Öne çıkan kararlar
- İzmir'in Yunanistan'a VerilmesiParis Barış Konferansı'nda İngiltere'nin desteğiyle İzmir ve çevresinin İtalya yerine Yunanistan tarafından işgal edilmesine karar verilmiştir.
KPSS Tarih · Kurtuluş Savaşı Hazırlık Dönemi
Mondros Sonrası İşgaller konu anlatımı
Mondros Ateşkesi'nden sonra başlayan İtilaf işgalleri, Paris Barış Konferansı, İzmir'in işgali ve ilk tepkiler.
Mondros Sonrası İşgaller konu anlatımı
★ işaretli bilgiler mutlaka bilinmeli.
Ne zaman, nerede, neden?
- İzmir'in İşgaliİzmir, Paris Barış Konferansı kararlarına dayanılarak 15 Mayıs 1919'da Yunanistan tarafından işgal edilmiştir.
- İlk Silahlı DirenişMondros sonrası işgallere karşı Anadolu'daki ilk silahlı direniş, 19 Aralık 1918'de Dörtyol'da Fransızlara karşı gösterilmiştir.
- İngiliz İşgal Bölgeleriİngiltere Mondros sonrasında Musul, Urfa, Antep, Maraş, Samsun, Merzifon, Batum ve Kars gibi stratejik yerleri işgal etmiştir.
- Fransız İşgal BölgeleriFransa Mondros sonrasında Adana, Mersin ve Hatay çevresini işgal etmiş, kömür havzası Zonguldak'a da asker çıkarmıştır.
- İtalyan İşgal Bölgeleriİtalya Mondros sonrasında Antalya, Konya, Kuşadası, Fethiye, Bodrum ve Marmaris çevresini işgal etmiştir.
Önemli kişiler
- İzmir'de İlk Kurşunİzmir'in işgali sırasında Yunan askerlerine ilk kurşunu sıkan kişi Hukuk-u Beşer gazetesi başyazarı Hasan Tahsin'dir (gerçek adı Osman Nevres).
- Süleyman Fethi Beyİzmir'in işgali sırasında Yunanlıların 'Yaşasın Venizelos' (Zito Venizelos) diye bağırmasını reddettiği için şehit edilen Türk subayı Albay Süleyman Fethi Bey'dir.
Önemi ve sonuçları
- Amiral Bristol Raporuİzmir'in işgali sonrası bölgeye gönderilen ABD'li Amiral Bristol'ün hazırladığı rapor, Türklerin haklılığını kanıtlayan ilk uluslararası belgedir.
- Paris Barış Konferansı18 Ocak 1919'da toplanan Paris Barış Konferansı'nın asıl amacı, I. Dünya Savaşı'nın mağluplarıyla yapılacak barış antlaşmalarının şartlarını belirlemek ve Osmanlı topraklarını paylaşmaktır.
- İtalya'nın Tepkisiİzmir'in Yunanistan'a verilmesi, bu bölge kendisine vaat edilen İtalya'nın tepkisine yol açmış ve İtilaf Devletleri arasında görüş ayrılığı doğurmuştur.
Uygulamalar ve atılan adımlar
- İzmir'in İşgal GerekçesiYunanistan, İzmir'in işgalini bölgede Rumların çoğunlukta olduğu iddiasıyla Wilson İlkeleri'ne dayandırmaya çalışmıştır.
- Milne HattıMilne Hattı, Batı Anadolu'da Yunan kuvvetlerinin ilerleyebileceği sınırı belirlemek için İtilaf Devletleri adına İngiliz General Milne tarafından çizilen hattır.
Önceki ve sonraki olaylarla bağı
- İşgallerin Hukuki Dayanağıİtilaf Devletleri, Mondros sonrası yaptıkları işgalleri antlaşmanın 7. maddesine (güvenliği tehdit eden durum) dayandırmışlardır.
- Urfa, Antep ve Maraş'ın Devriİngiltere ve Fransa arasında 1919'da yapılan Suriye İtilafnamesi ile Urfa, Antep ve Maraş'ın işgali İngilizlerden Fransızlara devredilmiştir.
- İşgallere İlk Tepkiler (Kuva-yı Milliye)Osmanlı Hükûmetinin işgaller karşısında sessiz kalması üzerine, Türk halkı kendi bölgesini savunmak amacıyla silahlı direniş örgütleri olan Kuva-yı Milliye'yi kurmuştur.
Mondros Sonrası İşgaller ile sık karıştırılanlar
Mondros Sonrası İşgaller en çok Son Osmanlı Mebusan Meclisi ve Misak-ı Millî ile karıştırılır. Aynı konudaki bilgiler yan yana:
| Konu | Mondros Sonrası İşgaller | Son Osmanlı Mebusan Meclisi ve Misak-ı Millî |
|---|---|---|
| İstanbul'un Fiilen İşgali | İtilaf Devletleri donanması 13 Kasım 1918'de İstanbul'a demirlemiş ve başkenti fiilen işgal etmiştir. | Misak-ı Millî kararlarının mecliste onaylanması ve geri alınmaması üzerine İtilaf Devletleri, 16 Mart 1920'de İstanbul'u resmen işgal etmiştir. |
Mondros Sonrası İşgaller örnek soruları
Kendini dene: şıkka dokun, cevabı ve açıklamayı hemen gör. Sorular doğrudan bu konudan, Sınav Defteri'nin ücretsiz soru havuzundan.
