KPSS Tarih · Kurtuluş Savaşı Hazırlık Dönemi

Erzurum Kongresi kararları ve önemi

Erzurum Kongresi toplanış şekli ve amacı bakımından bölgesel, aldığı kararlar bakımından ulusal (milli) bir kongredir.

Bilgi Kapsülü ile adım adım öğren Kendini dene

Erzurum Kongresi konu anlatımı

★ işaretli bilgiler mutlaka bilinmeli.

Erzurum Kongresi kararları

  1. Milli Sınırlar (Misak-ı Milli'nin Temeli)Kongrede 'Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür, bölünemez' maddesiyle milli sınırlardan ilk kez bahsedilmiştir.
  2. Manda ve Himayenin ReddiErzurum Kongresi'nde 'Manda ve himaye kabul edilemez' denilerek tam bağımsızlık ilkesi doğrultusunda sömürgecilik ilk kez reddedilmiştir.
  3. Kuvay-ı Milliye ve Milli İradeKongrede 'Kuvay-ı Milliye'yi tek kuvvet tanımak ve milli iradeyi hakim kılmak temel esastır' kararı alınmıştır.
  4. Geçici Hükümet Kurma FikriOsmanlı Hükümeti vatanı koruyamazsa, geçici bir hükümet kurulacağı ilk kez Erzurum Kongresi'nde karara bağlanmıştır.
  5. Azınlıklara Ayrıcalık VerilememesiHristiyan azınlıklara siyasi hakimiyeti ve sosyal dengeyi bozacak ayrıcalıklar verilemeyeceği kararlaştırılmıştır.
  6. Mebusan Meclisi'nin ToplanmasıMebusan Meclisi'nin derhal toplanması ve hükümet işlerinin meclis denetimine girmesi talep edilmiştir.
  7. Dış Yardım ŞartıBağımsızlığımızı zedelememek kaydıyla, sömürgecilik amacı gütmeyen dış yardım kabul edilebileceği belirtilmiştir.
  8. Osmanlı Hükümetinin Dağılma İhtimaliMaddelerde 'İstanbul Hükümeti dağılırsa, millet hep birlikte direnişe geçecektir' kararı alınmıştır.

Ne zaman, nerede, neden?

  • Katılamayan İller (DEM)Diyarbakır, Elazığ ve Mardin illeri, Osmanlı hükümetinin ve İtilaf Devletlerinin engellemeleri nedeniyle delege gönderememiştir.
  • Elviye-i Selase (Kars, Ardahan, Batum)Erzurum Kongresi'nin sınırlarla ilgili görüşlerinde Kars, Ardahan ve Batum'un (Elviye-i Selase) Türk vatanının ayrılmaz parçası olduğu vurgulanmıştır.

Yapı ve teşkilat

  • Temsil Heyeti'nin KurulmasıAmasya Genelgesi'nde kurulması fikri ortaya atılan Temsil Heyeti, 9 kişilik bir üye sayısıyla ilk kez Erzurum Kongresi'nde kurulmuştur.
  • Sine-i Millet KavramıMustafa Kemal'in askerlikten istifa edip sivil bir lider olarak Erzurum Kongresi'ne katılması 'Sine-i millete dönmek' (milletin bağrına dönmek) olarak adlandırılır.
  • Düzenleyen CemiyetlerKongreyi Şark Vilayetleri Müdafaa-i Hukuk ile Trabzon Muhafaza-i Hukuk cemiyetleri ortaklaşa düzenlemiştir.
  • Doğu Cemiyetlerinin BirleşmesiErzurum Kongresi'nde Doğu Anadolu'daki tüm direniş cemiyetleri 'Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti' adı altında birleştirilmiştir.

Önemli kişiler

  • Mustafa Kemal'in Sivil StatüsüMustafa Kemal, askerlik mesleğinden istifa ettikten sonra (Sine-i Millet) katıldığı ilk faaliyet Erzurum Kongresi'dir.
  • Kazım Karabekir'in Desteği15. Kolordu Komutanı Kazım Karabekir, sivil olan Mustafa Kemal'e 'Ben ve kolordum emrinizdeyiz Paşam' diyerek Milli Mücadele'nin liderliğini güçlendirmiştir.
  • Delege İstifalarıMustafa Kemal ve Rauf Orbay'ın kongreye delege olarak katılabilmesi için Cevat Dursunoğlu ve Kazım Yurdalan delegelikten istifa etmiştir.
  • Temsil Heyeti BaşkanıErzurum Kongresi'nde oluşturulan Temsil Heyeti'nin başkanlığına Mustafa Kemal seçilmiştir.
  • Yabancı Baskısı (Rawlinson)Kongre öncesinde ve sırasında İngiliz Yarbay Rawlinson, kongrenin toplanmaması için Kazım Karabekir ve Mustafa Kemal'e baskı yapmıştır.

