7. MaddeAntlaşmanın 7. maddesine göre; İtilaf Devletleri güvenliklerini tehdit edecek bir durum ortaya çıkarsa herhangi bir stratejik noktayı işgal edebilecektir.
24. MaddeAntlaşmanın 24. maddesine göre; Doğu Anadolu'daki altı ilde (Vilayet-i Sitte) karışıklık çıkarsa İtilaf Devletleri buraları işgal edebilecektir.
Vilayet-i Sitte24. maddede işgal edilebileceği belirtilen 'Vilayet-i Sitte' (Altı İl); Bitlis, Erzurum, Sivas, Diyarbakır, Elazığ (Harput) ve Van'dır.
Ordunun TerhisiAntlaşmaya göre sınırların korunması ve iç güvenlik için bırakılacak birlikler dışındaki Osmanlı ordusu terhis edilecek, silahlara İtilaf Devletleri el koyacaktır.
İletişim ve Ulaşım DenetimiHükûmet haberleşmesi dışındaki telsiz, telgraf ve kablo istasyonları ile tüm demiryolları İtilaf Devletleri'nin denetimine bırakılacaktır.
Boğazların İşgaliÇanakkale ve İstanbul Boğazları açılacak, Karadeniz'e serbestçe geçilecek ve boğazlardaki istihkâmlar İtilaf Devletleri'nce işgal edilecektir.
Esirlerin Durumuİtilaf Devletleri ve Ermeni esirler serbest bırakılacak, Osmanlı esirleri ise İtilaf Devletleri'nin elinde kalacaktır.
Ne zaman, nerede, neden?
Ateşkesin GerekçesiBulgaristan'ın savaştan çekilmesiyle Almanya ile kara bağlantısının kopması ve Wilson İlkeleri'ne duyulan güven, Osmanlı'nın ateşkes istemesinde etkili olmuştur.
Yapı ve teşkilat
Dönemin HükûmetiMondros Ateşkesi imzalandığı sırada Osmanlı Devleti'nin başında Ahmet İzzet Paşa Hükûmeti bulunmaktaydı.
Önemli kişiler
Mustafa Kemal'in TepkisiMondros imzalandığında Suriye'de bulunan ve 31 Ekim 1918'de Yıldırım Orduları Grup Komutanlığını devralan Mustafa Kemal, antlaşmanın belirsiz maddelerine ve İskenderun'un İngilizlere bırakılmasına itiraz etmiştir.
Önemi ve sonuçları
7. Maddenin Önemi7. madde, İtilaf Devletlerinin Anadolu'yu fiilen işgal etmesine hukuki zemin (kılıf) hazırlayan antlaşmadaki en tehlikeli maddedir.
24. Maddenin Önemi24. maddenin asıl amacı, Doğu Anadolu'da bağımsız bir Ermenistan devletinin kurulmasına hukuki zemin hazırlamaktır.
Fiilen Sona ErmeMondros Ateşkes Antlaşması'nın savunmayı yok eden ağır şartları ve başlayan işgaller sonucunda Osmanlı Devleti fiilen sona ermiştir.
Ordunun Terhisinin ÖnemiOrdunun terhis edilmesini ve silahların teslimini öngören maddenin amacı, Osmanlı Devleti'ni işgaller karşısında tamamen savunmasız bırakmaktır.
İletişim Denetiminin Önemiİletişim ve ulaşım araçlarına el konulmasının temel amacı, işgallere karşı Türk halkının örgütlenmesini ve topyekûn tepki vermesini engellemektir.
Boğazlar Maddesinin ÖnemiBoğazların işgal edilmesiyle Anadolu ile Rumeli arasındaki toprak bütünlüğü (bağlantı) kesilmiş ve başkent İstanbul'un güvenliği tehlikeye düşmüştür.
Esirler Maddesinin ÖnemiOsmanlı esirlerinin serbest bırakılmamasını öngören hüküm, uluslararası antlaşmalardaki 'devletlerin eşitliği' ilkesine aykırıdır.
Önceki ve sonraki olaylarla bağı
İlk İşgal: MusulMondros'un 7. maddesine dayanılarak işgal edilen ilk Osmanlı toprağı, antlaşmadan birkaç gün sonra İngilizlerin girdiği Musul olmuştur (3 Kasım 1918).
İşgallere TepkilerOsmanlı yönetiminin işgallere kayıtsız kalması ve teslimiyetçi tutumu üzerine Türk halkı kendi bölgesini savunmak amacıyla Kuva-yı Milliye'yi ve direniş cemiyetlerini kurmuştur.
Mondros Ateşkes Antlaşması ile sık karıştırılanlar
Mondros Ateşkes Antlaşması en çok Amasya Görüşmeleri ile karıştırılır. Aynı konudaki bilgiler yan yana:
Osmanlı'nın Sona Erme AşamalarıOsmanlı Devleti; Mondros Ateşkesi ile 'fiilen', Mudanya Ateşkesi ile 'hukuken', Saltanatın Kaldırılması ile 'resmen' sona ermiştir.
Konu
Mondros Ateşkes Antlaşması
Amasya Görüşmeleri
İmzalayan Taraflar
Antlaşma, Osmanlı Devleti adına Bahriye Nazırı Rauf (Orbay) Bey başkanlığındaki heyet ile İtilaf Devletleri adına İngiliz Amiral Calthorpe arasında imzalanmıştır.