SORU 1 / 5Bu konudan
Mustafa Kemal Paşa'nın İzmir'in işgali üzerine valiliklere ve komutanlıklara genelge göndererek mitingler düzenlenmesini ve işgallerin Babıali'ye çekilecek telgraflarla protesto edilmesini istediği ilk tarihî belge aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A. İzmir'in işgalini protesto etmek amacıyla mitingler ve telgraflar düzenlenmesini isteyen ilk belge Havza Genelgesi'dir.
Bu bilgi takıldı mı? Mondros Sonrası İşgaller Bilgi Kapsülü takıldığın bilgileri bulur, aralıklı tekrarla sınava kadar hatırlatır.
Kapsülle öğrenSORU 2 / 5Bu konudan
Bir millî kurtuluş hareketinin veya siyasal ihtilalin meşru bir zemine oturabilmesi; mücadelenin 'neden başlatıldığını' açıklayan gerekçelerin netleşmesine bağlıdır. 22 Haziran 1919 tarihli Amasya Genelgesi, Türk bağımsızlık savaşının hukuki manifestosunu çizerken hem dış tehdidi (işgal tehlikesini) hem de iç idari çöküşü (merkezin teslimiyetini) açık birer gerekçe olarak kayda geçirmiştir. Buna göre Amasya Genelgesi'nde yer alan aşağıdaki hükümlerden hangisi, Millî Mücadele'nin başlatılmasını zorunlu kılan 'iç ve dış gerekçelerin' tamamını bir arada ihtiva etmektedir?
Doğru cevap: E. Amasya Genelgesi'nin 1. maddesi ('Vatanın bütünlüğü, milletin bağımsızlığı tehlikededir' - dış gerekçe) ile 2. maddesi ('İstanbul Hükûmeti üzerine düşen görevi yerine getirememektedir' - iç gerekçe), Millî Mücadele'nin gerekçesini oluşturur.
Bu bilgi takıldı mı? Mondros Sonrası İşgaller Bilgi Kapsülü takıldığın bilgileri bulur, aralıklı tekrarla sınava kadar hatırlatır.
Kapsülle öğrenSORU 3 / 5Bu konudan
Mustafa Kemal Paşa, Son Osmanlı Mebusan Meclisi seçimlerinde Erzurum mebusu seçilmesine rağmen payitahtın işgal tehdidi altında bulunması sebebiyle İstanbul'a gitmemiştir. Ancak İstanbul'a gidecek mebus heyetlerinden, kendisini gıyabında 'Meclis Başkanı' seçmelerini ısrarla talep etmiştir. Mustafa Kemal Paşa'nın bu talebi meclis kürsüsünde şahsi bir unvan veya makam arayışı olmayıp, tamamen anayasal meşruiyet prensiplerine dayanan ileri görüşlü bir stratejinin ürünüdür. Mustafa Kemal Paşa’nın gıyaben Meclis-i Mebusan Reisi seçilmeyi hedeflemesindeki temel hukuki ve siyasi gaye aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E. Kanun-ı Esasî'ye göre meclis başkanı meclisi toplantıya çağırma yetkisine sahipti. Mustafa Kemal, meclis kapatıldığı takdirde bu yetkiyle parlamentoyu Anadolu'da hukuken yeniden toplayabilmeyi amaçlamıştır.
Bu bilgi takıldı mı? Mondros Sonrası İşgaller Bilgi Kapsülü takıldığın bilgileri bulur, aralıklı tekrarla sınava kadar hatırlatır.
Kapsülle öğrenSORU 4 / 5Bu konudan
ABD Başkanı Wilson'un talimatıyla Doğu Anadolu'ya gelerek Ermeni iddialarını araştıran, bölgede Türk nüfusunun çoğunlukta olduğunu ve Türklerin katliam yapmadığını belgeleyen uluslararası resmi rapor hangisidir?
Doğru cevap: A. General James Harbord başkanlığındaki Amerikan heyetinin raporu, Doğu Anadolu'daki Türk haklılığını tescillemiştir.
Bu bilgi takıldı mı? Mondros Sonrası İşgaller Bilgi Kapsülü takıldığın bilgileri bulur, aralıklı tekrarla sınava kadar hatırlatır.
Kapsülle öğrenSORU 5 / 5Bu konudan
16 Mart 1920'de İstanbul'un İngilizlerce işgal edildiğini ve Şehzadebaşı Karakolu'nun basıldığını telgraf başında canı pahasına Ankara'ya bildirerek Mustafa Kemal Paşa tarafından 'Martonaltı' soyadı verilen telgrafçı kimdir?
Doğru cevap: C. İstanbul'un işgalini Ankara'ya haber veren kişi Manastırlı Hamdi Bey'dir.
Bu bilgi takıldı mı? Mondros Sonrası İşgaller Bilgi Kapsülü takıldığın bilgileri bulur, aralıklı tekrarla sınava kadar hatırlatır.
Kapsülle öğren