallerden heykel ve pano yapar.

Akılda kalsın: Sıfır atıkta ilk adım önlemektir. Aynı işe tekrar: yeniden kullanım; daha değerli ürüne: ileri dönüşüm; fabrikada ham maddeye: geri dönüşüm.
Burslulukta

Nasıl sorulurBir ailenin atıklarla yaptıkları anlatılır; her davranışın hangi kavrama örnek olduğu sorulur.

TuzakYeniden kullanım ile geri dönüşümü aynı sanmak.

İpucuAtık fabrikaya gidiyor mu, yoksa evde mi değerlendiriliyor, ona bak.

↕Sıralama en iyiden son çareye

  1. Geri dönüştür
  2. Azalt
  3. Zarar vermeden uzaklaştır
  4. Önle
  5. Yeniden kullan

?Soru çöz kavramı bul

Ayaz'ın ailesi atıklarla şekildeki üç işi yapıyor.

Okun sağı, atığın sonunda ne olduğunu gösterir.Görsel: Sınav Defteri

Ailenin kot pantolonla yaptığı iş hangi kavrama örnektir?

✓ B. Kot pantolon fabrikaya gitmeden daha değerli yeni bir ürüne, çantaya dönüştü. A yanlış: pantolon yine pantolon olarak kullanılmadı; kavanoz örneği yeniden kullanımdır. C yanlış: geri dönüşümde atık fabrikada ham maddeye döner; gazeteler buna örnektir. D yanlış: pantolon zaten atık olmuştu.

6. sınıfta bu konunun devamı 6. Sınıf Fen Bilimleri serisindeki Biyoçeşitlilik ve çevre sayfasında.

Şunları yapabiliyor musun?

Kitabı kapat, yukarı bakma. Her soruyu önce kendi cümlelerinle cevapla, sonra “Kontrol et”e bas ve her maddeyi ayrı ayrı, dürüstçe işaretle. “Henüz değil” dediklerin tekrar listene eklenir.

  1. Evsel atık nedir, hangi atıklar geri dönüştürülebilir?

    Kontrol et

    Evde, okulda ve iş yerinde kullanıp artık işimize yaramayan maddelere evsel atık denir. Kâğıt, karton, cam, metal ve plastik atıklar geri dönüştürülebilir. Besin artıkları, kirli peçete ve yapıştırma bandı gibi atıklar geri dönüştürülemez.

    Konuya dön: Evsel atıklar

    Yapabiliyor musun?
  2. Atıklar neden kaynağında ayrıştırılır, atık pil ve atık yağ nereye atılır?

    Kontrol et

    Geri dönüşümün işe yaraması için atıklar oluştukları yerde türlerine göre ayrılmalıdır. Kâğıt, plastik, cam ve metal ayrı kutulara atılır. Atık piller atık pil kutusuna, kullanılmış yağlar atık yağ toplama noktalarına götürülür; ikisi de çöpe ya da lavaboya atılmaz.

    Konuya dön: Atıkları ayrıştırmak

    Yapabiliyor musun?
  3. Geri dönüşüm kaynakları nasıl korur, neden önemlidir?

    Kontrol et

    Her ürün doğadan alınan ham maddeyle yapılır ve bu kaynaklar sınırsız değildir. Geri dönüşüm ağaçların, madenlerin ve petrolün daha az kullanılmasını sağlar. Böylece enerji tasarrufu yapılır, çöp azalır ve ülke ekonomisi kazanır.

    Konuya dön: Geri dönüşüm ve kaynaklar

    Yapabiliyor musun?
  4. Sıfır atık nedir, geri dönüşüm, geri kazanım, yeniden kullanım ve ileri dönüşüm arasındaki fark nedir?

    Kontrol et

    Sıfır atık, israfı önleyip atığı en aza indirmeyi amaçlar. İlk adım atık oluşmasını önlemektir. Yeniden kullanımda atık aynı işte tekrar kullanılır, ileri dönüşümde daha değerli bir ürüne çevrilir, geri dönüşümde ise fabrikada ham maddeye dönüştürülür.

    Konuya dön: Sıfır atık

    Yapabiliyor musun?