Önemi ve sonuçları

  • Toplanma AmacıKongre, Doğu Anadolu'da kurulması planlanan Ermeni devletine ve Trabzon civarındaki Rum Pontus tehlikesine karşı toplanmıştır.
  • Milli Bir Meclis ArayışıErzurum Kongresi kararları, milletin iradesini temsil edecek bağımsız bir milli meclis fikrinin zeminini hazırlamıştır.

Uygulamalar ve atılan adımlar

  • Demokratik Usul (Seçim)Erzurum Kongresi'ne katılan delegeler, atama yoluyla değil, yerel müdafaa-i hukuk cemiyetlerinin yaptığı seçimlerle belirlenmiştir.
  • Kongreyi Destekleyen GazetelerKongre kararları Albayrak, Hadisat ve Le Pays (Enver-i Şarkiye) gazeteleri aracılığıyla halka duyurulmuştur.
  • Doğu'dan Göçün YasaklanmasıDoğu Anadolu'da Ermeni nüfus üstünlüğünü engellemek için, cemiyet kararıyla bölgeden dışarıya Müslüman göçü yasaklanmıştır.

Önceki ve sonraki olaylarla bağı

  1. Amasya Genelgesi'nin TeyidiErzurum Kongresi, Amasya Genelgesi'nde alınan ihtilalci ve bağımsızlıkçı kararların resmi bir organ (kongre) tarafından onaylanmasıdır.
  2. Tutuklama EmriKongre hazırlıkları sırasında İstanbul Hükümeti (Damat Ferit) Mustafa Kemal'in tutuklanmasını ve İstanbul'a gönderilmesini istemiştir.
  3. Sivas Kongresi'ne HazırlıkErzurum Kongresi, kararları ve Temsil Heyeti'nin yapısı itibarıyla ulusal Sivas Kongresi'nin ön hazırlığı niteliğini taşımaktadır.

Erzurum Kongresi ile sık karıştırılanlar

Erzurum Kongresi en çok Sivas Kongresi ile karıştırılır. Aynı konudaki bilgiler yan yana:

  • Temsil Heyeti'nin Bölgesel OlmasıErzurum'da kurulan Temsil Heyeti sadece Doğu Anadolu'yu temsil etme yetkisine sahiptir, ulusal değildir.
  • Saltanat ve Hilafetin KurtarılmasıKararlarda, 'Milli irade Padişahı ve Halifeyi düştüğü esaretten kurtaracaktır' maddesi yer almıştır.
KonuErzurum KongresiSivas Kongresi
Kongre TarihiErzurum Kongresi 23 Temmuz - 7 Ağustos 1919 tarihleri arasında toplanmıştır.Sivas Kongresi 4 - 11 Eylül 1919 tarihleri arasında toplanmıştır.
Düzenleyen CemiyetlerKongreyi Şark Vilayetleri Müdafaa-i Hukuk ile Trabzon Muhafaza-i Hukuk cemiyetleri ortaklaşa düzenlemiştir.Yurttaki bütün millî cemiyetler 'Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti' adı altında birleştirilmiştir.
Kongrenin NiteliğiErzurum Kongresi toplanış şekli ve amacı bakımından bölgesel, aldığı kararlar bakımından ulusal (milli) bir kongredir.Sivas Kongresi hem toplanış şekli hem de aldığı kararlar bakımından ulusal bir kongredir.
Milli Sınırlar (Misak-ı Milli'nin Temeli)Kongrede 'Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür, bölünemez' maddesiyle milli sınırlardan ilk kez bahsedilmiştir.Mondros Ateşkesi'nin imzalandığı tarihteki sınırlar içinde kalan vatan topraklarının bir bütün olduğu ve parçalanamayacağı kararı ulusal ölçekte kabul edilmiştir.
Manda ve Himayenin ReddiErzurum Kongresi'nde 'Manda ve himaye kabul edilemez' denilerek tam bağımsızlık ilkesi doğrultusunda sömürgecilik ilk kez reddedilmiştir.Kongrede Amerikan mandası tartışılmış, ancak tam bağımsızlık ilkesi doğrultusunda manda ve himaye kesin olarak reddedilmiştir.
Temsil Heyeti'nin KurulmasıAmasya Genelgesi'nde kurulması fikri ortaya atılan Temsil Heyeti, 9 kişilik bir üye sayısıyla ilk kez Erzurum Kongresi'nde kurulmuştur.Temsil Heyeti'nin üye sayısı artırılmış ve 'Temsil Heyeti bütün vatanı temsil eder' kararıyla heyet tüm yurdu kapsayan bir yürütme organı hâline gelmiştir.
Azınlıklara Ayrıcalık VerilememesiHristiyan azınlıklara siyasi hakimiyeti ve sosyal dengeyi bozacak ayrıcalıklar verilemeyeceği kararlaştırılmıştır.Hristiyan azınlıklara siyasi egemenliği ve sosyal dengeyi bozacak ayrıcalıklar verilemeyeceği kararlaştırılmıştır.
Mebusan Meclisi'nin ToplanmasıMebusan Meclisi'nin derhal toplanması ve hükümet işlerinin meclis denetimine girmesi talep edilmiştir.Hükûmetin millet denetimine alınması için Osmanlı Mebusan Meclisi'nin hemen toplanması kararı alınmıştır.
Erzurum ve Sivas Kongresi farkları →Erzurum Kongresi ve Misak-ı Millî farkları →Erzurum Kongresi ve TBMM'nin Açılışı farkları →Amasya Genelgesi ile karışan 1 bilgi

Erzurum Kongresi örnek soruları

Kendini dene: şıkka dokun, cevabı ve açıklamayı hemen gör. İlk 1 soru doğrudan bu konudan, diğerleri aynı dönemden. Hepsi ücretsiz soru havuzundan.