Amasya Görüşmeleri'nde İstanbul (Ali Rıza Paşa) Hükûmeti'ni Bahriye Nazırı Salih Paşa temsil etmiştir.
Kendini dene: şıkka dokun, cevabı ve açıklamayı hemen gör. Sorular doğrudan bu konudan, Sınav Defteri'nin ücretsiz soru havuzundan.
SORU 1 / 5Bu konudan
Mondros Mütarekesi'nden sonra Kars, Ardahan ve Batum'un Ermeni işgaline uğramasını engellemek amacıyla kurulan, parlamentosu ve anayasası olan ancak İngilizlerce basılarak yöneticileri Malta'ya sürülen yerel hükûmet hangisidir?
Doğru cevap: B. Kars'ta kurulan, anayasası ve parlamentosu olan ilk yerel hükûmet Cenub-ı Garbi Kafkas Hükûmet-i Muvakkatesi'dir.
Bu bilgi takıldı mı? Mondros Ateşkes Antlaşması Bilgi Kapsülü takıldığın bilgileri bulur, aralıklı tekrarla sınava kadar hatırlatır.
Osmanlı Devleti'nin Almanya ile olan kara ve demir yolu bağlantısını tamamen keserek İstanbul ve Boğazları savunmasız bırakan ve Osmanlı'yı Mondros Ateşkesi'ni imzalamaya mecbur eden gelişme hangisidir?
Doğru cevap: D. Bulgaristan'ın savaştan çekilmesi Osmanlı'nın müttefik desteğini bitirmiştir.
Bu bilgi takıldı mı? Mondros Ateşkes Antlaşması Bilgi Kapsülü takıldığın bilgileri bulur, aralıklı tekrarla sınava kadar hatırlatır.
Mustafa Kemal Paşa, 12 Ekim 1919 tarihinde Harbiye Nazırı Cemal Paşa’ya hitaben çektiği şifreli telgrafta: 'Ordu safları arasına nifak tohumları saçmaya cüret eden bu fesat ocağının kökünden sökülüp atılmasını, elebaşlarının ibret teşkil edecek surette divan-ı harbe sevk edilmesini ve icraatın resmî tamimlerle kıtalara duyurulmasını; namuslu Türk subaylarının zihinlerinin teskini ve ordu disiplininin bekası adına hayati bir vecibe saymaktayız.' uyarısında bulunmuştur. Mustafa Kemal Paşa’nın, ordu içinde hizipleşme ve emir-komuta zaafı yaratarak Millî Mücadele'yi içeriden baltalamak istediği gerekçesiyle lağvedilmesini şart koştuğu, saltanat yanlısı emekli subaylarca kurulan cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A. Askerî Nigehban Cemiyeti (Bekçiler Cemiyeti); subaylar arasında hizip yaratarak ordu disiplinini bozmaya çalışan, Mustafa Kemal'in 'fesat yuvası' olarak andığı zararlı bir teşekküldür.
Bu bilgi takıldı mı? Mondros Ateşkes Antlaşması Bilgi Kapsülü takıldığın bilgileri bulur, aralıklı tekrarla sınava kadar hatırlatır.
18 Mart 1915 Çanakkale Boğaz Deniz Zaferi'ndeki dirayetli komutanlığı sebebiyle '18 Mart Kahramanı' payesiyle anılan kıdemli Osmanlı askeri; 14 Mayıs 1919 tarihinde Erkân-ı Harbiye-i Umumiye Reisliği (Genelkurmay Başkanlığı) makamındayken, İzmir'e yönelik Yunan işgal donanmasının hareketini haber alır almaz İzmir 17. Kolordu Kumandanlığı'na ve Ege'deki mülki erkâna 'milletin meşru müdafaa hakkını kullanarak silahla mukavemet göstermesi' yönünde gizli emir vermiştir. İtilaf Yüksek Komiserliği'nin sert baskısı üzerine Damat Ferit Paşa kabinesi ve Harbiye Nazırlığı tarafından Genelkurmay Başkanlığı görevinden derhal el çektirilen bu saygın komutan aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B. 18 Mart Kahramanı Cevat Paşa (Çobanlı), Genelkurmay Başkanı iken İzmir'in işgaline silahla karşı konulması emrini verdiği için görevinden alınmıştır.
Bu bilgi takıldı mı? Mondros Ateşkes Antlaşması Bilgi Kapsülü takıldığın bilgileri bulur, aralıklı tekrarla sınava kadar hatırlatır.
Mondros Ateşkes Antlaşması'ndan sonra Anadolu topraklarında halk tarafından işgalci güçlere karşı sıkılan ilk kurşun ve gösterilen ilk silahlı direniş hangi devlete karşı ve nerede gerçekleşmiştir?
Doğru cevap: C. Anadolu'daki ilk kurşun ve silahlı halk direnişi Hatay Dörtyol'da Fransızlara karşı verilmiştir.
Bu bilgi takıldı mı? Mondros Ateşkes Antlaşması Bilgi Kapsülü takıldığın bilgileri bulur, aralıklı tekrarla sınava kadar hatırlatır.