Karma tekrar

Önceki 3 sayfadan karışık 10 soru. Sınavdaki gibi konular karışık gelir; hangi konudan olduğunu çözümde görürsün. Birkaç gün sonra yeniden çöz.

?Soru 1

Bir öğretmen özdeş pil ve ampullerle üç devre kuruyor. Ampuller her devrede tek sıra hâlinde art arda bağlı.

Devrelerdeki eleman sayıları
DevrePil sayısıAmpul sayısı
X22
Y32
Z23

Buna göre,
I. Y'deki bir ampul, X'teki bir ampulden parlak yanar.
II. Z'deki bir ampul, X'teki bir ampulden sönük yanar.
III. X ile Z karşılaştırılırsa bağımsız değişken ampul sayısıdır.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ D. X ile Y'de ampul sayısı aynı, Y'de pil fazla: Y parlak (I). X ile Z'de pil sayısı aynı, Z'de ampul fazla: Z sönük (II). X ile Z'de bilerek değiştirilen tek şey ampul sayısıdır; bağımsız değişken odur (III). A, B ve C doğru yargılardan birini ya da ikisini eksik bırakıyor.Kaynak: Elektrik devresi · Ampul parlaklığı

?Soru 2

Defne karanlık bir odada yanan lambaya üç hortum parçasından sırayla bakıyor.

Her satırda soldaki lamba, sağdaki Defne'nin gözüdür.Görsel: Sınav Defteri

Buna göre,
I. K'den bakınca lamba görülür.
II. L'den bakınca lamba görülür.
III. M'den bakınca lamba görülür.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ A. Işık düz bir yolla ilerler; yalnız K'nin içinden lambaya düz bir yol açılır (I). L bükük olduğu için ışık hortumun duvarına çarpar. M düz ama lambaya bakmıyor. B ışığın bükülerek ilerlediğini sanıyor; C ve D hortumun yönünü gözden kaçırıyor.Kaynak: Işık ve gölge · Işığın yayılması

?Soru 3

Bir öğrenci üç özdeş cam kavanoza aynı miktarda 50 °C'lik musluk suyu koyup şekildeki gibi yerleştiriyor. 20 dakika sonra sıcaklıkları ölçüyor.

Üç kavanoza da 50 °C'lik su konuyor.Görsel: Sınav Defteri
20 dakika sonraki sıcaklıklar
KavanozSon sıcaklık
K (yün atkı)42 °C
L (açıkta)33 °C
M (köpük kutu)45 °C

Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

✓ B. Sıcaklığı en az düşen M'dir; köpük kutu ısı akışını en çok yavaşlattı. A yanlış: ilk sıcaklık aynı tutuldu, değişen sarma malzemesidir. C yanlış: yün ısı üretmez, yalnız ısı kaybını yavaşlatır. D tersini söylüyor: L en çok soğudu.Kaynak: Madde ve ısı · Isı iletimi ve yalıtım

?Soru 4

Nehir, üç maddeyi sırayla gözünün önüne tutup arkasındaki saate bakıyor ve gördüklerini tabloya yazıyor.

Nehir'in gözlemleri
MaddeSaat nasıl görünüyor?
Knet
Lbulanık
Mgörünmüyor

Buna göre,
I. K saydam bir maddedir.
II. L ışığın bir kısmını geçirir.
III. M yerine iki kat kalın bir K konulursa saat görünmez.
yargılarından hangileri kesinlikle doğrudur?

✓ B. Arkası net görünen K saydamdır (I); bulanık gösteren L ışığın bir kısmını geçirir (II). III kesin değil: kalınlık geçen ışığı azaltır ama iki kat kalın saydam madde opak olmaz, saat yine görülebilir. C ve D bu yanılgıya düşüyor; A, L'yi gözden kaçırıyor.Kaynak: Işık ve gölge · Saydam, yarı saydam ve opak

?Soru 5

Eymen, iki kaptaki suyu büyük bir kapta karıştırıyor. Bir süre sonra karışımın sıcaklığını termometreyle ölçüyor.