SORU 1 / 5Bu konudan

Aşağıdakilerden hangisi Erzurum Kongresi'nin toplanma amaç ve gerekçelerinden biri değildir?

Soru 1 şıkları
Doğru cevap: C. Amasya Görüşmeleri, Erzurum Kongresi'nden sonra yapıldığı için kongrenin toplanma gerekçesi olamaz.

Bu bilgi takıldı mı? Erzurum Kongresi Bilgi Kapsülü takıldığın bilgileri bulur, aralıklı tekrarla sınava kadar hatırlatır.

Kapsülle öğren
SORU 2 / 5Dönem sorusu

Temsil Heyeti'nin İstanbul ile haberleşmeyi kesmesi üzerine yaşanan ilk siyasi başarısı nedir?

Soru 2 şıkları
Doğru cevap: A. Damat Ferit'in istifası Temsil Heyeti'nin ilk siyasi zaferidir.

Bu bilgi takıldı mı? Erzurum Kongresi Bilgi Kapsülü takıldığın bilgileri bulur, aralıklı tekrarla sınava kadar hatırlatır.

Kapsülle öğren
SORU 3 / 5Dönem sorusu

Heyet-i Temsiliye'nin halkı doğru bilgilendirme, İtilaf Devletleri ile Damat Ferit Paşa Hükûmeti'nin yürüttüğü aleyhte propagandaları bertaraf etme ve kongre kararlarını millete ulaştırma gayesiyle Sivas Kongresi esnasında Mustafa Kemal Paşa'nın bizzat adını koyarak çıkartılmasını sağladığı, Millî Mücadele hareketinin ilk resmî yayın organı niteliğindeki gazete aşağıdakilerden hangisidir?

Soru 3 şıkları
Doğru cevap: D. Sivas Kongresi'nde Mustafa Kemal Paşa'nın girişimiyle kurulması kararlaştırılan ve 14 Eylül 1919'da yayına başlayan İrade-i Milliye, Heyet-i Temsiliye'nin ve Millî Mücadele'nin ilk yayın organıdır. Hâkimiyet-i Milliye ise Temsil Heyeti Ankara'ya taşındıktan sonra (10 Ocak 1920) yayımlanmaya başlamıştır.

Bu bilgi takıldı mı? Erzurum Kongresi Bilgi Kapsülü takıldığın bilgileri bulur, aralıklı tekrarla sınava kadar hatırlatır.

Kapsülle öğren
SORU 4 / 5Dönem sorusu

Amasya Genelgesi'nin 'Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır' maddesinde geçen kavramların karşılığı aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Soru 4 şıkları
Doğru cevap: E. 'Milletin bağımsızlığı' = Amaç; 'Milletin azim ve kararı' = Yöntemdir.

Bu bilgi takıldı mı? Erzurum Kongresi Bilgi Kapsülü takıldığın bilgileri bulur, aralıklı tekrarla sınava kadar hatırlatır.

Kapsülle öğren
SORU 5 / 5Dönem sorusu

Milli Mücadele yıllarında İstanbul'daki İtilaf depolarından Anadolu'ya gizlice silah ve mühimmat kaçıran, subay sevkiyatını organize eden ve istihbarat toplayan yeraltı teşkilatı hangisidir?

Soru 5 şıkları
Doğru cevap: E. Karakol Cemiyeti ve devamındaki Mim Mim (M.M.) Grubu, İstanbul'dan Anadolu'ya silah kaçıran istihbarat teşkilatıdır.

Bu bilgi takıldı mı? Erzurum Kongresi Bilgi Kapsülü takıldığın bilgileri bulur, aralıklı tekrarla sınava kadar hatırlatır.

Kapsülle öğren
Daha fazla Tarih sorusu çöz →

Sıradaki adım

← Önceki · 22 Haziran 1919Amasya GenelgesiKronolojide bir önceki konu UygulamadaErzurum Kongresi Bilgi Kapsülü32 bilgi · aşamalı öğrenme, hata takibi, aralıklı tekrar Sonraki → · 4–11 Eylül 1919Sivas KongresiKronolojide bir sonraki konu
Son Osmanlı Mebusan Meclisi ve Misak-ı MillîSamsun'a Çıkış ve Havza Genelgesi