İki su karıştırılıyor, karışımın sıcaklığı ölçülüyor.Görsel: Sınav Defteri

Buna göre,
I. 70 °C'lik su ısı vermiştir.
II. 30 °C'lik su ısı almıştır.
III. Eymen termometreyle karışımın ısısını ölçmüştür.
yargılarından hangileri doğrudur?

✓ A. Sıcak su soğudu, yani ısı verdi (I); soğuk su ısındı, yani ısı aldı (II). III yanlış: termometre ısıyı değil sıcaklığı ölçer. B, C ve D ısı ile sıcaklığı aynı sanıyor.Kaynak: Madde ve ısı · Isı ve sıcaklık

?Soru 6

Elif, sembol kartlarının altına elemanların adlarını yazıyor.

Kartların altındaki adları Elif yazdı.Görsel: Sınav Defteri

Elif hangi kartın altına yanlış ad yazmıştır?

✓ D. 4. karttaki kolu kalkık sembol açık anahtardır; kapalı anahtarda iki nokta düz çizgiyle birleşir. A, B ve C doğru: içinde çarpı olan daire ampul, uzunlu kısalı çizgiler pil, düz çizgi bağlantı kablosudur.Kaynak: Elektrik devresi · Devre elemanları ve sembolleri

?Soru 7

Ela bir taşı, su dolu ve boş görünen birer kapalı pet şişeyi aynı kuvvetle sıkıyor. Yalnız hava dolu şişe içe göçüyor.

Boş görünen şişenin içinde hava var.Görsel: Sınav Defteri

Bu deneyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ D. Hava sıkıştı; çünkü gaz tanecikleri arasında çok boşluk vardır. A yanlış: kuvvet aynı tutuldu, değişen sıkılan maddedir. B yanlış: katının tanecikleri arasında da boşluk vardır, yalnız çok azdır. C yanlış: sıvı tanecikleri titreşir, döner ve öteleme yapar.Kaynak: Madde ve ısı · Tanecikli yapı ve hâller

?Soru 8

Doruk, oyuncak arabasının içinden çıkan parçaları masaya diziyor.

Duy ampulü, pil yatağı pilleri tutar; anahtar arabayı açıp kapatır.Görsel: Sınav Defteri

Doruk bu parçaların hangilerini devre şemasında belirli bir sembolle gösteremez?

✓ B. Duy (I) ve pil yatağı (II) yalnız tutucudur; belirli bir sembolleri yoktur. Anahtarın (III) açık ve kapalı hâli için sembol vardır. A ve C anahtarı sembolsüz sanıyor; D bütün elemanları sembolsüz sayıyor.Kaynak: Elektrik devresi · Devre elemanları ve sembolleri

?Soru 9

Öğretmen, masadaki el fenerinden çıkan ışığın yolunu çizmelerini istiyor. Dört öğrencinin çizimi aşağıda.

Her kutuda fener soldadır.Görsel: Sınav Defteri

Buna göre hangi öğrencinin çizimi doğrudur?

✓ D. Işık fenerden çıkar ve düz bir yolla ilerler; ok, ışığın gittiği yöne bakmalıdır. A'da okların yönü ters. B dalgalı çizerek ışığın düz gitmediğini sanıyor. C'de ışığın yönü gösterilmemiş.Kaynak: Işık ve gölge · Işığın yayılması

?Soru 10

Bir öğrenci kurduğu devrenin şemasını aşağıdaki gibi çiziyor.

Şemada anahtarın kolu kalkık çizilmiş.Görsel: Sınav Defteri

Bu şemayla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

✓ C. Anahtar açık olduğu için yol kesik; anahtar kapanınca devre kapalı olur ve ampul yanar. A, anahtarın açık çizildiğini gözden kaçırıyor. B yanlış: tek bir pil sembolü var. D yanlış: duyun sembolü yoktur.Kaynak: Elektrik devresi · Devre şeması, açık ve kapalı devre
+
Daha fazla soru çözmek ister misin?5. Sınıf Fen Bilimleri soruları hazırlanıyor. Şimdilik bu sayfadaki etkinlikler ve sondaki karma tekrarla kendini dene.
Soru çöz →